نوار عصب و عضله چیست؟ | کاربرد، مزایا، عوارض و نحوه انجام

تمام حرکات بدن، از بلند کردن پا گرفته تا تکان دادن سر، نتیجه تعامل پیچیده‌ بین سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع)، اعصاب و عضلات است. عضلات زمانی فعال می‌شوند و شروع به حرکت می‌کنند که مغز دستورات لازم را از طریق سیگنال‌های عصبی به آن‌ها ارسال کند. نوار عصب و عضله یک تست تشخیصی است که نحوه پاسخ عضلات به این سیگنال‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهد. این تست به متخصص یا جراح مغز و اعصاب کمک می‌کند اختلالات عضلانی و عصبی را به موقع شناسایی کند. با ما تا انتهای این مقاله از مجله سلامت درمانکده همراه باشید تا با کاربردها، مزایا و عوارض احتمالی نوار عصب و عضله آشنا شوید.

نوار عصب چیست و چه کاربردهایی دارد؟

نوار عصب و عضله اغلب از ۲ بخش اصلی شامل الکترومیوگرافی (EMG) و مطالعه هدایت عصبی (NCS) تشکیل شده است. الکترومیوگرافی فعالیت الکتریکی عضلات را مورد بررسی قرار می‌دهد؛ در حالی که مطالعه هدایت عصبی سرعت و کیفیت حرکت سیگنال‌های الکتریکی را در اعصاب اندازه‌گیری می‌کند. این تست‌ها در کمک به تشخیص یا رد بعضی بیماری‌های مهم کاربرد دارند، از جمله:

• اختلالات عضلانی، مانند دیستروفی عضلانی یا پلی‌میوزیت
• بیماری‌هایی که بر ارتباط بین عصب و عضله تاثیر می‌گذارند، مانند میاستنی گراویس
• اختلالات اعصاب خارج از نخاع (اعصاب محیطی)، از جمله سندروم تونل کارپال و نوروپاتی‌های محیطی
• اختلالاتی که بر نورون‌های حرکتی در مغز یا نخاع تاثیر دارند، مانند اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS) و فلج اطفال
• اختلالاتی که ریشه عصب را تحت تاثیر قرار می‌دهند، مانند دیسک کمر

نوار عصب دست در چه مواردی توصیه می‌شود؟

نوار عصب یک روش دقیق برای ارزیابی عملکرد اعصاب محیطی دست است. این تست معمولا زمانی انجام می‌شود که فرد در این ناحیه از بدن علائمی مثل بی‌حسی، گزگز، درد یا ضعف عضلانی را تجربه کند. نوار عصب به‌ویژه در بررسی و تشخیص سندرم تونل کارپال کاربرد زیادی دارد. همچنین می‌تواند به تشخیص مشکلاتی مانند بی‌حسی یا کرختی که در اثر دیسک گردن در دست‌ها ایجاد می‌شوند، کمک کند.

نوار عصب و عضله پا برای چیست؟

نوار عصب و عضله می‌تواند به منظور بررسی سلامت عضلات پا و اعصاب مرتبط با آن‌ها نیز انجام ‌شود. پزشکان معمولا وقتی این تست را تجویز می‌کنند که فرد با نشانه‌هایی مثل ضعف یا فلج عضلانی، برهم خوردن تعادل، سوزن‌سوزن شدن، بی‌حسی، اسپاسم یا پرش‌ مداوم عضله در پاها مواجه باشد.

تست عصب و عضله پا در شناسایی طیف گسترده‌ای از مشکلات از جمله بیماری‌های اعصاب محیطی و سندرم گیلن‌باره نقش دارد. علاوه بر این، یکی از رایج‌ترین تست‌ها برای تشخیص بیماری سیاتیک به شمار می‌رود. برای آشنایی بیشتر با این بیماری، می‌توانید مقاله سیاتیک چیست را در درمانکده بخوانید.

