اعتیاد به مصرف مواد مخدر فرایند تصمیم­گیری را مختل می­‌سازد به ­طوری که فرد بیش از اندازه برای لذت مواد ارزش قائل می­‌شود، خطرات آن را اندک می­‌شمارد و نمی­‌تواند از اشتباهات گذشته درس بگیرد.

10 دلیل برای اینکه افراد معتاد به مصرف مواد ادامه می­‌دهند

در انتظار بازبینی توسط تیم پزشکی درمانکده

یکی از ویژگی­‌های اصلی اعتیاد به مواد مخدر این است که فرد به­‌رغم پیامدهای مضر به مصرف مواد ادامه می­‌دهد. از منظر اقتصاد رفتاری، اعتیاد پیامد سقوط قربانی در دام تصمیمات اشتباه است که باعث می‌­شود فرد ترجیح دهد این رفتار را ادامه دهد (بیکل، 2014). در ادامه به 10 دلیل برای اینکه افراد معتاد به مصرف مواد ادامه می­‌دهند و اینکه چرا توانایی تصمیم­گیری درست از نظر پاتولوژیک مختل می‌­شود، اشاره می‌­کنیم. مختل شدن فرایند تصمیمگیری عاملی برای پیش­بینی این نکته است که آیا فرد می­‌تواند ظرفیت بهبود انتخاب­‌های خود را حفظ کند یا خیر. با درمانکده همراه شوید تا دلایل مصرف مواد و اعتیاد را بررسی کنیم.

آسیب‌­پذیری ژنتیکی در افراد معتاد

چرا فقط بعضی از افراد معتاد می­‌شوند و معتاد می­‌مانند؟ شواهد نشان می­‌دهد که عامل ژنتیک در بروز اعتیاد نقش دارد(کریک، 2005). برای مثال، از تحقیق روی افراد دو قلو و کسانی ­که به فرزندخواندگی پذیرفته شد‌ه‌­اند چنین برمی‌­آید که حدود نیمی از آسیب‌­پذیر بودن فرد دربرابر الکل ارثی است. به علاوه، مصرف زیاد الکل تغییرات جدی در مغز ایجاد می­‌کند.

مشاهده بیشتر : لیست بهترین پزشک فوق متخصص روان شناس

حدود نیمی از آسیب‌­پذیر بودن افراد معتاد دربرابر الکل ارثی است.
مصرف زیاد الکل تغییرات جدی در مغز افراد معتاد به مصرف مواد ایجاد می­‌کند.

خوددرمانی از دلایل اعتیاد

وقتی در اثر شرایط غیرقابل تحمل زندگی (تراژدی) از نظر عاطفی رنج می­‌بریم، اعتیاد و مصرف مواد راه حلی سریع برای درمان رضایت­‌بخش و روشی فوری برای گریز از درد و رنج است (خانتزیان، 2012). مثلا، الکل باعث می‌­شود آرام شویم و نگرانی­‌هایمان را فراموش کنیم. متاسفانه، مغز کسی که زیاد الکل می‌­نوشد به مرور زمان به مصرف مداوم عادت می‌­کند و اضطراب و کج­‌خلقی را به همراه می‌­آورد. بنابراین، فرد به­‌ جای این­که برای پیدا کردن حس خوب الکل بنوشد، می­‌نوشد تا حالت عادی پیدا کند.

افراد معتاد به الکل، از نظر ذهنی نیز به این ماده اعتیاد پیدا می‌کنند.
افراد معتاد به مرور دچار اضطراب و بداخلاقی میشوند

کمبود پاداش‌­های جایگزین بر اثر اعتیاد به مواد مخدر

عدم وجود پاداش‌­های جایگزین، به جز مواد، تاحدی نیاز به مصرف مواد را توضیح می‌­دهد. پرفسور هارت (2013) می‌­گوید اگر در محله‌­ی فقیر زندگی می‌کنید که امکانات زیادی برایتان فراهم نیست، تداوم مصرف مواد برای به ­دست آوردن لذت موقت تا انداز‌ه‌­ای منطقی است. امروزه تحقیقات نشان می‌دهد اگر پاداش‌­های جایگزین برای افراد معتاد که قبلا از این مزیت برخوردار نبودند فراهم شود، می­‌توان در ترک مواد به نتایج بهتر دست یافت. بنابراین، شرایط محیطی در درمان اعتیاد و پیشگیری از مصرف مجدد نقش مهمی ایفا می‌­کند.

اختلال در بینش در افراد معتاد

سوء مصرف مواد باعث بروز اختلال در خودآگاهی فرد (عملکرد غیرطبیعی کورتکس اینسولار) می­‌شود. این وضعیت خود را به شکل انکار شدت اعتیاد و نیاز به درمان نشان می­‌دهد (نقوی، 2007). به­ طور مثال، تنها درصد کمی از افراد دائم‌­الخمر به مشکل خود اعتراف می­‌کنند. این یکی از دلایلی است که نشان می‌­دهد چرا بعضی از افراد حتی وقتی متوجه می‌­شوند اعتیاد زندگی­شان را بر باد داده باز هم به مصرف آن ادامه می‌­دهند. تحقیقات نشان می‌دهد مراقبه یکی از رویکردهای مهم برای بهبود آگاهی و کنترل بازدارنده است (پاولوس و استوارت، 2014).

شرایط محیطی در درمان اعتیاد و پیشگیری از مصرف مجدد نقش مهمی ایفا می­‌کند.
شرایط محیطی در درمان اعتیاد و پیشگیری از مصرف مجدد نقش مهمی ایفا می­‌کند.

رابطه­‌ی توام با عشق و تنفر با مواد و اعتیاد

فرد در اثر مصرف مزمن مواد نمی­‌تواند بین نقش مواد به­ عنوان پاداش و لذت واقعی آن تفکیک قائل شود (کرینگلبچ و بریج، 2009). میل شدید به مواد مخدر در افراد معتاد لزوما با لذت مصرف همراه نیست. بنابراین، حتی بعد از این­که مواد دیگر لذتی برای فرد به همراه نمی‌­آورد، فرد معتاد هنوز میل شدیدی به مصرف دارد. حتی وقتی مواد مخدر دیگر لذت بخش نیست، معتاد به دنبال آن می­‌گردد.

جذابیت مرگبار مصرف مواد

تمایل فرد برای توجه فوری و رفتن سراغ محرک در محیطی که به مصرف مواد مربوط است، سوگیری توجه به محرک مواد مخدر نام دارد. نتایج نشان می­‌دهد با استفاده از سوگیری توجه می­‌توان مصرف مجدد بعد از درمان را در معتادان پیش­بینی نمود (فیلد، 2009). با این وجود، روش­‌هایی برای کاهش تاثیر آن وجود دارد که ساده‌­ترین آن اجتناب از قرار گرفتن در معرض شرایط یا محرک­‌هایی است که به مصرف مواد مربوط می‌­شود.

لغزش در دام اعتیاد

مارلات، روان­شناس اعتیاد (2005)، برای اشاره به شرایطی که فرد معتاد در آن بیشتر از قبل شروع به افراط در مصرف مواد می‌­کند، از اصطلاح اثر پرهیزشکنی (AVE) استفاده می‌­کند. معتاد در این حالت کاملا احساس خودباختگی دارد. مثلا، «فقط یه نخ سیگار» تبدیل به نصف پاکت و «فقط یه گیلاس» تبدیل به نوشیدن کل بطری می­‌شود. سوگیری زمانی رخ می‌­دهد که فرد مصرف مجدد را انحراف از تعهد خود بر سر پرهیز کامل از مواد بداند.

میل شدید به مواد مخدر در افراد معتاد لزوما با لذت مصرف همراه نیست.
میل شدید به مواد مخدر در افراد معتاد لزوما با لذت مصرف همراه نیست.

پاداش فوری مواد مخدر در نظر افراد معتاد بیش از اندازه ارزش پیدا می‌کند

تمایل برای جستجوی لذت‌­های آنی به­ قیمت از دست دادن دستاوردهای بلندمدت، تکانشگری نام دارد. تداوم مصرف در فرد معتاد حاکی از غلبه‌­ی این نظام بر فرایند تامل است. بنابراین، اتفاقاتی که زودتر رخ می­‌دهد (مثلا مصرف آنی مواد درمقابل پیامدهای بعدی آن) بیشتر روی فرایند تصمیم­گیری تاثیر می­‌گذارد. به­ علاوه، از تحقیقات چنین برمی­‌آید که سوء مصرف الکل یا مواد مخدر توانایی تعمق را، که مسئول طیف گسترده‌­ای از کنترل را (شامل خودداری، تقویت تمرکز و برنامه‌­ریزی) است، مختل می‌­سازد (ولکوف و بالر، 2014).

