انواع بیماری های پوستی خارش دار [۱۴ بیماری مهم + عکس]

پوست نخستین سد محافظتی در برابر عوامل بیرونی است و هرگونه اختلال در آن می‌تواند با نشانه‌هایی نظیر خارش خود را نشان دهد. خارش اگرچه در ظاهر علامت ساده‌ای به نظر می‌رسد؛ اما به دلیل میل مداوم به خاراندن ممکن است به آسیب پوستی و در موارد شدیدتر، اختلال خواب یا اضطراب منجر شود. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده، انواع بیماری های پوستی خارش دار را معرفی کرده و راه‌کارهایی برای مدیریت بهتر آن‌ها ارائه می‌دهیم. خواندن این مطلب به شما کمک می‌کند این نشانه آزاردهنده را جدی‌تر بگیرید و در زمان مناسب به متخصص پوست و مو مراجعه کنید.

انواع بیماری های پوستی خارش دار با عکس

بیماری‌های پوستی خارش‌دار انواع مختلفی دارند. در ادامه با چند نمونه از آن‌ها آشنا می‌شوید و می‌توانید عکس انواع بیماری های پوستی خارش دار را نیز مشاهده کنید.

۱. کهیر

این عارضه پس از تماس با مواد آلرژی‌زا ایجاد می‌شود و به صورت برجستگی‌های خارش‌دار بروز می‌کند که هنگام لمس ممکن است گرم یا کمی دردناک باشند. کهیر در پوست‌های تیره معمولا کمی روشن‌تر یا تیره‌تر از رنگ طبیعی پوست دیده می‌شود؛ در حالی‌ که در پوست‌های روشن اغلب به رنگ قرمز است. کهیر می‌تواند کوچک، گرد یا با شکل‌های نامنظم ظاهر شود.

۲. آلرژی به لاتکس

حساسیت به لاتکس یک وضعیت اورژانسی به شمار می‌رود و به مراقبت فوری نیاز دارد. این واکنش معمولا با راش پوستی همراه است که چند دقیقه تا چند ساعت پس از تماس با محصولات حاوی لاتکس ایجاد می‌شود. این راش در پوست‌های تیره ممکن است به راحتی قابل تشخیص نباشد یا تیره‌تر یا روشن‌تر از پوست اطراف دیده شود.

ذرات لاتکس موجود در هوا نیز می‌توانند علائمی مانند سرفه، آبریزش بینی، عطسه و خارش چشم ایجاد کنند. در موارد شدید، تورم و مشکلات تنفسی نیز دیده می‌شود.

خارش پوست کلافه‌ات کرده و نمی‌دونی چطور کنترلش کنی؟

برای درمان همین حالا با پزشک صحبت کن.

پروفسور متخصص پوست و مو در تهران متخصص پوست آنلاین

۳. اگزما

اگزما معمولا با لکه‌هایی به رنگ صورتی، قرمز، قهوه‌ای، بنفش یا خاکستری مشخص می‌شود و گاهی‌اوقات ممکن است با پوسته‌پوسته شدن پوست همراه باشد. این بیماری در پوست‌های روشن به صورت راش قرمز بروز می‌کند؛ اما در پوست‌های تیره ممکن است به شکل لکه‌های قهوه‌ای، بنفش یا خاکستری دیده شود. در بعضی موارد نیز ریزش مو در محل راش اتفاق می‌افتد.

۴. درماتیت تماسی

درماتیت تماسی، به عنوان یکی از شایع‌ترین انواع بیماری های پوستی خارش دار، چند ساعت تا چند روز پس از تماس با ماده آلرژی‌زا رخ می‌دهد. این ماده می‌تواند شامل گیاهان، آفت‌کش‌ها، محصولات شوینده، مواد آرایشی و… باشد.

