سلامت عمومی

عوارض بعد از سی تی اسکن (عوارض سی تی اسکن با تزریق )

سی تی اسکن یکی از انواع روشهای تشخیص تصویربرداری است. سی تی اسکن روش تشخیصی بسیار مفیدی است که در تشخیص برخی بیماری ها مهم ترین راهکار تلقی می‌شود، اما به خاطر عوارض بعد از سی تی اسکن احتمالی توصیه متخصصان به پزشکان این است که صرفا در موارد ضروری از این روش استفاده کنند. سوالی که برای تمام بیماران مطرح است این است که آیا عوارض بعد از سی تی اسکن ( عوارض سی تی اسکن با تزریق ) مضراتی هم برای بیمار دارد یا خیر و شامل چه مواردی است.

سی تی اسکن چگونه کار می‌کند ؟

سی تی اسکن ( CT ) ترکیبی از یه سری تصاویر اشعه ایکس ( X ) هست که با استفاده از پردازش رایانه ای تصاویر و یا برش های مختلفی از استخوان ها، رگ های خونی  و بافت های نرم درون بدن از زاویه های مختلف تهیه می‌کند. عکسای سی تی اسکن اطلاعات مفصل تر و دقیق تری نسبت به اشعه ایکس به پزشک میدهد.

البته روشهای دیگه‌ای هم برای تصویربرداری از بافتها و قسمت های مختلف بدن وجود داره که عبارتن از :

  1. رادیولوژی
  2. MRI
  3. سونوگرافی

عکسای سی تی اسکن کاربردای زیادی داره اما این روش به خصوص برای آزمایش و بررسی  کسایی که تصادف کردن یا  دچار تروما شدن خیلی بیشتر استفاده میشه. سی تی اسکن برای تشخیص بیماری ها و صدمات به کار می‌رود و یکی دیگه از کاربردای اون برای جراحی یا پرتودرمانی است.
برای درک بهتر ساختار و نحوه کار سی ای اسکن می‌توانید این فیلم را مشاهده کنید.

آیا عکس سی تی اسکن لازم می‌شود ؟

لیست زیر شامل مواردی میشه که معمولا پزشک بایستی از عکسای سی تی اسکن استفاده کنه :

  • تشخیص اختلالات استخوانی و ماهیچه ای مثل تومورهای استخوانی  یا شکستگی
  • مشخص کردن محل تومور، عفونت و یا لخته های خونی
  • راهنمایی و کمک به فرآیندهایی مثل جراحی، بیوپسی و پرتودرمانی
  • شناسایی و نظارت بر  بیماری ها و شرایطی مثل سرطان، بیماری قلبی، ندولهای ریوی و توده کبد
  • نظارت بر اثر بخشی درمان های خاصی مثل درمان سرطان
  • تشخیص صدمات و خونریزی های داخلی

 خطرات و عوارض بعد از سی تی اسکن چیست؟

عوارض سی تی اسکن با تزریق

قرار گرفتن در معرض تابش:

برای انجام سی تی اسکن ( Computed Tomography scan ) شما به طور مختصر و خیلی کم در معرض تابش های یونیزه شده قرار می گیرید. مقدار این تابش بزرگتر از مقدار تابشیه که شما از اشعه ایکس دریافت می کنید چرا که تو تصویربرداری سی تی اسکن اطلاعات مفصل تر و دقیق تری بایستی جمع آوری بشود.

هرچند تا حالا اثرات و آسیب های بلند مدتی ازسی تی اسکن نشان داده نشده اما بام یه احتمال خیلی کمی راجع به افزایش خطر ابتلا به سرطان با انجام سی تی اسکن وجود دارد.

یادتون باشه که سی تی اسکن فایده های خیلی زیادی داره و به خاطرهمین هم هست که میشه از این احتمالای کوچیک چشم پوشی کرد. از طرف دیگه پزشکا هم معمولا تا جایی که ممکن باشه از مقدار تابش اندکی برای تعیین و تشخیص اطلاعات پزشکی مورد نیاز خود استفاده می کنن. علاوه بر این دستگاه های جدیدتر و سریع تر از تکنیک هایی استفاده می‌کنند که به تابش کمتری نیاز باشد. حتما قبل از انجام سی تی اسکن با پزشک خود راجع به مزایا و خطراتش صحبت کنید.

آسیب به جنین :

اگر باردار هستید حتما به پزشک خودتون بگید. هرچند تابش حاصل از سی تی اسکن بعیده که به کودک شما آسیب برسونه اما ممکنه با روشهای بررسی و آزمایش دیگه ای مثل سونوگرافی MRI  هم پزشک بتونه اطلاعاتی که مورد نیازش هست رو مشاهده کنه و اینطوری این احتمال هم خیلی کمتر بشه.

ماده حاجب در سی تی اسکن

واکنش به ماده حاجب در سی تی اسکن:

ماده حاجب به ماده‌ای میگن که برای بیشتر کردن کنتراست تصویر استفاده میشه. ماده حاجبی که تو سی تی اسکن استفاده میشه معمولا از ترکیبات ید دار محلول تو آب به شکل خوراکی (گاستروگافین) و یا تزریقی هست (اروگرافین و امینپاک)

ماده حاجب معمولا قبل از سی تی اسکن از طریق رگ بازو تزریق می شه. حساسیت به این ماده معمولا خیلی نادره اما بدن بعضیا ممکنه به این ماده واکنش نشون بده. بیشتر واکنش ها ملایم  هست و به شکل خارش یا قرمز شدن خودشو نشان می ده. در موارد خیلی نادر ، این واکنش ها می تونه خیلی جدی تر باشه و حتی منجر به مرگ فرد بشه. اگر به ماده خاصی حساسیت دارید حتما قبل از انجام سی تی اسکن به پزشک خودتون بگید.

ماده حاجب ممکنه به روش‌های زیر مورد استفاده قرار بگیره:

  • از طریق دهان: این نوشیدنی اغلب مزه خوبی نداره.در سی تی اسکن از ناحیه شکم ولگن استفاده از موادحاجب در دستگاه گوارشی بابت جداکردن روده ها از کیست–آبسهیا نئوپلاسم ضروری و مورد نیازه .محلولهای سولفات باریم به خاطر تولید آرتیفکت کاربرد چندانی نداره.موادکنتراست یونی وغیریونی محلول درآب رو میشه رقیق کرد و بصورت خوراکی تجویز کرد.
  • از طریق تزریق: ماده حاجب ممکن است از طریق  وریدهای بازوی شما به بدن تزریق بشه تا به رگ های کیسه صفرا، مجاری ادراری ، کبد یا خون کمک کنه در تصاویر نهایی برجسته تر دیده بشن. ممکنه در طول تزریق احساس گرما داشته باشین و یا اینکه یک طعم فلز مانند در دهان خودتون احساس کنید.
  • با استفاده از تنقیه: ماده حاجب ممکنه  در مقعد شما قرار بگیره تا تجسم و نمایش بهتری از روده ها به دست بیاد. این فرآیند ممکنه باعث ایجاد نفخ هم بشه.تو این شرایط ممکنه احساس خوب و راحتی نداشته باشین.

سی تی اسکن با تزریق:

در این روش با تزریق داروی مخصوص٬ از بدن بیمار تصویر برداری می‌شود.

آمادگی‌های لازم قبل از سی تی اسکن با تزریق:

  1. همراه داشتن جواب آزمایش‌های مربوطه مانند سونوگرافی٬تصاویر قبلی و آزمایش کلیه٬ دستورات پزشک
  2. بیمار باید 4 الی 6 ساعت قبل از انجام آزمون ناشتا باشد
  3. چنانچه دارای حساسیت دارویی و غذایی و تنگی نقس داشته باشد داروی ضد حساسیت تجویز می‌شود
  4. در موارد حساسیت شدید از 13 ساعت قبل از سی تی اسکن بیمار باید قرص پردنیزولون مصرف کند.
  5. لباس بیمار باید عاری از هرگونه فلز باشد.
  6. فشار خون باید قبل از انجام آزمون بررسی گردد.

روش انجام سی تی اسکن با تزریق:

1. پرستار مراحل تست و تزریق٬ همچنین علایمی مانند گرم شدن بدن٬ تلخی دهان٬ احساس ادرار و سوزن سوزن شدگی بدن که بیمار ممکن است در حین تزریق آنها را تجربه کند توضیح می‌دهد.

2. از بیمار جهت تزریق وریدی رگ‌گیری می‌شود.

3. داروی حاجب توسط پرستار آماده تزریق می‌شود.

4. بیمار بر روی تخت سی تی اسکن می‌خوابد.

5. کارشناس یک سی تی اسکن معمولی بدون تزریق ماده حاجب از عضو مورد نظر انجام می‌دهد تا اگر مورد خاصی وجود دارد بررسی شود و همچنین نحوه انجام سی تی اسکن را بدین وسیله تعیین کند.

6. پرستار به محل بیمار و دستگاه مراجعه کرده و دارو را تزریق می‌نماید. پس از اتمام تزریق همچنان بیمار از بیرون تحت نظر است.

7. دستگاه تصویر برداری با دستور پرتوکار شروع به انجام سی تی اسکن می‌کند.

