آزمایش‌های خونآرشیو نوشته‌هاآزمایش‌ها

هموگلوبین (Hgb) در آزمایش خون نشان‌دهنده چیست؟

هموگلوبین خون که گاهی با حروف اختصاری Hgb از آن یاد می شود، یکی از پروتئین های موجود در گلبول های قرمز خون است که حاوی آهن است. این آهن مولکول های اکسیژن را با خود حمل می کند، لذا هموگلوبین خون یکی از اجزای اساسی تشکیل دهنده خون تلقی می شود. هنگامی که خون فاقد هموگلوبین کافی باشد، سلول های بدن اکسیژن کافی را دریافت نمی کنند.

پزشکان با تجزیه و تحلیل نمونه خون، سطح هموگلوبین خون را تعیین می کنند. عوامل متعددی روی سطح هموگلوبین خود تاثیرگذار هستند. از جمله این عوامل می توان به موارد زیر اشاره کرد : سن، جنسیت و سابقه پزشکی.

با خواندن ادامه این مقاله، متوجه می شوید که منظور از سطوح هموگلوبین پایین، عادی و بالا چیست.

هموگلوبین خون

سطح هموگلوبین خون (Hgb) در حالت عادی چگونه است؟

افراد بالغ

در مردان بالغ، سطح هموگلوبین خون به طور میانگین کمی بیشتر از زنان بالغ است. هموگلوبین بر اساس گرم در دسی لیتر خون اندازه گیری می شود. (g/Dl).

جنسیت سطح هموگلوبین عادی (گرم / دسی لیتر)
زن ۱۲ یا بیشتر
مرد ۱۳ یا بیشتر

ضمناً در افراد بالغ مسن‌تر، غلظت هموگلوبین خون در حد پایین تری قرار دارد. عوامل زیادی در پدید آمدن این شرایط تاثیر دارند :

  • کمبود آهن به دلیل التهاب مزمن یا تغذیه نامناسب
  • عوارض داروها
  • شدید بودن بیماری های مزمن از جمله بیماری کلیوی

کودکان

معمولاً میزان هموگلوبین در نوزادان، بیشتر از افراد بالغ است. علت این است که سطح اکسیژن مصرفی انسان در دوران جنینی بالاتر است. بنابراین به گلبول های قرمز بیشتری برای انتقال اکسیژن نیاز دارند. البته سطح بالای هموگلوبین در نوزادان، پس از سپری شدن چند هفته کاهش می یابد.

سن محدوده هموگلوبین در زنان محدوده هموگلوبین در مردان
۰-۳۰ روز ۱۳.۴ – ۱۹.۹ ۱۳.۴- ۱۹.۹
۳۱-۶۰ روز ۱۰.۷ – ۱۷.۱ ۱۰.۷- ۱۷.۱
۲-۳ ماه ۹ – ۱۴.۱ ۹-۱۴.۱
۳-۶ ماه ۹.۵ – ۱۴.۱ ۹.۵- ۱۴.۱
۶-۱۲ ماه ۱۱.۳ – ۱۴.۱ ۱۱.۳ – ۱۴.۱
۱-۵ سال ۱۰.۹ – ۱۵ ۱۰.۹ – ۱۵
۵-۱۱ سال ۱۱.۹ – ۱۵ ۱۱.۹ – ۱۵
۱۱-۱۸ سال ۱۱.۹ – ۱۵ ۱۲.۷- ۱۷.۷

چه عواملی منجر به بالا رفتن سطح هموگلوبین خون می شوند؟

بالا بودن سطح هموگلوبین، معمولاً با بالا بودن تعداد گلبول های قرمز خون همراه می شود. به یاد داشته باشید که هموگلوبین در گلبول های قرمز خون یافت می شود. لذا هر چقدر تعداد گلبول های قرمز خون فرد بیشتر باشد، سطح هموگلوبین وی هم بیشتر خواهد بود. برعکس این قضیه هم صادق است.

بالا بودن تعداد گلبول های قرمز خون و سطح هموگلوبین نشان دهنده چندین نکته است:

  • بیماری قلبی مادرزادی: این بیماری، کار قلب برای پمپاژ موثر خون و انتقال اکسیژن به بخش های مختلف بدن را دشوار می کند. بدن در مواجهه با این شرایط، گاهی اوقات گلبول های قرمز بیشتری تولید می کند.
  • دی هیدراته شدن: عدم وجود سیالات کافی در بدن، به این معنی است که تعداد گلبول های قرمز خون در حد بالاتری قرار می گیرد. در حقیقت مقدار سیال کافی وجود نداشته تا نسبت به گلبول های قرمز خون تعادل برقرار کند.
  • تومورهای کلیوی: برخی تومورهای کلیوی، منجر به این می شوند که کلیه اریتروپویتین بیشتری تولید کند. این هورمون نقش تحریک کننده‌ای جهت تولید گلبول‌های قرمز خون دارد.
  • بیماری ریوی: در صورتی که ریه‌ها به درستی عمل نکنند، بدن تلاش می کند گلبول های قرمز بیشتری تولید کند، تا عمل انتقال خون به نحو بهتری انجام شود.
  • پلی سیتمی ورا: این بیماری منجر به این می شود، که بدن گلبول های قرمز بیشتری تولید کند.

هموگلوبین خون

شما در موارد زیر نیز با هموگلوبین بالا روبه‌رو می شوید :

  • سابقه خانوادگی از بیماری های موثر بر تعداد گلبول های قرمز خون، از جمله مشکل تشخیص اکسیژن
  • زندگی کردن در ارتفاع بالا
  • دریافت خون از طریق انتقال، در فاصله زمانی کم
  • سیگار کشیدن

سطح هموگلوبین کم خون چگونه اتفاق می‌افتد؟

سطح هموگلوبین کم خون معمولاً با پایین بودن تعداد گلبول های قرمز خون همراه می شود. برخی بیماری هایی که منجر به شکل گیری این وضعیت می‌شوند، عبارتند از :

  • بیماری های مغز استخوان: بیماری هایی همچون لوکمیا، لمفوما، کم خونی آپلاستیک همگی منجر به کاهش تعداد گلبول های قرمز خون می شوند.
  • آسیب کلیوی: هنگامی که کلیه ها به درستی عمل نکنند، مقدار کافی هورمون اریتروپویتین تولید نمی کنند. این هورمون محرک تولید گلبول های قرمز خون است.
  • فیبروئیدهای رحمی: تومورهایی هستند که معمولاً ماهیت غیرسرطانی دارند. این در حالی است که خونریزی های شدیدی را ایجاد می کنند، در چنین شرایطی تعداد گلبول های قرمز خون کاهش می یابد.
  • عارضه هایی که منجر به تخریب گلبول های قرمز خون می شوند: کم خونی داسی شکل، تالاسمی، کمبود G6PD، اسفروسیتوز ارثی

در صورت مواجهه با چنین شرایطی، احتمال پایین بودن سطح هموگلوبین افزایش می یابد :

  • وجود بیماری‌هایی که منجر به خونریزی مزمن می شود. زخم های معده، پولیپ های روده، دوره های قاعدگی طولانی از جمله این بیماری‌ها هستند.
  • کمبود مواد معدنی و اساسی همچون فولات، آهن، و ویتامین ب ۱۲
  • باردار بودن
  • قرار گرفتن در معرض رخدادهای منتهی به ضربه، از جمله تصادف خودرو

آزمایش هموگلوبین

وضعیت هموگلوبین A1c چگونه توضیح داده می شود؟

پس از تکمیل آزمایش خون، احتمالاً با نتایجی برای هموگلوبین A1c  یا HbA1c نیز روبه‌رو می شوید. از این نوع هموگلوبین با عنوان هموگلوبین گلیکاته هم یاد می شود. آزمایش HbA1c منجر به اندازه گیری هموگلوبین گلیکاته خون می شود. این ماده هموگلوبینی است که گلوکز خون به آن متصل می شود.

پزشکان معمولاً برای بیماران دیابتی درخواست انجام این آزمایش را می‌دهند. با اجرای این آزمایش، میانگین گلوکز خون فرد، در بازه زمانی ۲ – ۴ ماه تعیین می شود. گلوکز، که با اسم قند خون هم از آن یاد می شود، در کُل خون گردش می کند. این ماده به هموگلوبین متصل می شود.

هرچقدر گلوکز خون بیشتر باشد، بالا بودن هموگلوبین گلیکاته نیز محتمل تر خواهد بود. گلوکز برای مدت ۱۲۰ روز به هموگلوبین متصل باقی می ماند. بالا بودن مقدار hbA1C نشان می دهد که سطح قندخون فرد، برای چندین ماه در سطح بالایی قرار داشته است.

در اکثر موارد، افراد دیابتی باید درصدد کاهش HbA1C خود به ۷ % یا کمتر باشند. مقدار HbA1c در افراد غیردیابتی تقریباً ۵.۷ % است. اگر به دیابت مبتلا باشید و HbA1c شما در حد بالایی قرار داشته باشد، باید داروهای مناسبی را جهت کاهش آن به کار بگیرید.

نتیجه‌گیری

سطوح هموگلوبین خون با توجه به جنسیت، سن و بیماری های ایجاد شده دستخوش تغییر می شوند. بالاتر یا پایین تر بودن هموگلوبین از سطح عادی، نشانه ای از وجود مشکلات متعدد است. البته برخی افراد به صورت طبیعی، هموگلوبینی بالا یا پایین تر از حد عادی دارند.

پزشک با بررسی نتایج و در نظر گرفتن شرایط پیرامونی و سطح کُلی سلامت جسمانی، مشخص می کند که آیا سطوح هموگلوبین خون نشان دهنده بیماری است یا خیر؟

برای انجام آزمایش هموگلوبین (Hgb) بدون مراجعه به آزمایشگاه، از سرویس آزمایش در محل درمانکده استفاده کنید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا