انگل دمودکس از کجا میاد و بهترین روش درمان آن چیست؟

انگل دمودکس (Demodex) یک نوع مایت است که در فولیکول‌های موی انسان و معمولا روی صورت زندگی می‌کند. این مایت‌ تقریبا در همه افراد وجود دارد و در بیشتر موارد مشکلی ایجاد نمی‌کند. با این حال، در کسانی که سیستم ایمنی بدن‌شان ضعیف است یا به سایر بیماری‌های پوستی مبتلا هستند، به سرعت تکثیر شده و به یک بیماری خارش‌دار و آزاردهنده به نام دمودیکوزیس منجر می‌شود.

در این مقاله از مجله سلامت درمانکده به این سوال که انگل دمودکس از کجا میاد پاسخ می‌دهیم و در مورد نحوه درمان آن صحبت می‌کنیم. همچنین یک نمونه عکس انگل دمودکس را برای آشنایی بیشتر با این مایت در اختیارتان قرار می‌دهیم. با ما تا انتهای این مطلب همراه باشید.

انگل یا مایت دمودکس چیست؟

این انگل که به آن هیره دمودکس، کنه دمودکس یا انگل دمودکتیک هم می‌گویند، یک نوع مایت میکروسکوپی است که در فولیکول‌های موی انسان زندگی می‌کند. این موجود ریز از خانواده بندپایان است و به عنکبوت‌ها و کنه‌ها شباهت دارد.

تقریبا همه افراد روی پوست و منافذ خود دارای مایت هستند. انگل دمودکس در مژه، گونه‌ها، پیشانی، بیرون مجرای گوش و کناره‌های بینی به وفور یافت می‌شود؛ اما در حالت عادی مشکلی ایجاد نمی‌کند. با این حال، اگر بیش‌ازحد تکثیر شود، به یک بیماری پوستی به نام دمودیکوزیس منجر می‌شود که به آن فولیکولیت دمودکس هم می‌گویند.

انواع انگل دمودکس

۲ گونه اصلی از این مایت روی بدن انسان وجود دارد:

• دمودکس فولیکولوروم: این نوع مایت معمولا در فولیکول‌های کوچک‌تر زندگی می‌کند و فقط روی صورت ظاهر می‌شود. این انگل دمودکس مژه و پلک‌ها را درگیر کرده و از سلول‌های پوست تغذیه می‌کند.
• دمودکس برویس: این گونه در نزدیک غدد چربی زندگی کرده و از سبوم (ماده‌ای که توسط غدد چربی پوست تولید می‌شود) تغذیه می‌کند. دمودکس برویس معمولا روی پوست نازک و چروکیده مثل آرنج، زانو، تیغه شانه، زیر سینه و اطراف آلت تناسلی دیده می‌شود.

مایت فولیکولی انسان فقط می‌تواند روی پوست انسان زنده بماند. این مایت معمولا داخل فولیکول مو می‌ماند، اما در زمان خواب برای جفت‌گیری به سطح پوست می‌آید. سپس مایت ماده تونل‌هایی در پوست حفر می‌کند و تخم‌هایش را در عمق یک تا پنج میلی‌متری زیر سطح پوست می‌گذارد. دوره رشد تخم انگل دمودکس تا بلوغ حدود ۲ هفته طول می‌کشد و طول عمر آن‌ یک تا ۲ ماه است.

در ادامه می‌توانید تصویر انگل دمودکس را مشاهده کنید:

انگل دمودکتیک بسیار کوچک است (بین ۰/۱۵  تا ۰/۴ میلی‌متر). بنابراین برای اینکه سر یک سوزن را بپوشاند، به چند عدد از آن‌ نیاز دارید. این مایت در زیر میکروسکوپ کمی شفاف به نظر می‌رسد و سطح بدنش با فلس‌ پوشیده شده است. همچنین یک بدن کشیده دارد که از ۲ بخش تشکیل شده است. بخش اول دارای دهان و هشت پا است.

علائم انگل دمودکس در پوست سر و صورت

از آنجا که انگل دمودکس کف سر و صورت بسیار کوچک است، معمولا با چشم غیر مسلح دیده نمی‌شود. مقدار طبیعی این انگل هیچ علامتی ایجاد نمی‌کند؛ اما دمودیکوزیس می‌تواند علائم قابل‌توجهی داشته باشد. علائم این بیماری ممکن است به طور ناگهانی و حتی یک‌شبه ظاهر شود. این علائم عبارت‌اند از:

• احساس سوزش
• خشکی پوست
• حس زبری روی پوست، مانند کاغذ سنباده
• خارش
• قرمزی و تحریک‌پذیری پوست
• پوسچول‌هایی که شبیه جوش سرسفید هستند
• پوسته‌پوسته شدن که ممکن است شبیه به اگزما باشد
• زخم‌ (به دلیل خاراندن پوست)

اگر این بیماری چشم‌ها را درگیر کند، ممکن است با علائم زیر مواجه شوید:

• کاهش بینایی
• تحریک و خارش چشم‌
• ریزش مژه‌ها
• ضخیم یا پوسته‌پوسته شدن پلک‌ها

عوارض انگل دمودکتیک

بیماری دمودیکوزیس به راحتی درمان می‌شود و پس از آن عوارض خاصی ایجاد نمی‌کند. اما اگر بدون درمان باقی بماند، ممکن است به بیماری‌های پوستی زیر منجر شود.

• روزاسه: روزاسه یک بیماری پوستی است که روی صورت باعث ایجاد التهاب، قرمزی و پوسچول می‌شود.
• بلفاریت: این بیماری که به معنی التهاب پلک‌ است، قرمزی و آبریزش چشم را به دنبال دارد.
• درماتیت: درماتیت باعث تحریک پوست می‌شود و علائم مختلفی مثل قرمزی و خارش ایجاد می‌کند.

افراد مبتلا به روزاسه معمولا مایت بیشتری دارند. محققان هنوز به طور دقیق نمی‌دانند که آیا دمودیکوزیس باعث روزاسه می‌شود یا روزاسه در بروز این بیماری نقش دارد. با این حال، شواهد نشان می‌دهد که دمودیکوزیس می‌تواند علائم آکنه، اگزما، روزاسه و درماتیت را تشدید کند.

دلایل ابتلا به انگل دمودکس

مایت‌های صورت بخش طبیعی پوست سالم هستند. آن‌ها می‌توانند از طریق تماس نزدیک مانند خوابیدن در یک تخت مشترک از فردی به فرد دیگر منتقل شوند. با این حال، احتمال انتقال زمانی بیشتر است که صورت‌ها مستقیما با هم تماس پیدا کنند؛ مانند چیزی که هنگام بوسیدن اتفاق می‌افتد.

سیستم ایمنی بدن می‌تواند تعداد مایت‌های روی پوست را تحت کنترل نگه دارد. اما زمانی که به درستی کار نکند، مایت‌ها فرصت تکثیر و گسترش پیدا می‌کنند. بعضی از افراد بیشتر از دیگران در معرض خطر رشد بیش‌ازحد مایت هستند. این افراد عبارت‌اند از:

• بیماران مبتلا به مشکلات سیستم ایمنی مانند HIV یا ایدز
• کسانی که از داروهای تضعیف‌کننده سیستم ایمنی از جمله داروهای شیمی‌درمانی استفاده می‌کنند

سایر عوامل خطر ابتلا به بیماری دمودیکوزیس شامل موارد زیر است:

• سن: دمودیکوزیس معمولا قبل از ۴۰ سالگی ظاهر نمی‌شود و در سالمندان بسیار شایع‌تر است.
• جنسیت: مردان بیشتر از زنان به این بیماری مبتلا می‌شوند.

روش تشخیص انگل دمودکس در مو و پوست

اگر به رشد بیش‌ازحد مایت مشکوک هستید و علائم دارید، با متخصص پوست و مو مشورت کنید. پزشک با تست‌های مختلف می‌تواند این مشکل را تشخیص دهد. ازمایش انگل دمودکس شامل موارد زیر است:

• درموسکوپی: در این روش از یک عدسی و نور قوی برای بررسی پوست استفاده می‌شود. درموسکوپی می‌تواند ساختارهای سفید و تیغ‌مانند را در منافذ پوست نشان دهد.
• بیوپسی پوست: پزشک از پوست نمونه‌گیری می‌کند تا زیر میکروسکوپ بررسی شود.
• تراشیدن پوست: پزشک مقدار کمی سلول و چربی از سطح پوست جمع‌آوری می‌کند تا از نظر وجود مایت بررسی شود.

