استفراغ بعد از سکته مغزی نشانه چیست؟ استفراغ پس از سکته مغزی میتواند ناشی از درگیری بخشهایی از گردش خون خلفی مغز، بهویژه ساقه مغز و مخچه باشد. این سرگیجه یا احساس چرخش، معمولا با دوبینی، اختلال تکلم، ضعف اندامها یا تغییر سطح هوشیاری ایجاد میشود. تهوع و استفراغ از علائم شناختهشده سکتههای گردش خون خلفی هستند و در مطالعات بالینی شیوع قابلتوجهی داشتهاند.
بااینحال، استفراغ در بیمار سکتهای همیشه ناشی از آسیب مغزی نیست و ممکن است در اثر اختلال بلع و خطر ورود محتویات به راه هوایی، عوارض دارویی یا سایر مشکلات ایجاد شود. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده به این سوال پاسخ میدهیم که استفراغ بعد از سکته مغزی نشانه چیست و چرا ایجاد میشود.
- چرا بیمار بعد از سکته مغزی استفراغ میکند؟
- ۱- سکته مغزی در مخچه
- ۲- آسیب ساقه مغز
- ۳- درگیری گردش خون خلفی مغز
- ۴- افزایش فشار داخل جمجمه
- ۵- اختلال بلع بعد از سکته مغزی
- ۶- سرگیجه و اختلال شدید سیستم تعادل
- ۷- آسپیراسیون و ورود محتویات به راه هوایی
- ۸- عوارض و مشکلات همراه با سکته مغزی
- ۹- عوارض ناشی از سکتههای بزرگ و تورم مغز
- ۱۰- تغییر سطح هوشیاری و اختلال عملکرد عصبی
- ۱۱- عوارض برخی داروها یا مشکلات گوارشی
- آیا استفراغ بعد از سکته مغزی طبیعی است؟
- استفراغ مکرر بعد از سکته مغزی نشانه چیست؟
- استفراغ بعد از سکته مغزی چه زمانی خطرناک است؟
- تفاوت استفراغ بعد از سکته مغزی با سایر انواع استفراغ
- آیا استفراغ بعد از سکته میتواند نشانه سکته مجدد باشد؟
- درمان استفراغ بعد از سکته مغزی
- سخن نهایی
- سوالات متداول
چرا بیمار بعد از سکته مغزی استفراغ میکند؟
استفراغ ممکن است با آسیب مغزی یا عوارض بعد از سکته مغزی که در روزها و هفتههای پس از سکته ایجاد میشوند، ارتباط داشته باشد. شناخت علت سکته مغزی نیز در بررسی وضعیت بیمار و عوامل زمینهای آن اهمیت دارد. اگر نمیدانید استفراغ بعد از سکته مغزی نشانه چیست، در ادامه با ما همراه باشید:
۱- سکته مغزی در مخچه
سکته مخچهای یکی از مهمترین علل استفراغ بعد از سکته مغزی است. مخچه در هماهنگی حرکات و حفظ تعادل نقش دارد و آسیب آن میتواند سیستمهای مرتبط با تعادل را مختل کند. به همین دلیل، تهوع، استفراغ، سرگیجه، نیستاگموس و اختلال راه رفتن ممکن است همزمان ظاهر شوند.
سکته مغزی در سالمندان ممکن است با محدودیتهای حرکتی، اختلال بلع و نیاز بیشتر به مراقبت پس از ترخیص همراه باشد.
بیمارت بعد از سکته مغزی مدام استفراغ میکنه؟
همین حالا با متخصص مشورت کن۲- آسیب ساقه مغز
ساقه مغز مسیرهای مهم عصبی مرتبط با تعادل، بلع و عملکردهای خودکار بدن را در خود جای داده است. بنابراین سکته در این ناحیه میتواند با تهوع و استفراغ، سرگیجه، اختلال بلع، اختلال تکلم و عدم تعادل همراه شود. وجود استفراغ همراه با این علائم، بهخصوص اگر ناگهانی شروع شده باشد، اهمیت بالینی بیشتری دارد.
گریههای ناگهانی و نامتناسب با احساس واقعی بیمار میتواند در برخی افراد ناشی از تغییر مسیرهای کنترلکننده هیجان پس از سکته باشد؛ به همین دلیل بررسی علت گریه بیمار سکته مغزی اهمیت دارد.
۳- درگیری گردش خون خلفی مغز
استفراغ در سکتههای گردش خون خلفی اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا این نوع سکته میتواند نواحیای مانند مخچه و ساقه مغز را درگیر کند. بررسیهای جدید نشان میدهند تهوع و استفراغ در حدود ۴۱ درصد موارد سکته ایسکمیک گردش خون خلفی گزارش شده است.
۴- افزایش فشار داخل جمجمه
پس از سکته، بهویژه در انفارکتوسهای بزرگ مخچهای، تورم بافت مغز میتواند فضای داخل جمجمه را تحت فشار قرار دهد. اگر تورم شدید باشد، ممکن است جریان طبیعی مایع مغزینخاعی مختل و هیدروسفالی انسدادی ایجاد شود. در چنین شرایطی، استفراغ ممکن است با سردرد، کاهش سطح هوشیاری، گیجی یا تشدید علائم سکته مغزی همراه شود و یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود.
۵- اختلال بلع بعد از سکته مغزی
اختلال بلع یا دیسفاژی از عوارض شایع سکته مغزی است و باعث شود بیمار غذا و مایعات را بهدرستی از دهان و حلق عبور ندهد. در این وضعیت، بیمار ممکن است هنگام خوردن دچار سرفه، خفگی، تغییر صدا، احساس گیر کردن غذا یا برگشت محتویات دهان شود. دیسفاژی همچنین خطر ورود مواد به راه هوایی و بروز پنومونی آسپیراسیون را افزایش میدهد.
در صورت وجود اختلال بلع، نحوه غذا دادن و وضعیت قرارگیری بیمار هنگام خوردن اهمیت ویژهای در مراقبت از بیمار سکته مغزی در منزل دارد.
۶- سرگیجه و اختلال شدید سیستم تعادل
گاهیاوقات، عامل اصلی استفراغ، سرگیجه شدید ناشی از آسیب مخچه یا ساقه مغز است. اختلال در مسیرهای تعادلی مغز میتواند احساس چرخش شدید ایجاد کند و این وضعیت بهدنبال خود تهوع و استفراغ ایجاد میکند. به همین دلیل، اگر در بیمار سکتهای، استفراغ با سرگیجه چرخشی و اختلال تعادل همراه شود، اهمیت بیشتری دارد.
۷- آسپیراسیون و ورود محتویات به راه هوایی
در بیمارانی که پس از سکته دچار اختلال بلع هستند، بخشی از غذا، مایعات یا ترشحات دهان ممکن است به جای ورود به مری وارد راه هوایی شود. این وضعیت آسپیراسیون نام دارد و میتواند با سرفه، احساس خفگی و مشکلات تنفسی همراه باشد.
۸- عوارض و مشکلات همراه با سکته مغزی
همه موارد استفراغ در بیمار سکتهای مستقیما از آسیب مغز ناشی نمیشوند. در پاسخ به این سوال که استفراغ بعد از سکته مغزی نشانه چیست باید بگوییم که عفونت، کمآبی بدن، مشکلات تغذیهای، اختلالات گوارشی یا سایر عوارض پزشکی نیز میتوانند باعث تهوع و استفراغ شوند.
بروز ناگهانی اختلال گفتار، ضعف یکطرفه، سرگیجه یا اختلال تعادل میتواند از علائم قبل از سکته مغزی یا نشانه یک حمله ایسکمیک گذرا باشد و نیاز به ارزیابی فوری دارد. بنابراین زمان شروع علامت، ارتباط آن با غذا یا دارو، علائم همراه و وضعیت عصبی بیمار باید توسط پزشک مورد ارزیابی قرار بگیرند.
۹- عوارض ناشی از سکتههای بزرگ و تورم مغز
آیا میدانید عوارض جدی در سکته مغزی چیست؟ در سکتههای وسیع، تورم مغز ممکن است در ساعات یا روزهای بعدی باعث بدتر شدن وضعیت عصبی شود. این موضوع در سکتههای بزرگ مخچهای اهمیت بیشتری دارد، زیرا فضای محدودی در حفره خلفی جمجمه وجود دارد و افزایش حجم بافت میتواند به ساختارهای حیاتی اطراف فشار وارد کند.
۱۰- تغییر سطح هوشیاری و اختلال عملکرد عصبی
تغییر هوشیاری همراه با استفراغ بعد از سکته مغزی میتواند نشانه وخامت وضعیت عصبی باشد. اگر بیمار بهسختی بیدار میشود، رفتار یا هوشیاری او تغییر کرده یا همراه با استفراغ دچار افت ناگهانی وضعیت عمومی شده است، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است.
نمیدونی استفراغ بعد از سکته مغزی خطرناکه یا نه؟
از متخصص راهنمایی و مشورت بگیر۱۱- عوارض برخی داروها یا مشکلات گوارشی
استفراغ همیشه مربوط به آسیب مغزی نیست و برخی داروهای مصرفی پس از سکته یا مشکلات گوارشی نیز میتوانند باعث تهوع و استفراغ شوند. داروها، عفونتهای گوارشی، رفلاکس، یبوست یا سایر اختلالات دستگاه گوارش ممکن است در این وضعیت نقش داشته باشند.
آیا استفراغ بعد از سکته مغزی طبیعی است؟
استفراغ بعد از سکته مغزی ممکن است اتفاق بیفتد، اما نباید آن را همیشه طبیعی و بیخطر دانست. این علامت در سکتههایی که مخچه یا ساقه مغز را درگیر میکنند بیشتر دیده میشود و معمولاً میتواند همراه با سرگیجه، اختلال تعادل، نیستاگموس یا اختلال بلع باشد. از طرف دیگر، استفراغ اگر با سردرد شدید، کاهش هوشیاری یا تشدید علائم عصبی همراه شود، ممکن است نشانه عوارض جدی مانند تورم مغز، افزایش فشار داخل جمجمه یا هیدروسفالی باشد.
پس از پایدار شدن وضعیت بیمار، توجه به تغذیه و کنترل عوامل خطر اهمیت دارد؛ انتخاب مواد غذایی مناسب و رعایت یک الگوی غذایی سالم میتواند در کاهش خطر سکته مجدد موثر باشد. برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید روی لینک مقاله برای جلوگیری از سکته مغزی چه بخوریم کلیک کنید.
استفراغ مکرر بعد از سکته مغزی نشانه چیست؟
استفراغ مکرر بعد از سکته مغزی، بهویژه در سکتههای مخچه و ساقه مغز، میتواند ناشی از آسیب مسیرهای عصبی مرتبط با تهوع و استفراغ باشد. در سکتههای بزرگ مخچهای، تورم مغز ممکن است با ایجاد هیدروسفالی و افزایش فشار داخل جمجمه باعث تداوم استفراغ شود؛ بهخصوص اگر همراه با سردرد، سرگیجه، اختلال تعادل یا کاهش هوشیاری باشد. البته علل دیگری مانند اختلال بلع، آسپیراسیون، عوارض دارویی و مشکلات گوارشی نیز باید در نظر گرفته شوند.
بنابراین تداوم استفراغ، بهخصوص همراه با هرگونه تغییر جدید در وضعیت عصبی، باید توسط دکتر مغز و اعصاب ارزیابی شود.
استفراغ بعد از سکته مغزی چه زمانی خطرناک است؟
بعد از پاسخ به این سوال که استفراغ بعد از سکته مغزی نشانه چیست، باید بدانید که حالت تهوع و استفراغ بعد از سکته، زمانی نگرانکننده است که مکرر، شدید یا همراه با علائم عصبی جدید باشد. این وضعیت ممکن است با تورم مغز، هیدروسفالی یا فشار بر ساقه مغز مرتبط باشد.
برخی آسیبهای مغزی بدون علائم واضح ایجاد میشوند و شناخت علائم سکته مغزی خاموش میتواند به شناسایی زودهنگام آسیبهای عروقی کمک کند. در ادامه، مهمترین علائم هشدار را بررسی کردهایم:
- استفراغ مکرر یا شدید: ادامهدار شدن یا تشدید استفراغ
- کاهش سطح هوشیاری: خوابآلودگی غیرعادی، گیجی یا دشواری در بیدار ماندن
- سردرد شدید یا جدید: بهویژه همراه با استفراغ
- سرگیجه و اختلال تعادل: سرگیجه ناگهانی، ناتوانی در راه رفتن یا نیستاگموس
- ضعف یا بیحسی جدید: ایجاد یا تشدید ناگهانی علائم حرکتی
- اختلال تکلم یا بلع: بروز مشکل جدید در صحبت کردن یا بلع
- خفگی یا مشکلات تنفسی: سرفه، تغییر صدا، تنگی نفس یا احتمال آسپیراسیون
- استفراغ پس از سکته مخچهای: بهویژه همراه با کاهش هوشیاری یا تشدید علائم عصبی
- بدتر شدن ناگهانی وضعیت: تغییر سریع هوشیاری یا علائم عصبی
نکته مهم: انتخاب روش درمان سکته مغزی به نوع سکته، محل آسیب مغزی و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد. اگر استفراغ جدید، مکرر یا شدید بعد از سکته، همراه با کاهش سطح هوشیاری، سردرد شدید، اختلال تعادل، ضعف جدید، تغییر گفتار یا تشدید علائم عصبی باشد، نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
تفاوت استفراغ بعد از سکته مغزی با سایر انواع استفراغ
نوع استفراغ و علائم همراه آن میتواند به تشخیص علت کمک کند، اما در بیمار سکتهای علائم عصبی جدید همیشه اهمیت بیشتری دارند. در ادامه به تفاوت استفراغ بعد از سکته مغزی با سایر انواع استفراغ اشاره کردهایم:
| وضعیت | علائم همراه مهم |
|---|---|
| مرتبط با سکته | سرگیجه، عدم تعادل، نیستاگموس |
| افزایش فشار داخل جمجمه | سردرد شدید، کاهش هوشیاری |
| اختلال بلع | برگشت غذا، سرفه یا خفگی |
| مشکلات گوارشی | دلدرد، اسهال، تب |
| عوارض دارویی | شروع استفراغ پس از مصرف دارو |
| سکته مجدد یا وخامت عصبی | ضعف جدید، اختلال تکلم، دوبینی، کاهش هوشیاری |
آیا استفراغ بعد از سکته میتواند نشانه سکته مجدد باشد؟
استفراغ بهتنهایی نشانه قطعی سکته مجدد نیست و میتواند به علت آسیب قبلی مغز، بهویژه درگیری مخچه و ساقه مغز، یا عوارضی مانند اختلال بلع ایجاد شود. بااینحال، اگر استفراغ بهصورت ناگهانی شروع شود و همراه با علائم عصبی جدید یا تشدید ناگهانی علائم قبلی مانند ضعف یا بیحسی یکطرفه، اختلال تکلم، دوبینی، سرگیجه و از دست دادن تعادل، اختلال هوشیاری یا سردرد شدید باشد، احتمال سکته مجدد یا یک عارضه حاد عصبی وجود دارد.
one study found that 14.5% of all stroke survivors experienced vomiting at the onset of stroke. Therefore, it is essential to watch for other stroke warning signs when vomiting occurs, such as slurred speech or weakness in one arm or leg.
به نقل از وبسایت flintrehab
یک مطالعه نشان داد که ۱۴.۵٪ از کل بازماندگان سکته مغزی در شروع سکته مغزی استفراغ را تجربه کردهاند. بنابراین، هنگام بروز استفراغ، توجه به سایر علائم هشدار دهنده سکته مغزی، مانند لکنت زبان یا ضعف در یک دست یا پا، ضروری است.
درمان استفراغ بعد از سکته مغزی
پیدا کردن علت استفراغ بعد از سکته مغزی در کنار شدت علائم و وضعیت هوشیاری و بلع بیمار برای درمان این عارضه اهمیت زیادی دارد. انتخاب بهترین دارو برای بیماران سکته مغزی به نوع سکته، علت ایجاد آن و شرایط پزشکی بیمار بستگی دارد و نمیتوان یک داروی واحد را برای همه بیماران مناسب دانست. در ادامه به روشهای درمان این شکل اشاره شده است:
- بررسی علت استفراغ توسط پزشک
- داروهای ضدتهوع در صورت نیاز
- درمان افزایش فشار داخل جمجمه
- ارزیابی و درمان اختلال بلع در صورت دیسفاژی
- تامین مایعات و الکترولیتها در استفراغ مکرر
- پیشگیری از آسپیراسیون در بیماران دچار اختلال بلع
- توجه به علائم هشدار مانند کاهش هوشیاری، سردرد شدید، ضعف یا بیحسی جدید
- درمان بیماری یا عارضه همراه مانند عفونت، مشکل گوارشی و عارضه دارویی
در توانبخشی برخی بیماران، روشهای دستی و تمرینهای حرکتی میتوانند در کنار سایر مداخلات استفاده شوند؛ اما طریقه ماساژ بیماران سکته مغزی باید متناسب با وضعیت حرکتی و نظر متخصص توانبخشی باشد.
سخن نهایی
در این مقاله به این سوال که استفراغ بعد از سکته مغزی نشانه چیست پاسخ دادیم. این عارضه همیشه به معنای بروز مشکل جدید نیست، اما استفراغ مکرر، شدید یا همراه با علائم عصبی نباید نادیده گرفته شود. درگیری مخچه و ساقه مغز، افزایش فشار داخل جمجمه، اختلال بلع و برخی عوارض دیگر میتوانند در ایجاد این علامت نقش داشته باشند.
اگر بیمار شما بعد از سکته مغزی، دچار کاهش هوشیاری، ضعف یا بیحسی جدید، اختلال تکلم، سرگیجه شدید، اختلال تعادل، سردرد شدید یا مشکل تنفسی شده است، میتوانید از طریق درمانکده با یک دکتر انلاین مغز اعصاب مشورت کنید یا از طریق وبسایت برای مراجعه حضوری در مطب نوبت بگیرید.
سوالات متداول
استفراغ میتواند یکی از علائم سکته، بهویژه درگیری مخچه و ساقه مغز، یا یکی از عوارض پس از آن باشد؛ اما استفراغ مکرر و شدید طبیعی تلقی نمیشود و باید علت آن بررسی شود.
این عارضه ممکن است در ساعات یا روزهای ابتدایی سکته ایجاد شود، اما زمان شروع آن به محل و شدت آسیب مغزی و علت زمینهای بستگی دارد.
آسیب مخچه و مسیرهای مرتبط با تعادل میتواند باعث سرگیجه و اختلالات دهلیزی شود که یکی از پیامدهای آن تهوع و استفراغ است.
بله، اگر بیمار دچار اختلال بلع باشد، محتویات استفراغ یا مواد غذایی ممکن است وارد راه هوایی شوند و خطر آسپیراسیون و عوارض ریوی را افزایش دهند.
منابع: rebuildafterstroke | pmc | neurolutions
