بارداری خارج از رحم؛ مشکل مهمی که باید به موقع درمان شود

در انتظار بازبینی توسط تیم پزشکی درمانکده

خطرناک‌ترین نوع بارداری در میان زنان «بارداری خارج از رحم» (Ectopic pregnancy) است. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که تخمک بارورشده در یک مکان نامناسب در خارج از رحم، برای مثال لوله فالوپ یا لوله رحم (لوله بین تخمدان و رحم) رشد می‌کند. در ادامه با مجله درمانکده همراه باشید تا درباره حاملگی خارج رحمی اطلاعات بیشتری کسب کنید.

بارداری خارج از رحم چیست؟

بعد از لقاح، تخمک بارورشده به طور طبیعی به پوشش داخلی رحم می‌چسبد و به جنین تبدیل می‌شود. به این فرآیند «لانه‌گزینی» می‌گویند.

در اکثر حاملگی‌های خارج رحمی، تخمک بارورشده قبل از رسیدن به رحم به لوله فالوپ متصل می‌شود. البته در بعضی موارد ممکن است به تخمدان، دهانه رحم یا حفره شکم بچسبد. این نواحی بافت مناسب یا فضای کافی برای رشد جنین ندارند. به همین دلیل، حاملگی خارج رحمی همیشه باعث از دست دادن جنین می‌شود. همچنین در صورت درمان نشدن به پارگی لوله فالوپ، خونریزی شدید و حتی مرگ مادر منجر می‌شود.

خوشبختانه، امروزه با پیشرفت علم پزشکی، بسیاری از زنانی که این مشکل را تجربه می‌کنند می‌توانند در آینده بارداری سالمی داشته باشند.

بیشتر بدانید:علائم بارداری دوقلو چیست؟علائم مختلف در هفته‌های بارداری

تصویر پاره شدن لوله فالوپ در اثر حاملگی خارج رحمی
بارداری خارج از رحم ممکن است باعث پاره شدن لوله فالوپ شود.

بیشتر بخوانید: ابعاد طبیعی رحم و همه آن چیزی که باید در مورد آن بدانید

علائم حاملگی خارج از رحم

تشخیص حاملگی خارج رحمی ممکن است سخت باشد، چون علائم آن اغلب شبیه علائم اولیه بارداری طبیعی هستند. آن‌ها می‌توانند شامل پریود نشدن، حساس شدن سینه‌ها، حالت تهوع، استفراغ، خستگی یا تکرر ادرار باشند.

معمولا اولین علامت هشداردهنده بارداری خارج از رحم، درد لگن یا خونریزی خفیف از واژن است. سایر علائم عبارت‌اند از:

  • درد شانه
  • تمایل به اجابت مزاج
  • افت فشار خون، سرگیجه یا غش (به دلیل از دست دادن خون)
تصویر اینفوگرافیک علائم حاملگی خارج از رحم
حاملگی خارج از رحم با علائم مختلفی مثل درد و افت فشار خون مشخص می‌شود.

در بعضی موارد، حاملگی خارج از رحم می‌تواند لوله فالوپ را پاره کند. اگر خون ناشی از این پارگی جمع شود و اعصاب را تحریک کند، ممکن است در لگن، شکم یا حتی شانه و گردن احساس درد داشته باشید. درد می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و فقط در یک طرف لگن یا سرتاسر آن احساس شود.

در صورتی که چنین علائمی را تجربه کردید، بلافاصله به دکتر زنان و زایمان مراجعه کنید یا در اسرع وقت از طریق مشاوره آنلاین با متخصص زنان و زایمان روند درمان خود را آغاز کنید. این پارگی بسیار جدی و تهدیدکننده حیات است، اما در صورت اقدام به موقع می‌توان آن را درمان کرد.

علت بارداری خارج از رحم

حاملگی خارج رحمی معمولا به این دلیل اتفاق می‌افتد که تخمک بارورشده نمی‌تواند به سرعت از لوله فالوپ عبور کند و وارد رحم شود. عوامل مختلفی می‌توانند باعث انسداد جزئی یا کامل لوله فالوپ شوند. از این عوامل می‌توان به عفونت، التهاب و آندومتریوز اشاره کرد. بافت اسکار ناشی از جراحی شکم هم ممکن است لوله را مسدود کند.

