موهای زائد زنان چرا ایجاد می‌شود و چگونه درمان می‌شود؟

موی زائد یا هیرسوتیسم (hairsutism) وضعیتی است که منجر به رشد اضافی موهای تیره یا زبر در زنان می‌شود. الگوی رشد موی زائد شبیه به الگوی مردانه است. ممکن است این موها در صورت، سینه، پشت و سایر قسمت‌های بدن که معمولا در زنان مو رشد نمی‌کند، ظاهر شوند. در هیرسوتیسم، رشد اضافی مو اغلب به دلیل هورمون‌های مردانه اضافی به نام آندروژن‌ها رخ می‌دهد.

در این مقاله از مجله سلامت درمانکده می‌توانید با علت رشد موهای زائد زنان و روش‌های درمان آن به طور کامل آشنا شوید.

موهای زائد زنان کجاست؟

هیرسوتیسم به وجود موهای زبر یا تیره در قسمت‌هایی از بدن گفته می‌شود که معمولا زنان در آن نواحی مو ندارند. رشد موهای زائد زنان در افرادی که اصالت مدیترانه‌ای یا خاورمیانه‌ای دارند، شایع‌تر است. این نواحی شامل موارد زیر هستند:

• صورت
• سینه
• پایین شکم
• بخش داخلی ران‌ها
• پشت کمر

Hirsutism affects 5% to 10% of women who are around child-bearing age. It affects over 40% of women.
هیرسوتیسم بر ۵ تا ۱۰ درصد از زنانی که در سنین باروری هستند تاثیر می‌گذارد. به طور کلی بیش از ۴۰ درصد از زنان این عارضه را تجربه می‌کنند‌.

به نقل از وب‌سایت clevelandclinic

موهای زائد صورت زنان نشانه چیست؟

رشد موهای زائد در خانم‌ها ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره کرده‌ایم:

سندروم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)

سندروم تخمدان پلی کیستیک و تنبلی تخمدان باعث ایجاد تغییر در تعادل هورمون‌های جنسی می‌شوند. در طول سال‌ها، سندروم تخمدان پلی‌کیستیک ممکن است به تدریج منجر به رشد موهای اضافی، قاعدگی نامنظم، چاقی، ناباروری و گاهی کیست‌های کوچک متعدد روی تخمدان‌ها شود. در چنین شرایطی سونوگرافی رحم و تخمدان برای بررسی سلامت بدن ضروری است.

هر چند سندورم تخمدان پلی‌کیستیک تنها علت رشد موهای زائد نیست. با این حال، مطالعات نشان می‌دهند که ۷۰ تا ۸۰ درصد از همه افرادی که به این مشکل مبتلا هستند، رشد موهای زائد را تجربه می‌کنند. برای درمان مشکلات مربوط به تخمدان باید از فوق تخصص تنبلی تخمدان یا دکتر زنان کمک بگیرید.

سندورم کوشینگ

این حالت زمانی رخ می‌دهد که بدن سطح بالایی از هورمون کورتیزول تولید کند. این مشکل ممکن است به دلیل تولید بیش از حد کورتیزول توسط غدد فوق کلیوی ایجاد شود یا ناشی از مصرف طولانی‌مدت برخی داروهای خاص مثل پردنیزون باشد.

هیپرپلازی مادرزادی غدد فوق کلیوی

این وضعیت که از بدو تولد وجود دارد، از طریق ژن‌ها از والدین به کودکان منتقل می‌شود. هیپرپلازی مادرزادی باعث می‌شود غدد فوق کلیوی مقادیر نامنظمی هورمون‌های استروئیدی تولید کنند. به عنوان مثال، این غدد ممکن است کورتیزول بسیار کم و آندروژن بسیار زیادی تولید کنند.

تومورها

هر چند رشد تومور در تخمدان‌ها یا غدد فوق کلیوی، به ندرت باعث هیرسوتیسم می‌شود، اما به هر حال در بروز این مشکل تا حد زیادی تاثیر دارد. رشد تومورها موجب آزاد کردن آندروژن می‌شود و از این طریق در رشد موهای زائد موثر است.

مصرف برخی داروها

برخی داروها می‌توانند باعث هیرسوتیسم شوند. این داروها عبارت‌اند از مینوکسیدیل، دانازول، تستوسترون، برخی آنتی‌بیوتیک‌ها و برخی داروهای خواب‌آور و دهیدرواپی‌آندروسترون (DHEA). اگر همسرتان از محصولاتی استفاده می‌کند که حاوی آندروژن‌های موضعی (قابل جذب از طریق پوست) هستند، این آندروژن‌ها ممکن است از طریق تماس پوست با پوست روی شما تاثیر بگذارند.

