ویروس HPV چیست؟ علائم، راه‌های انتقال، تشخیص و پیشگیری

ویروس HPV یا ویروس پاپیلومای انسانی، از حداقل ۲۰۰ ویروس مرتبط با یکدیگر تشکیل شده است. بعضی از انواع کم‌خطر این ویروس باعث ایجاد زگیل‌ پوستی یا تناسلی می‌شوند؛ در حالی که انواع پرخطر، در صورتی که برای مدت طولانی در بدن باقی بمانند، ممکن است به تغییرات پیش‌سرطانی و در نهایت سرطان منجر شوند. با این حال، عفونت HPV در بسیاری از موارد بدون علامت است و مثبت بودن آزمایش آن به تنهایی نشان‌دهنده سرطان نیست. از سوی دیگر، به گفته سازمان بهداشت جهانی (WHO)، سیستم ایمنی بدن تقریبا در ۹۰ درصد افراد می‌تواند این عفونت را مهار یا برطرف کند. برای آشنایی با ویروس اچ‌پی‌وی و تاثیرات آن بر بدن، پیشنهاد می‌کنیم این مقاله از مجله سلامت درمانکده را تا انتها بخوانید.

ویروس HPV در یک نگاه

ویروس پاپیلومای انسانی، یکی از شایع‌ترین عفونت‌های منتقل‌شونده از طریق تماس پوستی است. به چند ویژگی مهم این ویروس در جدول زیر اشاره شده است.

سوال	پاسخ
HPV چیست؟	گروهی از ویروس‌های بسیار شایع
آیا همیشه زگیل ایجاد می‌کند؟	خیر
آیا HPV همان زگیل تناسلی است؟	خیر، زگیل یکی از پیامدهای ابتلا به بعضی از انواع اچ‌پی‌وی است.
آیا HPV سرطان است؟	خیر
آیا ممکن است خودبه‌خود کنترل شود؟	بله (در بیشتر افراد)
آیا درمانی برای حذف مستقیم ویروس وجود دارد؟	در حال حاضر، خیر
آیا قابل پیشگیری است؟	خطر ابتلا با واکسیناسیون و رفتار جنسی ایمن‌تر کاهش می‌یابد.

ویروس HPV چیست؟

ویروس پاپیلومای انسانی که به آن HPV نیز می‌گویند، یکی از شایع‌ترین عفونت‌های ویروسی در سراسر جهان است. HPV به یک ویروس واحد اشاره ندارد؛ بلکه خانواده‌‌ گسترده‌ای از ویروس‌ها را تشکیل می‌دهد که شامل حداقل ۲۰۰ نوع ویروس مختلف هستند. تایپ‌های کم‌خطر در بسیاری از موارد مشکل خاصی برای سلامتی ایجاد نمی‌کنند یا ممکن است فقط باعث زگیل شوند؛ در حالی که تایپ‌های پرخطر در صورت ماندگاری طولانی‌مدت در بدن، می‌توانند منشاء عوارض مختلف از جمله سرطان باشند.

ویروس اچ‌پی‌وی سطح پوست و بافت‌های مخاطی را درگیر می‌کند و می‌تواند بر بخش‌های مختلفی از بدن تاثیر بگذارد. نواحی اصلی که تحت تاثیر این ویروس قرار می‌گیرند عبارت‌اند از:

• پوست (شامل دست، پا و صورت)
• ناحیه تناسلی (بخش‌های خارجی و داخلی دستگاه تناسلی زنان و مردان)
• اطراف مقعد و بخش‌های داخلی آن
• دهان و گلو

شناخت این نواحی به درک بهتر نحوه انتقال ویروس اچ‌پی‌وی و پیامد‌های آن کمک می‌کند. به دلیل تنوع بالای این ویروس، نحوه واکنش بدن در افراد مختلف متفاوت است و حتی بسیاری از افراد ممکن است بدون علامت باشند.

آیا HPV همان زگیل تناسلی است؟

خیر، HPV را نباید معادل زگیل تناسلی در نظر گرفت. HPV یک نوع ویروس است؛ در حالی که زگیل تناسلی یکی از مشکلاتی است که در اثر ابتلا به بعضی از تایپ‌های این ویروس ایجاد می‌شود.

