مگس پران چشم چیست؟ [۵ علت و علائم + روش تشخیص]

آیا تاکنون شده که هنگام نگاه کردن به صفحه روشن گوشی یا آسمان، ناگهان سایه‌های متحرک و نامنظمی را در میدان دید خود ببینید که با حرکت دادن چشم، جابه‌جا می‌شوند؟ به این پدیده مگس پران چشم می‌گویند. مگس‌پران چشم یکی از شایع‌ترین شکایت‌های مرتبط با بینایی است که می‌تواند ناشی از تغییرات سن باشد یا خبر از مشکلات چشمی جدی بدهد. شناخت علل ایجاد این عارضه و توجه به علائم همراه با آن به شما در حفظ سلامت چشم‌هایتان کمک می‌کند. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده همراه ما باشید تا شما را با علل، علائم و روش درمان مگس پران چشم آشنا کنیم.

مگس پران چشم چیست؟

بیماری مگس پران چشم (Eye Floaters) به لکه‌های شناور و سایه‌های متحرکی در میدان دید گفته می‌شود که فرد معمولا آن‌ها را هنگام نگاه کردن به صفحه سفید، آسمان یا صفحه روشن گوشی می‌بیند. این سایه‌های متحرک و لکه‌های شناور می‌توانند به شکل نقاط تیره، خاکستری، رشته‌ای یا عنکبوت مانند ظاهر شوند. در اغلب موارد این عارضه به دلیل تغییراتی در زجاجیه چشم مرتبط با افزایش سن رخ می‌دهد. با بالا رفتن سن، مایع زجاجیه که یک مایع ژله‌ای مانند است و از رشته‌های خیلی ظریف تشکیل شده و بخش زیادی از کره چشم را پر می‌کند، قوام و حالت یکنواختی خود را از دست می‌دهد. در چنین وضعیتی رشته‌های تشکیل‌دهنده زجاجیه به هم می‌چسبند و ضخیم می‌شوند و بدین ترتیب سایه‌هایی روی شبکیه می‌اندازند که فرد آن را به شکل لکه‌های شناور تحت عنوان مگس پران چشم می‌بیند.

علائم مگس پران چشم

مهم‌ترین علائم و نشانه‌های این عارضه شامل موارد زیر هستند:

• مشاهده اشکال کوچک در میدان دید که به صورت لکه‌های تیره یا رشته‌های شفاف شناور ظاهر می‌شوند.
• دیدن لکه‌هایی که هنگام حرکت چشم حرکت می‌کنند و هنگام نگاه کردن به آن‌ها به سرعت از میدان دید خارج می‌شوند.
• وجود لکه‌هایی که هنگام نگاه کردن به یک پس‌زمینه روشن ساده مانند آسمان آبی یا دیوار سفید، بیشتر به چشم می‌آیند.
• اشکال یا رشته‌های کوچکی که در نهایت ثابت شده و از خط دید خارج می‌شوند.

“Eye floaters can be frustrating and adjusting to them can take time. Once you know the floaters will not cause any more problems, over time you may be able to ignore them or notice them less often.”

مگس‌پران‌های چشمی می‌توانند آزاردهنده باشند و سازگاری با آن‌ها می‌تواند زمان ببرد. وقتی متوجه شدید که این مگس‌پران‌ها دیگر مشکلی ایجاد نمی‌کنند، با گذشت زمان ممکن است بتوانید آن‌ها را نادیده بگیرید یا کمتر متوجه‌شان شوید.
به نقل از سایت: mayoclinic

علت مگس پران چشم چیست؟

بیماری مگس‌پران چشم معمولا به تغییرات زجاجیه چشم مربوط می‌شود. عوامل مختلفی در بروز این تغییر نقش دارند. مهم‌ترین علل شامل موارد زیر هستند:

۱- تغییرات چشمی مرتبط با سن

تغییر زجاجیه شایع‌ترین علت مگس پران چشم به‌شمار می‌آید. زجاجیه ماده‌ای ژله‌ای است که از آب، کلاژن (نوعی پروتئین) و هیالورونان (نوعی کربوهیدرات) تشکیل می‌شود. این مایع فضای بین عدسی و شبکیه را در چشم پر می‌کند و باعث می‌شود تا چشم شکل گرد خود را حفظ کند. زجاجیه بافت رشته‌ای دارد و این رشته‌ها در افراد جوان و کودکان بسیار ظریف هستند و دیده نمی‌شوند؛ اما با افزایش سن ضخیم می‌شوند و سایه‌های کوچکی را روی شبکیه ایجاد می‌کند که به آن مگس‌پران می‌گویند.

۲- التهاب لایه میانی چشم (یووئیت)

یووئیت نوعی التهاب در لایه میانی بافت دیواره چشم (Uvea) است. این عارضه که به آن یووئیت خلفی هم می‌گویند، پشت چشم (شبکیه و یک لایه چشمی به نام مشیمیه) را تحت تاثیر قرار می‌دهد. در واقع، یووئیت باعث تجمع سلول‌های التهابی در زجاجیه به شکل لکه‌های شناور می‌شود. عواملی مانند عفونت، اختلالات خودایمنی و بیماری‌های التهابی می‌توانند علت بروز التهاب لایه میانی چشم باشند. 

لازم به ذکر است التهاب داخلی چشم با التهاب ملتحمه چشم فرق دارد. التهاب ملتحمه در لایه سطحی چشم رخ می‌دهد و اغلب علائمی همچون قرمزی، سوزش، خارش و ریزش اشک ایجاد می‌کند؛ در حالی که التهاب لایه میانی چشم موجب تغییراتی در داخل چشم و مایع زجاجیه چشم می‌شود.

۳- خونریزی داخل چشم

خونریزی داخل چشم می‌تواند بر اثر دلایل متعددی همچون پارگی شبکیه، جداشدگی شبکیه، دیابت، فشار خون بالا، انسداد رگ‌های خونی، آسیب و جراحت چشم ایجاد شوند. سلول‌های خونی ناشی از این موارد پس از ورود به زجاجیه به شکل لکه‌های شناور دیده می‌شوند.

۴- پارگی شبکیه

پارگی شبکیه یکی از علل مهم و جدی مگس پران چشم است. در این حالت، به دنبال کشیدگی زجاجیه در شبکیه، پارگی‌های ریز ایجاد می‌شود. اگر پارگی شبکیه درمان نشود، مایع زجاجیه از پشت پارگی نشت می‌کند و می‌تواند باعث جداشدگی شبکیه از چشم شود. جدا شدن شبکیه اغلب با عوارضی همچون از دست دادن دائمی بینایی همراه است.

اگه مگس پران چشمات زیاد شده، برای معاینه اقدام کن

همین حالا از چشم‌پزشک نوبت بگیر و مشورت بخواه

متخصص چشم مشاوره چشم پزشکی آنلاین

۵- جراحی چشم و داروهای چشمی

برخی از داروهایی که موقع جراحی چشم به داخل زجاجیه تزریق می‌شوند، حباب‌های هوا ایجاد می‌کنند. این حباب‌ها تا زمانی که توسط چشم جذب شوند، به صورت سایه دیده می‌شوند. حباب‌های روغن سیلیکون استفاده‌شده در طول جراحی‌های خاص روی زجاجیه و شبکیه نیز می‌توانند به صورت مگس‌پران دیده شوند.

کدام عوامل خطر بروز مگس پران چشم را افزایش می‌دهند؟

عواملی که می‌توانند خطر ابتلا به مگس‌پران چشم را افزایش دهند، عبارت‌اند از:

• سن بالای ۵۰ سال
• نزدیک‌بینی
• آسیب به چشم
• عوارض ناشی از جراحی آب مروارید
• رتینوپاتی دیابتی (عوارض دیابت که باعث آسیب به رگ‌های خونی شبکیه می‌شود.)
• التهاب چشم

علت مگس پران چشم در جوانان چیست؟

افراد زیادی تصور می‌کنند مگس‌پران چشم فقط در سن بالا رخ می‌دهد و افراد جوان به آن مبتلا نمی‌شوند. این تصور اشتباه است. در جدول زیر درباره علت ابتلای جوانان به مگس پران چشم توضیح می‌دهیم:

