خطرناک ترین قرص اعصاب کدام است؟ 7 قرصی که باعث خطر می‌شوند!

سیستم عصبی تمام عملکردهای حیاتی بدن را تنظیم می‌کند و به همین دلیل، زمانی که دچار اختلال می‌شود، کیفیت زندگی به شدت تحت تاثیر قرار می‌گیرد. پزشکان برای مقابله با اختلالات این سیستم از داروهایی استفاده می‌کنند که داروی اعصاب نامیده می‌شوند. این داروها بر سلامت جسم و روان تاثیر مثبت دارند، اما می‌توانند عوارض نامطلوب و حتی خطرناک نیز ایجاد کنند. از این‌رو مطالعه این مقاله‌ از مجله درمانکده که به معرفی خطرناک ترین قرص اعصاب می‌پردازد، برای آگاهی بیشتر ضروری است. همچنین اکیدا توصیه می‌شود پیش از مصرف هرگونه داروی اعصاب، حتما با دکتر روانپزشک مشورت کرده و راهنمایی‌های لازم را دریافت کنید.

کدام قرص‌های اعصاب خطرناک هستند؟

داروهای اعصاب در بهبود مشکلاتی نظیر بی‌خوابی، افسردگی، اضطراب، اختلال دوقطبی و صرع نقش اساسی ایفا می‌کنند. این داروها به‌خودی‌خود خطرناک نیستند. اما مصرف آن‌ها بدون تجویز و نظارت پزشک یا در دوزهای بسیار بالا برای دوره‌ زمانی طولانی می‌تواند به بروز عوارض جدی و بالقوه خطرناک منجر شود. این عوارض ممکن است ناشی از تضعیف سیستم عصبی، مسمومیت دارویی یا تداخل با سایر داروهای مصرفی فرد باشند.

فهرست خطرناک ترین قرص اعصاب

داروهایی که بیشترین عارضه جانبی را به همراه دارند عبار‌ت‌اند از:

۱. داروهای تثبیت‌کننده خلق‌وخو مثل لیتیوم

از شایع‌ترین عوارض لیتیوم که اغلب برای درمان اختلال دوقطبی تجویز می‌شود، می‌توان به اختلال عملکرد تیروئید، آسیب کلیوی، لرزش، حالت تهوع و تکرر ادرار اشاره کرد. مصرف بیش‌ازحد این دارو ممکن است عوارض جدی‌تری از جمله تشنج، کما، آسیب مغزی و حتی مرگ نیز به همراه داشته باشد. از آنجایی که کلیه‌ها در دفع لیتیوم از بدن نقش دارند، ارزیابی منظم عملکرد آن‌ها در بیماران تحت درمان با این دارو ضروری است. در صورتی که عملکرد کلیه‌ها مختل باشد، دکتر اعصاب و روان ممکن است دوز داروی لیتیوم را تغییر دهد.

گاهی‌اوقات داروهای ضد تشنج مانند کاربامازپین و والپروات نیز به عنوان تثبیت‌کننده خلق‌وخو استفاده می‌شوند. مصرف این دسته از داروها می‌تواند با عوارض جانبی جدی از جمله اختلالات کبدی، التهاب لوزالمعده، کاهش سلول‌های خونی و واکنش‌های شدید پوستی همراه باشد.

۲. داروهای ضد افسردگی

به اعتقاد کارشناسان، داروی ضد افسردگی نیز می‌تواند در صورت مصرف نادرست به خطرناک ترین قرص اعصاب تبدیل شود. این دارو در انواع مختلف شامل مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs)، مهارکننده‌های بازجذب سروتونین-نوراپی‌نفرین (SNRIs) و قرص ضد افسردگی سه‌حلقه‌ای تجویز می‌شود:

• داروهای SSRIs مثل فلوکستین  و سرترالین: تغییر وزن، اختلال خواب، مشکلات جنسی و افزایش خطر افکار خودکشی.
• داروهای SNRIs مثل دولوکستین: نارسایی کبد، واکنش شدید پوستی، خونریزی غیر طبیعی، کاهش سطح سدیم خون، افزایش فشار خون و اختلال عملکرد جنسی.
• داروهای ضد افسردگی سه‌حلقه‌ای مانند آمی‌تریپتیلین، نورتریپتیلین، دوکسپین و ایمی‌پرامین: افت فشار خون، آریتمی (نامنظمی ضربان قلب)، مشکلات قلبی، سرگیجه و خطر بالای مسومیت در صورت مصرف بیش‌ازحد.

۳. بنزودیازپین‌ها و سایر داروهای ضد اضطراب

داروهایی نظیر دیازپام، آلپرازولام و کلونازپام که در دسته‌ بنزودیازپین‌ها قرار می‌گیرند، با افزایش سطح انتقال‌دهنده‌ عصبی گابا (GABA) در مغز به بهبود کیفیت خواب و مدیریت علائم اضطراب کمک می‌کنند. با این حال، مصرف طولانی‌مدت آن‌ها ممکن است به خواب‌آلودگی شدید، کاهش ضربان قلب، افت فشار خون و تنگی نفس منجر شود یا وابستگی دارویی ایجاد کند. به منظور پیشگیری از این مشکلات، پزشکان معمولا بنزودیازپین‌ها را برای یک دوره زمانی کوتاه تجویز می‌کنند و دوز مصرفی آن‌ها را به تدریج کاهش می‌دهند.

دسته دیگری از داروها که گاهی‌اوقات برای کنترل اضطراب به‌کار می‌روند، مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز (MAOIs) مثل فنلزین هستند. مصرف این داروها نیز در بعضی افراد با عوارض جانبی از جمله سردرد شدید، گیجی، ضربان قلب نامنظم، مشکل در تنفس و درد قفسه سینه همراه است.

۴. داروهای خواب‌آور

داروهای خواب‌آور مانند زولپیدم و زوپیکلون از نظر ساختار شیمیایی با بنزودیازپین‌ها متفاوت هستند، اما همانند آن‌ها بر گیرنده‌های گابا تاثیر می‎‌گذارند. از عوارض مهم این داروها که به توجه پزشکی نیاز دارند، می‌توان به مشکلات تنفسی، درد قفسه سینه، توهم و وابستگی دارویی اشاره کرد.

۵. داروهای محرک

داروهای محرک مثل متیل‌فنیدات (ریتالین) گزینه دیگری هستند که می‌توان نام آن‌ها‌ را در فهرست خطرناک ترین قرص اعصاب قرار داد. این داروها به درمان اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی (ADHD) کمک می‌کنند؛ اما در بعضی افراد باعث افزایش ضربان قلب، اضطراب، حمله پانیک و وابستگی دارویی می‌شوند. همچنین می‌توانند رشد کودکان را مختل کنند.

۶. داروهای ضد روان‌پریشی

داروهای ضد روان‌پریشی‌ به ۲ دسته داروهای تیپیکال (نسل اول) مانند هالوپریدول و کلرپرومازین و آتیپیکال (نسل دوم) از جمله ریسپریدون و الانزاپین تقسیم می‌شوند. از جمله عوارض شدید این داروها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• داروهای تیپیکال: لرزش، بی‌قراری، حرکات غیر قابل کنترل عضلات که ممکن است دائمی باشد، افت فشار خون، مشکلات قلبی و خواب‌آلودگی.
• داروهای آتیپیکال: سرگیجه، خشکی دهان، تاری دید، خواب‌آلودگی و در بعضی موارد افزایش خطر خودکشی در افراد کمتر از ۱۸ سال.

۷. باربیتورات‌ها

باربیتورات‌ها در گذشته که گزینه‌های محدودی برای درمان تشنج‌، اضطراب و بی‌خوابی وجود داشت، بسیار محبوب بودند. اما از آنجایی که مصرف آن‌ها در دوز بالا خطرناک است و به عوارض جدی مثل مشکلات تنفسی، تورم صورت، لب‌ها یا گلو، درد قفسه سینه و خونریزی غیر عادی منجر می‌شود، امروزه کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرند.

قرص اعصاب مصرف می‌کنی و نگران عوارضش هستی؟

همین حالا با پزشک مشورت کن تا خیالت راحت بشه.