نوار عصب کمر چه کاربردی دارد؟

در بعضی موارد، نوار عصب ممکن است برای تشخیص علت کمردرد مزمن پیشنهاد شود. این تست به شناسایی بسیاری از مشکلات از جمله دیسک کمر و تحت فشار قرار گرفتن اعصاب کمری کمک می‌کند. در نتیجه، پزشک با اتکا به نتایج آن می‌تواند بهترین راه‌کار درمانی را برای کنترل درد دیسک کمر و سایر مشکلات این ناحیه ارائه دهد.

نوار عصب مثانه به تشخیص کدام بیماری‌ها کمک می‌کند؟

نوار عصب مثانه برای سنجش فعالیت الکتریکی عضلات و اعصابی استفاده می‌شود که در داخل و اطراف این ناحیه فعالیت دارند. این تست به شناسایی بیماری‌های دستگاه ادراری و همچنین دلیل بروز مشکلاتی مثل تکرر ادرار و بی‌اختیاری ادرار کمک می‌کند. علاوه بر این، توانایی مثانه را برای نگهداری و دفع ادرار مورد ارزیابی قرار می‌دهد.

کاربرد نوار عصب چشم چیست؟

با تست نوار عصب می‌توان عملکرد و سلامت مسیر بینایی را از چشم تا مغز بررسی کرد. در این روش، با ثبت پاسخ‌های الکتریکی مغز در برابر محرک‌های بینایی، احتمال وجود مشکلات چشمی ناشی از اختلالات عصبی مشخص‌ می‌شود. این تست می‌تواند برای افرادی که به دلیل کاهش بینایی، دوبینی یا تاری دید به پزشک مراجعه می‌کنند، بسیار مناسب باشد.

انواع نوار عصب و عضله

الکترومیوگرافی به ۲ دسته سطحی و سوزنی تقسیم می‌شود. در جدول زیر به مهم‌ترین ویژگی‌های آن‌ها اشاره شده است.

انواع EMG	نحوه انجام	ویژگی‌ها
سطحی	الکترودها روی پوست قرار می‌گیرند.	ناحیه وسیعی از عضلات قابل دسترس را ارزیابی می‌کند.
سوزنی	شامل وارد کردن یک سوزن نازک به ناحیه مورد نظر است.	ارزیابی دقیق‌تری از عملکرد عضله و عصب ارائه می‌دهد. این تست را می‌توان هم روی عضلات سطحی و هم روی عضلات عمقی انجام داد.

نوار عصب و عضله برای چه کسانی مناسب است؟

زمانی که پزشک متخصص مغز و اعصاب به اختلالات عصبی و عضلانی مشکوک شود، ممکن است تست عصب و عضله را پیشنهاد کند. این آزمایش به شناسایی بیماری افرادی که از علائم زیر رنج می‌برند، کمک می‌کند:

• سوزن‌سوزن شدن اندام‌ها
• بی‌حسی
• ضعف عضلانی
• درد یا گرفتگی عضلات
• درد پا، دست یا کمر

احساس درد، بی‌حسی یا ضعف در هر قسمت از بدن درمان خاص خود را دارد. اگر به کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه علاقه‌مند هستید، مقاله درمان فوری گردن درد را بخوانید.

تست عصب و عضله برای چه افرادی مناسب نیست؟

تست عصب و عضله بدون شک می‌تواند برای تشخیص علت سوزش و درد عصبی و سایر علائم آزاردهنده از جمله گزگز و بی‌حسی اندام‌ها مفید باشد. اما معمولا به افراد مبتلا به عفونت‌ فعال در ناحیه‌ مورد بررسی و اختلالات شدید خونی توصیه نمی‌شود. بعضی از بیماران نیز که از داروهای رقیق‌کننده خون استفاده می‌کنند، فقط در صورت قطع موقت دارو قادر به انجام این تست هستند.

مزایای نوار عصب عضله و عضله

اصلی‌ترین مزیت تست عصب و عضله این است که عملکرد اعصاب و عضلات شما را نشان می‌دهد. این اطلاعات به پزشک کمک می‌کند در صورت وجود هرگونه مشکل، آن را به موقع تشخیص داده و به درستی درمان کند. در صورتی که از انجام این آزمایش خودداری کنید، پزشک ممکن است متوجه علت علائم شما نشود و بنابراین درمان به تاخیر بیفتد.

عوارض بعد از نوار عصب و عضله

تست عصب و عضله یک روش تشخیصی کم‌خطر تلقی می‌شود و به ندرت عارضه ایجاد می‌کند. با این حال، در بعضی موارد، احتمال بروز خونریزی، عفونت و آسیب عصبی در محل ورود الکترود سوزنی وجود دارد. همچنین هنگامی که عضلات در ناحیه قفسه سینه با الکترود سوزنی مورد بررسی قرار می‌گیرند، EMG ممکن است باعث نشت هوا به ناحیه بین ریه‌ و دیواره قفسه سینه شود و خطر کلاپس ریه (پنوموتوراکس) را به همراه داشته باشد.

نگران عوارض نوار عصب عضله هستی؟

قبلش نوبت بگیر و با پزشک مشورت کن

متخصص مغز و اعصاب دکتر آنلاین مغز و اعصاب

آمادگی‌های لازم برای تست عصب و عضله

قبل از انجام تست باید:

• دوش بگیرید تا چربی‌های روی پوست‌تان پاک شود.
• لباس راحت و گشاد بپوشید.
• از مالیدن کرم، لوسیون یا عطر روی پوست خود بپرهیزید. چون دقت آزمایش را تحت تاثیر قرار می‌دهند.
• در مورد وضعیت سلامتی خود، به‌خصوص ابتلا به هموفیلی و اختلالات لخته شدن خون، با پزشک صحبت کنید.
• فهرست تمام داروها و مکمل‌های مصرفی خود را به پزشک بدهید.
• اگر از دارویی به نام پیریدوستیگمین استفاده می‌کنید، از پزشک بپرسید که آیا لازم است مصرف آن را قطع کنید یا خیر.
• در صورت استفاده از داروهای رقیق‌کننده خون مانند وارفارین، موضوع را به پزشک اطلاع دهید. چون ممکن است خطر خونریزی را پس از EMG افزایش دهند. البته بدون مشورت با پزشک تجویزکننده دارو، نباید مصرف آن را قطع کنید.
• اگر پیس‌میکر (دستگاه ضربان‌ساز قلب) یا هر وسیله پزشکی الکتریکی دیگری دارید، موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
• در مورد تغذیه و استعمال سیگار با پزشک صحبت کنید. ممکن است پزشک به شما دستور دهد از ۲ تا سه ساعت قبل از تست سیگار نکشید و از نوشیدنی‌های کافئین‌دار مانند قهوه یا چای استفاده نکنید.

نوار عصب پا و سایر قسمت‌های بدن چگونه انجام می‌شود؟

نحوه انجام تست بسته به نوع عضلات و اعصاب مورد بررسی ممکن است متفاوت باشد. اما به طور کلی، روند الکترومیوگرافی به این صورت است که پزشک یا تکنسین:

• بعد از نشستن یا دراز کشیدن شما روی تخت، عضله یا عضلات مورد نظر را شناسایی می‌کند.
• الکترودهای سطحی یا سوزنی را روی نقاط مختلف پوست قرار می‌دهد. الکترودهای سطحی گاهی‌اوقات جریان الکتریکی کوچکی منتقل می‌کنند که به صورت درد یا اسپاسم احساس می‌شوند. الکترود‌های سوزنی نیز ممکن است ناراحتی کمی ایجاد کنند که پس از انجام تست بهبود می‌یابد.
• از شما می‌خواهد عضلات خود را منبسط یا منقبض ‌کنید تا فعالیت‌ الکتریکی آن‌ها را در موقعیت‌های مختلف بررسی کند. اگر در طول تست احساس ناراحتی کردید، موضوع را به پزشک اطلاع دهید.
• الکترودها را برمی‌دارد و همین فرآیند را برای سایر عضلات تکرار می‌کند. مدت زمان تست برای هر عضله معمولا یک تا ۲ دقیقه است.

هر نوع اختلال در فعالیت اعصاب می‌تواند به درد، ضعف یا گزگز شدن دست‌ و پا منجر شود. از این‌رو پزشکان اغلب الکترومیوگرافی را همراه با تست هدایت عصبی توصیه می‌کنند. این تست معمولا قبل از الکترومیوگرافی و با اتصال الکترود به روی پوست انجام می‌شود.

مراقبت‌های بعد از تست عصب و عضله

بعد از EMG ممکن است کمی کبودی یا درد عضلانی داشته باشید. این علائم معمولا شدید نیستند و تقریبا در عرض یک هفته از بین می‌روند. در صورت مشاهده هر یک از مشکلات زیر، با دکتر آنلاین مغز و اعصاب تماس بگیرید:

• خونریزی مداوم
• درد یا حساسیت شدید در محلی که سوزن وارد پوست شده‌ است
• قرمزی، گرما، تورم یا تب (این موارد ممکن است نشانه عفونت باشند.)

تفسیر جواب نوار عصب و عضله

اگرچه تست عصب و عضله برای ارزیابی عملکرد عضلات و اعصاب بسیار مفید است، اما معمولا به تنهایی نمی‌تواند به تشخیص بیماری‌ها کمک کند. از این‌رو پزشک نتایج آن را در کنار سایر آزمایش‌ها قرار می‌دهد تا به تشخیص قطعی برسد.

یک عضله سالم نباید در حالت استراحت از خود سیگنال الکتریکی ساطع کند. در حین EMG، پزشک بررسی می‌کند که آیا فعالیت الکتریکی خودبه‌خودی هنگام استراحت در عضله وجود دارد یا خیر. همچنین میزان فعالیت آن‌ را هنگام انقباض مورد بررسی قرار می‌دهد. نتیجه غیر طبیعی می‌تواند نشان‌دهنده بیماری‌های متعددی مانند سندرم تونل کارپال، سیاتیک، نوروپاتی محیطی، میاستنی گراویس، اسکلروز جانبی آمیوتروفیک، انواع مختلف دیستروفی عضلانی و… باشد.

Your doctor usually won’t rely solely on the results of your EMG to make a diagnosis but will instead consider it along with other tests.

پزشک معمولا برای تشخیص فقط به نتایج EMG تکیه نمی‌کند؛ بلکه آن را همراه با سایر آزمایش‌ها در نظر می‌گیرد.

webmd

نوار عصب دست کجا بگیرم؟  

تست عصب و عضله می‌تواند به طور سرپایی در کلینیک یا به صورت بستری در بیمارستان انجام شود. بسته به شرایط شما، پزشک ممکن است کلینیک یا بیمارستان خاصی را برای انجام این تست توصیه کند.

کلام پایانی

نوار عصب و عضله برای بررسی سلامت و عملکرد عضلات اسکلتی و اعصاب کنترل‌کننده آن‌ها انجام می‌شود. اگر علائم بیماری عضلانی یا آسیب عصبی را داشته باشید، این تست به پزشک کمک می‌کند اطلاعات بیشتری در مورد وضعیت شما کسب کند. چنانچه در مورد این آزمایش و تفسیر نتایج آن به کمک نیاز دارید، پزشکان سایت درمانکده آماده هستند راهنمایی‌های لازم را به شما ارائه دهند.

سوالات متداول

منابع: mayoclinic | my.clevelandclinic | webmd | medlineplus | cuh.nhs | kch.nhs