اگرچه قرص اورژانسی برای استفاده مقطعی و اضطراری طراحی شده، اما تکرار مکرر آن در یک سیکل قاعدگی می‌تواند تعادل هورمون‌های جنسی را بر هم زده و در طولانی‌مدت موجب بروز یا وخامت علائم هیرسوتیسم و جوش‌های هورمونی شود.

چاقی

چاقی به خصوص در ناحیه شکم، یکی از عوامل مهم در بروز یا تشدید رشد موهای زائد است. بافت چربی اضافی باعث افزایش مقاومت به انسولین می‌شود و سطح انسولین خون را بالا می‌برد. انسولین بالا موجب تحریک تخمدان‌ها برای تولید بیشتر آندروژن یا هورمون مردانه می‌شود.

از طرفی، بافت چربی می‌تواند آندروژن‌ها را به استروژن تبدیل کند، اما عدم تعادل نهایی موجب افزایش آندروژن‌ها شده و رشد موهای زائد با الگوی مردانه را تشدید می‌کند. بنابراین، کاهش وزن حتی به میزان ۵ تا ۱۰ درصد از وزن بدن می‌تواند به طور قابل توجهی سطح آندروژن را پایین آورده و علائم هیرسوتیسم را بهبود بخشد.

بارداری

به هم ریختن تعادل هورمون‌ها در دوران بارداری، ممکن است موجب رشد موهای زائد زنان شود. این موضوع معمولا به دلیل افزایش هورمون تستوسترون و استروژن ایجاد می‌شود. این مشکل در همه خانم‌های باردار شایع نیست.

اختلالات تیروئید

تیروئید با ترشح هورمون‌ها به تنظیم سوخت و ساز و تنظیم دمای بدن کمک می‌کند. به هم ریختن تعادل این هورمون‌ها در برخی افراد ممکن است موجب رشد موهای زائد شود. اگر به مشکلات هورمونی و اختلالات تیروئید مبتلا هستید، بهتر است برای درمان موهای زائد زنان حتما با بهترین فوق تخصص غدد مشورت کنید.

چه زمانی موهای زائد صورت زنان با ریزش مو همراه می‌شود؟

رشد موهای زائد صورت زنان زمانی که با ریزش مو همراه شود، ممکن است ناشی از افزایش هورمون‌های مردانه (آندروژن) باشد. این وضعیت معمولا در سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)، هیپرپلازی مادرزادی غدد فوق کلیوی یا به ندرت در تومورهای ترشح‌کننده آندروژن دیده می‌شود. در این حالت، آندروژن اضافی، مهم‌ترین علت ریزش شدید مو در زنان و رشد موهای زائد است. افرادی که به این مشکل مبتلا هستند معمولا با ریزش موی سر با الگوی مردانه مواجه می‌شوند.

علت موهای زائد گردن زنان

رشد موهای زائد زنان در ناحیه گردن معمولا بخشی از هیرسوتیسم محسوب می‌شود و علت اصلی آن افزایش هورمون‌های مردانه مانند تستوسترون است. شایع‌ترین علت بروز این مشکل، سندورم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) است که با اختلالات قاعدگی و مقاومت به انسولین همراه می‌شود. از دیگر دلایل بروز این مشکل می‌توان به چاقی، سندورم کوشینگ، هیپرپلازی مادرزادی غدد فوق کلیوی، مصرف برخی داروها، عوامل ژنتیکی و در برخی موارد تومورهای ترشح‌کننده آندروژن اشاره کرد.

علت موهای زائد شکم زنان

رشد موهای زائد در ناحیه شکم زنان؛ به ویژه در پایین شکم به صورت خطی تا ناف معمولا نشانه هیرسوتیسم و ناشی از افزایش سطح هورمون‌های مردانه است. شایع‌ترین علت رشد این موها، سندورم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)  است که اغلب با بی‌نظمی قاعدگی، چاقی و مقاومت به انسولین همراه است. اگر هیرسوتیسم همراه با جوش های هورمونی و بی‌نظمی قاعدگی باشد، معمولا پزشک به اختلال زمینه‌ای مانند سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یا حساسیت به آندروژن‌ها شک می‌کند.

علت موهای زائد چانه زنان

رویش موهای زائد و ضخیم در ناحیه چانه در زنان یکی از شایع‌ترین نشانه‌های هیرسوتیسم و ناشی از افزایش هورمون‌های مردانه است. این مشکل معمولا با اختلالات قاعدگی و چاقی همراهی می‌شود. در صورتی که رشد موهای زائد با نشانه‌های دیگری همراه شود، باید توسط پزشک متخصص مورد بررسی قرار بگیرد.

علت موهای زائد بدن زنان

رشد موهای زائد زنان در نواحی مختلف بدن معمولا به دلیل افزایش سطح هورمون‌های مردانه یا حساسیت بیش از حد فولیکول‌های مو به این هورمون‌ها ایجاد می‌شود. شایع‌ترین علت زمینه‌ای، سندورم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) است که تا ۸۰٪ موارد را شامل می‌شود.

علت رویش مو در ناحیه تناسلی زنان

رویش طبیعی مو در ناحیه تناسلی زنان در دوران بلوغ تحت تاثیر هورمون‌های آندروژن آغاز می‌شود و الگوی مشخصی دارد. اما در صورتی که رشد مو در این ناحیه بیش از حد معمول باشد، به نواحی مجاور مانند ران‌های داخلی و پایین شکم گسترش پیدا ‌کند یا الگوی مردانه به خود بگیرد، علت آن افزایش سطح هورمون‌های مردانه مانند تستوسترون است.

بهترین روش اصلاح موهای زائد ناحیه تناسلی زنان

بهترین روش برای اصلاح موهای زائد زنان در ناحیه تناسلی باید علاوه بر کارایی، کمترین میزان تحریک، التهاب و خطر عفونت را داشته باشد. با توجه به حساسیت بالای پوست این ناحیه، روش‌هایی که از ریشه مو را برمی‌دارند یا باعث رشد مجدد زبر و زیر پوستی شوند، معمولا توصیه نمی‌شوند. در ادامه به روش‌های موثر در اصلاح موهای زائد این ناحیه اشاره کرده‌ایم:

• وکس حرفه‌ای
• لیزر موهای زائد
• اصلاح با تیغ
• استفاده از اپیلاتور
• کرم موبر مخصوص نواحی حساس

حذف دائمی موهای زائد ناحیه تناسلی با طب سنتی

موهای ناحیه تناسلی برخلاف موی پای زنان در قسمت حساسی قرار دارد و از همین رو نباید برای اصلاح این بخش از مواد شیمیایی و روش‌های غیرایمن استفاده کرد. در طب سنتی، راهکارهای مختلفی برای حذف موهای زائد این ناحیه وجود دارد. در ادامه به برخی از این روش‌ها اشاره شده است:

• ماسک زاج سفید برای سوزاندن و از بین بردن موهای زائد
• مصرف چای سبز و دمنوش گیاه پنج انگشت برای بهبود علائم تخمدان پلی‌کیستیک و کاهش رشد موهای زائد
• روغن سوسنبر یا سنبل الطیب با روغن کرچک برای تضعیف فولیکول مو و کاهش تدریجی رشد آن

درمان موهای زائد هورمونی

در موارد نادری که یک اختلال هورمونی زمینه‌ای وجود داشته باشد، پزشک ابتدا علت بروز مشکل را شناسایی و درمان می‌کند. به خاطر داشته باشید که مشکل هورمونی مهم‌ترین علت ناباروری در زنان است و باید هر چه سریع‌تر درمان شود. درمان‌ موهای زائدی که علت زمینه‌ای ندارند یا در ارتباط با PCOS هستند عبارت‌اند از:

اصلاح موهای زائد

برای برطرف کردن موهای زائد می‌توان از تیغ، وکس یا حتی کرم‌های موبر استفاده کرد. با استفاده از تیغ یا کرم موبر ساقه مو بدون تحریک یا کشش پوست از بین می‌رود. در روش وکس کردن موها از ریشه کنده می‌شوند که ممکن است در برخی افراد موجب بروز درد و التهاب شود.

استفاده از کرم‌ روشن‌کننده موهای زائد

کرم‌های روشن‌کننده برای کمرنگ کردن موهای تیره طراحی شده‌اند و موجب می‌شوند تا موهای زائد کمتر دیده شوند. چنین کرم‌هایی می‌توانند پوست را تحریک کنند و ممکن است به طور موقت رنگ پوست‌های تیره‌تر را روشن کنند.