باید توجه داشت که همه افراد مبتلا به HPV دچار زگیل نمی‌شوند و این ویروس در اکثر موارد بدون هیچ علامتی در بدن حضور دارد. از سوی دیگر، تایپ‌های ویروسی ایجادکننده زگیل معمولا با تایپ‌های پرخطری که مسئول بروز سرطان هستند، تفاوت دارند و زگیل‌های تناسلی باعث ایجاد سرطان نمی‌شوند.

انواع HPV؛ کدام تایپ‌ها خطرناک هستند؟

این ویروس دارای بیش از ۲۰۰ تایپ مختلف است که از نظر میزان خطراتی که برای سلامتی ایجاد می‌کنند، به ۲ دسته HPV پرخطر و کم‌خطر تقسیم می‌شوند. تایپ‌های کم‌خطر در صورت بروز علامت، تنها باعث ایجاد زگیل‌ پوستی یا تناسلی می‌شوند که به هیچ‌وجه به سمت سرطان پیشرفت نمی‌کند. در مقابل، تایپ‌های پرخطر (از جمله HPV نوع 16 و HPV  نوع 18) می‌توانند احتمال بروز بعضی از انواع سرطان از جمله سرطان دهانه رحم، مقعد، گلو، واژن و آلت تناسلی مردانه را افزایش دهند.

با این حال، به یاد داشته باشید که داشتن HPV پرخطر همیشه با سرطان مرتبط نیست. چرا که سیستم ایمنی بدن در بیشتر افراد می‌تواند عفونت را به طور کامل پاکسازی کند. عامل اصلی و تعیین‌کننده در بروز سرطان، پایداری عفونت در طول زمان است. در واقع، فقط عفونت‌های پرخطری که برای سال‌ها در بدن باقی می‌مانند، می‌توانند تغییرات سلولی غیرطبیعی ایجاد کنند و در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع، به سرطان تبدیل شوند.

دسته	نمونه تایپ‌ها	پیامد مهم
HPV کم‌خطر	۶ و ۱۱	بیشتر با زگیل تناسلی مرتبط است.
HPV پرخطر	۱۶، ۱۸ و چند تایپ دیگر	در صورت پایدار بودن عفونت، احتمال ابتلا به بعضی سرطان‌ها را افزایش می‌دهد.

ویروس HPV چگونه منتقل می‌شود؟

ویروس پاپیلومای انسانی یک عفونت بسیار واگیردار است که اغلب از طریق تماس مستقیم پوست با پوست در طول فعالیت‌ جنسی منتقل می‌شود. بر خلاف بسیاری از عفونت‌ها که از طریق مایعات بدن سرایت می‌کنند، انتقال اچ‌پی‌وی به تبادل مایعات زیستی یا انزال نیاز ندارد و تنها تماس پوستی میان نواحی آلوده و سالم برای سرایت آن کافی است.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این ویروس، انتقال آن به صورت خاموش است؛ به این معنی که سرایت ویروس می‌تواند حتی زمانی رخ دهد که فرد دارای هیچ‌گونه علامت ظاهری، زگیل تناسلی یا مشکل دیگری نباشد. بیشتر افراد مبتلا هرگز متوجه عفونت خود نمی‌شوند. بنابراین ممکن است آن را ناآگاهانه به دیگران منتقل کنند. علاوه بر این، علائم ممکن است سال‌ها پس از تماس اولیه ظاهر شود که این موضوع تشخیص زمان دقیق سرایت را دشوار می‌سازد.

مسیرهای اصلی و مهم انتقال HPV شامل موارد زیر است:

• رابطه جنسی واژینال و مقعدی
• رابطه جنسی دهانی
• تماس نزدیک پوستی در ناحیه تناسلی (حتی بدون دخول کامل)

ذکر این نکته ضروری است که اچ‌پی‌وی از طریق تماس‌های معمولی روزمره مانند دست دادن، در آغوش گرفتن، سرفه، عطسه یا استفاده از ظروف مشترک منتقل نمی‌شود.

