اکوژن در سونوگرافی چیست؟ [۵ نوع، روش تشخیص + علت ایجاد]

سونوگرافی یکی از پرکاربردترین روش‌های تصویربرداری پزشکی است؛ روشی ایمن و بدون درد که درون بدن را به کمک امواج صوتی بررسی می‌کند. با این حال، زمانی که برگه گزارش آن را در دست می‌گیرید، دیدن واژه‌هایی مثل اکوژن ممکن است باعث ترس یا سردرگمی شما شود. این اصطلاح در واقع برای توصیف وضعیت‌ بافت‌های بدن به‌کار می‌رود و به میزان بازتاب امواج صوتی از آن‌ها اشاره دارد. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده قصد داریم درباره اکوژن در سونوگرافی و نحوه تفسیر آن صحبت کنیم. با ما همراه باشید.

اکوژن در سونوگرافی چه مفهومی دارد؟

سونوگرافی با استفاده از امواج صوتی به بررسی اندام‌ها می‌پردازد. وقتی این امواج به بافت‌های مختلف برخورد می‌کنند، بخشی از آن‌ها بازتاب می‌شود و به دستگاه برمی‌گردد. دستگاه سونوگرافی این امواج برگشتی را به شکل نقاط روشن یا تیره روی مانیتور نمایش می‌دهد. هر چقدر یک بافت سفت‌تر یا متراکم‌تر باشد، امواج صوتی را با قدرت بیشتری بازتاب می‌دهد و در نتیجه در مانیتور «روشن‌تر» دیده می‌شود.

بافت‌هایی مثل استخوان یا سنگ کلیه که بسیار سخت هستند، اکثر امواج را بازتاب داده و به صورت نقاط کاملا سفید به نظر می‌رسند. در مقابل، مایعات مثل آب یا خون اجازه می‌دهند امواج صوتی به راحتی از میان آن‌ها عبور کنند. بنابراین بازتابی ندارند و در تصویر کاملا سیاه دیده می‌شوند.

وقتی رادیولوژیست کلمه اکوژن را به‌کار می‌برد، صرفا در حال توصیف رنگ و میزان روشنایی بافت است. بنابراین تشخیص نهایی بیماری نیازمند بررسی دقیق‌تر این تفاوت‌های رنگی در کنار علائم بالینی است.

گزارش سونوگرافی برات گنگه؟

همین حالا از پزشک نوبت بگیر و نتیجه‌ رو دقیق بررسی کن.

دکتر رادیولوژی متخصص رادیولوژی آنلاین

انواع اکوژن در سونوگرافی

پزشکان از اصطلاحات زیر برای توصیف‌ بافت‌های مختلف بدن استفاده می‌کنند:

۱. هایپراکوژن

وقتی یک قسمت از بدن امواج صوتی را بسیار قوی بازتاب دهد، در سونوگرافی به رنگ سفید یا خاکستری روشن دیده می‌شود و به آن هایپراکوژن می‌گویند. این حالت معمولا در بافت‌های متراکم حاوی کلسیم، چربی یا فیبروز دیده می‌شود. بارزترین مثال آن سنگ‌ کلیه یا صفرا است. بعضی توده‌های عروقی خوش‌خیم مثل همانژیوم‌ کبد نیز به صورت توده‌های سفید و روشن ظاهر می‌شوند.

۲. هیپواکوژن

هیپواکوژن به مناطقی گفته می‌شود که تیره‌تر از بافت‌های اطراف خود هستند. چون امواج صوتی کمتری را بازتاب می‌دهند. بسیاری از غده‌ها یا گره‌ها مثل گره‌های تیروئید یا توده‌های سینه ممکن است هیپواکوژن باشند. اگرچه بسیاری از این موارد خوش‌خیم هستند، اما چون اکثر تومورهای سرطانی هم به صورت توده‌های تیره دیده می‌شوند، رادیولوژیست این نواحی را با دقت بیشتری بررسی می‌کند.

۳. آن‌اکوژن

آن‌اکوژن به معنی کاملا سیاه است. در این حالت، امواج صوتی کاملا از بافت عبور می‌کنند و به عقب برنمی‌گردند. این شرایط نشان‌دهنده وجود مایع شفاف است. به عنوان مثال، مثانه پر از ادرار و کیست‌های ساده (کیسه‌های پر از آب) در کلیه یا تخمدان همگی آن‌اکوژن و سیاه دیده می‌شوند.