راش ناشی از درماتیت تماسی مرزهای مشخص دارد و دقیقا در ناحیه‌ای دیده می‌شود که پوست در تماس با ماده‌ محرک بوده است. در صورت ابتلا به این عارضه، پوست ممکن است دچار خارش شده یا شبیه فلس به نظر برسد. ناحیه درگیر در پوست روشن معمولا قرمز رنگ است؛ اما در پوست‌های تیره‌تر به رنگ‌های بنفش، خاکستری یا قهوه‌ای تیره دیده می‌شود.

۵. پسوریازیس

در بعضی موارد، پسوریازیس نیز می‌تواند علت خارش سر و بدن باشد. این بیماری باعث ایجاد پلاک‌های پوستی نقره‌ای و فلس‌‌مانند می‌شود. افراد با پوست تیره ممکن است لکه‌های قهوه‌ای تیره یا مایل به ارغوانی را نیز تجربه کنند. پلاک‌ها اغلب روی پوست سر، آرنج‌ها، زانوها و پایین کمر ظاهر می‌شوند. پسوریازیس گاهی‌اوقات با خارش همراه است و در بعضی موارد نیز بدون هیچ علامتی بروز می‌کند.

۶. آبله‌مرغان

این بیماری با تاول‌های خارش‌دار، قرمز یا قهوه‌ای که حاوی مایع هستند و در نقاط مختلف بدن ظاهر می‌شوند، شناخته می‌شود. راش آبله‌مرغان معمولا با تب، بدن‌درد، گلودرد و کاهش اشتها همراه است. تشخیص این راش ممکن است در افراد با پوست تیره کمی دشوارتر باشد. آبله‌مرغان تا زمانی که تمام تاول‌ها دلمه نبسته‌اند، مسری باقی می‌ماند.

۷. درماتیت سبورئیک

این نوع درماتیت با لکه‌های زرد یا سفید پوسته‌پوسته مشخص می‌شود. ناحیه مبتلا ممکن است قرمز، خارش‌دار یا چرب به نظر برسد. افرادی که پوست تیره‌تر دارند، احتمال دارد متوجه کاهش رنگدانه یا روشن‌تر شدن پوست در نواحی آسیب‌دیده شوند. ریزش مو  نیز در منطقه‌ راش ممکن است اتفاق بیفتد.

۸. کرم حلقوی

کرم حلقوی برخلاف نام خود ارتباطی با حیوانات ندارد و ناشی از نوعی قارچ به نام تینه‌آ است که روی بافت‌های مرده پوست رشد می‌کند. از علائم بارز این بیماری می‌توان به ظهور راش‌های حلقوی شکل اشاره کرد. این راش‌ها در پوست‌های روشن معمولا به رنگ قرمز یا صورتی دیده می‌شوند؛ در حالی که در پوست‌های تیره‌تر، رنگ قهوه‌ای یا خاکستری به خود می‌گیرند.

از درمان خانگی خارش پوست نتیجه نگرفتی؟

همین حالا از پزشک وقت بگیر و راهنمایی بخواه.

بهترین دکتر پوست تهران متخصص پوست آنلاین

۹. بیماری گال

گال یا جرب یک بیماری پوستی است که از طریق تماس فیزیکی یا استفاده از لباس و رختخواب مشترک منتقل می‌شود. عامل این بیماری، کنه‌ای است که روی پوست انسان زندگی کرده و برای تخم‌گذاری به درون آن نفوذ می‌کند. این نفوذ باعث ایجاد بثورات قرمز رنگی می‌شود که به‌خصوص در طول شب با خارش شدید همراه هستند.

۱۰. عفونت قارچی کاندیدا

کاندیدا قارچی است که در نواحی مختلف بدن مانند دهان، پوست، دستگاه گوارش و ناحیه تناسلی یافت می‌شود. این قارچ به طور کلی بی‌خطر است. اما رشد ‌بیش‌ازحد آن باعث عفونت می‌شود و علائمی مانند خارش و قرمزی ایجاد می‌کند.