آیا کاندوم جلوی HPV را می‌گیرد؟

استفاده صحیح از کاندوم می‌تواند خطر انتقال ویروس را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد، اما محافظت کامل ایجاد نمی‌کند. چون ویروس از طریق تماس پوست با پوست منتقل می‌شود و کاندوم تمام سطح پوست ناحیه تناسلی را نمی‌پوشاند.

علائم HPV چیست؟

بیشتر عفونت‌های اچ‌پی‌وی هیچ علامتی ایجاد نمی‌کنند و معمولا افراد مبتلا از وجود آن‌ها در بدن خود مطلع نیستند. با این حال، بروز علائم ظاهری به نوع و تایپ ویروس بستگی دارد. تایپ‌های کم‌خطر اغلب زگیل‌های تناسلی یا پوستی ایجاد می‌کنند که به صورت ضایعات برجسته یا مسطح ظاهر می‌شوند. در مقابل، تایپ‌های پرخطر در مراحل اولیه هیچ‌ علامت مشخصی ندارند. اما اگر چند سال در بدن باقی بمانند، می‌توانند باعث ایجاد تغییرات سلولی غیرطبیعی شوند.

Certain people are at higher risk for HPV-related health problems. This means if they are infected with HPV, they are more likely to have symptoms or other problems. This includes  people with weak immune systems (including those who have HIV/AIDS).
بعضی افراد بیشتر از دیگران در معرض خطر مشکلات مرتبط با HPV هستند. یعنی در صورت ابتلا به این ویروس، به احتمال زیاد علائم یا مشکلات آن را تجربه می‌کنند. این گروه شامل افراد با سیستم ایمنی ضعیف (از جمله افراد مبتلا به HIV/AIDS) می‌شود.

cancer

۱. علائم HPV در زنان

در بیشتر موارد، عفونت اچ‌پی‌وی فاقد علامت است و سیستم ایمنی بدن ویروس را خودبه‌خود پاکسازی می‌کند. با این حال، احتمال بروز زگیل تناسلی در زنان وجود دارد؛ علاوه بر این، در صورت پیشرفت تغییرات سلولی، ممکن است علائم زیر مشاهده شود:

• خونریزی غیرعادی واژینال (برای مثال، پس از رابطه جنسی یا بعد از یائسگی)
• تغییر در میزان، رنگ یا بوی ترشحات واژن
• احساس درد در ناحیه لگن
• درد هنگام رابطه جنسی

۲. علائم HPV در مردان

مردان نیز همانند زنان در بسیاری از موارد به عوارض مرتبط با ویروس مبتلا نمی‌شوند. اما اگر عفونت خودبه‌خود برطرف نشود، فرد ممکن است مشکلاتی نظیر زگیل تناسلی مردان و سرطان را تجربه کنند. سرطان بسته به محل عفونت (مقعد، آلت تناسلی یا گلو) می‌تواند علائم مختلفی داشته باشد، از جمله:

• خونریزی، درد یا خارش در ناحیه مقعد
• تورم غدد لنفاوی در ناحیه مقعد یا کشاله ران
• تغییر رنگ پوست آلت تناسلی یا ضخیم شدن آن
• سرفه یا گلودرد مداوم
• کاهش وزن ناخواسته

آیا HPV بدون زگیل هم وجود دارد؟

بله، HPV بدون زگیل نیز وجود دارد. در واقع، اکثر افراد آلوده به ویروس علامت ظاهری ندارند و به همین دلیل از ابتلای خود مطلع نیستند. سیستم ایمنی بدن نیز در بیشتر موارد، عفونت را بدون ایجاد زگیل مهار و برطرف می‌سازد.

علاوه بر این، تایپ‌های پرخطر ویروس HPV که می‌توانند به تغییرات سلولی و سرطان‌ منجر شوند، اصلا باعث شکل‌گیری زگیل نمی‌شوند. زگیل‌های تناسلی اغلب حاصل فعالیت تایپ‌های کم‌خطر این ویروس هستند.

زگیل نداری اما نگران HPV هستی؟

برای اطمینان، از پزشک متخصص نوبت بگیر.

