پسوریازیس سر چیست؟ [۶ علائم، علت، انواع + ۶ عکس واقعی]

پسوریازیس سر (Scalp Psoriasis) یک بیماری التهابی و مزمن است که باعث پوسته‌ریزی، خارش شدید و ایجاد پلاک‌های قرمز روی پوست سر می‌شود. این بیماری مسری نیست و معمولا به‌دلیل بیش‌فعال شدن سیستم ایمنی رخ می‌دهد. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده به این موضوع می‌پردازیم که پسوریازیس سر چیست و چه علتی دارد.

پسوریازیس سر چیست؟

پسوریازیس سر یک بیماری التهابی مزمن پوستی است که باعث می‌شود چرخه رشد سلول‌های پوست سر، سرعت بگیرد. چون پوست فرصت ریزش طبیعی ندارد، سلول‌ها روی هم جمع می‌شوند و لایه‌های ضخیم، پوسته‌پوسته و نقره‌ای‌رنگ ایجاد می‌کنند.

پسوریازیس سر با شوره و سبورئیک درماتیت چه فرقی دارد؟

شوره، سبورئیک‌درماتیت و پسوریازیسِ سر سه وضعیت متفاوت‌ با ظاهر شبیه به هم هستند. شوره معمولا به‌صورت پوسته‌های ریز، نازک و کمی چرب دیده می‌شود که پراکنده هستند و اغلب قرمزی واضحی در پوست زیر آن‌ها وجود ندارد. شما می‌توانید آن را با شامپوهای ضد‌شوره به‌خوبی کنترل کنید.

در سبورئیک‌درماتیت پوست چرب‌تر است و قرمزی خفیف تا متوسط را در پوست می‌بینید، همچنین پوسته‌ها معمولا چرب‌تر و چسبنده‌تر هستند. این حالت می‌تواند هم‌زمان نشان‌دهنده شوره و پسوریازیس باشد که پزشکان به آن «سبوپسوریازیس» می‌گویند.

اما پسوریازیس سر نمایی کاملا مشخص‌تر دارد. پلاک‌های سفت، ضخیم، با پوسته‌های نقره‌ای و چسبیده به پوست که مرزهای واضح و برجسته دارند و حتی ممکن است به پشت گوش یا خط رویش مو در پیشانی گسترش پیدا کنند.

اگر تشخیص این سه حالت برای شما دشوار است، می‌توانید از دکتر آنلاین پوست و مو کمک بگیرید. پزشک با بررسی ظاهر ضایعات و مشاهده سایر نقاط بدن مثل آرنج، زانو یا ناخن‌ها در تشخیص دقیق بیماری به شما کمک می‌کند.

آیا پسوریازیس سر واگیردار است؟

پسوریازیس سر به‌هیچ‌وجه واگیردار نیست. این بیماری نه از طریق تماس مستقیم، نه استفاده مشترک از برس، حوله، بالش، شانه و نه حتی تماس پوست با پوست منتقل نمی‌شود.

پسوریازیس یک بیماری خودایمنی است؛ یعنی سیستم ایمنی بدن به اشتباه چرخه رشد سلول‌های پوست را سرعت می‌دهد و باعث التهاب و پوسته‌ریزی می‌شود. هیچ عامل باکتریایی، ویروسی یا قارچی پشت آن نیست که بتواند از فردی به فرد دیگر منتقل شود.

احساس می‌کنی پسوریازیس سرت داره بدتر می‌شه؟

قبل از هر اقدامی، با دکتر پوست مشورت کن

بهترین دکتر پوست تهران پزشک متخصص پوست آنلاین

عکس انواع پسوریازیس سر

پسوریازیس سر از نظر شکل ظاهری و الگوی درگیری، چند نوع مختلف دارد. این انواع از نظر منشا بیماری تفاوتی ندارند، اما ظاهرشان متفاوت است و همین تفاوت در انتخاب درمان بسیار کمک‌کننده است.

۱- پسوریازیس پلاکی (Plaque Scalp Psoriasis)

این نوع از پسوریازیس پوست سر بسیار رایج و شایع است. آن را به صورت پلاک‌های برجسته، ضخیم، سفت و با پوسته‌های نقره‌ای که به پوست چسبیده‌اند، می‌بینید. درست مثل اینکه تکه‌های گچ خشک‌شده روی پوست سر جمع شده باشد. پسوریازیس پلاکی می‌تواند به خط رویش مو، پشت گوش یا گردن گسترش پیدا کند و با خارش زیاد همراه باشد.

۲- پسوریازیس خال‌دار، نقطه‌ای یا قطره‌ای (Guttate Psoriasis)

در این نوع پسوریازیس به‌جای پلاک‌های ضخیم، صدها لکه‌ی کوچک، گرد، صورتی تا قرمز روی پوست سر را می‌بینید. اینطور به نظر می‌رسد که با یک برس رنگ قطره‌های ریز و متعددی روی پوست پاشیده شده باشد. همچنین پوسته‌ها خیلی نازک‌تر از نوع پلاکی هستند.

۳- پسوریازیس معکوس (Inverse Psoriasis)

پسوریازیس معکوس در پوست سر کمتر دیده می‌شود، اما در چین‌های نزدیک گردن، پشت گوش یا لابه‌لای خط رویش مو ممکن است بروز کند. ضایعات آن معمولا صاف، قرمز و براق هستند و پوسته کمی دارند یا اصلا پوسته‌ای در آن‌ها دیده نمی‌شود. این نواحی معمولا حساس و گاهی دردناک‌ هستند. از آنجا که پوسته ضخیم ندارند، ممکن است آن‌ها را با عفونت قارچی اشتباه بگیرید. اما رنگ قرمز و براق بودن ضایعه مهم‌ترین مشخصه‌ای است که آن را از سایر انواع پسوریازیس متمایز می‌کند.

۴- پسوریازیس اریترودرمی (Erythrodermic Psoriasis)

پسوریازیس اریترودرمی نوع نادر اما بسیار شدید پسوریازیس است که تقریبا کل پوست بدن و پوست سر را درگیر می‌کند. در این حالت، پوست به‌صورت یک‌دست قرمز، ملتهب و سوزان است و پوسته‌ریزی وسیع دارد. این نوع پسوریازیس یک اورژانس پزشکی محسوب می‌شود و نیاز به درمان سریع و حتی بستری شدن در بیمارستان دارد، زیرا ممکن است بیمار با اختلال دمای بدن و کم‌آبی مواجه شود.

۵- سبوپسوریازیس (Sebopsoriasis)

سبوپسوریازیس نوعی پسوریازیس است که حالت ترکیبی بین شوره چرب و پسوریازیس کلاسیک را دارد. در این حالت، پوسته‌ها نسبت به پسوریازیس معمولی چرب‌تر و نسبت به شوره ضخیم‌تر هستند و قرمزی پوست نیز کمتر از پسوریازیس پلاکی دیده می‌شود. این بیماری معمولا نواحی چرب مانند اطراف بینی، ابروها و پشت گوش را درگیر می‌کند.

۶- پسوریازیس چرکی (pustular)

پسوریازیس پوسچولار نوع نادر و خاصی از پسوریازیس است که با تشکیل تاول‌ها یا جوش‌های پر از چرک (پوسچول) روی پوست ظاهر می‌شود. این چرک عفونی نیست؛ یعنی برخلاف چرک بعضی از جوش های قرمز روی بدن، چرک این تاول‌ها واگیردار نبوده و با باکتری ایجاد نمی‌شود.

جدول زیر تفاوت‌های مهم انواع پسوریازیس پوست سر را نشان می‌دهد:

نوع پسوریازیس	ظاهر و پوسته	محل معمول درگیری
پلاکی	پلاک ضخیم، نقره‌ای، سفت	پوست سر، خط مو، پشت گوش
قطره‌ای / نقطه‌ای	لکه کوچک، صورتی تا قرمز، نازک	پوست سر
معکوس	صاف، قرمز و براق، کم یا بدون پوسته	چین‌های گردن، پشت گوش
اریترودرمی	قرمز یکنواخت، وسیع	کل پوست بدن و سر
سبوپسوریازیس	چرب‌تر از پلاکی، ضخیم‌تر از شوره	نواحی چرب (ابرو، پشت گوش)
چرکی / پوسچولار	تاول یا جوش چرکی (غیرواگیر)	پوست سر

علت پسوریازیس سر چیست؟

پسوریازیس سر یک موضوع چندعاملی است، یعنی مجموعه‌ای از عوامل زیر در بروز آن نقش دارند:

اختلال سیستم ایمنی

در پسوریازیس سیستم ایمنی بدن به اشتباه سلول‌های پوست را هدف می‌گیرد. در نتیجه، چرخه رشد سلول‌های پوست سر سرعت می‌گیرد و سلول‌ها خیلی سریع روی هم جمع می‌شوند و پلاک و پوسته‌های ضخیم ایجاد می‌کنند. اختلال سیستم ایمنی مهم‌ترین دلیل بروز پسوریازیس است.

ژنتیک

عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی هم نقش مهمی در بروز این بیماری دارند. اگر یکی از اعضای خانواده مبتلا باشد، احتمال بروز آن در سایر افراد خانواده افزایش می‌یابد.

عوامل محیطی و محرک‌ها

فاکتورهای زیر می‌توانند ریسک بروز پسوریازیس سر را افزایش دهند:

• استرس شدید یا طولانی‌مدت: استرس می‌تواند سیستم ایمنی را تحریک و پسوریازیس را فعال یا تشدید کند.
• آسیب پوست سر: خشکی شدید، خراش یا بریدگی می‌تواند نقطه شروع پلاک باشد.
• آب و هوای خشک یا سرد: این نوع آب و هوا باعث خشکی پوست و تحریک التهاب می‌شود.
• داروها: داروهایی مثل لیتیوم (اصلی‌ترین داروی درمان و کنترل اختلال دوقطبی) یا بتا بلاکرها می‌توانند ریسک بروز پسوریازیس سر را افزایش دهند.
• عفونت‌ها: برخی عفونت‌ها مانند استرپتوکوکال (Streptococcal) می‌توانند در بروز پسوریازیس قطره‌ای نقش داشته باشند.