علت مگس‌پران در جوانان	توضیحات
نزدیک‌بینی شدید	در نزدیک‌بینی شدید، طول کره چشم افزایش پیدا می‌کند و به مرور زمان موجب کشیدگی شبکیه و ایجاد مگس‌پران در جوانان می‌شود.
ضربه به چشم و ورزش‌های سنگین	صدمه به چشم یا تکان‌های شدید حین ورزش سنگین ممکن است موجب جداشدگی الیاف زجاجیه شود.
استرس و کمبود خواب	اختلال در تعادل هورمون‌ها می‌تواند بر تغییر سطح مایع زجاجیه تاثیر بگذارد.
کم‌آبی بدن و تغذیه نامناسب	کم‌آبی بدن بر کیفیت مایع زجاجیه و تراکم رشته‌های پروتئینی آن تاثیر می‌گذارد. همچنین کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی می‌توانند سلامت زجاجیه چشم را در جوانان به خطر بیاندازند.
آسیب و خونریزی چشم	مگس‌پران ناگهانی می‌تواند نتیجه خونریزی کوچک در زجاجیه باشد. خونریزی زجاجیه در جوانان معمولا به دلیل آسیب یا بیماری‌های عروقی رخ می‌دهد.
التهاب داخل چشم	بیماری‌های التهابی و عفونت‌های چشمی می‌توانند باعث ایجاد لکه‌های شناور در زجاجیه چشم شوند.

آیا مگس پران چشم خطرناک است؟

در بیشتر موارد، مگس پران چشم خطرناک نیست و از آن جایی که به دلیل تغییرات طبیعی زجاجیه چشم مرتبط با افزایش سن ایجاد می‌شود، نیاز به درمان خاصی ندارد. بسیاری از افراد پس از مدتی به این لکه‌های شناور عادت می‌کنند یا شدت آن‌ها کمتر می‌شود و تاثیر قابل توجهی بر بینایی نمی‌گذارد. اما در برخی شرایط، این عارضه می‌تواند نشانه‌ای از مشکل جدی در چشم باشد. زمانی که مگس پران به طور ناگهانی ظاهر شود، تعداد آن به سرعت افزایش پیدا کند یا با علائمی همچون جرقه‌های نوری، تاری دید، احساس وجود پرده یا سایه در میدان بینایی همراه شود، باید آن را جدی بگیرید و فوری به متخصص چشم مراجعه کنید. جداشدگی زجاجیه خلفی شایع‌ترین دلیل مگس پران جدید است که به خودی‌خود خطرناک نیست؛ اما ممکن است هنگام جدا شدن مایع زجاجیه بخشی از شبکیه هم کنده شود که در چنین وضعیتی احتمال پارگی شبکیه یا جداشدگی شبکیه وجود دارد و فرد برای جلوگیری از آسیب دائمی به بینایی باید تحت درمان فوری قرار بگیرد.

ارتباط خشکی چشم و مگس پران

بین خشکی چشم و مگس‌پران ارتباط مستقیمی وجود ندارد؛ زیرا خشکی چشم به دلیل کمبود یا کیفیت پایین اشک ایجاد می‌شود؛ در حالی که مگس پران چشم نتیجه تغییر مایع زجاجیه چشم بر اثر دلایل مختلف مانند افزایش سن است.

ایا مگس پران چشم خوب میشود؟

وقتی مگس‌پران چشم ناشی از تغییر طبیعی زجاجیه مرتبط با افزایش سن باشد، با گذشت زمان کمتر می‌شود و دیگر مثل قبل آزاردهنده نیست؛ زیرا مغز به وجود این لکه‌های شناور عادت می‌کند و آن‌ها کمتر به چشم شما می‌آیند یا شدت حرکت‌شان پس از حرکت چشم‌هایتان کاهش پیدا می‌کند. اگر مگس پران چشم بر اثر التهاب داخلی چشم، خونریزی چشم یا مشکلات شبکیه ایجاد شده باشد، باز هم جای نگرانی ندارد و می‌توان با از بین بردن علت زمینه‌ای آن را درمان کرد؛ فقط باید هرچه زودتر برای درمان تخصصی به چشم‌پزشک مراجعه کنید.

“Most eye floaters don’t require treatment. However, any medical condition that is the cause of eye floaters, such as bleeding from diabetes or inflammation, should be treated.”