۱۱. لوپوس

لوپوس یک بیماری خود ایمنی است که در آن سیستم ایمنی به اشتباه به بافت‌های سالم حمله می‌کند و به بخش‌های مختلف بدن از جمله پوست، کلیه‌ها، مفاصل، قلب و ریه‌ها آسیب می‌رساند. در نوع خاصی از این بیماری که به آن «لوپوس پوستی» می‌گویند، فرد مبتلا مشکلاتی نظیر بثورات پوستی، خارش، حساسیت به آفتاب و ریزش مو را تجربه می‌کند.

۱۲. لنفوم پوستی

تاکنون تحقیقات زیادی در مورد ارتباط خارش بدن و سرطان انجام شده است. نتیجه این تحقیقات نشان می‌دهد که لنفوم پوستی در بروز خارش نقش دارد. این بیماری یک سرطان نادر است که از لنفوسیت‌ها شروع می‌شود. لنفوسیت‌ها نوعی گلبول سفید هستند که اغلب در غدد لنفاوی وجود دارند، اما در پوست نیز یافت می‌شوند.

۱۳. شپش

آلودگی به شپش معمولا از طریق تماس سر به سر با فرد مبتلا رخ می‌دهد. خارش پوست سر که بارزترین علامت شپش است، گاهی‌اوقات ممکن است چند هفته پس از آلودگی آغاز شود. شپش سر می‌تواند هر فردی را مبتلا کند. اما کودکان بیشتر در معرض خطر هستند و آن را به سایر اعضای خانواده منتقل می‌کنند.

۱۴. درماتوگرافی

درماتوگرافی یک بیماری نادر است که پوست را نسبت به خراشیدگی و حتی خاراندن آهسته بسیار حساس می‌کند. علائم شایع این بیماری شامل خطوط قرمز برجسته، تورم و خارش است. در حال حاضر، علت دقیق درماتوگرافی مشخص نیست. اما شواهد نشان می‌دهد که احتمال بروز آن در محل تماس پوست با لباس بیشتر است. همچنین عواملی مانند سرما، گرما، فشار و نور خورشید می‌توانند باعث تشدید علائم شوند.

سایر بیماری‌هایی که باعث خارش پوست می‌شوند

در بعضی موارد، بیماری‌های غیر مرتبط با پوست علت خارش بدن هستند. در جدول زیر به تعدادی از این بیماری‌ها اشاره شده است.

بیماری‌های مرتبط با خارش پوست	توضیحات
بیماری کلیوی	در این بیماری، تجمع مواد زائد در خون باعث تحریک پوست و ایجاد خارش می‌شود.
بیماری کبدی	مشکلات کبدی می‌توانند باعث تجمع نمک‌های صفراوی در بدن و در نتیجه، خارش شوند.
دیابت	قند خون کنترل‌شده به خشکی پوست و عفونت‌هایی منجر می‌شود که هر دو عامل خارش هستند.
اختلال تیروئید	این بیماری به دلیل تغییراتی که در متابولیسم بدن و پوست ایجاد می‌کند، باعث خارش می‌شود.
ایدز	مشکلات پوستی ناشی از خود ویروس HIV هستند یا به دلیل ابتلا به عفونت‌های فرصت‌طلب رخ می‌دهند.

انواع بیماری های پوستی خارش دار در کودکان

کودکان می‌توانند بسیاری از مشکلات پوستی بزرگسالان را تجربه کنند. با این حال، از آنجایی که بیشتر در معرض تماس با یکدیگر و میکروب‌ها هستند، ممکن است گاهی‌اوقات دچار اختلالاتی شوند که در بزرگسالان به ‌ندرت دیده می‌شوند.