دکتر روانپزشک روانپزشک آنلاین

قرص‌ اعصاب چه عوارضی ایجاد می‌کند؟

اکنون که با خطرناک ترین قرص اعصاب آشنا شدید، بد نیست در مورد عوارض این دسته از داروها نیز اطلاعات کسب کنید. از شایع‌ترین عوارض داروهای اعصاب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• مشکلات گوارشی: حالت تهوع، استفراغ و یبوست از رایج‌‌ترین عوارضی هستند که به دنبال مصرف قرص اعصاب رخ می‌دهند.
• خشکی دهان: خشک شدن بیش‌ازحد دهان یکی از عوارض نسبتا شایع بعد از مصرف انواع قرص آرامبخش و ضد روان‌پریشی است.
• تغییر وزن: داروهای اعصاب به دلیل تغییر فعالیت سیستم عصبی و تعادل ترکیبات شیمیایی مغز می‌توانند بر اشتها و در نتیجه، وزن تاثیر بگذارند.
• اختلال خواب یا خواب‌آلودگی: این عارضه به طور قابل‌توجهی بر فعالیت‌های روزمره‌ تاثیر می‌گذارد و در موارد شدید، باعث اختلال در انجام وظایفی می‌شود که به تمرکز بالا نیاز دارند.
• سرگیجه: این عارضه از خفیف تا شدید متغیر است. در موارد شدید، عدم تعادل ناشی از سرگیجه می‌تواند احتمال زمین خوردن و بروز آسیب‌های فیزیکی را افزایش دهد.
• اختلالات جنسی: داروهای اعصاب ممکن است عملکرد جنسی از جمله نعوظ را در بعضی افراد مختل کنند.
• تاری دید: این عارضه که در اثر مصرف زیاد یا طولانی‌مدت داروهای اعصاب رخ می‌دهد، می‌تواند موقتی یا دائمی باشد. در موارد شدید، تاری دید کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
• آکاتیزیا (بی‌قراری حرکتی): بعضی داروهای اعصاب به‌ویژه داروهای ضد روان‌پریشی مانند کلرپرومازین، فلوفنازین، هالوپریدول و تیوریدازین باعث بی‌قراری می‌شوند.
• واکنش آلرژیک: آلرژی در موارد خفیف با کهیر و خارش و در موارد شدید با مشکلات جدی مانند تنگی نفس همراه است.
• تداخلات دارویی: بعضی از داروها و مکمل‌ها با قرص اعصاب تداخل دارند و در صورت مصرف هم‌زمان، عوارض جانبی ایجاد می‌کنند.
• وابستگی دارویی: در صورت مصرف طولانی‌مدت، بعضی داروهای اعصاب از جمله بنزودیازپین‌ها باعث وابستگی می‌شوند.

Akathisia is a side effect of older, first – generation antipsychotic drugs used to treat mental health conditions like bipolar disorder and schizophrenia, but it can also occur with newer antipsychotics as well. Between 20 and 75 percent of people who take these medicines have this side effect, especially in the first few weeks after they start treatment.

آکاتیزیا یکی از عوارض جانبی داروهای قدیمی ضد روان‌پریشی نسل اول است که برای درمان مشکلات سلامت روان مانند اختلال دوقطبی و اسکیزوفرنی استفاده می‌شوند. اما می‌تواند با مصرف داروهای ضد روان‌پریشی جدیدتر نیز رخ دهد. بین ۲۰ تا ۷۵ درصد افراد مصرف‌کننده این داروها، این عارضه را به‌خصوص در چند هفته اول بعد از شروع درمان تجربه می‌کنند.

healthline

عوارض جدی قرص‌های اعصاب

علاوه بر عوارض شایع، داروهای اعصاب ممکن است عوارض جانبی جدی‌تری هم داشته باشند که آگاهی از آن‌ها ضروری است. این عوارض شامل موارد زیر هستند:

۱. مشکلات کلیوی

مصرف خودسرانه‌ قرص اعصاب بدون مشورت با پزشک می‌تواند عملکرد کلیه‌ها و سیستم ادراری را مختل سازد. در چنین شرایطی، حجم ادرار به طور چشمگیری کاهش یافته و خطر بروز عوارضی نظیر ادم، عفونت‌های ادراری و اختلالات الکترولیتی افزایش می‌یابد.