الکترولیز

در این روش یک جریان الکتریکی از طریق یک سوزن به داخل فولیکول مو فرستاده می‌شود. هدف از بین بردن دائمی ریشه مو است. اغلب به جلسات متعدد نیاز است. این روش ممکن است کمی دردناک باشد و از همین رو پزشک برای کاهش درد از کرم بی‌حسی موضعی روی پوست استفاده می‌کند. این یک درمان نسبتا گران و زمان‌بر است و باید به وسیله پزشک انجام شود.

درمان با لیزر و نور پالسی شدید (IPL)

این درمان با هدف از بین بردن دائمی ریشه موهای زائد زنان انجام می‌شود. درمان با لیزر موهای زائد و IPL گران است و باید در چندین جلسه و توسط یک پزشک با صلاحیت انجام شود. از مهم‌ترین عوارض جانبی احتمالی این روش می‌توان به قرمزی، تغییر رنگ پوست و ایجاد اسکار اشاره کرد.

میخوای برای همیشه از شر موهای زائد خلاص بشی؟

همین حالا با یک متخصص مشورت کن

دکتر غدد دکتر غدد انلاین فوری

کرم افلورنیتین

این کرم برخلاف کرم‌های موبر، با کند کردن رشد مو عمل می‌کند. استفاده از آن روی صورت و زیر چانه موثر است و در کنار سایر روش‌های اصلاح، به از بین بردن این موها کمک می‌کند. بعد از استفاده از کرم افلورنیتین ممکن است حداقل ۴ تا ۸ طول بکشد تا اثر مفید آن مشاهده شود.

مصرف قرص‌های ضدبارداری خوراکی

قرص ضدبارداری، میزان آندروژن‌های آزاد در گردش خون را کاهش می‌دهد و ممکن است به کاهش هیرسوتیسم کمک کند. بعد از مصرف این قرص‌ها ممکن است ۶ تا ۱۲ ماه طول بکشد تا اثر آن روی موهای زائد مشاهده شود. پزشک معمولا با در نظر گرفتن وضعیت هر فرد ممکن است از قرص متفاوتی برای درمان استفاده کند.

استفاده از ضدآندروژن‌ها

در برخی شرایط، پزشک برای درمان موهای زائد از داروهای ضدآندروژن مثل فیناستراید، سیپروترون استات یا اسپیرونولاکتون استفاده می‌کند. این داروها ممکن است چندین ماه طول بکشد تا اثر کنند و هنگامی که دارو قطع می‌شود، رشد موهای زائد معمولا بازمی‌گردد. از مهم‌ترین عوارض این داروها می‌توان به کاهش میل جنسی، پریودی نامنظم و حساس شدن سینه‌ها اشاره کرد.

عوارض تراشیدن موهای زائد زنان

هرچند تراشیدن موهای زائد زنان با تیغ روشی سریع و در دسترس است، اما به دلیل تماس مستقیم تیغ با پوست و ایجاد برش سطحی، می‌تواند عوارض متعددی به ویژه در نواحی حساس بدن زنان ایجاد کند. مهم‌ترین عوارض تراشیدن موهای زائد عبارت‌اند از:

• بریدگی و زخم سطحی
• موهای زیرپوستی
• التهاب و قرمزی پوست
• فولیکولیت یا التهاب فولیکول مو
• تیره شدن پوست (هیپرپیگمانتاسیون)
• خشکی و پوسته پوسته شدن
• خارش شدید
• افزایش خطر عفونت‌های قارچی و باکتریایی
• تحریک و تشدید بیماری‌های پوستی زمینه‌ای

سخن نهایی

هیرسوتیسم اگرچه از نظر پزشکی معمولا یک بیماری خطرناک محسوب نمی‌شود، اما می‌تواند تاثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی، اعتماد به نفس و سلامت روانی زنان داشته باشد. خوشبختانه امروزه راهکارهای متنوعی برای حذف این موها وجود دارد. این مشکل معمولا ناشی از به هم ریختن تعادل هورمون‌ها است و در بسیاری از موارد با یک دوره درمان برطرف می‌شود.

اگر در بخش‌هایی از صورت و بدنتان موی زائد رشد کرده است، می‌توانید از طریق درمانکده با یک دکتر غدد انلاین مشورت کنید. درمانکده این امکان را برای شما فراهم کرده است که علاوه بر مشاوره آنلاین، در صورت نیاز از آن‌ها نوبت ویزیت حضوری بگیرید.

سوالات متداول

منابع: mayoclinic، cedars-sinai، bad.org