سوال از متخصص HPV

HPV چه مدت در بدن می‌ماند؟

در مورد طول عمر ویروس hpv باید بگوییم که سیستم ایمنی می‌تواند آن را طی یک تا ۲ سال از بین ببرد. با این حال، در تعداد کمی از افراد عفونت برطرف نمی‌شود و به صورت طولانی‌مدت در بدن باقی می‌ماند. عفونت‌های پایداری که ناشی از تایپ‌های پرخطر HPV هستند، در صورت ماندگاری می‌توانند تغییرات سلولی ایجاد کرده و خطر بروز مشکلات جدی‌ را افزایش دهند.

سیستم ایمنی چه نقشی در پاکسازی HPV دارد؟

سیستم ایمنی بدن در مهار و پاکسازی ویروس hpv نقش کلیدی دارد؛ به طوری که تقریبا در ۹۰ درصد افراد، بدن به تنهایی ویروس را شناسایی کرده و آن را نابود می‌کند. به همین دلیل، مداخله پزشکی تنها زمانی انجام می‌شود که ویروس عوارضی مانند زگیل تناسلی یا تغییرات سلولی غیرطبیعی ایجاد کرده باشد.

به طور کلی، افرادی که از سیستم ایمنی قوی‌تری برخوردار هستند، سریع‌تر می‌توانند با ویروس اچ‌پی‌وی و مشکلات ناشی از آن مقابله کنند. اگر می‌خواهید از عوارض این ویروس در امان بمانید، مقاله تقویت سیستم ایمنی بدن در برابر ویروس hpv را در مجله درمانکده بخوانید.

از کجا بفهمیم HPV داریم؟

تشخیص ابتلا به HPV به دلیل ویژگی‌های خاص این ویروس می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. مهم‌ترین نکته این است که عدم مشاهده زگیل به هیچ عنوان به معنی نداشتن HPV نیست. چون بیشتر افراد آلوده به این ویروس، بدون بروز هیچ‌گونه زگیل یا ضایعه ظاهری، ناقل آن هستند.

از سوی دیگر، وجود زگیل نیز به تنهایی ابتلا به انواع پرخطر ویروس HPV را مشخص نمی‌کند. چرا که زگیل‌های تناسلی اغلب توسط تایپ‌های کم‌خطر ایجاد می‌شوند و تایپ‌های پرخطر مرتبط با سرطان معمولا بدون ایجاد زگیل در بدن فعالیت می‌کنند.

متخصص اورولوژی یا دکتر زنان معمولا برای تایید وجود این ویروس در بدن، استراتژی‌های متفاوتی را به‌کار می‌گیرد. این  استراتژی‌ها ممکن است بر اساس جنسیت، سن و سایر شرایط فردی متفاوت باشند. اگر علاقه‌مند هستید در این زمینه بیشتر بدانید، مقاله از کجا بفهمیم HPV داریم را بخوانید.

آزمایش HPV چگونه انجام می‌شود؟

آزمایش HPV، یک روش غربالگری ساده است که معمولا برای زنان (افراد دارای دهانه رحم) به‌کار می‌رود. هدف اصلی این آزمایش، شناسایی DNA تایپ‌های پرخطر ویروس است تا پیش از بروز هرگونه تغییرات سلولی جدی، اقدامات مراقبتی لازم انجام شود.

تست HPV‌ به صورت زیر انجام می‌شود:

• نمونه‌برداری از دهانه رحم: پزشک با استفاده از یک برس نرم و کوچک، به آرامی نمونه‌ای از سلول‌های سطح دهانه رحم را برمی‌دارد.
• قرار دادن نمونه در محلول نگهدارنده: سلول‌های جمع‌آوری‌شده درون ظرف حاوی مایع مخصوص قرار داده شده و برای بررسی‌ به آزمایشگاه ارسال می‌شوند.
• ارزیابی در آزمایشگاه: سلول‌ها با روش‌های آزمایشگاهی مورد ارزیابی قرار می‌گیرند تا حضور DNA تایپ‌های پرخطر HPV مشخص شود.
• تفسیر آزمایش HPV و اقدامات بعدی: در صورت غیرطبیعی بودن نتیجه آزمایش، دکتر متخصص اچ پی وی در تهران ممکن است تست‌های تکمیلی نظیر کولپوسکوپی را توصیه کند.