۲. تغییر خلق‌وخو و افزایش خطر خودکشی

داروهای ضد افسردگی با بهبود وضعیت روحی بیمار، در درازمدت به کاهش خطر خودکشی کمک می‌کنند. اما در بعضی افراد، به‌ویژه در کودکان و نوجوانان، ممکن است در هفته‌های ابتدایی شروع درمان تمایلات و افکار مربوط به خودکشی را افزایش دهند. از این‌رو توصیه می‌شود از مصرف خودسرانه‌ آن‌ها بپرهیزید و در صورت مشاهده‌ هرگونه تغییر در نگرش خود نسبت به خودکشی در طول دوره‌ درمان، بلافاصله با پزشک تماس بگیرید.

۳. اختلالات خونریزی

اختلال خونریزی یکی از جدی‌ترین عوارضی است که بعد از مصرف خطرناک ترین قرص اعصاب با آن‌ مواجه می‌شوید. چرا که این عارضه می‌تواند به خونریزی داخلی و حتی مرگ منجر شود. اختلال خونریزی معمولا به دلیل کاهش تعداد پلاکت‌ها یا نقص در عملکرد پروتئین‌های دخیل در فرآیند لخته شدن خون رخ می‌دهد.

۴. اختلالات کبدی

دسته‌ای از داروها که برای درمان اضطراب، افسردگی یا اختلال خواب تجویز می‌شوند، بر عملکرد کبد تاثیر منفی دارند. این داروها اگر به مدت طولانی یا در دوز بسیار بالا مصرف شوند، احتمال ابتلا به التهاب کبد یا حتی نارسایی کبد را افزایش می‌دهند.

۵. مشکلات قلبی

مصرف بعضی از داروهای اعصاب با افزایش خطر اختلالات قلبی جدی از جمله آریتمی و سکته‌ قلبی مرتبط است. این داروها از طریق افزایش ضربان قلب یا تغییر فعالیت این اندام حیاتی می‌توانند به اختلالات عملکردی شدید در آن منجر شوند.

چه موقع عوارض خطرناک ترین قرص اعصاب ظاهر می‌شود؟

بعضی عوارض بلافاصله بعد از شروع مصرف دارو ظاهر می‌شوند؛ در حالی که سایر مشکلات ممکن است در زمان طولانی‌تری رخ دهند. در جدول زیر به زمان‌بندی بروز عوارض مختلف اشاره شده است:

زمان شروع عوارض	مثال
در اولین روزهای مصرف دارو	خواب‌آلودگی، سرگیجه، مشکلات گوارشی و خشکی دهان
چند روز تا چند هفته بعد از مصرف دارو	بی‌خوابی، تغییر خلق‌وخو، تحریک‌پذیری و تغییر اشتها
چند روز تا چند هفته پس از مصرف دارو	تغییر وزن، مشکلات جنسی و تاری دید
چند ماه بعد از مصرف دارو	لرزش، بی‌قراری و وابستگی دارویی

قطع ناگهانی قرص‌ اعصاب نیز می‌تواند باعث بازگشت علائم بیماری شود یا مشکلاتی مانند اضطراب، بی‌خوابی و خستگی ایجاد ‌کند که از آن‌ها به عنوان علائم ترک یاد می‌شود. برای پیشگیری از بروز چنین مشکلاتی، پزشکان معمولا دوز دارو را به تدریج کاهش می‌دهند. اگر از داروی اعصاب استفاده می‎کنید و برای توقف مصرف آن به راهنمایی نیاز دارید، با روانپزشک آنلاین مشورت کنید.

عوارض قرص‌ اعصاب چقدر طول می‌کشد؟

مدت زمان ماندگاری عوارض به عوامل مختلفی از جمله نوع دارو، دوز مصرفی و وضعیت سلامتی فرد بستگی دارد. جدول زیر عوارض کوتاه‌مدت و بلندمدت داروهای اعصاب را نشان می‌دهد.

