آرشیو نوشته‌هااختلال‌ها و بیماری‌های روانسلامت روانوسواس

وسواس فکری-عملی (OCD) چیست؟

اختلال وسواس یا همان OCD یکی از انواع اختلالات روانی که زندگی را برای افراد مبتلا بسیار دشوار می‌کند. اختلال وسواس نیز مانند سایر بیماری‌ها مانند افسردگی یا اضطراب در صورت تشخیص به موقع قابل درمان است. بنابراین داشتن اطلاعاتی در مورد آن می‌تواند نقش موثری در تشخیص به هنگام و درمان آن داشته باشد.

ما از برنامه‌­های تلویزیونی و فیلم­‌ها برداشت­‌های نادرستی نسبت به انواع اختلال روانی به دست می­‌آوریم. فرهنگ عمومی نیز اغلب زندگی با اختلال روانی را ساده می­‌انگارد و یا کاملا اشتباه جلوه می­‌دهد. وسواس فکری-عملی هم از این قاعده مستثنی نیست. دانش و درک بسیاری از افراد نسبت به OCD برداشتی از برنامه‌­های محبوب تلویزیون است؛ درنتیجه، شاید OCD یکی از انواع اختلالات روانی باشد که بیشتر از بقیه، درباره آن اطلاعات نادرست داریم.

همچنین در این لیست می‌توانید با انواع اختلالات روانی آشنا شوید.

تعریف وسواس فکری-عملی (OCD)

ابتدا اجازه دهید تعریف روشنی از OCD یا همان وسواس فکری-عملی داشته باشیم. موسسه­‌ی ملی سلامت روان، OCD را این‌گونه تعریف می‌کند: «اختلالی شایع، مزمن و طولانی‌­مدت که فرد در آن دچار افکار (وسواس فکری) و رفتار (وسواس عملی) غیرقابل کنترل و مکرر می‌­شود و احساس می‌کند که باید چندین‌بار این افکار و رفتار را تکرار کند.»

OCD چیست: اختلالی شایع، مزمن و طولانی­ مدت که فرد در آن دچار افکار (وسواس فکری) و رفتار (وسواس عملی) غیر قابل کنترل و مکرر می­‌شود و احساس می‌­کند باید چندین بار این افکار و رفتار را تکرار کند.

البته این وسواس ممکن است روی هر چیزی متمرکز شود. اما در اغلب موارد، وسواس عملی مستقیما به وسواس فکری مربوط است. به عنوان مثال اگر فرد نس

ممکن است این وسواس روی هر چیزی متمرکز شود. در اغلب موارد، وسواس عملی مستقیما به وسواس فکری مربوط است. مثلا، اگر فرد نسبت به امنیت عزیز خود وسواس فکری داشته باشد، احساس می­‌کند باید هر ده دقیقه به او پیام بدهد تا از سلامت او با خبر شود.

وسواس فکری-عملی (OCD) فقط درباره تمیزی نیست

برخی به اشتباه فکر می‌کنند که اگر کسی دچار وسواس فکری-عملی باشد، بیش از اندازه تمیز و مرتب است. با این­که بسیاری از وسواس‌­های فکری-عملی به تمیز بودن مربوط است(مثل، شستن بیش از حد دست‌­ها در افرادی که وسواس میکروب دارند)، امابسیاری نیز متفاوت هستند. وسواس فکری در افراد مبتلا به OCD منحصر به فرد است. به‌علاوه، اگر کسی کمی بیشتر از بقیه به مرتب بودن خانه یا آپارتمانش اهمیت می­‌دهد، لزوما به این معنی نیست که OCD دارد.

اختلال وسواس فکری-عملی تنها درباره تمیز کردن و شستشوی فراوان نیست.
اگر فردی بیشتر از بقیه به نظافت و نظم اهمیت بدهد، لزوما به اختلال وسواس فکری-عملی مبتلا نیست.

وسواس فکری-عملی (OCD) قابل درمان است

این اختلال به طرز قابل توجهی روی زندگی بیمار و اطرافیان او تاثیر می­‌گذارد، اما می­‌توان به این افراد کمک کرد. ابتدا باید از نوع خاصی از درمان شناختی-رفتاری به نام تکنیک مواجهه و جلوگیری از پاسخ (ERP) و همچنین مصرف دارو بهره گرفت. در ERP، بیمار تحت نظارت متخصص، با عواملی تشدیدکننده‌ی وسواس­‌گونه روبه‌­رو خواهد شد و تلاش می‌­کند که اضطراب خود حین مواجهه با این محرک­‌ها را کاهش دهد تا مجبور به انجام عمل وسواس‌­گونه نشود. استفاده از داروهای مهارکننده­‌ی بازجذب سروتونین (SSRIs) در کنار ERP نیز روشی موثر برای درمان است. تا به امروز حدود سه دهه از تاثیر مثبت این درمان، روی بیماران مبتلا به وسواس فکری-عملی می­‌گذرد.