چه کسانی در معرض خطر ابتلا به این مشکل هستند؟

عوامل زیر احتمال ابتلا به حاملگی خارج رحمی را افزایش می‌دهند:

  • سن: این اتفاق می‌تواند در هر سنی رخ دهد، اما احتمال وقوع آن در زنان بالای ۳۵ سال بیشتر است.
  • سابقه حاملگی خارج رحمی در بارداری‌های گذشته: بزرگ‌ترین عامل خطر، سابقه قبلی ابتلا به این مشکل است.
  • ناهنجاری‌های لوله فالوپ: وجود هر گونه اختلال در ساختار طبیعی لوله‌های فالوپ می‌تواند یک عامل خطر مهم برای بارداری خارج رحمی باشد
  • سابقه جراحی: جراحی لوله‌های فالوپ ممکن است به زخم و اختلال در آناتومی طبیعی لوله‌ها منجر شود.
  • عفونت‌های مقاربتی: دیواره داخلی لوله‌های فالوپ با برآمدگی‌های کوچک مو مانند به نام مژک پوشیده شده است. وجود این مژک‌ها برای انتقال تخمک به داخل رحم ضروری است. اگر این مژک‌ها در اثر عفونت آسیب ببینند، فرآیند انتقال تخمک بارورشده مختل و تخمک به جای رحم در لوله فالوپ مستقر می‌شود. از سوی دیگر، اسکار ناشی از عفونت باعث انسداد جزئی لوله‌های فالوپ می‌شود و از رسیدن تخمک به رحم جلوگیری می‌کند.
  • استفاده از دستگاه داخل رحمی (IUD) برای پیشگیری از بارداری: تقریبا نیمی از بارداری‌های زنانی که از IUD استفاده می‌کنند، از نوع خارج رحمی است.
  • استعمال دخانیات: سیگار کشیدن در حوالی زمان لقاح با افزایش خطر بارداری خارج از رحم مرتبط است.
  • سایر عوامل: ناهنجاری‌های مادرزادی یا تومورهای لوله‌های فالوپ می‌توانند روی محل استقرار تخمک بارورشده تاثیر داشته باشند.
اینفوگرافی درباره عوامل خطر بارداری خارج رحمی
سن بالای ۳۵ سال، مصرف سیگار و ابتلا به بعضی از بیماری‌ها با افزایش خطر حاملگی خارج رحمی مرتبط است.

بیشتر بخوانید: علل به وجود آمدن زخم دهانه رحم (سرویسیت) + راهکارهای درمانی

عوارض احتمالی بارداری خارج از رحم 

سقط جنین در حاملگی خارج از رحم بسیار شایع است. تقریبا نیمی از توده‌های حاصل از حاملگی‌ خارج رحمی پس از چند روز از بین می‌روند. بنابراین، شما ممکن است هیچ علامتی نداشته باشید و هرگز متوجه بارداری خود نشوید. گاهی‌اوقات هم احتمال دارد درد خفیف و مقداری خونریزی شبیه سقط جنین را تجربه کنید. اگر این اتفاق بیفتد، نیاز نیست کار دیگر انجام دهید.

اما در بعضی موارد، تخمک بارورشده برای مدتی در لوله فالوپ رشد می‌کند که این می‌تواند باعث کشیدگی لوله شود و علائم ایجاد کند. این علائم به تشخیص بارداری خارج از رحم کمک می‌کنند. کشیدگی لوله فالوپ فقط تا حد مشخصی ادامه پیدا می‌کند. به همین دلیل، اگر تخمک بارورشده به رشد خود ادامه دهد، لوله فالوپ پاره می‌شود. در نتیجه، خونریزی داخلی و درد شدید ایجاد می‌شود که یک اورژانس پزشکی است.

راه‌های تشخیص حاملگی خارج رحمی

پزشکان از روش‌‌های زیر برای تشخیص بارداری خارج از رحم استفاده می‌کنند:

  • معاینه بدنی: اولین قدم در تشخیص بارداری خارج رحمی، گرفتن شرح حال و معاینه بدنی است.
  • انجام تست بارداری: پزشک آزمایش خون گنادوتروپین جفتی انسان (HCG) را برای تایید باردار بودن شما تجویز می‌کند. سطح این هورمون در دوران بارداری افزایش می‌یابد.
  • سونوگرافی ترانس واژینال: سونوگرافی ترانس واژینال به پزشک اجازه می‌دهد که محل دقیق بارداری را ببیند. برای انجام این تست، پزشک یک دستگاه عصا مانند را در واژن شما قرار می‌دهد. در این روش، از امواج صوتی برای ایجاد تصاویری از رحم، تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ استفاده می‌شود. سونوگرافی شکم که طی آن پروب روی شکم قرار می‌گیرد، ممکن است برای تایید بارداری یا ارزیابی خونریزی داخلی استفاده شود.
  • لاپاراسکوپی تشخیصی: در موارد نادر، ممکن است برای تایید بارداری خارج از رحم به لاپاراسکوپی نیاز باشد. در طول لاپاراسکوپی، پزشک ابزارهای مخصوص را از طریق برش‌های کوچک وارد دیواره شکم می‌کند تا ساختارهای حفره شکم و لگن را بررسی و محل حاملگی خارج رحمی را مشخص کند.

بیشتر بخوانیم: تخمک گذاری چیست؟

پزشک در حال سونوگرافی یک زن باردار است
پزشک با معاینه بدنی، آزمایش خون، سونوگرافی و لاپاراسکوپی می‌تواند بارداری خارج از رحم را تشخیص دهد.

راه‌های درمان حاملگی خارج از رحم

گزینه‌های زیادی برای درمان بارداری خارج از رحم وجود دارد. بعضی از حاملگی‌های خارج رحمی بدون نیاز به هیچ مداخله‌ای خودبه‌خود برطرف می‌شوند، در حالی که تعدادی از آن‌ها به دلیل خونریزی به جراحی فوری نیاز دارند.

بیشتر بخوانید: پولیپ رحم چیست و چگونه درمان می شود

۱. دارودرمانی

حاملگی خارج از رحم اغلب با یک داروی تزریقی به نام متوترکسات درمان می‌شود که رشد سلولی را متوقف و سلول‌های موجود را حل می‌کند. پس از تزریق دارو، پزشک سطح HCG را اندازه‌گیری می‌کند تا از اثربخشی درمان مطمئن شود و ببیند که آیا به داروی بیشتری نیاز دارید یا خیر. در موارد نادر، اگر سطح HCG با تزریق یک دوز متوترکسات به اندازه کافی کاهش نیابد، دارو مجددا باید تزریق شود.

عوارض آمپول متوترکسات در بارداری خارج از رحم کم و میزان اثربخشی آن بالا است. بسته به عوامل مختلف از جمله اندازه توده مرتبط با حاملگی خارج رحمی و غلظت HCG در خون، پزشک مشخص می‌کند که کدام زنان کاندید مناسبی برای دریافت این دارو هستند.

۲. جراحی لاپاراسکوپی

سالپنگوستومی (Salpingostomy) و سالپنژکتومی (Salpingectomy) ۲ نوع جراحی لاپاراسکوپی هستند که برای درمان حاملگی خارج رحمی استفاده می‌شوند. در این روش‌ها برش کوچکی در شکم، معمولا در نزدیکی ناف، ایجاد می‌شود. سپس در مرحله بعد، پزشک از یک لوله نازک مجهز به دوربین و نور (لاپاراسکوپ) برای مشاهده لوله فالوپ استفاده می‌کند. در سالپنگوستومی فقط تخمک بارورشده برداشته می‌شود، اما در سالپنژکتومی هم تخمک و هم لوله فالوپ هر ۲ از بدن خارج می‌شوند. اینکه از کدام روش جراحی استفاده شود، به شدت خونریزی و میزان آسیب‌دیدگی لوله بستگی دارد.

۳. جراحی اضطراری

اگر حاملگی خارج رحمی باعث خونریزی شدید شود، ممکن است به جراحی اورژانسی نیاز داشته باشید. این جراحی به روش لاپاراسکوپی یا لاپاراتومی (ایجاد برش عرضی روی شکم) انجام می‌شود. در بعضی موارد می‌توان لوله فالوپ را نجات داد، اما لوله پاره شده باید برداشته شود.

یک پزشک در اتاق جراحی
اگر حاملگی خارج رحمی باعث پاره شدن لوله فالوپ شود، باید فورا جراحی شوید.

نحوه پیشگیری از بارداری خارج از رحم

شما نمی‌توانید به طور کامل از بارداری خارج رحمی جلوگیری کنید، اما می‌توانید با اقدامات زیر احتمال وقوع آن را کاهش دهید:

  • سیگار نکشید.
  • هنگام رابطه جنسی از کاندوم استفاده کنید تا خطر بروز عفونت کاهش یابد.

کلام پایانی

حاملگی خارج رحمی زمانی اتفاق می‌افتد که جنین به جای رحم در سایر بافت‎‌ها، اغلب در لوله فالوپ، مستقر می‌شود. اگر بارداری خارج از رحم به موقع درمان نشود، می‌تواند به عوارض تهدیدکننده حیات منجر شود. در صورتی که علائم این عارضه را تجربه کردید، در اسرع وقت به دکتر زنان مراجعه کنید. خوشبختانه، راه‌های زیادی برای درمان آن وجود دارد. اگر درباره حاملگی خارج رحمی و نحوه تشخیص یا درمان آن سوال دارید، از طریق سایت درمانکده با دکتر زنان مشورت کنید.

سوالات متداول

آیا بارداری خارج از رحم می‌تواند به تولد نوزاد منجر شود؟

خیر. متاسفانه حاملگی خارج رحمی باعث مرگ جنین می‌شود و نمی‌تواند ادامه پیدا کند. هنگامی که تخمک بارورشده در لوله فالوپ لانه‌گزینی می‌کند، احتمال انتقال آن به داخل رحم وجود ندارد.

چه زمانی از دارو برای درمان حاملگی خارج رحمی استفاده می‌شود؟

اگر تخمکی که در لوله فالوپ قرار دارد باعث پارگی آن نشود، احتمالا می‌توان از داروی متوترکسات استفاده کرد. زنانی که در دوران شیردهی به‌سر می‌برند یا به بیماری‌های خاصی مبتلا هستند، نمی‌توانند از این دارو استفاده کنند.

آیا بارداری خارج از رحم می‌تواند بر بارداری‌های بعدی تاثیر بگذارد؟

اگر یک بار این عارضه را تجربه کنید، خطر بروز آن در بارداری‌های بعدی افزایش می‎‌یابد. از این‌رو، باید علائم حاملگی خارج رحمی را بشناسید و تا زمانی که ثابت شود تخمک بارورشده داخل رحم لانه‌گزینی کرده است، زیر نظر دکتر زنان باشید.

آیا می‌توان از داروی گیاهی برای دفع حاملگی خارج از رحم استفاده کرد؟

از آنجا که بارداری خارج از رحم می‌تواند به عوارض خطرناک منجر شود، توصیه می‌کنیم در صورت مشاهده علائم آن به جای استفاده از روش‌های خانگی فورا به پزشک مراجعه کنید.

منابع: americanpregnancy, kidshealth

آیا این مقاله برای شما مفید بود؟

میانگین امتیاز 4.1 / 5. تعداد رای‌ها 117

هنوز امتیازی ثبت نشده

elh.zamani@yahoo.com
الهام زمانی

الهام زمانی هستم. در رشته تغذیه در مقطع فوق لیسانس تحصیل کردم و به دلیل علاقه‌ای که به نوشتن دارم وارد حوزه تولید محتوا شدم. خوشحالم که با نوشتن مطالب به‌روز و قابل فهم، ضمن آموختن چیزهای جدید به افزایش آگاهی جامعه درباره بیماری‌ها و سبک زندگی سالم کمک می‌کنم.

مشاهده سایر مطالب
اشتراک در
اطلاع از
guest
(اختیاری)

در صورتی که سوال شما تخصصی هست و به دنبال نظر پزشک متخصص هستید، به بخش مشاوره آنلاین پزشکی مراجعه کنید.

27 پرسش و پاسخ
بیشترین رأی
تازه‌ترین قدیمی‌ترین
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه سؤال ها
فاطمه
فاطمه
3 ماه قبل

سلام من یک بار خارج رحم باردار شدم باید چیکار کنم چند ماه بعد اقدام کنم خیلی ناراحتم بخاطر اینکه باردار بشم عفونت داشتم راهنماییم کنید

فاطمه
فاطمه
6 ماه قبل

آیا قرص اورژانسی از بارداری خارج از رحم جلوگیری میکند ؟

فرزانه
فرزانه
3 ماه قبل
پاسخ به  فاطمه

دکتر من گفتن خود قرص اورژانسی گاهی باعث بارداری خارج رحم میشه
برای من همین اتفاق افتاد
قرص اورژانسی بلافاصله بعد نزدیکی خوردم
اما چون سرماخورده هم بودم، آنتی بیوتیک هم مصرف میکردم، که این دو تا باعث بارداری خارج رحم و عمل جراحی شد

فاطمه
فاطمه
6 ماه قبل

سلام دیروز با سونو متوجه شدم بارداری خارج رحم چسبیده به اسکار دارم ایا با پیاده روی و ورزش میشه سقط کرد یا باید استراحت کنم تا جراهی بشم؟

Blink
Blink
6 ماه قبل

سلام من اون ماده چسبناک ازم اومده ولی ولی فقط ۱۴ سالمه ممکنه بارداری باشه؟

شهر
تهران
ارزو
ارزو
6 ماه قبل

قرص اورژانسی استفاده کردم سه هفته ی پیش
دوم دی بایدپریود میشدم 4روز گذشته نشدم. قبلانم استفاده کردم عقب افتاد پریودیم ولی ایندفه خیلی استرس دارم اوندفه دوتا قرص بود ایندفه یه قرص بود توی بسته. دارم میمیرم ازاسترس
سینه هام دردمیکنه کمرم و پاهام درد میگیره و ول میکنه خصوصا اول صبح
الان ازاسترس فک میکنم تهوع گرفتم. ممکنه باردارباشم؟

شهر
مشهد
انور
انور
7 ماه قبل

آیا با آزمایش خون مخصوص بارداری عادی همان بارداری خارج از رحم مشخص می شود ؟؟

بانو
بانو
7 ماه قبل

سلام هفته پنج بارداری هستم آزمایش خونم رو ۳۰۵ بوده دکتر مشکوک به حاملگی خارج رحمی شده سونگرافی با دستگاه پیشرفته هم رفتم ساک حاملگی هم دیده نشد آیا حاملگیه خارج از رحمیه

ماه
ماه
5 ماه قبل
پاسخ به  بانو

باید سونو واژینال انجام بدین

نیره حسینجانی
نیره حسینجانی
7 ماه قبل

آیا سن حاملگی دوماهه باشد وخارج از رحم باشد با دارو رفع میشود

شهر
مشهد
ماه
ماه
5 ماه قبل

باید پزشک متخصص تشخیص بدن ولی دارو برای زیر ۵ هفته استفاده میشه

سارا
سارا
7 ماه قبل

من حاملگی خارج رحم داشتم و لوله هم پاره شد و به خونریزی رسید مجبور شدم اورژانسی عمل کنم . اما از زمان پاره شدن و خورنریزی داخلی ، درد شدید در ناحیه گردن و زیر سینه دارم . چرا؟

شهر
تهران
آزیتا
آزیتا
8 ماه قبل

میشه زودجواب بدین .بیشترزمانهایی که رراز میکشم و میخوام بلندشم این درد روحس میکنم

آزیتا
آزیتا
8 ماه قبل

سلام من یک هفته اززمان پریودم میگذره و آزمایش دادم باردارم الان درد درقسمت بالای شکمم زیر دیافراگمم دارم که تیرمیکشه و گاهی قسمت های دیگه هم هست.آیا ممکنه خارج ازرحم باشه؟