روش از بین بردن انگل دمودکس در سر و صورت

تا زمانی که مایت بیش‌ازحد تکثیر نشود و با علائم همراه نباشد، به درمان نیاز ندارد. در سایر موارد می‌توان از محصولات بدون نسخه و تجویزی برای درمان آن استفاده کرد.

۱. درمان خانگی دمودکس پوست صورت

شما می‌توانید با اقدامات زیر به درمان دمودیکوزیس کمک کنید:

• موها و مژه‌های خود را هر روز با شامپوی ملایم بشویید.
• صورت خود را ۲ بار در روز با شوینده مناسب تمیز کنید.
• از محصولاتی که بر پایه روغن هستند، استفاده نکنید.
• پوست خود را به ‌طور منظم لایه‌برداری کنید تا سلول‌های مرده را از بین ببرید.
• تا حد امکان از خاراندن صورت خود بپرهیزید.

علاوه بر این، می‌توانید محصولات بدون نسخه زیر را امتحان کنید:

• روغن درخت چای
• پرمترین موضعی (اگر ۲ هفته استفاده شود، تعداد مایت‌ها را کاهش می‌دهد.)
• دستمال‌ کلیرادکس (حاوی ماده موثره روغن درخت چای است و برای ناحیه دور چشم به مدت ۶ تا هشت هفته استفاده می‌شود.)

۲. درمان‌های تخصصی

در موارد شدید باید برای دریافت داروی انگل دمودکس به متخصص پوست و مو مراجعه کنید. پزشک برای رفع این مشکل از داروهای زیر استفاده می‌کند:

• مترونیدازول: این آنتی‌بیوتیک می‌تواند مایت‌ها را از بین ببرد. مترونیدازول به صورت قرص خوراکی و کرم موضعی موجود است. قرص ممکن است به عوارض جانبی مانند حالت تهوع، استفراغ، اسهال یا معده‌درد منجر شود.
• کروتامیتون: یک کرم موضعی است که برای درمان مایت و رفع خارش استفاده می‌شود. بعد از شستن صورت باید آن را روی پوست بمالید. این محصول ممکن است باعث تحریک خفیف پوست شود.
• ایورمکتین: این قرص خوراکی برای مایت‌هایی که به سایر درمان‌ها پاسخ نمی‌دهند مناسب است و  بیشتر برای افراد با سیستم ایمنی ضعیف تجویز می‌شود. عوارض جانبی احتمالی عبارت‌اند از: سرگیجه، حالت تهوع و استفراغ.
• لوتیلانر: یک قطره چشمی است که به عنوان داروی ضد انگل توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای درمان بلفاریت دمودکس (التهاب پلک ناشی از انگل دمودکتیک) تایید شده است.

راه‌های پیشگیری از مایت دمودکس

اگر با مشکل افزایش بیش‌ازحد مایت مواجه شدید، بهتر است با رعایت نکات زیر از انتقال آن‌ به دیگران جلوگیری کنید:

• صورت خود را ۲ بار در روز بشویید تا چربی اضافی پوست را از بین ببرید.
• هرگز لوازم آرایش یا محصولات مراقبت از پوست خود را با دیگران به اشتراک نگذارید.
• وسایلی مثل ملحفه یا حوله را که ممکن است به طور مشترک استفاده شوند، به‌ طور منظم بشویید.

کلام پایانی

انگل دمودکتیک در فولیکول‌های موی همه بزرگسالان زندگی می‌کند. این مایت می‌تواند بین افراد مختلف منتقل شود و بیماری دمودیکوزیس را ایجاد کند. این انتقال بیشتر هنگام تماس مستقیم صورت‌ها رخ می‌دهد. اگر در مورد روش درمان انگل دمودکس در صورت و سایر نواحی بدن به راهنمایی نیاز دارید، می‌توانید به وب‌سایت درمانکده سر بزنید و با بهترین پزشکان متخصص از جمله دکتر پوست و مو آنلاین مشورت کنید. همچنین، درمانکده این امکان را برای شما فراهم کرده تا از طریق سیستم نوبت‌دهی اینترنتی جهت مراجعه حضوری دکتر پوست و مو از متخصص مورد نظر خود نوبت بگیرید.

سوالات متداول

منابع: my.clevelandclinic, verywellhealth