۴. ایزواکوژن

زمانی که رنگ توده دقیقا مشابه بافت سالم اطرافش باشد، به آن ایزواکوژن می‌گویند. در این وضعیت، توده در بافت زمینه پنهان شده و تشخیص آن سخت‌تر است. پزشک عمومی در این موارد به نشانه‌های غیر مستقیم مثل تغییر شکل اندام توجه می‌کند تا متوجه وجود توده شود.

۵. هتروژن

بافت هتروژن یعنی تصویر یکدست نیست و ترکیبی از نقاط تیره و روشن در کنار هم دیده می‌شود. این وضعیت نشان‌دهنده یک بافت نامنظم است. برای مثال، در بیماری‌های مزمن مثل سیروز، بافت کبد که باید صاف و یکنواخت باشد، به دلیل آسیب‌ها و زخم‌های داخلی، حالت زبر و ناهمگن پیدا می‌کند. توده‌های بزرگ که بخشی از آن‌ها مایع و بخشی دیگر جامد است نیز نمای هتروژن دارند.

اکوژن در اندام‌های مختلف به چه معنی است؟

اکوژن در اندام‌های مختلف بدن می‌تواند معانی متفاوتی داشته باشد.

۱. اکوژن در سونوگرافی کلیه چیست؟

اگر در گزارش سونوگرافی عبارت افزایش اکوی پارانشیم کلیه را دیدید، به این معناست که بخش عملکردی کلیه روشن‌تر از حالت عادی شده است. این افزایش روشنایی اغلب در بیماری‌های مزمن ناشی از دیابت یا فشار خون بالا رخ می‌دهد. همچنین وجود نقاط بسیار درخشان و سفید در داخل کلیه معمولا نشان‌دهنده سنگ است. در مقابل، اگر کلیه در اثر التهاب ناگهانی متورم شود، ممکن است اکوی آن کاهش یافته و تیره‌تر به نظر برسد. پزشک با بررسی این تغییر رنگ‌ها می‌تواند آسیب‌های کلیه را در مراحل اولیه شناسایی کند.

جواب اکوژن سونوگرافی از کلیه نگرانت کرده؟

همین الان با متخصص مشورت کن

دکتر اورولوژی دکتر اورولوژیست آنلاین

۲. اکوژن در سونوگرافی کبد چیست؟

کبد به طور طبیعی باید نمای یکنواخت و خاکستری داشته باشد. شایع‌ترین دلیلی که باعث می‌شود کبد در سونوگرافی بیش‌ازحد روشن دیده شود، تجمع چربی یا همان کبد چرب است. در این حالت، قطرات چربی امواج صوتی را پراکنده می‌کنند و کبد را سفیدتر نشان می‌دهند. در موارد شدید، کبد به قدری روشن می‌شود که رگ‌های خونی پشت آن به خوبی دیده نمی‌شوند.

علاوه بر این، همانژیوم کبد که یک توده عروقی خوش‌خیم و بسیار شایع است، معمولا در سونوگرافی به صورت لکه سفید و گرد ظاهر می‌شود. اما اگر توده‌ تیره باشد، پزشک برای اطمینان از عدم وجود بدخیمی ممکن است تست‌های بیشتری مثل ام‌آرآی (MRI) یا آزمایش خون درخواست کند.  

۳. اکوژن در سونوگرافی قلب

سونوگرافی قلب یا اکوکاردیوگرافی برای بررسی دریچه‌ها و قدرت پمپاژ قلب انجام می‌شود. در بزرگسالان، رسوب کلسیم در دریچه‌های قلب باعث می‌شود آن‌ها در سونوگرافی سفید و ضخیم دیده شوند. علاوه بر این، مشاهده توده‌های متحرک و اکوژن روی دریچه‌ها ممکن است نشانه عفونت‌ قلب باشد.

۴. اکوژن در سونوگرافی تیروئید

غده تیروئید در حالت عادی بافت یکنواخت و روشنی دارد. وجود گره یا ندول در تیروئید بسیار شایع است و رنگ این گره‌ها در سونوگرافی به پزشک کمک می‌کند میزان خطر را بسنجد. گره‌هایی که روشن‌تر از بافت تیروئید به نظر می‌رسند، در اکثر مواقع خوش‌خیم و بی‌خطرند. اما گره‌هایی که تیره‌تر هستند، به دقت بیشتری نیاز دارند. چون احتمال بدخیمی در آن‌ها کمی بالاتر است.

از سایر یافته‌های مهم می‌توان به وجود نقاط سفید و بسیار ریز به نام میکروکلسیفیکاسیون در گره‌های تیره اشاره کرد. این نقاط در واقع رسوبات کلسیم هستند که گاهی‌اوقات با انواع خاصی از سرطان تیروئید ارتباط دارند.

۵. اکوژن در سونوگرافی رحم چیست؟

آندومتر (دیواره داخلی رحم) در طول عادت ماهیانه تغییر رنگ می‌دهد. این دیواره در نیمه دوم چرخه قاعدگی تحت تاثیر هورمون‌ها ضخیم و اکوژن (روشن) می‌شود تا برای بارداری احتمالی آماده شود. اما روشنایی و ضخامت بیش‌از‌حد می‌تواند نشانه مشکلاتی مثل پولیپ باشد.

پولیپ‌های رحم توده‌های کوچک، بیضی شکل و روشنی هستند که می‌توانند باعث خونریزی‌های نامنظم شوند. فیبروم‌ها هم توده‌های دیگری هستند که معمولا در سونوگرافی واژینال یا شکم تیره دیده می‌شوند. اما اگر قدیمی باشند و کلسیم در آن‌ها رسوب کرده باشد، ممکن است در سونوگرافی سفید و روشن به نظر برسند.

جواب اکوژن سونوگرافی از رحم نگران‌ کنندس؟

همین حالا از پزشک نوبت بگیر و خیالت رو راحت کن.

بهترین پروفسور زنان و زایمان در تهران متخصص زنان و زایمان مشاوره آنلاین

اکوژن در سونوگرافی بارداری

در سونوگرافی‌های دوران بارداری از جمله سونوگرافی آنومالی ممکن است رادیولوژیست به روده اکوژنیک اشاره ‌کند. این اصطلاح به این معنی است که روده جنین در تصویر به اندازه استخوان‌های او سفید و درخشان دیده می‌شود. در بسیاری از موارد، این وضعیت فقط به دلیل بلعیدن مقدار کمی خون رخ می‌دهد و مشکلی ایجاد نمی‌کند. اما پزشکان برای اطمینان از سلامت کامل جنین، آن را تحت نظر می‌گیرند.

همچنین جفت که رابط بین مادر و جنین است، با نزدیک شدن به زمان زایمان دچار تغییر می‌شود. ایجاد نقاط روشن اکوژن نشانه رسوب کلسیم و بلوغ جفت است. اگر این نقاط خیلی زودتر از موعد دیده شوند، ممکن است پزشک توصیه‌های خاصی برای پایش بهتر رشد جنین ارائه دهد.

از سایر یافته‌های شایع در سونوگرافی بارداری می‌توان به مشاهده یک نقطه درخشان در قلب جنین اشاره کرد. این یافته معمولا فقط یک رسوب ساده کلسیم است و تاثیری روی کارکرد قلب ندارد. اما پزشکان از آن به عنوان یک نشانه کوچک برای بررسی‌های دقیق‌تر ژنتیکی استفاده می‌کنند.

An echogenic intracardiac focus is a small bright spot seen within the region of the heart seen during an ultrasound examination. Most commonly found in the left ventricle of the developing heart, it is important to understand that it doesn’t affect the functioning of the heart per se. It is a relatively frequent occurrence on prenatal ultrasounds.

فوکوس اکوژن داخل قلب یک لکه کوچک و روشن است که در ناحیه‌ای از قلب هنگام انجام سونوگرافی دیده می‌شود. این یافته معمولا در بطن چپ مشاهده می‌شود و به‌خودی‌خود بر عملکرد قلب تاثیر ندارد. مشاهده آن در سونوگرافی‌های دوران بارداری نسبتا شایع است.

news-medical

علت ایجاد نواحی اکوژن در سونوگرافی

بافت‌های بدن به دلایل مختلف ممکن است در سونوگرافی روشن‌تر یا سفیدتر از حالت عادی دیده شوند. رایج‌ترین دلایل در جدول زیر آورده شده است:

دلایل ایجاد نواحی اکوژن	توضیحات
کلسیفیکاسیون (رسوب کلسیم)	چون کلسیم بسیار سخت است، امواج صوتی را به شدت بازتاب می‌دهد. رسوب کلسیم در اثر افزایش سن، التهاب‌ یا پاسخ بدن به یک توده رخ می‌دهد.
فیبروز	وقتی بافت سالم بدن در اثر آسیب یا بیماری دچار زخم و اسکار می‌شود، فیبروز رخ می‌دهد. بافت فیبروزه متراکم‌تر از بافت نرمال است و به همین دلیل در سونوگرافی روشن‌تر دیده می‌شود.
چربی	تجمع چربی در اندام‌هایی که نباید چربی زیادی داشته باشند (مثل کبد)، باعث پراکندگی امواج صوتی و سفید شدن تصویر می‌شود.
گاز و هوا	تفاوت زیاد بین بافت بدن و هوا باعث می‌شود امواج صوتی به طور کامل بازتاب شوند و نمای سفید ایجاد کنند. به همین دلیل، گازهای روده گاهی‌اوقات مانع انجام دقیق سونوگرافی شکم و لگن می‌شوند.
مایعات غلیظ	اگر مایع داخل بدن مثل ادرار یا صفرا حاوی ذرات معلق، خون یا عفونت باشد، دیگر کاملا سیاه دیده نمی‌شود و حالت روشن پیدا می‌کند.

تشخیص اکوژن در سونوگرافی و تفسیر آن

تفسیر سونوگرافی کبد و سایر اندام‌ها یک کار تخصصی است که به دانش بالای پزشک نیاز دارد. پزشکان معمولا ابتدا نتایج را با الگوی طبیعی هر اندام مقایسه می‌کنند. سپس به یکنواختی تصویر توجه کرده و به شناسایی مناطقی می‌پردازند که از نظر یکنواختی با بافت اطراف تفاوت دارند. در اندام‌های جفتی مانند کلیه‌ها یا تخمدان‌ها نیز مقایسه با سمت مقابل به پزشک کمک می‌کند مشکلات احتمالی را بهتر تشخیص دهد.

بعد از تشخیص اکوژن در سونوگرافی باید چه کرد؟

دیدن کلمه اکوژن در گزارش سونوگرافی نباید باعث ترس شما شود. چون بسیاری از این یافته‌ها صرفا ویژگی‌های طبیعی بافت هستند. در  این شرایط بهتر است برای مشورت با دکتر عمومی آنلاین اقدام کرده و در صورت لزوم تست‌های زیر را انجام دهید:

• آزمایش خون برای بررسی عملکرد اندام‌های مختلف بدن مثل کبد و کلیه  
• سی‌تی‌اسکن یا MRI برای دیدن جزئیاتی که در سونوگرافی مشخص نیستند
• نمونه‌برداری از توده (در موارد خاص)  

گاهی‌اوقات نیز بهترین اقدام، تکرار سونوگرافی بعد از چند ماه است تا ببینید تغییری در اندازه و شکل توده ایجاد شده است یا خیر.

کلام پایانی

در بیشتر موارد، نقاط روشن یا اکوژن در سونوگرافی نشان‌دهنده یافته‌های بی‌خطری مثل رسوب کلسیم یا چربی هستند. بنابراین مهم است که خودتان به تنهایی گزارش سونوگرافی را تفسیر نکنید. رادیولوژیست و پزشک با کنار هم گذاشتن تمام شواهد، بهترین راهنمایی را به شما ارائه خواهند داد. پس آرامش خود را حفظ کرده و برای هرگونه اقدام بعدی با پزشک مشورت کنید. برای این کار می‌توانند از متخصصان سایت درمانکده وقت بگیرید.

سوالات متداول

منابع: news-medical | globalultrasoundinstitute | sonoscanner