بیرون زدگی چشم از حدقه (پروپتوز) [۷ علت + ۶ روش درمان]

پروپتوز یا بیرون زدگی چشم از حدقه به وضعیتی گفته می‌شود که یک یا هر ۲ چشم از موقعیت طبیعی خود جلوتر بیایند. این عارضه می‌تواند نشانه‌ای از طیف مختلف مشکلات سلامتی همچون اختلالات تیروئیدی، تومورها یا عفونت چشمی باشد. برآمدگی غیر طبیعی چشم نه تنها ظاهر فرد را تحت تاثیر قرار می‌دهد؛ بلکه می‌تواند با ایجاد خشکی، دوبینی و حتی کاهش دید، عملکرد بینایی را دچار مشکل کند. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده همراه ما باشید تا شما را با علل، علائم و روش‌های درمان بیماری پروپتوز آشنا کنیم.

فهرست محتوا

بیرون زدگی چشم از حدقه یا پروپتوز چیست؟
علائم برآمدگی چشم
علت بیرون زدگی چشم از حدقه چیست؟
بیرون زدگی چشم از حدقه بر اثر تیروئید خطرناک است؟
روش تشخیص بیماری پروپتوز
برای درمان بیرون زدگی چشم از حدقه چه باید کرد؟
عوارض بیرون زدگی چشم یا پروپتوز
آیا می‌توان از بروز بیماری پروپتوز پیشگیری کرد؟
کلام پایانی
سوالات متداول

بیرون زدگی چشم از حدقه یا پروپتوز چیست؟

به وضعیتی که یک یا هر ۲ چشم از موقعیت طبیعی خود در حدقه (حفره چشم) جلوتر بیایند، بیرون زدگی چشم از حدقه یا پروپتوز گفته می‌شود. نام‌های دیگر این بیماری شامل برآمدگی چشم و اگزوفتالموس هستند. پروپتوز معمولا به دلیل مشکلات تیروئیدی همچون بیماری گریوز یا پرکاری تیروئید، تومور و عفونت چشم ایجاد می‌شود. این بیماری بر ظاهر فرد تاثیر می‌گذارد و حالت متعجب در چهره ایجاد می‌کند که از بین نمی‌رود و می‌تواند با علائمی مانند خشکی چشم، تاری دید و دوبینی همراه شود. متخصص چشم ممکن است بسته به شدت بیماری، یکی از روش‌های درمان شامل دارو برای بیماری تیروئید، اشک مصنوعی، کورتیکواستروئیدها، سرکوب‌کننده‌های ایمنی یا جراحی را انتخاب کند.

نمیدونی بهترین روش درمان بیرون زدگی چشم چیه؟

همین حالا برای درمان با پزشک متخصص مشورت کن

بهترین دکتر فوق تخصص چشم ویزیت آنلاین چشم پزشک

علائم برآمدگی چشم

اینفوگرافیک علائم پروپتوز — عدم درمان به موقع بیرون‌زدگی چشم از حدقه می‌تواند موجب آسیب به قرنیه شود.

بیرون زدگی چشم از حدقه مهم‌ترین نشانه پروپتوز است که منجر به بیشتر دیده شدن سفیدی چشم‌ها می‌شود. در چنین وضعیتی چشم‌های شما کاملا باز به نظر می‌رسد و قسمت کمتری از پلک بالایی خود را می‌توانید ببینید. دیگر علائم این بیماری شامل موارد زیر هستند:

تاری دید ناگهانی
دوبینی
خشکی چشم
تورم پلک و بافت اطراف حفره چشم
آبریزش چشم
مشکلات بینایی
احساس درد در اطراف چشم
مشکل در حرکت چشم
قرمزی چشم
حساسیت به نور
مشکل در تمرکز روی اشیاء

گاهی‌اوقات فرد بسته به علت زمینه‌ای پروپتوز چشم، علائم دیگری را تجربه می‌کند. به عنوان مثال، اگر بیرون زدگی چشم از حدقه به دلیل پرکاری تیروئید ایجاد شود، علاوه بر موارد فوق ممکن است علائم زیر هم ظاهر ‌شوند:

عدم تحمل گرما
تغییر در عادات روده
کاهش وزن غیر عادی
ضربان قلب سریع یا نامنظم

People with thyroid-related proptosis can prevent it from getting worse by taking their prescribed medications. Quitting smoking is also important, as this can prevent the progression of thyroid eye disease.

افراد مبتلا به پروپتوزیس مرتبط با تیروئید می‌توانند با مصرف داروهای تجویز شده از بدتر شدن آن جلوگیری کنند. ترک سیگار نیز مهم است، زیرا می‌تواند از پیشرفت بیماری چشمی تیروئید جلوگیری کند.

به نقل از سایت: medicalnewstoday

علت بیرون زدگی چشم از حدقه چیست؟

دلایل مختلفی می‌توانند باعث بیرون زدگی چشم شوند. پزشکان، بیماری تیروئید را شایع‌ترین علت پروپتوز چشم می‌دانند. دیگر بیماری‌های مرتبط با این عارضه شامل تورموهای چشمی، بیماری‌های التهابی و عفونی هستند. به طور کلی، می‌توان علل پروپتوز را شامل موارد زیر دانست:

تیروئید چشمی (بیماری گریوز)
آسیب و صدمه مستقیم به چشم یا حدقه منجر به خونریزی در پشت چشم
تومور خوش‌خیم یا بدخیم در چشم (سرطان چشم)
عفونت‌های حفره‌ چشم مانند سلولیت اربیتال
بیماری‌های التهابی مانند واسکولیت یا سارکوئیدوز
ناهنجاری‌های مادرزادی نادر در حدقه چشم
اختلالات عروقی همچون آنوریسم یا واریس چشمی

افزایش فشار چشم به طور مستقیم از دلایل بیرون زدگی چشم به‌شمار نمی‌آید؛ اما می‌تواند به طور غیر مستقیم و در شرایط خاص با آن مرتبط باشد یا علائم مشابهی ایجاد کند.

هنوز علت بیرون زدگی چشمت از حدقه رو نمی‌دونی؟

همین حالا از پزشک متخصص راهنمایی بگیر

فوق تخصص چشم تهران معاینه چشم پزشکی انلاین

بیرون زدگی چشم از حدقه بر اثر تیروئید خطرناک است؟

تصویری از بیرون زدگی چشم از حدقه را می بینید — افراد مبتلا به پرکاری تیروئید باید تحت پیگیری منظم و زیر نظر متخصص باشند تا احتمال بروز پروپتوز کاهش یابد.

تیروئید چشمی یا همان بیماری گریوز یکی از شایع‌ترین علل بیرون زدگی چشم است که در آن سیستم ایمنی بدن به غده تیروئید و بافت پشت چشم حمله می‌کند. این عارضه که به آن اگزوفتالمی هم می‌گویند، موجب تورم و التهاب عضلات چشم و تجمع بافت در حدقه می‌شود. در چنین شرایطی، پلک‌ها ممکن است نتوانند به طور کامل چشم را بپوشانند. این امر موجب خشکی شدید چشم می‌شود و فرد را در معرض آسیب قرنیه قرار می‌دهد. بنابراین اگر درگیر بیرون زدگی چشم بر اثر تیروئید هستید، حتما از طریق چشم پزشکی آنلاین برای رزرو نوبت جهت کنترل بیماری تیروئید و مدیریت عوارض چشمی اقدام کنید.

روش تشخیص بیماری پروپتوز

روش تشخیص بیرون زدگی چشم از حدقه معمولا چند مرحله‌ای است و توسط چشم‌پزشک انجام می‌شود. پزشک ابتدا معاینه بالینی انجام می‌دهد و ظاهر چشم‌ها را بررسی می‌کند تا میزان برجستگی آن و حرکات چشمی را مورد ارزیابی قرار دهد. سپس از بیمار درباره زمان بروز برآمدگی چشم ، سابقه بیماری تیروئید، ضربه به سر، عفونت و علائم دیگر مانند خشکی چشم، دوبینی، تاری دید، قرمزی چشم و پلک زدن غیر طبیعی، سوالاتی می‌پرسد. در نهایت، برای بررسی دقیق‌تر ساختار حدقه چشم و بافت اطراف آن آزمایشاتی انجام می‌دهد. در جدول زیر آزمایشات مورد نیاز را آورده‌ایم:

