پلاکت خون پایین در برگه آزمایش خون اغلب باعث نگرانی بسیاری از افراد میشود و این سوال ذهنشان را درگیر میکند که آیا پایین بودن پلاکت خون نشانه سرطان است؟ کاهش پلاکت خون یا همان ترومبوسیتوپنی در برخی شرایط میتواند با بیماریهای جدی مانند بعضی سرطانهای خون یا اختلالات مغز استخوان مرتبط باشد؛ اما در بسیاری از موارد هم به دلایل دیگری رخ میدهد. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده همراه ما باشید تا بررسی کنیم ارتباط بین پلاکت خون پایین و سرطان چیست.
پایین بودن پلاکت خون نشانه سرطان است؟
پلاکت خون پایین یا ترومبوسیتوپنی همیشه به معنی سرطان نیست. این عارضه میتواند به دلایل مختلفی مانند عفونت ویروسی، بیماریهای خود ایمنی، کم خونی، کمبود تغذیهای و حتی مصرف برخی داروها ایجاد شود. به همین دلیل وقتی platelets در آزمایش خون پایین باشد، اولین قدم بررسی شرایط عمومی فرد و شایعترین علت پایین بودن پلاکت خون است؛ نه نتیجهگیری فوری برای ابتلا به سرطان.
پلاکت خونت تو برگه آزمایش پایینه و نگرانی نشانه سرطان باشه؟
همین حالا از متخصص راهنمایی بگیرهمچنین پزشک وضعیت پلاکتها را قبل از زایمان یا عملهای مختلف مانند جراحی زیبایی بینی به طور دقیق بررسی میکند؛ زیرا پلاکت خون پایین در عمل بینی و سایر جراحیها میتواند باعث افزایش خطر خونریزی غیر طبیعی شود. اگر کنجکاوید بدانید دیگر چه چیزهایی پلاکت خون را پایین می آورد، مقاله مرتبط با آن را در درمانکده مطالعه کنید.
با این حال، گاهی کاهش پلاکت خون میتواند با انواع بیماری های خونی مانند لوسمی، لنفوم و متاستاز سرطانهای دیگر به مغز استخوان مرتبط باشد. بنابراین میتوان در برخی شرایط، کاهش شدید پلاکت خون را یکی از اولین نشانههای سرطان دانست؛ اما این علامت به تنهایی برای تشخیص قطعی سرطان کافی نیست.
آیا ترومبوسیتوپنی نوعی سرطان است؟
این سوال که پایین بودن پلاکت خون نشانه سرطان است یا خودش نوعی سرطان بهشمار میآید، از سمت افراد زیادی پرسیده میشود. در جواب باید بگوییم کاهش پلاکت خون یا همان ترومبوسیتوپنی نوعی سرطان نیست؛ اما میتواند از عوارض برخی سرطانها یا یکی از عوارض جانبی درمانهای سرطان همچون شیمیدرمانی و پرتودرمانی باشد. ترومبوسیتوپنی، اصلاحی پزشکی برای پایین بودن تعداد پلاکتهای خون است. پلاکتها سلولهای خونی کوچکی هستند که نقش مهمی در لخته شدن خون دارند. اگر تعداد پلاکتهای خون کافی نباشد، بدن نمیتواند خونریزی ناشی از بریدگی یا آسیبهای داخلی را متوقف کند.
همانطور که گفتیم، اگرچه ترومبوسیتوپنی نوعی سرطان نیست و به تنهایی نشانه قطعی سرطان هم بهشمار نمیآید؛ اما بسیاری از افراد مبتلا به سرطان دچار کاهش پلاکت خون میشوند. به همین دلیل میتوان گفت افت شدید پلاکت یکی از عوارض شایع شیمیدرمانی و برخی سرطانها؛ بهویژه سرطانهای خون همچون لوسمی است.
ارتباط پلاکت خون پایین با سرطان چیست؟
قبلا به این سوال که آیا پایین بودن پلاکت خون نشانه سرطان است یا خیر، جواب دادیم و گفتیم که افت پلاکت خون لزوما به معنی سرطان نیست؛ اما برخی از انواع سرطانها میتوانند باعث پایین آمدن پلاکت خون شوند؛ به طوری که پلاکت به کمتر از ۵۰۰۰۰ در هر میکرولیتر خون میرسد و باید خیلی فوری برای درمان پلاکت خون پایین اقدام کنید. عوامل مرتبط با سرطان که میتوانند باعث ترومبوسیتوپنی شوند، شامل موارد زیر هستند:
۱- شیمیدرمانی
داروهای شیمی درمانی میتوانند بر سلولهای خونی و مغز استخوان تاثیر بگذارند. این داروها علاوه بر اینکه سلولهای سرطانی را از بین میبرند، ممکن است پلاکتهای سالم را هم تخریب کنند و در نتیجه باعث کاهش تعداد پلاکتها شوند.
۲- پرتودرمانی
معمولا بیماران سرطانی تحت شیمیدرمانی بیشتر دچار افت پلاکت خون میشوند؛ با این حال ممکن است دریافت دوزهای بالای پرتودرمانی هم باعث کاهش سطح پلاکت خون شود. اگر در طول پرتودرمانی با علائم غیر طبیعی مانند خون مردگی یا لکههای بنفش و قرمز روی پوست مواجه شدید، حتما با دکتر خون آنلاین در مورد علت کبودی پوست مشورت کنید.
۳- سرطانهای خون
اگر این سوال ذهنتان را درگیر کرده پایین بودن پلاکت خون نشانه سرطان است یا خیر، باید بگوییم افت شدید پلاکت خون میتواند یکی از اولین نشانههای سرطانهای خون، از جمله لوسمی و لنفوم باشد. در این نوع سرطانها، سلولهای غیر طبیعی بیش از حد در مغز استخوان تولید میشوند و جای سلولهای خونی سالم و سلولهای تولیدکننده پلاکت را میگیرند و در نهایت موجب ترومبوسیتوپنی میشوند.
۴- سرطان مغز استخوان یا متاستاز به آن
سرطان در مغز استخوان، توانایی بدن برای تولید سلولهای خونی سالم مانند پلاکتها را کاهش میدهد و باعث افت پلاکتهای خون میشود. همچنین ممکن است برخی سرطانها مانند سرطان سینه، ریه یا پروستات به مغز استخوان متاستاز دهند و باعث افت شدید پلاکت خون شوند.
۵- سرطان طحال
یکی از وظایف اصلی طحال، ذخیره کردن پلاکتهای اضافی است. سرطان طحال باعث بزرگ شدن بیش از حد این عضو میشود و در نتیجه طحال مقدار زیادی از پلاکتها را در خود ذخیره میکند که اصطلاحا به آن میگویند: «به دام افتادن پلاکتها». این وضعیت باعث میشود تا پلاکتهای موجود در خون کاهش پیدا کنند.
of cancer but is linked to cancer. It’s a common side effect of chemotherapy and can sometimes also be caused by radiation therapy. Also, several types of cancer, including leukemia, lymphoma, and bone cancer, can lead to thrombocytopenia as a complication. Many causes of thrombocytopenia aren’t linked to cancer.
به نقل از سایت: healthline
ترومبوسیتوپنی نوعی سرطان نیست، اما ارتباط نزدیکی با سرطان دارد. این عارضه یکی از شایعترین عوارض جانبی شیمیدرمانی است و گاهیاوقات در اثر پرتودرمانی نیز ایجاد میشود. همچنین برخی سرطانها مانند لوسمی، لنفوم و سرطان مغز استخوان میتوانند باعث کاهش تعداد پلاکت شوند. البته بسیاری از علل ترومبوسیتوپنی هم ارتباطی با سرطان ندارند.
تعداد پلاکت خون در فرد سالم و بیمار سرطانی
بین تعداد پلاکت فرد سالم و بیمار سرطانی تفاوت قابل توجهی وجود دارد. محدوده طبیعی پلاکت خون در افراد سالم بین ۱۵۰۰۰۰ تا ۴۵۰۰۰۰ پلاکت در هر میکرولیتر خون است که این عدد در بیماران سرطانی، بهویژه هنگام انجام شیمیدرمانی یا پرتودرمانی کاهش پیدا میکند. در جدول زیر تعداد پلاکتهای خون فرد سالم و بیمار سرطانی در شرایط مختلف را بررسی کردهایم:
| وضعیت | محدوده تعداد پلاکت خون در هر میکرولیتر | خطر خونریزی |
|---|---|---|
| فرد سالم | بین ۱۵۰۰۰۰ تا ۴۵۰۰۰۰ | خیلی کم |
| بیمار سرطانی قبل از درمان | بین ۱۰۰۰۰۰ تا ۱۵۰۰۰۰ | پایین تا متوسط |
| بیمار سرطانی هنگام شیمیدرمانی | بین ۲۰۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰۰ | متوسط تا بالا |
| بیمار سرطانی هنگام پرتودرمانی | بین ۱۰۰۰۰ تا ۸۰۰۰۰ | خیلی بالا |
چه زمانی پایین بودن پلاکت خون میتواند نشانه سرطان باشد؟
ترومبوسیتوپنی میتواند دلایل متعددی داشته باشد. بسیاری از این دلایل ممکن است اصلا با سرطان مرتبط نباشند. از همینرو باید بگوییم، با وجود اینکه افت پلاکت خون در بیماران سرطانی شایع است؛ اما این عارضه به خودیخود نشانه سرطان بهشمار نمیآید.
اگر ترومبوسیتوپنی با علائم غیر طبیعی مانند تب مداوم، خستگی شدید، کبودی آسان، کاهش وزن و خونریزی بیدلیل، دردهای استخوانی بدون علت یا تورم غدد لنفاوی همراه شود، احتمال سرطانهایی مثل لوسمی و لنفوم وجود دارد. در چنین شرایطی، انجام آزمایش شمارش کامل سلولهای خونی (CBC) و در صورت نیاز آزمایشهای تخصصی زیر نظر متخصص خون ضروری است. برای اطلاع از دیگر علت انجام آزمایش cbc، میتوانید مقاله مرتبط با آن را در درمانکده مطالعه کنید.
کلام پایانی
کاهش پلاکت خون (ترومبوسیتوپنی) همیشه به معنی ابتلا به سرطان نیست و ممکن است به دلایل شایعتری مانند عفونتهای ویروسی، مصرف برخی داروها یا بیماریهای خود ایمنی رخ دهد. با این حال، در برخی موارد خاص میتواند با سرطانهای خون از جمله لوسمی و لنفوم یا متاستاز سرطانهای دیگر به مغز استخوان همراه باشد. این شرایط باعث میشود تا پزشک پس از مشاهده پلاکت پایین در آزمایش خون، فوری به وجود سرطان خون مشکوک نشود و بررسی تخصصی و آزمایشات بیشتری انجام دهد.
اگر همچنان این سوال که آیا پایین بودن پلاکت خون نشانه سرطان است، ذهنتان را درگیر کرده، میتوانید به وبسایت درمانکده سر بزنید و با دکتر متخصص خون مشورت کنید. همچنین درمانکده امکان مشاهده پروفایل پزشک، بررسی تخصصها، آخرین نوبتهای خالی و خواندن نظر سایر بیماران را برای شما فراهم کرده است تا با آگاهی بیشتری برای رزرو نوبت جهت مراجعه حضوری یا مشاوره آنلاین تلفنی، متنی و تصویری اقدام کنید.
سوالات متداول
سرطانهای خون از جمله لوسمی و لنفوم که به طور مستقیم بر مغز استخوان یا سلولهای خونی تاثیر میگذارند و سرطانهایی که به مغز استخوان متاستاز میدهند، میتوانند باعث کاهش پلاکت خون شوند. از طرفی، سرطان طحال میتواند با ذخیره بیش از حد پلاکتها در طحال، تعداد آنها را در گردش خون کاهش دهد.
بله. در برخی موارد، کاهش پلاکت خون میتواند یکی از عوارض شیمیدرمانی و پرتودرمانی باشد. چرا که داروهای شیمیدرمانی علاوه بر از بین بردن سلولهای سرطانی، سلولهای سالم در مغز استخوان را که مسئول تولید پلاکتها هستند هم تخریب میکنند. همچنین پرتودرمانی اگر در دوزهای بالا انجام شود، میتواند بر مغز استخوان و تولید پلاکت تاثیر منفی بگذارد.
پلاکت خون پایین میتواند یکی از اولین علائم سرطانهای خون مانند لوسمی و لنفوم باشد؛ اما به تنهایی برای تشخیص سرطان کافی نیست و معمولا برای تایید آن به آزمایشات تخصصی بیشتری نیاز است.
منابع: cancer.ca | healthline | cancer