علائم پسوریازیس سر چیست؟

نشانه‌های پسوریازیس پوست سر را می‌توان به شکل زیر طبقه‌بندی کرد:

پوسته‌ریزی و پلاک‌ها

در پسوریازیس سر، پلاک‌های برجسته، ضخیم و خشک روی پوست جمع می‌شوند و با پوسته‌های سفید یا نقره‌ای‌رنگ همراه هستند که گاهی به پوست چسبیده‌اند. در موارد شدیدتر، این پوسته‌ها آن‌قدر ضخیم می‌شوند که حتی می‌توانید آن‌هارا روی شانه‌هایتان ببینید.

خارش و سوزش

یکی از علائم مهم پسوریازیس سر، خارش شدید و مداوم در ناحیه درگیر است که گاهی با سوزش یا حساسیت نیز همراه می‌شود. خاراندن بیش از حد می‌تواند باعث ترک خوردن یا حتی خونریزی پوست سر شود.

قرمزی و التهاب

در پسوریازیس، پوست زیر پلاک‌ها اغلب قرمز، ملتهب و حساس است. در برخی، پوست حالت براق و قرمز دارد.

ریزش موقتی مو

التهاب شدید یا خاراندن مزمن پوست سر می‌تواند باعث ریزش موقت مو در نواحی مبتلا شود، اما معمولا با کنترل بیماری، موها دوباره رشد می‌کنند.

محل و الگوی درگیری

پسوریازیس سر اغلب نواحی خط رویش مو، پشت گوش و گردن را درگیر می‌کند و شدت آن می‌تواند متفاوت باشد؛ ممکن است فقط چند پلاک کوچک ظاهر شود یا کل پوست سر را پوشش دهد.

علائم همراه با سایر نواحی بدن

گاهی‌اوقات ضایعات پسوریازیس علاوه بر پوست سر، در آرنج، زانو، پشت کمر یا حتی روی ناخن‌ها ظاهر می‌شوند. در این حالت، ناخن‌ها ممکن است ضخیم، شکننده یا دارای شیار شوند و فرد دچار مشکلاتی شود که به آن پسوریازیس ناخن گفته می‌شود. این وضعیت نه تنها ظاهر ناخن‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد، بلکه انجام کارهای روزمره را نیز می‌تواند دشوار کند.

تشخیص پسوریازیس سر چگونه است؟

پزشک متخصص پوست و مو با معاینه بالینی پوست سر و ضایعات بیماری را تشخیص می‌دهد. در صورتی که موردی برای او مبهم باشد آزمایش‌های تکمیلی مانند بیوپسی را تجویز می‌کند.

ریسک بروز پسوریازیس سر در چه کسانی بیشتر است؟

پسوریازیس پوست سر یک اختلال التهابی و خودایمنی است و مجموعه‌ای از عوامل ژنتیکی، محیطی و سبک زندگی در آن دخیل‌ هستند. به همین دلیل برخی افراد مستعد ابتلا به آن هستند:

Scalp psoriasis can affect anyone. But you may be more likely to have scalp psoriasis if you:

Drink alcohol.
Have stress or depression.
Have obesity.
Smoke or use tobacco products.
Take your medications infrequently.
Have other autoimmune diseases.

پسوریازیس پوست سر ممکن است هر کسی را درگیر کند، اما برخی بیش از دیگران در معرض ابتلا قرار دارند، از جمله کسانی که:

• الکل مصرف می‌کنند.
• استرس یا افسردگی دارند.
• اضافه‌وزن یا چاقی دارند.
• سیگار می‌کشند یا از محصولات دخانی استفاده می‌کنند.
• داروهای تجویزشده را منظم مصرف نمی‌کنند.
• به بیماری‌های خودایمنی دیگری مبتلا هستند.

به نقل از سایت my.clevelandclinic

راه‌های پیشگیری از پسوریازیس سر چیست؟

پیشگیری از پسوریازیس پوست سر به معنای جلوگیری کامل نیست، چون این بیماری ریشه ژنتیکی و خودایمنی دارد. اما می‌توان با مدیریت عوامل محرک، احتمال بروز یا شعله‌ور شدن آن را به‌طور قابل‌توجهی کاهش داد.

پسوریازیس سر در چند خط

پسوریازیس سر اگرچه درمان دائمی ندارد، اما یک بیماری قابل‌کنترل است. تشخیص دقیق، درمان اصولی، حذف محرک‌ها و مراقبت صحیح از پوست سر نقشه اصلی مدیریت این بیماری محسوب می‌شود.

اگر در مورد پسوریازیس سر نگران هستید در درمانکده می‌توانید از پزشکان متخصص پوست و مو آنلاین نوبت مشاوره اینترنتی بگیرید و سوال‌های خود را بپرسید. علاوه‌بر این، امکان رزرو نوبت حضوری از طریق سیستم آنلاین نیز برای شما مهیا است.

سوالات متداول

منبع: nhs | webmd | psoriasis