بیشتر مگس‌پران‌های چشمی نیازی به درمان ندارند. با این حال، هر بیماری که باعث ایجاد مگس‌پران چشمی شود، مانند خونریزی ناشی از دیابت یا التهاب، باید درمان شود.
به نقل از سایت: mayoclinic

چه زمانی برای مگس پران چشم به دکتر مراجعه کنیم؟

در صورت مشاهده موارد زیر، هرچه سریع‌تر با دکتر چشم آنلاین مشورت کنید:

• افزایش تعداد مگس‌پران‌های چشم
• ایجاد مگس‌پران‌های ناگهانی و جدید
• ایجاد جرقه‌های نورانی در همان چشم دارای مگس‌پران‌
• احساس پرده خاکستری یا تار و تحت تاثیر قرار دادن بینایی
• کاهش دید محیطی

روش تشخیص مگس پران چشم

تشخیص این عارضه توسط چشم‌پزشک و با معاینه دقیق چشم انجام می‌شود. چشم‌پزشک ابتدا از بیمار درباره زمان شروع علائم، شدت آن‌ها، ناگهانی یا تدریجی بودن مگس‌پران و وجود علائم همراه مانند جرقه‌های نوری یا تاری دید سوالاتی می‌پرسد. سپس با بررسی ته چشم از طریق قطره‌های گشادکننده مردمک چشم، وضعیت زجاجیه و شبکیه را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. این روش بررسی کمک می‌کند تا علت اصلی مگس‌پران مشخص شود.

درمان مگس پران چشم

روش درمان مگس پران چشم به علت ایجاد آن و شدت علائم بستگی دارد و در بسیاری از موارد، تنها پیگیری و معاینه منظم چشم‌پزشکی کافی است. بیشتر مگس‌پران‌ها ناشی از تغییرات طبیعی زجاجیه هستند و به مرور زمان کمتر به چشم می‌آیند. با این حال، در صورت وجود علائم هشداردهنده یا بیماری‌های زمینه‌ای چشمی، بررسی دقیق و درمان هدفمند ضروری است. از آن جا که برخی مشکلات چشمی می‌توانند همزمان بر سلامت شبکیه و فشار داخل چشم تاثیر بگذارند، آگاهی از روش‌های درمانی اهمیت زیادی پیدا می‌کند. برای کسب اطلاعات کامل‌تر، پیشنهاد می‌کنیم مقاله درمان قطعی مگس پران چشم را در درمانکده مطالعه کنید.

ایا مگس پران چشم باعث کوری میشود؟

مگس‌پران چشم یک عارضه کم‌خطر است و معمولا بر بینایی تاثیر منفی نمی‌گذارد. در اغلب موارد، این لکه‌های شناور ناشی از تغییر طبیعی زجاجیه مرتبط با افزایش سن هستند و اگر باقی بمانند هم منجر به نابینایی نمی‌شوند. اما نکته مهم این است که گاهی مگس پران چشم نشانه‌ای از یک بیماری چشمی جدی به‌شمار می‌آید. توجه داشته باشید که اگر این عارضه به شکل ناگهانی و شدید بروز کند یا با جرقه‌های نوری، تاری دید و کاهش ناگهانی بینایی همراه شود، ممکن است نشانه پارگی یا جداشدگی شبکیه باشد که در صورت عدم درمان به موقع ممکن است فرد بینایی خود را از دست بدهد.

راهنمای مراجعه به پزشک

مگس پران چشم یکی از مشکلات نسبتا شایع مرتبط با بینایی است که در اغلب موارد خطر جدی ندارد و به دلیل تغییر طبیعی مایع زجاجیه بر اثر افزایش سن ایجاد می‌شود. با این حال، برخی نشانه‌ها مانند جرقه‌های نوری و تاری دید اگر همراه با لکه‌های شناور ناگهانی ایجاد شوند، می‌توانند بر بینایی تاثیر منفی بگذارند. آگاهی از علائم هشداردهنده، تشخیص به موقع و درمان زیر نظر چشم‌پزشک حرفه‌ای می‌توانند به جلوگیری از عوارض جدی کمک کنند.

ما در این مقاله از مجله درمانکده به طور مفصل شما را با علل، علائم، روش تشخیص و نحوه درمان مگس‌پران چشم آشنا کردیم. اگر در این مورد سوالات بیشتری دارید، می‌توانید به وب‌سایت درمانکده سر بزنید و از بهترین پزشکان متخصص همچون دکتر متخصص چشم‌پزشک مشورت بگیرید. همچنین درمانکده امکان دریافت نوبت اینترنتی جهت مراجعه حضوری یا مشاوره آنلاین تلفنی، متنی و تصویری را برای شما فراهم کرده است.

سوالات متداول

منابع: mayoclinic | ncbi | healthdirect