بسیاری از مشکلات پوستی دوران کودکی با افزایش سن از بین می‌روند، اما بعضی از آن‌ها ماهیت ارثی و دائمی دارند. رایج‌ترین‌ مشکلات پوستی خارش‌دار در کودکان عبارت‌اند از:

• راش ناشی از پوشک
• اگزما
• آبله‌مرغان
• کهیر
• کرم حلقوی

علائم بیماری‌های پوستی خارش دار

خاراندن مداوم پوست باعث خراشیدگی، ایجاد زخم و عفونت می‌‌شود. از سایر علائمی که ممکن است در بیماری‌های پوستی خارش‌دار تجربه کنید، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بثورات پوستی که ممکن است دردناک باشند
• زبر یا پوسته‌پوسته شدن پوست
• ایجاد تاول‌ یا ضایعات باز
• خشکی و ترک‌خوردگی پوست
• قرمزی و التهاب
• احساس سوزش

چه موقع برای درمان خارش به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورتی که خارش با یکی از موارد زیر همراه بود، توصیه می‌شود برای مشورت با دکتر پوست آنلاین اقدام کنید:

• تاثیر منفی بر زندگی روزمره
• عدم بهبود با درمان‌های خانگی یا عود مداوم
• گسترش به کل بدن
• همراهی با علائم نگران‌کننده مانند تورم
• بروز در دوران بارداری

دلایل ابتلا به انواع بیماری های پوستی خارش دار

عوامل متعددی در بروز خارش پوست نقش دارند، از جمله:

• تجمع قارچ‌ها و سایر میکروارگانیسم‌ها در پوست
• ضعیف شدن سیستم ایمنی
• تماس با مواد آلرژی‌زا یا پوست آلوده‌ دیگران
• عوامل ژنتیکی
• ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای مانند اختلالات تیروئید، مشکلات کلیوی و…

۱. ارتباط استرس با خارش پوست

استرس می‌تواند تعادل هورمونی را مختل کرده و بعضی از اختلالات پوستی را تحریک یا تشدید کند. شایع‌ترین مشکلات پوستی مرتبط با استرس عبارت‌اند از:

• اگزما
• پسوریازیس
• کهیر
• درماتیت سبورئیک

۲. بارداری و خارش پوست

تغییرات هورمونی در دوران بارداری احتمال بروز مشکلات پوستی را افزایش می‌دهند. همچنین بعضی از بیماری‌های پوستی موجود ممکن است در این دوران تغییر کنند یا بدتر شوند.

شواهد نشان می‌دهد که تقریبا ۲ درصد زنان باردار بدون هیچ دلیل واضحی دچار خارش می‌شوند. در بعضی موارد، خارش ناشی از کلستاز (تجمع صفرا در کیسه صفرا و کبد) است. این وضعیت در سه‌ماهه سوم بارداری رخ می‌دهد و پس از زایمان بهبود می‌یابد.

Itchy skin is common during pregnancy. It’s usually nothing to worry about but it’s important to check with a GP or midwife because it can sometimes be caused by a liver condition called intrahepatic cholestasis of pregnancy (ICP).

خارش پوست در بارداری شایع است. این عارضه معمولا جای نگرانی ندارد، اما مهم است که با پزشک یا ماما مشورت شود. چون گاهی‌اوقات می‌تواند ناشی از یک مشکل کبدی به نام کلستاز داخل‌کبدی بارداری (ICP) باشد.

NHS

نحوه تشخیص بیماری‌های پوستی خارش‌دار

اولین مرحله ارزیابی، گرفتن شرح حال و معاینه بدنی است. شرح حال دقیق در شناسایی علائمی که می‌توانند نشان‌دهنده بیماری‌های پوستی یا بیماری‌های سیستمیک زمینه‌ای باشند، نقش موثری دارد. علاوه بر این، بسته به شرایط، پزشک ممکن است تست‌های زیر را توصیه کند:

• شمارش کامل سلول‌های خون (CBC)
• بررسی عملکرد غده تیروئید، کبد و کلیه‌ها
• میزان رسوب گلبول قرمز (ESR)
• رادیوگرافی قفسه سینه
• آزمایش HIV

درمان انواع بیماری پوستی خارش‌دار

خارش پوست معمولا نگران‌کننده نیست و اغلب با روش‌های خانگی بهبود پیدا می‌کند. اما اگر شدید باشد یا برای مدت طولانی ادامه یابد، برای بررسی بیشتر باید به دکتر پوست و مو مراجعه کنید.  