پروانه
پروانه
10 ماه قبل

اگر حاملگی خارج رحمی درمان نشود چه خطرات خاهد داشت؟

فرزانه
فرزانه
3 ماه قبل
پاسخ به  پروانه

پارگی لوله رحم و خونریزی شدید که خیلی خطرناکه

زهرا
زهرا
10 ماه قبل

سلام‌خستا نباشید من یک‌هفته پیش رابطه بدون دخود داشتم ولی فک‌ننم آب منی با واژن در تماس بود ولی بد از رتبطه هیچ دردی نداشتم ولی الان زیر دلم درد میکنه و بعضی وقتا هم لگنم درد میکنه و فقط وقتی دراز میکشم اینجوریه ممکنه حامله باشم؟

شهر
تهران
......
......
11 ماه قبل

سلام من دیروز صبح پریود شدم . خونریزی پریودیم دوروزه . روز دوم از عصر به بعد لکه دارم فقط . آیا باردارم ؟؟ اصلا راسته که توی بارداری پریود میشی ؟؟ 

عسل
عسل
1 سال قبل

من اردیبهشت ماه سقط خارج رحمی داشتم .به پزشک مراجعه کردم و گفتم میخوام مطمعن شم که دیگه این اتفاق برام نمیفته واسم عکس رنگی یا هر چیز دیگه ای بنویس.پزشک گفت این چیزا لازم نیست ،بذار چهار پریودی ازت بگذره بعد اقدام کن اگه دوباره خارج رحمی شد بعد بیا پیشم .الان من استرس شدید دارم که نکنه لوله هام گرفتگی یا عفونت دارن و دوباره این اتفاق بیفته.چکاری لازمه که انجام بدم ؟

لیلا
لیلا
9 ماه قبل
پاسخ به  عسل

سلام وقت بخیر سقط با آمپول بودند روز طول کشید سپاسگزارم جواب بعدی

شهر
تهران
فاطمه
فاطمه
3 ماه قبل
پاسخ به  عسل

نه برو عکس رنگی بنداز ببینی علتش چی

Bita
Bita
1 سال قبل

سلام پریود نشدم شش روزه

تیم پزشکی درمانکده
تیم درمانکده
تیم پزشکی درمانکده
1 سال قبل
پاسخ به  Bita

سلام بیتا جان.اگر ۱۰ روز از تاریخ پریودتون گذشت بهتره حتما آزمایش بتاhcg برای رد بارداری بدید.پیشنهاد میکنم از مشاوره‌ی آنلاین با متخصص زنان درمانکده استفاده کنید تا بهتر راهنماییتون کنن‌.امیدوارم همیشه سلامت باشید.

فاطمه
فاطمه
1 سال قبل

سلام ووقت بخیر من سه بار سابقه حاملگی خارج ازرحم دارم دومی روباآمپول mtxدرمان کردن ولی دوتای دیگری روبدنم خودش جواب داده الانم باوجودهیچ گونه پیشگیری نمی تونم حامله بشم راهنمایی لطفا

شادی
شادی
1 سال قبل

سلام من علائم بارداری رو دارم اما هم بی بی زدم منفی شد هم چند سری آزمایش خون دادم که منفی بود ولی به شدت سینه هام ورم دارن و درد میکنن تهوع هم دارم، شکمم هم یه خورده بزرگ شده
رفتم یونو گفت کیست تخمدان دارم و سینه هام هم کیست داشتن بنظر شما این علائم حاملگی هست یا به دلیل وجود کیست؟
آیا امکان داره حاملگی خارج از رحم باشه ولی آزمایش خون بتا منفی باشه ؟

فریبا
فریبا
1 سال قبل

سلام من سابقه ی حاملگی خارج از رحم داشتم الان دوهفته است از وقتم گذشته ورم ناگهانی شکم دارم و معده درد و شکم درد خفیف بیبی چک زدم منفی شده. آزمایش دادم منفی شده آیا باز امکان بارداری خارج از رحم هست ؟؟

گلناز جهانگیری
گلناز جهانگیری
1 سال قبل
پاسخ به  فریبا

من چهار بار خارج از رحم باردارشدم الان هردو لوله رو از دست دادم آیا باز میتونم پریود شم