آزمایشات مورد نیاز برای تشخیص پروپتوز	توضیحات
آزمایش خون	بررسی عملکرد تیروئید، شمارش سلول‌های خونی، بررسی عملکرد کلیه، تشخیص آنتی‌بادی خودایمنی و نشانگرهای التهابی
استفاده از چراغ اسلیت (slit lamp)	بزرگنمایی سطح و ساختارهای چشم
اندازه‌گیری اگزوفتالومومتری	اندازه‌گیری دقیق میزان برجستگی کره چشم
سی‌تی اسکن	بررسی استخوان‌های حدقه، عضلات اطراف چشم و وجود تومور در حدقه یا سینوس‌ها
MRI	مشاهده جزئیات دقیق‌تر بافت‌های نرم مانند عصب بینایی، عضلات چشم و تشخیص تومور یا التهاب

جدول آزمایشات مورد نیاز برای تشخیص بیرون‌زدگی چشم از حدقه

برای درمان بیرون زدگی چشم از حدقه چه باید کرد؟

پزشک پروپتوز چشم راست و چپ را بسته به علت زمینه‌ای ایجاد درمان می‌کند. در موارد خفیف می‌توان با دارو این مشکل را برطرف کرد؛ اما در موارد شدیدتر ممکن است نیاز به جراحی یا درمان تخصصی باشد.

درمان بیرون زدگی چشم با دارو

درمان دارویی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

اشک مصنوعی برای تسکین خشکی چشم و محافظت از قرنیه
آنتی‌بیوتیک‌ها در صورت ابتلا به عفونت
درمان اختلالات تیروئیدی مانند بیماری گریوز با دارو
داروهای داخل وریدی (IV) مانند کورتیکواستروئیدها (داروی ضد التهاب)
داروهایی برای بلاک شدن برخی آنتی‌بادی‌ها
داروهایی برای کاهش پاسخ ایمنی بدن

در سال ۲۰۲۰، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) داروی تپروتوموماب را برای درمان پروپتوز ناشی از بیماری گریوز تایید کرد. این دارو به مسدود کردن التهاب کمک می‌کند و باعث می‌شود تا بیماران نیازی به جراحی پیدا نکنند.

درمان بیرون زدگی چشم با جراحی

زمانی که برآمدگی چشم با دارو برطرف نشود یا بیرون زدگی چشم مادرزادی باشد، پزشک گزینه جراحی را پیشنهاد می‌دهد. روش‌های جراحی شامل موارد زیر هستند:

اوربیتوتومی برای خارج کردن بخشی از استخوان حدقه و به منظور کاهش فشار کره چشم
بلفاروپلاستی (جراحی پلک) برای بهبود توانایی بستن کامل پلک‌ها و محافظت از قرنیه
اطلاح دوبینی
برداشتن تومور

درمان برآمدگی چشم با رادیوتراپی و شیمی‌درمانی

درمان این عارضه می‌تواند بسته به علت ایجاد متفاوت باشد. پزشک ممکن است در برخی موارد خاص، از رادیوتراپی یا شیمی‌درمانی برای کاهش التهاب و بیرون زدگی چشم استفاده کند.

درمان خانگی بیرون زدگی چشم

راهکارهای خانگی که شامل تغییراتی در سبک زندگی هستند که به تسریع روند بهبودی و کاهش علائم پروپتوز کمک می‌کنند. این راهکارها عبارت‌اند از:

ترک سیگار و الکل
استفاده از عینک آفتابی استاندارد برای کاهش حساسیت به نور
استفاده از قطره‌های چشمی روان‌کننده تجویزی پزشک برای کاهش خشکی چشم
گذاشتن کمپرس سرد روی چشم
بالاتر نگه داشتن سر از بدن هنگام خواب
بستن یک چشم با چسب برای کاهش دوبینی
کمک به پلک‌ها برای بسته ماندن هنگام خواب (این کار از خشکی چشم، ایجاد زخم در قرنیه و کاهش بینایی جلوگیری می‌کند.)
کنترل استرس از طریق انجام تمرینات آرامش‌بخش مانند مدیتیشن
قرار نگرفتن در معرض گرد و غبار

درمان بیرون زدگی چشم با طب سنتی

چشم، عضو حیاتی و حساس بدن است و نیاز به مراقبت ویژه دارد. بیرون زدگی چشم از حدقه می‌تواند نشان‌دهنده اختلالات جدی و بالقوه خطرناکی در چشم باشد. از همین‌رو بسیار مهم است تا با مشاهده علائم پروپتوز به جای به کار گرفتن روش‌های درمانی در طب سنتی که می‌توانند موجب تاخیر در تشخیص و درمان به موقع شوند، هرچه سریع‌تر به متخصص چشم مراجعه کنید.

درمان گیاهی بیرون زدگی چشم

تصویری از چشم‌پزشک در حال معاینه چشم بیمار با دستگاه مخصوص را می بینید — بهترین اقدام برای درمان بیرون‌زدگی چشم از حدقه، مراجعه به موقع به چشم‌پزشک است.

در حال حاضر هیچ یک از منابع معتبر، درمان گیاهی را برای بیرون زدگی چشم از حدقه تایید نمی‌کنند. درمان‌های گیاهی بدون نظارت پزشک متخصص به کار گرفته می‌شوند و می‌توانند موجب تشدید بیماری یا آسیب جبران‌ناپذیر به بینایی شوند. ایمن‌ترین اقدام، مراجعه فوری به چشم‌پزشک است نا علت دقیق برآمدگی غیر طبیعی چشم تشخیص داده شود.

عوارض بیرون زدگی چشم یا پروپتوز

این عارضه اگر به موقع تشخیص داده نشود و مورد درمان قرار نگیرد، می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند. مهم‌ترین عوارض شامل موارد زیر هستند:

خشکی چشم
عفونت چشم
زخم قرنیه
دوبینی و اختلال در حرکات چشم
کاهش بینایی یا از دست رفتن کامل بینایی به دلیل فشار طولانی‌مدت بر عصب بینایی
ناتوانی در بسته شدن کامل پلک‌ها
آسیب دائمی به ظاهر چشم‌ها
احساس درد و ناراحتی در چشم و بافت اطراف آن
خونریزی چشم

آیا می‌توان از بروز بیماری پروپتوز پیشگیری کرد؟

از آن‌جایی که بیرون زدگی چشم از حدقه می‌تواند به دلیل مشکلات تیروئیدی یا تومور چشمی ایجاد شود، نمی‌توان به طور کامل مانع بروز آن شد؛ اما می‌توان به کمک برخی راهکارها جلوی پیشرفت بیماری را گرفت و به کاهش علائم آن کمک کرد. این راهکارها عبارت‌اند از:

هنگام انجام فعالیت پرخطر حتما از وسایل حفاظتی مانند عینک استفاده کنید تا از صدمات احتمالی به چشم جلوگیری شود.
در صورت تجربه هرگونه ناراحتی در چشم شامل درد، برآمدگی غیر طبیعی، تاری دید یا دوبینی حتما به چشم‌پزشک مراجعه کنید.
اگر به مشکلات تیروئیدی مانند پرکاری تیروئید مبتلا هستید، پیگیری منظم و انجام آزمایشات دوره‌ای را جدی بگیرید.
دوره درمانی عفونت سینوس‌ها و چشم‌ها را کامل کنید.
از مصرف خودسرانه داروهای حاوی استروئید یا هورمون‌ها بپرهیزید.
با رعایت رژیم غذایی سالم و مغذی و ترک عادات مضر مانند سیگار کشیدن به حفظ سلامت کلی بدن خود کمک کنید.

کلام پایانی

بیرون زدگی چشم از حدقه که به آن پروپتوز یا اگزوفتالموس هم می‌گویند، به معنی جلوتر آمدن یک یا هر ۲ چشم از موقعیت طبیعی خود در حدقه است. مشکلات تیروئیدی مانند بیماری گریوز و تومور یا عفونت چشمی را می‌توان شایع‌ترین علل بروز این عارضه دانست. بیماری پروپتوز علاوه بر ایجاد تغییراتی در ظاهر چشم، می‌تواند بر بینایی و کیفیت زندگی فرد تاثیر منفی بگذارد. از همین‌رو بسیار مهم است با مشاهده علائم غیر طبیعی هرچه سریع‌تر به متخصص چشم مراجعه کنید تا از بروز عوارض جانبی جدی مانند از دست رفتن بینایی جلوگیری شود.

ما در این مقاله از مجله درمانکده شما را با علل، علائم و روش درمان بیرون زدگی چشم یا پروپتوز آشنا کردیم. اگر در این مورد سوالات بیشتری دارید، می‌توانید به وب‌سایت درمانکده سر بزنید و از بهترین پزشکان متخصص همچون دکتر چشم‌پزشک مشورت بگیرید. همچنین درمانکده امکان دریافت نوبت اینترنتی جهت مراجعه حضوری یا مشاوره آنلاین تلفنی، متنی و تصویری را برای شما فراهم کرده است.