استرس بر اثر اعتیاد

میان استرس مزمن و انگیزه برای سوء مصرف مواد پیوند محکمی وجود دارد (العبسی، 2007). برای مثال، تحقیقات نشان می‌­دهد تجارب منفی در کودکی، مانند خشونت فیزیکی و جنسی، نادیده گرفته شدن، خشونت خانگی و مشکلات خانوادگی خطر بروز اعتیاد را بالا می‌­برد. فردی که از استرس شدید عاطفی رنج می­‌برد، کنترل تصمیم­گیری را از دست می­‌دهد و نمی­‌تواند چشمش را به روی پاداش فوری مواد فرو ببندد. به­ علاوه، فقر یا داشتن منابع اندک نیز ذاتا استرس‌­آور است و منجر به پریشانی عاطفی و درنتیجه مصرف مواد می­‌شود.

حتی بعد از این­که مواد دیگر لذتی برای فرد به همراه نمی‌­آورد، فرد معتاد هنوز میل شدیدی به مصرف دارد. حتی وقتی مواد مخدر دیگر لذت بخش نیست، افراد معتاد به دنبال آن می­‌گردند.
حتی بعد از این­که مواد دیگر لذتی برای فرد به همراه نمی‌­آورد، فرد معتاد هنوز میل شدیدی به مصرف دارد. حتی وقتی مواد مخدر دیگر لذت بخش نیست، معتاد به دنبال آن می­‌گردد.

سوگیری تجسمی افراد معتاد

زمانی که فرد «نشئه» باشد، نمی­‌تواند رفتار خود هنگام «خمار» بودن را پیش­بینی کند. اصطلاحا به این وضعیت سوگیری تجسمی می­‌گویند. منشا این رفتار از این­جاست که فرد معمولا یادش نمی­‌آید قبلا چقدر میل به مواد داشته است. عدم توانایی فرد برای به­ خاطر آوردن یا درک عذاب و ناراحتی خماری توضیحی است برای این نکته که چرا توانایی خود برای مقاومت دربرابر خماری را زیاد می­‌بیند. چالش کسی که قبلا اعتیاد داشته این است که خاطرات خماری را زنده نگه دارد و بداند چقدر ناخوشایند و قدرتمند است.

مشاهده بیشتر : لیست بهترین پزشک فوق متخصص روان پزشک

سخن پایانی

اعتیاد به مصرف مواد مخدر فرایند تصمیم­گیری را مختل می­‌سازد؛ به ­طوری که فرد بیش از اندازه برای لذت مواد ارزش قائل می­‌شود، خطرات آن را اندک می­‌شمارد و نمی­‌تواند از اشتباهات گذشته درس بگیرد. بنابراین، بهتر است به اعتیاد به چشم یک بیماری مزمن، مانند بیماری قلبی یا دیابت، بنگریم نه فساد اخلاقی. یعنی اکثر معتادان به درمان بلندمدت نیاز دارند و اگر حین درمان فرد مجددا سراغ مواد برگشت، طبیعی است. بنابراین، مصرف مجدد صرفا از موانع قابل پیش­بینی است و به معنی شکست درمان نیست.

تیم درمانکده در تلاش است مسیر رسیدن مراجع به متخصص را سهولت ببخشد. با مراجعه به وبسایت درمانکده می‌توانید از بهترین روانشناسان و روانپزشکان به صورت آنلاین، نوبت رزرو کنید.

منبع

psychologytoday

[sibwp_form id=1]

آیا این مقاله برای شما مفید بود؟

میانگین امتیاز 4 / 5. تعداد رای‌ها 145

هنوز امتیازی ثبت نشده

Editorial team
تیم تحریریه درمانکده

تیم تحریریه درمانکده متشکل از نویسندگان باتجربه حوزه سلامت و پزشکی است که به صورت تخصصی به تحریر مقالات با موضوعات پزشکی، سلامت جسم و سلامت روان می‌پردازند. پیشنهاد می‌کنیم که محتوای تخصصی این نویسندگان را از دست ندهید.

مشاهده سایر مطالب
اشتراک در
اطلاع از
guest
(اختیاری)

در صورتی که سوال شما تخصصی هست و به دنبال نظر پزشک متخصص هستید، به بخش مشاوره آنلاین پزشکی مراجعه کنید.

103 پرسش و پاسخ
بیشترین رأی
تازه‌ترین قدیمی‌ترین
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه سؤال ها