شاید این موارد موثر نباشد، اما روش­‌های دیگری وجود دارد

درحالی­‌که SSRIs و ERP روی درصد زیادی از بیماران جواب می‌­دهد، برای برخی موثر نیست. خوشبختانه، روش­‌های دیگری برای درمان بیماران مبتلا به وسواس فکری-عملی وجود دارد.

تحریک عمیق مغز (Deep TMS) یکی از دیگر روش‌های موثر است. این روش غیرتهاجمی است و شواهد نشان می­‌دهد اثر جانبی کمی دارد. در روش تحریک عمیق مغز، جریان الکترومغناطیسی از طریق کلاه به قسمت­‌های خاص مغز، که به گفته‌­ی دانشمندان اعصاب به OCD مربوط است، فرستاده می­‌شود. بیمارانی که تحت تحریک عمیق مغز قرار می­‌گیرند به مدت شش هفته و هر روز به روان­پزشک مراجعه می­‌کنند. نتایج نشان می­‌دهد شدت علائم در بیمارانی که تحت این روش قرار گرفته­‌اند ۳۰ درصد کاهش داشته و حتی ده هفته بعد از پایان درمان، باز هم از شدت علائم کاسته شده است(Tendler, Zohar, Carmi, Roth, & Zangen, 2018). اگرچه این روش اولین گزینه­ برای درمان نیست، ولی موثر است و به بیمارانی که از روش‌های دیگر جواب نگرفته­‌اند نیز به طور موثری کمک می­‌کند.

تحریک عمیق مغز (Deep TMS) یکی از دیگر روش‌های موثر برای درمان اختلال وسواس فکری-عملی است. این روش غیرتهاجمی است و شواهد نشان می­‌دهد اثر جانبی کمی دارد.
تحریک عمیق مغز (Deep TMS)  بر روی بیماران مبتلا به اختلال وسواس فکری-عملی به طور موثری جواب می‌دهد و عوارض کمی دارد.

تحقیق روی وسواس فکری-عملی (OCD) همچنان ادامه دارد

از زمانی که اولین داروی مهارکننده‌‌­ی بازجذب سروتونین در سال ۱۹۸۹ مورد تایید قرار گرفت، جامعه‌­ی روان­پزشکی به لطف تلاش‌­های محققین در سراسر دنیا، پیشرفت قابل توجهی در درمان موثر OCD به دست آورد. به­ خاطر این تحقیقات، اثرات جانبی مصرف دارو در حال بهبود بوده و تکنولوژی‌های جدید مانند تحریک عمیق مغز کشف شده است. هرچه درک ما نسبت به این اختلال بیشتر شود، روش­‌های درمان موثرتر و فردی­‌تر خواهد شد. بنابراین، با این­که امروزه وسواس فکری-عملی را قابل درمان می­‌دانیم، هرچه تلاشمان برای درک بهتر دلیل ابتلای افراد به OCD بیشتر شود، درمان در آینده نیز موثرتر خواهد شد.

اختلال وسواس فکری-عملی به طرز قابل توجهی روی زندگی بیمار و اطرافیان او تاثیر می­‌گذارد، اما می­‌توان به این افراد کمک کرد.
اختلال وسواس فکری-عملی به طرز قابل توجهی روی زندگی بیمار و اطرافیان او تاثیر می­‌گذارد، اما می­‌توان به این افراد کمک کرد تا زندگی بهتری داشته باشند.

افراد مبتلا به وسواس فکری-عملی می­‌توانند زندگی شادی داشته باشند

حتی برای کسانی که با مصرف دارو راحت نیستند، روش‌­های دیگری برای درمان وجود دارد. بیمار دیگر به خاطر علائمی که دارد از پا در نمی‌­آید و روش‌های مختلفی وجود دارد که موجب می‌شود بیمار بر وسواس خود غلبه کرده و برای داشتن زندگی سالم و لذت­بخش تلاش کند.

سخن نهایی

برای درمان اختلال وسواس فکری-عملی می‌توانید از راهنمایی‌های روانشناس و روانپزشک تیم درمانکده بهره ببرید. درمانکده با درک نیازهای بیماران مختلف و پزشکان، امکان نوبت دهی از بهترین روانشناسان و روانپزشکان تهران را در سایت خود فراهم کرده است. برای انتخاب روانپزشک یا روانشناس مورد نظر خود نیازی به مراجعه حضوری ندارید و به راحتی می‌توانید به صورت آنلاین نوبت خود را رزرو کنید.