۱. درمان خارش با روش‌های خانگی

گاهی‌اوقات خارش ناشی از خشکی، ترک‌خوردگی یا تحریک پوست است. در چنین شرایطی، با انجام اقدامات ساده و پرهیز از رفتارهای مضر می‌توان از بازگشت خارش و آسیب‌های ناشی از خاراندن پوست جلوگیری کرد.

کارهایی که انجام آن‌ها توصیه می‌شود:

• به جای خاراندن، به پوست خود به ‌آرامی ضربه بزنید.
• یک حوله نم‌دار خنک را روی پوست قرار دهید.
• از مرطوب‌کننده‌های بدون عطر به طور منظم استفاده کنید.
• ناخن‌های خود را تمیز و کوتاه نگه دارید.
• لباس‌های گشاد نخی بپوشید.
• شوینده‌های مخصوص پوست حساس را انتخاب کنید.

کارهایی که نباید انجام دهید:

• از پوشیدن لباس‌های تنگ یا با الیاف مصنوعی بپرهیزید.
• برای مدت طولانی زیر دوش یا داخل وان نمانید.
• از صابون‌ها، دئودورانت‌ها یا مرطوب‌کننده‌های معطر استفاده نکنید.

۲. درمان خارش با روش‌های تخصصی

خارش خفیف را می‌توان پس از مشورت با داروساز با استفاده از محصولات بدون نسخه تسکین داد. اما در موارد شدید که احتمال ابتلا به بیماری جدی وجود دارد، مراجعه به پزشک ضروری است.

درمان‌ موضعی

رایج‌ترین محصولات موضعی که برای درمان انواع بیماری های پوستی خارش دار توصیه می‌شوند، شامل موارد زیر هستند:

• پماد کالامین: کالامین را روی پوست خشک نمالید و استفاده از آن را به چند روز محدود کنید.
• لوسیون منتول/کافور: از این محصول برای خنک شدن پوست استفاده کنید.
• بی‌حس‌کننده‌های موضعی مانند پراموکسین: برای نواحی کوچک، برای مثال مناطقی که در اثر نیش حشرات دچار خارش شده‌اند، مناسب است.
• کورتیکواستروئیدهای موضعی: این داروها باید برای دوره‌های زمانی کوتاه استفاده شوند.
• مهارکننده‌های موضعی کلسی‌نورین: برای کاهش خارش مرتبط با بیماری‌های التهابی پوست کاربرد دارند.
• دوکسپین موضعی: به عنوان یک عامل ضد خارش عمل کرده و به کنترل علائم اگزما کمک می‌کند.

Topical antihistamines should not be used for chronic itch, as they may sensitise the skin and result in allergic contact dermatitis.

آنتی‌هیستامین‌های موضعی نباید برای خارش مزمن استفاده شوند. چون ممکن است باعث حساس شدن پوست درماتیت تماسی آلرژیک شوند.

Dermnet

درمان خوراکی

خارش شدید که خواب را مختل می‌کند، ممکن است به درمان با داروهای خوراکی نیاز داشته باشد. بعضی از داروها به طور مستقیم خارش را تسکین می‌دهند؛ در حالی که بعضی دیگر به دلیل اثرات آرام‌بخش خود تجویز می‌شوند. هنگامی که از بهترین دارو برای خارش بدن و کنترل مشکلات مرتبط با آن صحبت به میان می‌آید، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• آنتی‌هیستامین‌ها: بیشترین کاربرد را در درمان کهیر دارند که با آزاد شدن هیستامین همراه است. آنتی‌هیستامین‌های خواب‌آور ممکن است برای ایجاد آرامش نیز تجویز شوند.
• دوکسپین و آمی‌تریپتیلین: ضد افسردگی‌های سه‌حلقه‌ای هستند که اثر ضد خارش دارند و بر سیستم عصبی مرکزی و محیطی اثر می‌گذارند.
• سایر داروهای ضد افسردگی: مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (مانند پاروکستین، سرترالین و فلوکستین) ممکن است به بعضی از بیماران مبتلا به خارش شدید مانند خارش ناشی از کلستاز یا بدخیمی کمک کنند.
• داروهای ضد تشنج: سدیم والپروات، گاباپنتین و پرگابالین برای بعضی از انواع خارش از جمله خارش مرتبط با نارسایی کلیه مفید هستند.
• آنتاگونیست‌های اپیوئید: نالتروکسان و نالوکسان برای بیمارانی که به دلیل مشکل کبدی، اگزمای آتوپیک یا کهیر مزمن از خارش غیر قابل‌کنترل رنج می‌برند، تجویز می‌شوند.
• ریفامپین: این دارو برای بیماران مبتلا به خارش مرتبط با کلستاز موثر است.

فوتوتراپی

شواهد نشان می‌دهد که فوتوتراپی با اشعه ماوراء بنفش نوع B، به تنهایی یا همراه با اشعه ماوراء بنفش نوع A، برای تسکین خارش مرتبط با بیماری مزمن کلیه، پسوریازیس، اگزمای آتوپیک و لنفوم سلول T مفید است.

رفتاردرمانی

رفتاردرمانی ممکن است در کنار مصرف دارو برای اصلاح مکانیسم‌های مقابله‌ای و کنترل استرس استفاده شود و به کاهش خارش و جلوگیری از خراشیدگی پوست کمک کند. مطالعات نشان داده‌اند که این رویکرد می‌تواند منافع کوتاه‌مدت در کاهش خارش و خراشیدگی و همچنین بهبود مکانیسم‌های مقابله‌ای داشته باشد.

پیشگیری از انواع بیماری ‌های پوستی خارش ‌دار

بعضی از اختلالات پوستی که منشاء ارثی ندارند، قابل پیشگیری هستند. روش‌ پیشگیری بسته به نوع بیماری متفاوت است. اما به طور کلی، رعایت نکات زیر می‌تواند به حفظ سلامت پوست و جلوگیری از خارش کمک کند:

• از مواد آلرژی‌زا دوری کنید. همچنین در مورد اینکه چه غذاهایی باعث خارش پوست می‌شوند تحقیق کرده و از خوردن آن‌ها بپرهیزید.
•  دست‌های خود را به طور مکرر با آب گرم و صابون بشویید.
• از به اشتراک گذاشتن وسایل شخصی خود با دیگران خودداری کنید.
• به طور منظم روی پوست خود مرطوب‌کننده بمالید.
• از تماس با مواد شیمیایی قوی یا سایر محرک‌ها بپرهیزید.
• هر شب حداقل هفت ساعت بخوابید. چون بسیاری از مشکلات پوستی در اثر کم‌خوابی بدتر می‌شوند.
• آب کافی بنوشید.
• رژیم غذایی سالم و متعادل داشته باشید.
• از پوست خود در برابر سرما، گرما و باد شدید محافظت کنید.

کلام پایانی

خارش پوست می‌تواند ناشی از عوامل متعددی باشد؛ از بیماری‌های پوستی گرفته تا اختلالات سیستمیک که به طور موقت یا مزمن بروز می‌کنند. بسیاری از این بیماری‌ها خطرناک نیستند و با درمان‌های خانگی یا محصولات بدون نسخه بهبود می‌یابند. اما خارش شدید یا مداوم به درمان تخصصی نیاز دارد.

اگر مدت‌هاست از خارش پوست رنج می‌برید و علت آن را نمی‌دانید، در اسرع وقت به دکتر پوست و مو مراجعه کنید. متخصصان درمانکده آماده هستند به صورت حضوری یا آنلاین به سوالات شما در این زمینه پاسخ دهند و مناسب‌ترین برنامه درمانی را برایتان طراحی کنند.

سوالات متداول

منابع: healthline | nhs | dermnetnz