هورمون رشد نقش مهمی در رشد دارد. اگر میزان هورمون رشد کمتر یا بیشتر از حد معمول باشد منجر به بروز مشکل می‌شود و با تست هورمون رشد که تست خون است مشخص می‌شود.

انواع آزمایش های هورمون رشد

در انتظار بازبینی توسط تیم پزشکی درمانکده

هورمون رشد نقش مهمی در رشد و تکامل طبیعی انسان، به‌خصوص کودکان و نوجوانان، دارد. اگر میزان هورمون رشد کمتر یا بیشتر از حد معمول باشد، در کودکان و بزرگسالان منجر به بروز مشکل می‌شود. در ادامه با مجله درمانکده همراه باشید.

هورمون رشد یکی از هورمون‌هایی است که توسط غده‌ی هیپوفیز در مغز تولید می‌شود.
هورمون رشد یکی از هورمون‌هایی است که توسط غده‌ی هیپوفیز در مغز تولید می‌شود.

هورمون رشد

هورمون رشد یکی از هورمون‌هایی است که توسط غده‌ی هیپوفیز در مغز تولید می‌شود. نام دیگر این هورمون، هورمون رشد انسان (HGH) یا سوماتوتروپین است.

اگر دکتر فوق تخصص غدد مشکوک شود که ممکن است بدن مقدار زیاد یا کمی از این هورمون را تولید کند، برای اندازه‌گیری میزان هورمون رشد در خون آزمایش هورمون رشد تجویز می‌کند. تشخیص هرگونه مشکل مربوط به این هورمون به پزشک کمک می‌کند بهترین روش درمان را برایتان تعیین کند.

بیشتر بخوانید: 7 تاثیر انسولین بر بدن

پروتکل و انواع تست هورمون رشد

تست هورمون رشد انواع مختلفی دارد و پروتکل خاص هر آزمایش به نوع آزمایشی که پزشک برایتان تجویز کرده است بستگی دارد. 

بدن بزرگسالان برای حفظ تراکم عضلات و استخوان‌ها و تنظیم متابولیزم به هورمون رشد متکی است.
بدن بزرگسالان برای حفظ تراکم عضلات و استخوان‌ها و تنظیم متابولیزم به هورمون رشد متکی است.

درست مانند تمام آزمایشات بالینی، باید طبق دستورالعمل‌هایی که تیم پزشکی به‌منظور آماده شدن برای تست هورمون رشد ارائه می‌دهد عمل کنید. در مجموع، پزشک برای تست این هورمون از شما می‌خواهد:

  • مدت کوتاهی قبل از انجام تست این هورمون چیزی نخورید
  • حداقل 12 ساعت قبل از انجام تست هورمون رشد، از مصرف ویتامین بیوتین یا ب-7 بپرهیزید
  • چند روز قبل از انجام تست هورمون رشد، از مصرف دارو بپرهیزید (به‌خصوص اگر در نتیجه‌ی تست این هورمون اختلال ایجاد می‌کند)

ممکن است دستورالعمل‌های انجام برخی آزمایشات کمی متفاوت باشد.

نامیزان بودن این هورمون امر شایعی نیست بنابراین تست هورمون رشد به‌صورت روتین انجام نمی‌شود. اگر پزشک مشکوک شود که ممکن است میزان هورمون رشد در بدنتان غیرعادی باشد، احتمالا یک یا چند آزمایش زیر را تجویز می‌کند.

بیشتر بخوانید: هدف آزمایش یا تست TSI چیست؟

۱. تست هورمون رشد در خون

برای اندازه‌گیری میزان این هورمون در خون از تست این هورمون استفاده می‌شود. متخصص به کمک سوزن از شما نمونه خون می‌گیرد. خود این آزمایش نسبتا روتین است و خطر یا احساس ناخوشایندی کمی به همراه دارد.

نمونه خون برای ارزیابی به آزمایشگاه فرستاده می‌شود. نتیجه‌ی تست خون هورمون رشد میزان این هورمون در خون را در همان لحظه‌ای که خون از شما گرفته شد به پزشک نشان می‌دهد.

با این حال، ممکن است این اطلاعات برای تشخیص مشکل کافی نباشد زیرا میزان این هورمون در بدن به طور طبیعی در طول روز در بدن بالا و پایین می‌شود.

نتیجه‌ی تست خون هورمون رشد میزان این هورمون در خون را در همان لحظه‌ای که خون از شما گرفته شد به پزشک نشان می‌دهد.
نتیجه‌ی تست خون هورمون رشد میزان این هورمون در خون را در همان لحظه‌ای که خون از شما گرفته شد به پزشک نشان می‌دهد.

بیشتر بخوانید: ۱۰ راه برای تقویت متابولیسم

۲. تست فاکتور رشد شبه انسولین-1

اغلب تست فاکتور رشد شبه انسولین-1 (تست IGF-1) همزمان با تست خون هورمون رشد انجام می‌شود. اگر دچار کمبود این هورمون باشید یا مقادیر بالای آن در بدنتان وجود داشته باشد، میزان IGF-1 نیز کمتر یا بیشتر از میزان طبیعی خواهد بود.

مزیت کلیدی ارزیابی IGF-1 این است که میزان آن، برخلاف هورمون رشد، ثابت است. فقط یک نمونه خون برای هردو آزمایش کافی است.

معمولا تست خون این هورمون و IGF-1 اطلاعات کافی برای تشخیص را در اختیار پزشک فوق تخصص غدد قرار نمی‌دهد و از آن برای معاینه استفاده می‌شود تا پزشک تصمیم بگیرد آیا به انجام آزمایشات بیشتر احتیاج هست یا خیر. اگر بدن شک کند که میزان تولید هورمون رشد در بدن بیشتر یا کمتر از میزان مورد نیاز است، تست سرکوب هورمون رشد یا تست تحریک هورمون رشد را تجویز می‌کند.

بیشتر بخوانید: پیش دیابت چیست و چگونه کنترل می‌شود؟

۳. تست سرکوب هورمون رشد

اگر میزان تولید هورمون رشد در بدن بیشتر از میزان طبیعی باشد، تست سرکوب هورمون رشد در تایید این مشکل به پزشک کمک می‌کند.

اگر پزشک مشکوک شود که ممکن است بدن مقدار زیاد یا کمی از این هورمون را تولید کند، برای اندازه‌گیری میزان هورمون رشد در خون تست هورمون رشد تجویز می‌کند.
اگر پزشک مشکوک شود که ممکن است بدن مقدار زیاد یا کمی از این هورمون را تولید کند، برای اندازه‌گیری میزان هورمون رشد در خون تست هورمون رشد تجویز می‌کند.

متخصص در این روش به کمک سوزن یا سرم از شما خون می‌گیرد. سپس از شما خواسته می‌شود یک محلول استاندارد حاوی گلوکز (نوعی قند) را بنوشید. این محلول کمی شیرین است و طعم‌های مختلفی دارد.

بعد از نوشیدن محلول، متخصص در فواصل زمانی مختلف طی دو ساعت از شما چند نمونه خون دیگر می‌گیرد. این نمونه‌ها برای ارزیابی به آزمایشگاه فرستاده می‌شود.

در اکثر افراد، گلوکز باعث کاهش تولید هورمون رشد می‌شود. آزمایشگاه در هر فاصله‌ی زمانی میزان هورمون را نسبت به میزان طبیعی می‌سنجد.

بیشتر بخوانید: دیابت بارداری چیست و چگونه می‌توان آن را کنترل کرد؟

۴. تست تحریک هورمون رشد

تست تحریک هورمون رشد در تشخیص کمبود یا افزایش تولید هورمون رشد به پزشک کمک می‌کند.

معمولا متخصص برای انجام این آزمایش با استفاده از سرم نمونه خون اولیه را دریافت می‌کند. سپس به شما دارویی می‌دهد که بدن را به ترشح هورمون رشد وا میدارد. متخصص طی دو ساعت شما را تحت نظر می‌گیرد و در فواصل زمانی مشخص از شما نمونه خون دریافت می‌کند.

نمونه‌ها به آزمایشگاه فرستاده و در هر مقطع زمانی بعد از مصرف دارو با میزان طبیعی و مورد انتظار این هورمون سنجیده می‌شود.

بیشتر بخوانید: ۱۳ نشانه افت قند خون یا هیپوگلیسمی چیست ؟

هزینه‌ی تست این هورمون چقدر است؟

هزینه‌ی تست هورمون رشد بسته به نوع بیمه پایه و تکمیلی و آزمایشگاهی که نمونه خون در آن بررسی می‌شود متغیر است. 

تست خون هورمون رشد و تست IGF-1 که فقط به یک نمونه خون نیاز دارند از همه ساده‌ترند. اگر این دو آزمایش مستقیما از آزمایشگاه تجویز شود. هزینه‌ی واقعی بسته به هزینه‌ی خدماتی مانند گرفتن نمونه خون و فرستادن آن به آزمایشگاه متغیر است.

بیشتر بخوانید: انواع دیابت: روش های تشخیص و درمان

نتایج تست هورمون رشد

دکتر غدد و متابولیسم نتیجه‌ی آزمایش را بررسی می‌کند. اگر نتیجه حاکی از بروز مشکل باشد یا به آزمایشات بیشتر احتیاج داشته باشید، از طرف مطب پزشک با شما تماس گرفته می‌شود تا برای ویزیت مجدد مراجعه کنید.

درمجموع، نتایج تست خون هورمون رشد و IGزF-1 اطلاعات کافی برای تشخیص اختلال مربوط به این هورمون را در اختیار پزشک قرار نمی‌دهد. اگر نتایج غیرعادی باشد،  پزشک تست سرکوب یا تحریک هورمون رشد را تجویز می‌کند.

اگر میزان هورمون رشد طی آزمایش سرکوب بالا باشد، یعنی گلوکز میزان تولید این هورمون را پایین نیاورده است. اگر IGF-1 هم بالا باشد، پزشک تولید بیش از اندازه‌ی هورمون رشد را تشخیص می‌دهد. از آنجایی‌که مشکلات مربوط به این هورمون نادر و تشخیص آن دشوار است، پزشک آزمایشات بیشتری تجویز می‌کند.

اگر میزان این هورمون طی آزمایش تحریک‌سازی پایین باشد، یعنی بدن آن‌طور که باید هورمون رشد ترشح نکرده است. اگر IGF-1 هم پایین باشد، نشان‌دهنده‌ی کمبود این هورمون است. باز هم پزشک آزمایشات بیشتری تجویز می‌کند تا مطمئن شود.

بیشتر بخوانید: ۱۰ راه برای تقویت متابولیسم

رنج نرمال هورمون رشد

به‌گفته‌ی کلینیک مایو، نتیجه‌ی زیر 0.3 نانوگرم در هر میلی‌لیتر (ng/mL)  در تست سرکوب طبیعی تلقی می‌شود. هر عددی بالاتر از این مقدار نشان می‌دهد که میزان تولید هورمون رشد در بدن بالاست.

افزایش یا کاهش میزان هورمون رشد نشان‌دهنده‌ی بیماری‌های جدی است.
افزایش یا کاهش میزان هورمون رشد نشان‌دهنده‌ی بیماری‌های جدی است.

درمورد تست تحریک، تجمع بالای 5 (ng/mL)  در کودکان و بالای 4 (ng/mL) در بزرگسالان طبیعی تلقی می‌شود.

با این حال، رنج نتیجه‌ی نرمال بسته به نظر آزمایشگاه و متخصص متغیر است. به‌‌طور مثال، طبق برخی دستورالعمل‌ها تجمع بالای 10 (ng/mL) در کودکان احتمال کمبود هورمون رشد در تست تحریک را خنثی می‌سازد.

بیشتر بخوانید: یک آشنایی ساده با غده تیروئید در کمتر از ۵ دقیقه

تست هورمون رشد در کودکان

پزشک برای کودکانی که علائم کمبود این هورمون دارند، تست هورمون رشد تجویز می‌کند. از جمله این علائم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • تاخیر در رشد و تکامل استخوان‌ها
  • بلوغ دیررس
  • اگر قدشان کوتاه‌تر از حالت متوسط باشد

کمبود هورمون رشد نادر است و معمولا دلیل کوتاه‌قامتی یا رشد کند کودک نیست. قد کودک می‌تواند به دلایل مختلف، نظیر ژنتیک، کوتاه باشد.

به تاخیر افتادن رشد، به‌خصوص قبل از بلوغ، نیز در کودکان شایع است. کودکان دچار کمبود این هورمون معمولا هر سال کمتر از 2 اینچ رشد می‌کنند.

پزشک برای کودکانی که علائم کمبود هورمون رشد دارند، تست هورمون رشد تجویز می‌کند.
پزشک برای کودکانی که علائم کمبود هورمون رشد دارند، تست هورمون رشد تجویز می‌کند.

اگر علائم تولید بیش از اندازه‌ی این هورمون حاضر باشد نیز می‌توان از تست هورمون رشد کمک گرفت. مثلا، در وضعیت نادری به نام غول‌پیکری که باعث رشد بی‌رویه‌ی استخوان، عضلات و اندام کودکان می‌شود شاهد این اتفاق هستیم.

شما می توانید برای راهنمایی بیشتر به بخش مشاوره آنلاین با پزشک متخصص غدد در ارتباط باشید و با راهنمایی دکتر بهترین عملکرد را از خود نشان دهید.

بیشتر بخوانید: کم کاری تیروئید یا هیپوتیروئیدیسم (hypothyroidism) + راهنمایی کامل

تست این هورمون در بزرگسالان

بدن بزرگسالان برای حفظ تراکم عضلات و استخوان‌ها و تنظیم متابولیزم به هورمون رشد متکی است.

اگر میزان تولید این هورمون در بدن پایین باشد، از شدت تراکم عضلات و استخوان‌ها کاسته می‌شود. تست پروفایل لیپید تغییر در میزان چربی خون را نشان می‌دهد. البته کمبود این هورمون امر نادری است.

افزایش هورمون رشد در بزرگسالان باعث اختلال نادری به نام اکرومگالی می‌شود که استخوان‌ها را ضخیم می‌سازد. اگر اکروماگالی درمان نشود، مشکلات زیادی نظیر افزایش خطر آرتریت و مشکلات قلبی را به همراه دارد.

اگر نتایج تست هورمون رشد حاکی از غیرعادی بودن میزان هورمون رشد باشد، پزشک آزمایشات بیشتری تجویز می‌کند.
اگر نتایج تست هورمون رشد حاکی از غیرعادی بودن میزان هورمون رشد باشد، پزشک آزمایشات بیشتری تجویز می‌کند.

بیشتر بخوانید: با بیماری نیمن پیک و درمان آن آشنا شوید

سخن نهایی

افزایش یا کاهش میزان هورمون رشد نشان‌دهنده‌ی بیماری‌های جدی است. با این حال، یادتان باشد این بیماری‌ها نادر هستند. پزشک با استفاده از تست سرکوب یا تحریک هورمون رشد میزان این هورمون را می‌سنجد. اگر نتایج تست این هورمون حاکی از غیرعادی بودن میزان این هورمون باشد، پزشک آزمایشات بیشتری تجویز می‌کند.

اگر اختلال مربوط به هورمون رشد در شما تشخیص داده شود، پزشک بهترین روش درمان را به شما پیشنهاد می‌کند. معمولا برای کسانی که دچار کمبود این هورمون هستند، هورمون رشد مصنوعی تجویز می‌شود.

تشخیص زودهنگام در بزرگسالان و کودکان احتمال نتیجه‌ی مثبت را بالا می‌برد. در همین راستا، برای اطلاعات بیشتر درباره این هورمون و یا انجام تست هورمون رشد زیر نظر پزشک فوق تخصص غدد، می‌توانید از سایت درمانکده نوبت آنلاین برای دکتر متخصص بگیرید.

منبع: Healthline

 

آیا این مقاله برای شما مفید بود؟

میانگین امتیاز 4.2 / 5. تعداد رای‌ها 38

هنوز امتیازی ثبت نشده

Editorial team
تیم تحریریه درمانکده

تیم تحریریه درمانکده متشکل از نویسندگان باتجربه حوزه سلامت و پزشکی است که به صورت تخصصی به تحریر مقالات با موضوعات پزشکی، سلامت جسم و سلامت روان می‌پردازند. پیشنهاد می‌کنیم که محتوای تخصصی این نویسندگان را از دست ندهید.

مشاهده سایر مطالب
اشتراک در
اطلاع از
guest
(اختیاری)

در صورتی که سوال شما تخصصی هست و به دنبال نظر پزشک متخصص هستید، به بخش مشاوره آنلاین پزشکی مراجعه کنید.

18 پرسش و پاسخ
بیشترین رأی
تازه‌ترین قدیمی‌ترین
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه سؤال ها