منبع: psychologytoday

نوشته های مشابه

‫۱۲ دیدگاه ها

  1. سلام آقای دکتر وقتتون بخیر.بنده دی ماه دچار بی تفاوتی و سردی و عدم لذت از زندگی شدم و بعد از یک ماه علایم حسمی از جمله تهوع سردرد گزگز بدن شدم به روانپزشک مراجعه کردم برام سیتالوپرام نوشتن ولی متاسفانه با خوردن یک چهارم روز اول یهو حس کردم بافت و جمجمه ام منقبض شد بعد به دکتر مراجعه کردم برای دماه سرتالین مصرف کردم علایمم کم نمیشد .اقای دکتر خوردن قرص باعث میشد افکار خودکشی به سراغم لبیاد.اما من هیچ اقدامی نمیکردم و میدونستم بخاطر بیماریم مغزم خطا میده.مراجعه کردم پزشک مجددا چون افکار خودکشی ب سراغم میومد گفتن شوک درمانی خانوادم مخالفت کردن و پروکستین شروع کردم.ی سری علایم جدید هم داشتم ک با این قرص از بین رفت مثل احساس فرار< دیوانگی و افکارم کمتر شد.متاسفانه اروزی ک سیتالو خوردم گوشام کیپ شد ک بعد ی مدت چپم باز شد اما راست با وجود مراجعه به متخصص گوش نه.عذابم میده.و از همه مهم تر من بعد از اون روز نوی سرم جرقه میزنه خصوصا سمت راستم که انگار ی توده هست هی جرقه میزنه.مثل اینکه دوتا سیم بهم نزدیک میشن و تخلیه.دکتر دو روز قرصم دیر شد انگار روی بدنم سیخ داغ میذارن سکه داغ.ام آر آی انجام دادم ام اس نبود.و امروز که ۰۸.۲۶ هست من ۴ روز یهو قرصم ترک کردم چون مادرم هی گفت ترک کن .اونم یهویی الان تهوع احساس ویبره در سر و سر گیجه دارم و افکارم زیاد انقد که سرم داره میترکه.دیشب رفتم دکتر رابرت فرنام و ایشون ازم ی تست گرفتن شبیه نوار عصب و گفتن بستری شو.آقای دکتر من که باا خوردن پاروکستین بهتر شده بودم اما اصلا انگیزه نداشتم از ته دا نمیخندم هیجان زده نمیشم..خیلی بهتر شده بودم اما بازم لذت نمیبردم.بنظرتون توی سرم چیزی مشاهده کردن؟دارودرمانی نداره؟اگه بستری نشم ممکن جرقه های تو سرم به مغزم و اعصابم اسیب برسونن?من شاغلم نکنه وقتی مرخص میشم نتونم برگردم به کار.با بستری دارو درمانی میشه یا شوک؟حافظه ام مشکل پیش نمیاد؟دارو روی من اثر نداره؟ کدوم علایمم نشون دهنده نیاز به بستری شدنه<با بستری لذت از زندگیم و احساساتم اکی میشه؟نمیتونم با ورزش و مراقبه درمان شم

    1. سلام
      وقت بخیر
      با توجه به مشکلات متعددی که داشتید و به اساتید مختلف روان پزشکی مراجعه کردید، بهتره به نظر متخصص گوش کنید و بستری بشید. مشکلتون بدون درمان و با ورزش و مراقبه حل نمیشه ولی نگران نباشید.
      داروهاتون رو هم نباید ناگهانی قطع می کردید، همین باعث تشدید مشکلات میشه.

  2. سلام دکتر خسته نباشید
    من یک ساله که درگیر این مسأله شدم
    روی انجام یک کار کلید میکنم و بارها اون را انجام میدم
    مثلا گوشیمو خاموش میکنم هی روشن میکنم همش فکر میکنم در حین مراحل خاموش روشن ی کاری درست انجام نشده یک چیز روی روال نیست و دوباره این کار را انجام میدم تا درست انجام بدمش لطفاً کمکم کنید

    1. سلام
      وقت بخیر
      صرفا با این مشکلی که گفتید نمیشه گفت که مبتلا به OCD هستید. ولی چون احتمال پیشرفتش هست و ممکنه در کارهای دیگه هم براتون مشکل سازه بشه بهتره به روان پزشک مراجعه کنید تا بعد مصاحبه ی کامل، اگر لازم دونستن براتون درمان لازم رو شروع کنن.

  3. سلام آقای دکتر من یه سوال خیلی مهم داشتم . خیلی ممنون میشم اگه جواب بدید خیلی نگرانم. در توصیف وسواس فکری نوشته بودید داشتن افکار اسیب زدن به دیگران. یه سوال مهم دارم. منظور از این جمله داشتن این فکره که به دیگران آسیب زد ؟ آیا این با این موضوع که نکنه من به دیگران آسیب بزنم فرق داره؟ در واقع ترس از آسیب زدن به دران با فکر آسیب زدن به دیگران فرق داره دیگه؟ من چند وقت پیش پنیک شدم همش میترسیدم نکنه دارم دیوانه میشم و کنترلمو از دست بدم . بعد رفتم سرچ کردم ببینم چیه دیدم یکی نوشته بود همش میترسم نکنه به د
    یگران آسیب بزنم. یهو این ترس رفت تو دلم که نکنه منم اینجوری بشم. نکنه وسواسی بشم. لطفا کمک کنید خیلی به کمک نیاز دارم. لطفا پاسخ بدید تا در صورت امکان من سریع خدمت برسم برای درمان تا مشکلم تشدید یا مرمن نشده. در ضمن من خیلی اضطراب دارم.

    1. سلام
      بله این دوتا مسئله با هم فرقق دارن.
      ولی شما استرس نداشته باشید با علائم اولیه و یا یک بار تکرار این تشخیص مطرح نمیشه که حتما به بیماری دچار شدید ولی برای پیشگیری و اطمینان خاطرتون حتما باید به روان پزشک مراجعه کنید.

  4. سلام ، من از یک هفته پیش ، یک یهویی افکار به ذهنم اومدن و استرس گرفتم و اون شب نتونستم خوب بخوابم ، و کم کم سردردم شروع شد و پیش دکتر مغز و اعصاب رفتم و داروی تپش قلب و پروکسیم اگه اشتباه نکنم برام داد ، و الان حس میکنم خودمو نمی‌شناسم و حالت گیجی دارم باید چیکار کنم؟؟‌ مثلاً نشستم یه جا یهو تمرکز ندارم و نمی‌دونم چی به چیه چیکار کنم؟

  5. سلام وقت خوش
    پسری ۱۵ ساله دارم دو سال هست تمامی کارهای درمانی با روانشناس . روانپزشک . دکتر مغز و اعصاب و اعصاب و روان را انجام دادم و همه قرص های معمول و نوروفیدبک و آر تی ام اس هم رفتیم اما درمان و بهبودی نداشتیم . واقعا مجموعه ای از OCD و اوتیسم خفیف داره زندگیمون را نابود میکنه . انتخاب به اجبار رشته تجربی در پایه دهم و نخوندن درس و شبها بیدار ماندن و همه رو کلافه کردن داره اطرافیان را کلاف میکنه تاجایی که وقتی حرف بستری میومد مخالفت داشتیم الان راضی به نبودنش برای مدت کوتاهی هستیم . لطفا برای تصمیم بهتر راهنمایی کنین ممنون

    1. سلام
      وقت بخیر
      با توجه به شدت علائم و نتیجه بخش نبودن اقدامات درمانی تا الان، همون بهتره رضایت به بستری داده بشه تا به

  6. با سلام من ی دانش امروز هستم متولد ۸۲ و یک سال وقفه تحصیلی داشتم سال قبل پایه دهمم بودم که سه بار رشتمو عوض کردم اول کامپیوتر / دوم حسابداری و سوم انسانی که وارد هرکدوم از این رشته ها میشدم استرس و اضطراب شدید میگرفتم بطوری دوست نداشتم برم مدرسه (البته به جز رشته کامپیوتر که کلا از اونجا من خواستم رشتمو عوض کنم. مدیر و کارکنای مدرسه من رو از رستم ترسوندن)
    الانم بعد یک سال درس نخوندن اومدم گرافیک که به اونم علاقه ندارم یعنی بخاطر راحتی و… اومدم گرافیک و میبینم که اصلا راحت نیست و یه علاقه و ذوق هنری میخواد که من ندارم بنظرتون وسواس فکری دارم؟؟ من پیش مشاور ام رفتم و گفت وسواس داری و دو تا سه ماه طول میکشه تا درمان شی من واقعا نمیخوام یه سال دیگه از درس عقب بمونم میشه راهنماییم کنید؟ و اینکه جدیدا به این فکر افتادم که برم همون رشته اولیه یعنی کامپیوتر
    واقعا تحمل گرافیک و طراحی کردن برام سخته لطفا بگید چیکار باید بکنم

    1. سلام
      وقت بخیر
      حتما به جلساتت با مشاور ادامه بده و بهتره به روانشناس مراجعه کنی.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا