ویتامین b6 یا پیریدوکسین برای حفظ سلامت بدن ضروری است. اما بسیاری از افراد در مورد این ماده مغذی مهم و پیامدهای کمبود آن اطلاعات کافی ندارند. اگر میخواهید بدانید ویتامین b6 چه فوایدی دارد، در کدام مواد غذایی یافت میشود و چه کسانی بیشتر در معرض کمبود آن هستند، این مقاله از مجله سلامت درمانکده را از دست ندهید. در این مقاله، هر آنچه که لازم است در مورد این ویتامین بدانید را در اختیارتان میگذاریم و به شما میگوییم که با مشاهده چه علائمی باید برای اصلاح رژیم غذایی خود یا دریافت مکمل به دکتر تغذیه مراجعه کنید.
ویتامین b6 چیست؟
پیریدوکسین یکی از هشت ویتامین گروه B است که به رشد و عملکرد صحیح بدن کمک میکند. بدن برای انجام بیش از ۱۰۰ واکنش شیمیایی حیاتی به مقدار مشخصی از این ویتامین نیاز دارد.
از آنجایی که پیریدوکسین محلول در آب است؛ مقادیر اضافی آن از طریق ادرار دفع میشود. بنابراین بسیار مهم است که نیاز بدن به این ماده مغذی را به طور منظم از طریق رژیم غذایی مناسب یا در صورت لزوم، مصرف مکمل تامین کنید.
نقشهای اصلی این ویتامین در بدن عبارتاند از:
- کمک به تجزیه کربوهیدراتها، پروتئینها و چربیها
- ساخت DNA
- تولید هموگلوبین (پروتئین موجود در گلبولهای قرمز خون که اکسیژن را در سراسر بدن منتقل میکند)
- تولید نوروترنسمیترها (انتقالدهندههای عصبی)
- کمک به رشد مغز جنین و نوزاد
- تقویت سیستم ایمنی بدن
Vitamin B6 (also known as pyridoxine) is an essential vitamin that helps maintain the health of your whole body. This important nutrient plays a key role in brain development and keeping your nerves and immune system working as they should.
health.clevelandclinic
ویتامین b6 (که با نام پیریدوکسین هم شناخته میشود)، یک ویتامین ضروری است که به حفظ سلامت بدن کمک میکند. این ماده مغذی مهم در رشد مغز و حفظ عملکرد صحیح اعصاب و سیستم ایمنی نقش کلیدی دارد.
ویتامین b6 برای چی خوبه؟
تحقیقات نشان میدهد که پیریدوکسین میتواند از بروز بسیاری از بیماریها جلوگیری کرده یا حتی به درمان آنها کمک کند. در ادامه به بررسی مهمترین خواص این ویتامین برای سلامتی میپردازیم.
۱. بهبود خلقوخو
ویتامین b6 به دلیل نقشی که در تولید انتقالدهندههای عصبی مانند سروتونین و دوپامین دارد، در تنظیم عواطف و پیشگیری از افسردگی بسیار موثر است. کمبود این ویتامین ممکن است در بعضی افراد به افزایش علائم اضطراب و اختلالات خلقی منجر شود.
۲. حفظ سلامت مغز
پیریدوکسین برای مغز و سیستم عصبی مفید است و با کاهش هموسیستئین به حفظ عملکرد شناختی کمک میکند. در بعضی تحقیقات مشاهده شده است که مصرف این ماده مغذی در کنار سایر ویتامینهای گروه B میتواند از تحلیل رفتن نواحی خاصی از مغز که در برابر آلزایمر آسیبپذیر هستند، جلوگیری کند.
۳. پیشگیری از کمخونی
از آنجایی که پیریدوکسین در تولید هموگلوبین نقش دارد؛ دریافت آن برای پیشگیری از کمخونی ضروری است. از شایعترین علائم کم خونی میتوان به ضعف، خستگی، سردرد، سرگیجه و کاهش اشتها اشاره کرد.
فکر میکنی ممکنه به کمخونی مبتلا باشی؟
با چند کلیک ساده از متخصص نوبت بگیر و سوال بپرس۴. کاهش خطر ابتلا به بیماریهای قلبی
پیریدوکسین با کنترل سطح هموسیستئین در خون، مانع از گرفتگی عروق و تشکیل لختههای خونی میشود. افرادی که این ویتامین را به اندازه کافی دریافت نمیکنند، ممکن است ۲ برابر بیشتر از دیگران در معرض خطر ابتلا به بیماریهای قلبی باشند.
۵. پیشگیری از سرطان
بر اساس تحقیقات، ویتامین b6 میتواند خطر ابتلا به بعضی از انواع سرطان از جمله سرطان روده بزرگ و سرطان سینه را کاهش دهد. گمان میرود این خاصیت به دلیل توانایی آن در مبارزه با التهاب باشد.
۶. حفظ سلامت چشمها
دانشمندان تحقیقات زیادی در مورد خواص ویتامین b انجام داده و به این نتیجه رسیدهاند که مصرف پیریدوکسین در پیشگیری از بیماریهای چشمی از جمله دژنراسیون وابسته به سن ماکولا (AMD) موثر است.
۷. کنترل علائم روماتیسم
بسیاری از بیماران مبتلا به روماتیسم از کمبود پیریدوکسین رنج میبرند. دریافت این ویتامین بهخصوص به شکل مکمل میتواند به کاهش التهاب در بدن این بیماران و تسکین علائم آنها کمک کند.
۸. بهبود کیفیت خواب
از مهمترین فواید ویتامین b6 برای خواب میتوان به کاهش علائم سندرم پای بیقرار اشاره کرد که مانع از خواب عمیق میشود. این ویتامین همچنین میتواند با کمک به تولید ملاتونین، کیفیت خواب را بهبود بخشد.
۹. کمک به رشد مو
ویتامین ب 6 برای مو مفید است. چراکه در سنتز کراتین (پروتئین اصلی مو) نقش دارد و با تقویت فولیکولهای مو به جلوگیری از ریزش آنها کمک میکند.
۱۰. کاهش وزن
بعضی تحقیقات نشان دادهاند که بین ویتامین ب 6 و لاغری ارتباط وجود دارد و این ویتامین ممکن است با افزایش لیپولیز (تجزیه چربیها) و تحریک تولید سروتونین به کنترل وزن کمک کند. سروتونین یک نوع نوروترنسمیتر است که اشتها را سرکوب میکند و جلوی پرخوری را میگیرد.
خواص ویتامین b6 برای مردان
پیریدوکسین در حفظ سلامت مردان نقش حیاتی ایفا میکند؛ به طوری که کمبود آن میتواند مستقیما بر تولید هورمونهای مردانه اثر بگذارد. این ویتامین در فرآیند سنتز تستوسترون نقش دارد و به حفظ سطح مطلوب این هورمون در خون کمک میکند. همچنین با خواص آنتیاکسیدانی خود میتواند از سلولهای بیضه در برابر استرس اکسیداتیو محافظت کند.
فواید ویتامین b6 برای زنان
پیریدوکسین احتمال ابتلا به سرطان سینه را در دوران یائسگی به میزان قابلتوجهی کاهش میدهد. این ویتامین میتواند فواید دیگری هم برای زنان داشته باشد که در ادامه به بررسی آنها میپردازیم.
۱. کنترل علائم سندرم پیش از قاعدگی
بسیاری از زنان قبل از شروع قاعدگی علائمی نظیر اضطراب، تحریکپذیری و افسردگی را تجربه میکنند. از آنجایی که ویتامین b6 در تولید نوروترنسمیترهای تنظیمکننده خلقوخو نقش دارد؛ میتواند در تسکین این علائم موثر باشد.
۲. درمان حالت تهوع در دوران بارداری
مکمل ویتامین b6 دههها است که برای مقابله با تهوع و استفراغ دوران بارداری تجویز میشود. بر اساس تحقیقات، این ماده مغذی میتواند شدت تهوع را به طرز چشمگیری کاهش دهد و فرآیند بارداری را برای مادر تسهیل کند.
کدام غذاها حاوی ویتامین b6 هستند؟
با توجه به اینکه بدن انسان قادر به تولید یا ذخیره پیریدوکسین نیست؛ دریافت مستمر این ماده مغذی از طریق رژیم غذایی اهمیت بسیار زیادی دارد. خوشبختانه، این ویتامین در طیف گستردهای از مواد غذایی حیوانی و گیاهی یافت میشود. بنابراین بیشتر افراد با داشتن یک رژیم غذایی متعادل میتوانند نیاز روزانه خود را تامین کنند.
بهترین منابع پیریدوکسین عبارتاند از
- ماهی
- گوشت گاو
- مرغ و بوقلمون
- لبنیات
- تخممرغ
- نخود
- نخود سبز
- سیبزمینی
- هویج
- اسفناج
- موز
- پسته
- بادامزمینی
- جو دوسر
در صورتی که میخواهید اطلاعات بیشتری در این زمینه داشته باشید، به مقاله چه میوههایی ویتامین b6 دارند مراجعه کنید.
در طول روز به چه مقدار ویتامین b6 نیاز داریم؟
مقدار پیریدوکسین مورد نیاز بدن بسته به سن، جنسیت و شرایط فیزیولوژیکی خاص مانند بارداری یا شیردهی متفاوت است. در جدول زیر، مقادیر توصیهشده ارائه شده است.
| سن | ویتامین b6 مورد نیاز بدن (میلیگرم در روز) |
|---|---|
| شیرخواران کمتر از ۶ ماه | ۰/۱ |
| شیرخواران هفت تا ۱۲ ماهه | ۰/۳ |
| کودکان یک تا سه ساله | ۰/۵ |
| کودکان چهار تا هشت ساله | ۰/۶ |
| کودکان ۹ تا ۱۳ ساله | ۱ |
| دختران ۱۴ تا ۱۸ ساله | ۱/۲ |
| پسران ۱۴ تا ۱۸ ساله | ۱/۳ |
| مردان و زنان ۱۹ تا ۵۰ ساله | ۱/۴ |
| زنان بالای ۵۰ سال | ۱/۵ |
| مردان بالای ۵۰ سال | ۱/۷ |
| زنان باردار | ۱/۹ |
| زنان شیرده | ۲ |
بهتر است پیریدوکسین مورد نیاز خود را از طریق غذاها تامین کنید. اگر این کار برایتان مقدور نیست، میتوانید تحت نظر متخصص داخلی یا دکتر تغذیه به سراغ مکمل بروید. پیریدوکسین در بسیاری از مکملهای غذایی از جمله قرص و آمپول ب کمپلکس یافت میشود.
علائم کمبود ویتامین b6
از آنجایی که پیریدوکسین در بسیاری از عملکردهای حیاتی بدن نقش دارد؛ کمبود آن میتواند طیف گستردهای از علائم جسمی و روانی را به همراه داشته باشد. این علائم شامل موارد زیر هستند:
- بثورات پوستی (درماتیت سبورئیک)
- ترکخوردگی لبها
- التهاب و تورم زبان
- افزایش احساس اضطراب، افسردگی و تحریکپذیری
- خستگی
- ضعف سیستم ایمنی
- احساس درد یا گزگز در دستها و پاها
- تشنج
توصیه میشود علائم کمبود ویتامین ب را جدی بگیرید و در مورد آنها با متخصص صحبت کنید.
علائم کمبود ویتامین b6 رو داری؟
برای بررسی دقیق با متخصص مشورت کنچه کسانی در معرض خطر کمبود ویتامین b6 هستند؟
افراد زیر بیشتر از دیگران به کمبود پیریدوکسین مبتلا میشوند:
- افرادی که از سوءجذب مواد مغذی رنج میبرند
- بیماران مبتلا به مشکلات کلیوی
- مصرفکنندگان الکل
- کسانی که از داروهای خاص از جمله داروهای ضد تشنج، هیدرالازین، پنیسیلامین، ایزونیازید و استروئیدها استفاده میکنند
اگر در یکی از گروههای پرخطر فوق قرار دارید، برای پیشگیری از عوارض جدی با دکتر تغذیه یا دکتر آنلاین داخلی مشورت کنید. در بیشتر موارد، با مصرف آمپول یا قرص ویتامین b6 تحت نظر متخصص میتوانید به سرعت سطح این ویتامین را به حالت طبیعی برگردانید و علائم کمبود آن را برطرف کند.
کلام پایانی
ویتامین b6 یکی از مهمترین مواد مغذی مورد نیاز بدن برای حفظ سلامت مغز، قلب و سیستم ایمنی است. این ویتامین نه تنها احتمال ابتلا به بسیاری از بیماریهای جسمی را کاهش میدهد؛ بلکه در پیشگیری از مشکلات سلامت روان نیز نقش دارد.
اگر فکر میکنید از رژیم غذایی خود ویتامین b6 کافی دریافت نمیکنید، از متخصص تغذیه بخواهید در صورت لزوم، رژیم غذایی یا مکمل مناسب برایتان تجویز کند. برای این کار میتوانید به سایت درمانکده سر بزنید. درمانکده علاوه بر سیستم نوبتدهی حضوری، امکان اخذ نوبت جهت مشاوره تغذیه تلفنی، تصویری و صوتی را برای شما فراهم کرده است.
سوالات متداول
این ویتامین در حفظ سلامت مغز، قلب و چشمها، تقویت عملکرد سیستم ایمنی، بهبود خلقوخو و پیشگیری از بعضی بیماریها از جمله سرطان و کمخونی نقش دارد.
این ویتامین میتواند با افزایش لیپولیز و تحریک نوروترنسمیترهای تنظیمکننده اشتها به کاهش وزن کمک کند. اما در این زمینه باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
بله، این ویتامین در متابولیسم پروتئینها و تولید انرژی نقش دارد و میتواند از عملکرد ورزشی و ریکاوری عضلات حمایت کند.
منابع: healthline | healthline | medicalnewstoday
