سیستم غدد و اندوکرین

سیستم غدد و اندوکرین بدن چگونه کار می کند؟

در انتظار بازبینی توسط تیم پزشکی درمانکده

تا دیر نشده علائمتو بگو، پزشکتو بگم:
علائم مشابه کرونا

هر جایی که هستی، بدون مراجعه به آزمایشگاه، تست کرونا بده!

تست کرونا در محل
خون دماغ یا گوش درد

تا دیر نشده علائمت رو به متخصص گوش، حلق و بینی بگو و مشاورۀ آنلاین بگیر

دریافت مشاوره
مشکل در بلع

حلق و دهان، دروازۀ بدن هستن. وجود مشکل در اونها برای بقیۀ اندام‌ها هم مشکل ایجاد می‌کنه. تا دیر نشده علائمت رو به متخصص گوش، حلق و بینی بگو و مشاورۀ آنلاین بگیر​

دریافتِ مشاوره
خون در مدفوع

علت‌های مشاهدۀ خون در مدفوع می‌تواند هموروئید، بواسیر، کولیت روده و… باشه. برای تشخیص و درمان درست و به موقع، تا دیر نشده علائمت رو به متخصص گوارش بگو و مشاورۀ آنلاین بگیر​

دریافت مشاوره
اختلال خواب

اختلال خواب اگه جدی گرفته نشه، سلامت جسم و روان رو درگیر می‌کنه. تا دیر نشده علائمت رو به متخصص اعصاب و روان بگو و مشاورۀ آنلاین بگیر​

دریافت مشاوره
درد کمر، پا، دست یا زانو

دردهای اسکلتی یکی از شایع‌ترین علائم ایرانی‌هاست، تا دیر نشده علائمت رو به متخصص طب فیزیکی و توانبخشی بگو و مشاورۀ آنلاین بگیر​

دریافت مشاوره
سردرد

سردرد علت‌های مختلفی داره؛ از اضافه وزن گرفته تا اختلال در هورمون‌ها. برای تشخیص درست علت سردردت تا دیر نشده علائمت رو به متخصص مغز و اعصاب بگو و مشاورۀ آنلاین بگیر​

دریافت مشاوره
معده درد یا حالت تهوع

سرطان معده سومین سرطان شایع ایران است. همین حالا علائمت رو به متخصص گوارش بگو و مشاورۀ آنلاین بگیر

دریافتِ مشاوره
زخم مداوم دهانی

تا دیر نشده علائمت رو به متخصص گوش، حلق و بینی بگو و مشاورۀ آنلاین بگیر

دریافت مُشاوره
سرفۀ مزمن

تا دیر نشده علائمت رو به متخصص ریه بگو و مشاورۀ آنلاین بگیر

دریافت مشاوره
اضطراب و استرس

تا دیر نشده علائمت رو به کارشناس روانشناس بگو و مشاورۀ آنلاین بگیر

دریافت مشاوره

سیستم اندوکرین از شبکه ه­ایی از غدد در بدن تشکیل شده که هورمون مورد نیاز برای تعامل سلول­ ها را تولید می­ کنند. این غدد تقریبا مسولیت تمام سلول، اندام و عملکردهای بدن را برعهده دارند.

اگر سیستم اندوکرین سالم نباشد، هنگام بلوغ، بارداری یا کنترل اضطراب به مشکل برمی­خورید. همچنین ممکن است سریعا چاق شوید، استخوان­هایتان ضعیف شود یا انرژی پایینی داشته باشید چون شکر به­جای حرکت به سمت سلول­ها و تبدیل به انرژی در جریان خون می­ماند.

ما در این مقاله تصمیم داریم تا شما را بیشتر با سیستم غدد و اندوکرین بدن آشنا کنیم پس در ادامه با مجله درمانکده همراه باشید… .