نوع عوارض	توضیحات
عوارض کوتاه‌مدت مثل سرگیجه، اختلال خواب و مشکلات گوارشی	از چند روز تا چند هفته طول می‌کشد و معمولا با گذشت زمان بهبود می‌یابد.
عوارض میان‌مدت از جمله تغییر وزن، خشکی دهان و مشکلات بینایی	از چند هفته تا چند ماه ادامه دارد. اما گاهی‌اوقات به یک عارضه طولانی‌مدت تبدیل می‌شود و به مداخله پزشکی نیاز پیدا می‌کند.
عوارض بلندمدت مانند بی‌قراری، اختلالات جنسی و وابستگی	این عوارض معمولا تا زمانی که مصرف دارو قطع شود، ادامه دارند.

قرص اعصاب در چه افرادی عوارض جدی ایجاد می‌کند؟

اگرچه هر فردی ممکن است پس از مصرف دارو با عوارض جانبی ناخواسته مواجه شود، اما افراد زیر بیشتر از دیگران به عوارض خطرناک ترین قرص اعصاب حساس هستند:

• کودکان
• سالمندان
• زنان باردار و شیرده
• کسانی که هم‌زمان چند داروی مختلف مصرف می‌کنند
• کسانی که از داروی اعصاب با دوز بالا استفاده می‌کنند
• افراد مصرف‌کننده الکل و مواد مخدر
• افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای جمله مشکلات کبدی، کلیوی یا قلبی

چگونه اثرات نامطلوب خطرناک ترین قرص اعصاب را کاهش دهیم؟

برای کاهش تاثیرات منفی داروی اعصاب توصیه می‌شود:

• از هیچ قرصی بدون مشورت با پزشک استفاده نکنید. پزشک تنها فردی است که می‌تواند قوی‌ترین تقویت‌ کننده اعصاب را با توجه به شرایط منحصربه‌فرد شما پیشنهاد دهد.
• دارو را به طور منظم و دقیقا طبق دستور پزشک بخورید. اگر احساس می‌کنید دارو روی علائم شما تاثیر مطلوب ندارد، قبل از ایجاد هرگونه تغییر در روند مصرف آن، با پزشک مشورت کنید.
• هرگز خودسرانه داروی تجویزشده را قطع نکنید یا دوز و مدت زمان آن را تغییر ندهید. قطع ناگهانی دارو می‌تواند باعث ایجاد علائم ترک شود یا بیماری شما را بدتر کند.
• از مصرف الکل و مواد مخدر بپرهیزید. چون این مواد ممکن است با داروهای اعصاب تداخل داشته باشند یا روند درمان بیماری را مختل کنند.
• اگر در حین مصرف قرص اعصاب با علائم غیر عادی مثل خواب‌آلودگی شدید، سرگیجه، مشکلات گوارشی و تغییر ضربان قلب مواجه شدید، فورا با پزشک معالج خود تماس بگیرید.
• در حین مصرف دارو به طور منظم به پزشک مراجعه کنید. این کار به پزشک امکان می‌دهد تاثیر دارو را بر وضعیت سلامتی شما ارزیابی کرده و در صورت نیاز، برنامه درمانی‌تان را اصلاح کند.

کلام پایانی

داروهای اعصاب به دلیل تاثیرگذاری بر عملکرد مغز و تعادل مواد شیمیایی داخل آن، در درمان اختلالات سلامت روان و بیماری‌های سیستم عصبی نقش مهمی ایفا می‌کنند. با این حال، مانند سایر داروها ممکن است عوارض جانبی به همراه داشته باشند که بعضی از آن‌ها جدی و تهدیدکننده زندگی هستند.

اگر از داروی اعصاب استفاده می‌کنید و در مورد دوز و نحوه مصرف آن به راهنمایی نیاز دارید، می‌توانید از طریق سایت درمانکده با بهترین متخصصان اعصاب و روان مشورت کنید. پزشکان درمانکده با بررسی شرایط شما توصیه‌های دقیق و شخصی‌سازی‌شده ارائه می‌دهند تا مصرف دارو به‌ صورت ایمن و موثر انجام شود.

سوالات متداول

منابع: healthline | nami | webmd