تشخیص HPV	توضیحات
تست HPV	به شناسایی تایپ‌های پرخطر ویروس کمک می‌کند.
پاپ اسمیر	تغییرات سلولی دهانه رحم را بررسی می‌کند، اما وجود ویروس را نشان نمی‌دهد.
زگیل تناسلی	معمولا با معاینه تشخیص داده می‌شود.
تشخیص در مردان	در حال حاضر، روش مشخصی برای شناسایی ویروس وجود ندارد (غربالگری با بررسی ناحیه تناسلی انجام می‌شود).
مشکلات دهان/گلو	تست روتین تاییدشده برای غربالگری HPV دهانی در دسترس نیست.

مثبت شدن HPV یعنی سرطان؟

خیر، مثبت شدن آزمایش HPV به هیچ عنوان به معنی ابتلای قطعی به سرطان نیست. چون همان‌طور که گفته شد، در بسیاری از موارد، سیستم ایمنی می‌تواند ویروس را به طور کامل از بین ببرد؛ بدون اینکه هیچ عارضه‌ای به‌جا بگذارد.

مشکل اصلی هنگامی رخ می‌دهد که عفونت با تایپ‌های پرخطر به صورت طولانی‌مدت در بدن باقی بماند و به مرور زمان باعث ایجاد ضایعات پیش‌سرطانی در بافت‌های درگیر (به‌ویژه دهانه رحم) شود. در صورت بی‌توجهی به تغییرات سلولی، فرآیند پیشرفت به سمت سرطان ممکن است سال‌ها طول بکشد. بنابراین نتیجه مثبت صرفا یک زنگ هشدار برای انجام ارزیابی‌های تکمیلی است تا با تشخیص و درمان زودهنگام، از بروز سرطان جلوگیری شود.

اگر نگران نتیجه تست HPV خود هستید یا برای تفسیر آن به کمک نیاز دارید، با دکتر زنان آنلاین فوری مشورت کنید.

HPV چه سرطان‌هایی می‌تواند ایجاد کند؟

شایع‌ترین بیماری مرتبط با این ویروس، سرطان دهانه رحم است که بیشترین سهم را در میان سرطان‌های ناشی از HPV دارد. سایر سرطان‌ها شامل موارد زیر هستند:

• سرطان مقعد
• سرطان اوروفارنکس (دهان و گلو)
• سرطان واژن
• سرطان فرج (ولو)
• سرطان آلت تناسلی مردانه

فراموش نکنید که سرطان هرگز نتیجه حتمی یا همیشگی عفونت HPV نیست و این ویروس در بسیاری از افراد توسط سیستم ایمنی از بین می‌رود.

نتیجه آزمایشت مثبت شده و ذهنت درگیره؟

با چند کلیک از پزشک نوبت بگیر و مشورت کن.

لیست بهترین متخصصان HPV

آیا HPV درمان می‌شود؟

در حال حاضر، هیچ روش مشخصی برای حذف ویروس HPV وجود ندارد و تمام اقدامات پزشکی موجود برای مدیریت پیامدهای عفونت انجام می‌شود. از شایع‌ترین پیامدها می‌توان به زگیل‌ تناسلی، ضایعات پیش‌سرطانی و همچنین سرطان‌های مرتبط با ویروس اشاره کرد. برای مثال، درمان زگیل تناسلی بسته به شرایط بیمار ممکن است شامل تجویز داروهای موضعی، کرایوتراپی (انجماد و فریز کردن ضایعات با نیتروژن مایع) یا جراحی باشد.

چگونه از HPV پیشگیری کنیم؟

اگرچه عفونت اچ‌پی‌وی بسیار شایع است؛ اما با به‌کارگیری راهکارهای زیر می‌توان خطر سرایت آن را به حداقل رساند:

۱. واکسن HPV

واکسیناسیون بهترین روش برای پیشگیری از عفونت HPV و سرطان‌های مرتبط با آن به شمار می‌رود. چرا که محافظت طولانی‌مدت و بسیار بالایی در برابر این ویروس ایجاد می‌کند. با این حال، تمام انواع شناخته‌شده HPV را پوشش نمی‌دهد و صرفا در برابر تایپ‌های خاصی از آن موثر است. برای مثال، واکسن گارداسیل ۹ ظرفیتی فقط با ۹ نوع ویروس پاپیلومای انسانی مقابله می‌کند. در مورد تاثیر واکسن گارداسیل بعد از ابتلا به زگیل تناسلی نیز باید بدانید که این محصول برای پیشگیری از عفونت‌های جدید طراحی شده است و توانایی درمان عفونت‌ها یا بیماری‌های موجود را ندارد.

۲. کاهش تماس پرخطر و استفاده از کاندوم

از آنجایی که بین HPV و رابطه جنسی ارتباط وجود دارد؛ استفاده مداوم و صحیح از کاندوم می‌تواند خطر انتقال ویروس را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد. البته به دلیل عدم پوشش کامل پوست ناحیه تناسلی، محافظت ۱۰۰ درصدی ایجاد نمی‌کند.

۳. غربالگری منظم دهانه رحم

غربالگری دوره‌ای (تست HPV و پاپ اسمیر) در زنان واجد شرایط، یکی از حیاتی‌ترین اقدامات برای پیشگیری از عوارض جدی است. این تست‌ها امکان تشخیص زودهنگام ویروس و تغییرات غربالگری دوره‌ای (تست HPV و پاپ اسمیر) در زنان واجد شرایط، یکی از حیاتی‌ترین اقدامات برای پیشگیری از عوارض جدی است. این تست‌ها امکان تشخیص زودهنگام ویروس و تغییرات پیش‌سرطانی ناشی از آن را فراهم می‌کنند تا با درمان به‌ موقع، از بروز سرطان پیشگیری شود.

HPV در بارداری

عفونت HPV معمولا برای سلامت مادر و جنین عوارض جدی ایجاد نمی‌کند و اکثر زنان می‌توانند بارداری سالم و زایمان موفقیت‌آمیزی را پشت سر بگذارند. با این حال، تغییرات هورمونی مرتبط با بارداری ممکن است باعث افزایش تعداد زگیل‌های تناسلی یا رشد سریع‌تر آن‌ها شود. همچنین در موارد بسیار نادر، احتمال انتقال ویروس به نوزاد هنگام زایمان وجود دارد که معمولا توسط سیستم ایمنی بدن به طور طبیعی از بین می‌رود. اگر می‌خواهید در این زمینه اطلاعات بیشتری داشته باشید، مقاله HPV در بارداری را مطالعه کنید.

چه زمانی برای HPV به پزشک مراجعه کنیم؟

در موارد زیر، مراجعه به پزشک ضروری است:

• مشاهده ضایعات جدید (بروز هرگونه زگیل یا تغییر پوستی تازه در ناحیه تناسلی یا مقعد)
• دریافت نتیجه غیرطبیعی تست HPV یا پاپ اسمیر
• خونریزی غیرعادی واژینال
• ایجاد ضایعات ماندگار در دهان یا گلو
• نگرانی بعد از تماس جنسی و نیاز به مشاوره
• تصمیم‌گیری درباره واکسیناسیون یا شروع غربالگری

برای ارزیابی دقیق، زنان بهتر است نزد متخصص زنان بروند. مردان نیز بسته به مشکل خود می‌توانند با متخصص پوست، دکتر عفونی یا دکتر آنلاین اورولوژی مشورت کنند. جهت دریافت مشاوره تخصصی، پیشنهاد می‌کنیم به سایت درمانکده سربزنید. درمانکده این امکان برای شما فراهم کرده که از بهترین متخصصان در کوتاه‌ترین زمان ممکن وقت بگیرید.

کلام پایانی

ویروس پاپیلومای انسانی، یکی از شایع‌ترین عفونت‌های ویروسی در سراسر جهان است. ابتلا به انواع خاصی از این ویروس ممکن است به زگیل‌ تناسلی یا در بعضی موارد سرطان منجر شود. اگر فکر می‌کنید در معرض تماس با این ویروس بوده‎‌اید یا در مورد راه‌های تشخیص، درمان و پیشگیری از آن سوالی دارید، می‌توانید از طریق سایت درمانکده با پزشک متخصص مشورت کرده و پاسخ سوالات خود را دریافت کنید.

سوالات متداول

منابع: who | my.clevelandclinic | mayoclinic

پزشک پیشنهادی درمانکده: دکتر محمد رضا جعفری متخصص اورولوژی