مطالب بیشتر: با بیماری نیمن پیک و درمان آن آشنا شوید

غده چیست؟

غده اندامی است که کار تولید و ترشح هورمون­هایی را برعهده دارد که وظیفه­ی خاصی را در بدن انجام می­دهند. غدد درون­ریز (اندوکرین) مواد تولید شده را وارد جریان خون می­کنند. برای مشاوره حضوری و غیر حضوری از بهترین لیست متخصص غدد از درمانکده استفاده کنید.

مطالب بیشتر: پیش دیابت چیست و چگونه کنترل می‌شود؟

عملکرد سیستم اندوکرین

سیستم اندوکرین:

  • هورمون­هایی را که کار کنترل روحیه، رشد، متابولیزم، اندام­ها و تولید مثل را برعهده دارند تولید می­کند.
  • نحوه­ی ترشح هورمون­ها را کنترل می­کند.
  • هورمون­ها را وارد جریان خون می­کند تا از آن­جا به سایر نقاط بدن فرستاده شوند.
سیستم اندوکرین

مطالب بیشتر: کم کاری تیروئید یا هیپوتیروئیدیسم (hypothyroidism) + راهنمایی کامل

بخش ­های سیستم اندوکرین

سیستم اندوکرین از غدد بسیاری تشکیل شده است. هیپوتالاموس، غده­ی هیپوفیز و پینه­آل در مغز قرار دارد. غدد تیروئید و پاراتیروئید در گردن واقع شده است. تیموس بین شش­ها، آدرنال بالای کلیه و لوزالمعده پشت معده قرار دارد. تخمدان (در زن­ها) و بیضه (در آقایان) در قسمت لگن واقع شده است.

مطالب بیشتر: ۶ نشانه و علامت گواتر

  • هیپوتالاموس سیستم اندوکرین را به سیستم عصبی متصل می­کند. وظیفه­ی اصلی آن این است که فرمان تولید یا توقف تولید هورمون را به غده­ی هیپوفیز صادر کند.
  • غده­ی هیپوفیز اصلی­ترین غده­ی سیستم اندوکرین است. این غده با استفاده از اطلاعاتی که از مغز دریافت می­کند، به سایر غدد بدن فرمان می­دهد. غده­ی هیپوفیز کار تولید بسیاری از هورمون­های مهم مانند هورمون رشد، پرولاکتین، که در شیردهی به مادران شیرده کمک می­کند و هورمون لوتئینی را برعهده دارد که استروژن در زنان و تستسترون در مردان را کنترل می­کند.
  • غده­ی پینه­آل ماده­ی شیمیایی به نام ملاتونین را تولید می­کند که در آماده شدن بدن برای خواب موثر است.
  • غده­ی تیروئید هورمون تیروئید را تولید می­کند که کنترل سوخت و ساز بدن را برعهده دارد. اگر این غده به اندازه­ی کافی هورمون تیروئید تولید نکند (وضعیتی که به آن کم­کاری تیروئید گفته می­شود)، همه­چیز به آهستگی اتفاق می­افتد. ممکن است ضربان قلب کند شود، دچار یبوست شوید و اضافه وزن پیدا کنید. اگر این غده بیش از اندازه هورمون تیروئید تولید کند (پرکاری تیروئید)، همه­چیز سریع می­شود. دچار تپش قلب و اسهال می­شوید و بدون این­که قصد لاغر شدن داشته باشید، وزن از دست می­دهید.
  • پاراتیروئید مجموعه­ای از چهار غده پشت تیروئید است که در سلامت استخوان نقش دارد. این غدد میزان کلسیم و فسفر را کنترل می­کنند.
  • تیموس گلبول­های سفید به نام لنفوسیت تی را تولید می­کند که با عفونت مقابله می­کند و در رشد سیستم ایمنی کودک حیاتی است. تیموس بعد از بلوغ کوچک می­شود.
  • آدرنال که بیشتر آن را به­خاطر تولید هورمون «حمله یا گریز» آدرنالین (یا اپی­نفرین) می­شناسیم، شامل دو غده است که هورمون کورتیکواستروئید را نیز تولید می­کند. این هورمون روی متابولیزم و عملکرد جنسی تاثیر دارد.
  • لوزالمعده هم بخشی از سیستم گوارشی و هم بخشی از سیستم اندوکرین است و آنزیم مربوط به تجزیه­ی غذا را تولید می­کند. همچنین کار تولید هورمون انسولین و گلوکژن را برعهده دارد. این هومورن­ها از مقدار طبیعی شکر در جریان خون و سلول­ها اطمینان حاصل می­کنند.
  • اگر بدن انسولین تولید نکند، که در افراد مبتلا به دیابت نوع 1 چنین است، میزان قند خون به­طرز خطرناکی بالا می­رود. در دیابت نوع 2، لوزالمعده معمولا انسولین تولید می­کند اما کافی نیست.
  • تخمدان در زنان استروژن و پروژسترون تولید می­کند. این هورمون­ها در رشد پستان هنگام بلوغ، تنظیم چرخه­ی قاعدگی و باروری موثر است.
  • بیضه در مردان تستسترون تولید می­کند و باعث می­شود هنگام بلوغ صورت و بدن فرد مو دربیاورد. همچنین فرمان بزرگ شدن را به آلت تناسلی صادر می­کند و در تولید اسپرم نقش دارد.

مطالب بیشتر: غدد لنفاوی چه وظایفی دارند و در کجای بدن قرار گرفته‌اند؟

مشکلات سلامتی

طبیعی است که با بالا رفتن سن متوجه بروز تغییراتی در سیستم اندوکرین شوید. معمولا سوخت و ساز بدن کند می­شود بنابراین حتی اگر برنامه­ی غذایی یا ورزش خود را تغییر ندهید، اضافه وزن پیدا می­کنید. تغییرات هورمونی هم تا اندازه­ای بالا رفتن احتمال بیماری قلبی، پوکی استخوان و دیابت نوع 2 را توضیح می­دهد.

صرف نظر از سن، مواردی مانند اضطراب، عفونت و قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص می­تواند در قسمت­هایی از سیستم اندوکرین اختلال ایجاد کند. ژنتیک یا عادت­های سبک زندگی نیز احتمال بروز اختلالات اندوکرین مانند کم­کاری تیروئید، دیابت یا پوکی استخوان را بالا می­برد.

لازم به ذکر است که درمانکده شرایط رزرو وقت را با انجام تنها چند کلیک فراهم کرده است، شما عزیزان می توانید برای گرفتن وقت و انتخاب مناسب ترین دکتر ها به بخش نوبت دهی این سایت مراجعه کنید.

مطالب بیشتر: یک آشنایی ساده با غده تیروئید در کمتر از ۵ دقیقه

اختلالات سیستم اندوکرین

  • آکرومگالی. گاهی غده­ی هیپوفیز بیش از اندازه هورمون رشد تولید می­کند و استخوان­ها بزرگ می­شود که معمولا روی دست، پا و صورت تاثیر می­گذارد. این اتفاق معمولا در میان­سالی می­افتد.
  • نارسایی آدرنال. در این حالت، غده­ی آدرنال به اندازه­ی کافی هورمون خاصی مانند کورتیزول را که در کنترل اضطراب موثر است تولید نمی­کند.
  • بیماری کوشینگ. بدن در این وضعیت بیش از اندازه کورتیزول تولید می­کند. ممکن است در ابتدای امر دچار اضافه وزن شوید، علامت کشیدگی روی پوستتان ظاهر شود و سریعا کبود شوید سپس دچار ضعف استخوان و عضلات و احتمالا گوژپشتی شوید.
  • پرکاری تیروئید. در این وضعیت غده­ی تیروئید بیشتر از نیاز بدن هورمون تیروئید تولید می­کند. نام دیگر آن بیش­فعالی تیروئید است که باعث می­شود عملکرد سیستم سریع شود و احساس بی­قراری کنید، وزنتان کم شود و ضربان قلبتان بالا رود یا برای خوابیدن دچار مشکل شوید.
  • کم­کاری تیروئید. زمانی­که بدن به اندازه­ی کافی هورمون تیروئید تولید نکند، سیستم بدن کند می­شود. در این حالت احساس ضعف می­کنید، وزنتان بالا می­رود، ضربان قلب کند می­شود و در عضلات و مفاصل احساس درد می­کنید.
  • کم­کاری غده­ی هیپوفیز. گاهی غده­ی هیپوفیز برخی از هورمون­ها را به اندازه­ی کافی تولید نمی­کند و غدد آدرنال و تیروئید نمی­توانند عملکرد درستی داشته باشند.
  • نئوپالزی اندوکرین چندگانه. شامل مجموعه­ای از اختلالات است که به روی سیستم اندوکرین تاثیر می­گذارد و باعث تشکیل تومور در دست کم دو غده­ی درون­ریز یا سایر بافت و اندام­ها می­شود.
  • سندرم تخمدان پلی­کیستیک. به­هم ریختن تعادل هورمون­های تولید مثل باعث می­شود تخمدان تخمک تولید نکند یا هنگام تخمک­گذاری آن را رها نکند. این امر باعث به­هم ریختن نظم قاعدگی، بروز آکنه و رشد مو روی چانه یا صورت می­شود.
  • بلوغ زودرس. زمانی­که غدد کنترل­کننده­ی تولید مثل به­درستی کار نکند، بعضی کودکان دچار بلوغ زودرس می­شوند (تقریبا از 8 سالگی در دختران و 9 سالگی در پسران).
غدد

مطالب بیشتر: آزمایش قند خون چیست و چرا ضروری است؟

برای اطمینان از این­که همه­چیز به درستی کار می­کند (یعنی بدن همان­طور که باید عمل می­کند)، چند فرایند باید درست پیش رود:

  • غدد اندوکرین باید به میزان مناسب هورمون ترشح کنند (اگر کم یا زیاد شود، به آن به هم خوردن تعادل هورمون گفته می­شود).
  • بدن به ذخیره­ی قوی خون نیاز دارد تا هورمون­ها را در بدن توزیع کند.
  • بافت مورد نظر باید گیرنده­ی کافی داشته باشد (زیرا هورمون به این گیرنده می­چسبد و کار خود را انجام می­دهد)
  • این گیرنده­ها باید به علامت هورمونی واکنش مناسبی نشان دهند. الگوی ما در این­جا کم­کاری اولیه­ی تیروئید است که هیپوفیز هورمون تحریک­کننده تولید می­کند. هورمون تحریک­کننده از طریق جریان خون به تیروئید حمل می­شود. تیروئید گیرنده­ی مناسب را در اختیار دارد اما به هر دلیل نمی­تواند هورمون تیروئید را به­طور موثر تولید یا ترشح کند.

مطالب بیشتر: آزمایش T4 ؛ کاربرد، نحوه انجام و نتایج آزمایش

بیماری اندوکرین امری شایع است و حتی اگر یک مرحله از این فرایند آن­طور که باید عمل نکند، اتفاق می­افتد. اگر دچار اختلال یا بیماری اندوکرین هستید، بهتر است با متخصص غدد و متابولیسم مشورت کنید که در تشخیص و درمان موثر وضعیت به شما کمک می­کند.

[sibwp_form id=1]

 22,470 بازدید

آیا این مقاله برای شما مفید بود؟

میانگین امتیاز 3.2 / 5. تعداد رای‌ها 11

هنوز امتیازی ثبت نشده

Editorial team

تیم تحریریه درمانکده

مشاهده سایر مطالب
ارسال سؤال

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.