8. پس از اتمام تصویربرداری پرستار بیمار را برای خروج آماده می‌کند.

مواردی که قبل از تزریق باید اطلاع داده شود:

  • سابقه حساسیت به آمپول پنی‌سیلین
  • جواب آزمایش‌های کلیه بالاتر از حد طبیعی باشد.
  • سابقه حساسیت فصلی یا غذایی
  • سابقه بیماری دیابت و پیوند کلیه
  • مصرف قرص متفورمین برای دیابت
  • بیماری مولتیپل میلوم و فئو کروموسیتوم
  • احتمال بارداری

واکنش‌های احتمالی به تزریق داروی سی تی اسکن:

  1. افزایش یا کاهش فشار خون
  2. حمله ناگهانی صرع
  3. تهوع و استفراغ
  4. گرم شدن بدن
  5. کاهش ضربان قلب
  6. شوک

قبل از انجام سی تی اسکن چه کارایی باید انجام داد؟

با توجه به این که عکسبرداری بایستی از کدوم قسمت بدن انجام میشه بایستی همه لباس هاتون یا یه سری از لباساتون رو در بیارید  و لباسی که به شما میدن رو بپوشید

توجه داشته باشید برای انجام سی تی اسکن نبایستی اشیای فلزی مثل کمربند، جواهرات ، دندان مصنوعی و عینک همراه شما باشد چرا که ممکن است جواب عکسبرداری رو تغییر بدهد.

ماده حاجب در سی تی اسکن یا عوامل رادیوکنتراست:

یک رنگ خاص به اسم ماده حاجب برای کمک به پر رنگ کردن بخش های خاصی از بدن ممکن است نیاز باشه. مواد حاجب معمولا حرکت اشعه ایکس را متوقف میکنن و در تصویر به رنگ سفید نشون داده میشن. از این روش میشه  برای تاکید روی رگهای خونی ، روده و ساختارهای دیگه استفاده کرد.

قبل از سی تی اسکن خوردن و آشامیدن چند ساعت ممنوع است.

تراکم در بدن و سی تی اسکن

در بدن ما ۴ نوع تراکم طبیعی وجود داره. میزان اختلاف بین اونها باعث  دیده شدن اطراف بیشتر اندام‌ها می‌شه. این چهار تراکم به ترتیب شدت عبارتند از:

  • تراکم استخوانی: تراکم این بافت زیاده  و در مقابل بافتهای دیگر بدن تضاد کافی برای تصویرسازی کامل ایجاد می‌کنه.
  • تراکم نسج نرمییا آبی: تمام بافت های نرم ، به جز بافت چربی ، و مایعات بدن تراکم متوسط دارن. اغلب قسمت های داخلی بدن از بافت نرم تشکیل شدن. تفکیک تصویر آنها ازهم غیر ممکنه مگر اینکه داخل انها هوا یا گاز و یا بافت چربی باشه مثل معده و روده‌ها یا خارج آنها هوا یا بافت چربی باشه مثل کبد ، کلیه‌ها و قلب.
  • تراکم نسج چربی: این بافت روشن‌تر از بقیه بافت های نرم هستش و در بین بافتهای نرم دیگه خط های روشن ایجاد می‌کنه. و به وسیله این خط های روشن حدود بعضی از قسمت هارا در عکس ساده می‌بینیم مثل دیده شدن حدود کلیه در رادیوگرام ساده شکم به خاطر روشنائی چربی پشت صفاقی.
  • تراکم گازی: گاز معده ، روده‌ها ، حلق ، حنجره و ریه‌ها اشعه زیادی خودشون عبور میدن و فیلم را سیاه و روشنائی رادیولوژیک درست می‌کند.

با توجه به تراکم های موجود در بدن ما بعضی بافت ها دارای تفاوت جذب اشعه کمی هستن به همین خاطراز مواد کنتراست زا برای جداکردن تصاویرشون استفاده می‌شود.

آماده کردن کودک برای سی تی اسکن:

اگر نوزاد یا کودک نو پای شما باید سی تی اسکن بشه، ممکنه پزشک برای آرام  و ثابت نگه داشتن او آرام بخش تجویز کنه. حرکت باعث ایجاد تصاویر تار میشه و نتایج به دست اومده هم دقیق نمیشن. در مورد نحوه آماده سازی کودک خودتون از پزشک سوال کنید.

چه انتظاراتی باید داشته باشید؟؟

شما می توانید این اسکن رو در بیمارستان یا به صورت سرپایی انجام بدید. معمولا سی تی اسکن بدون درد است و با دستگاه های جدید تنها چند دقیقه طول می کشه. کل مراحل به طور معمول ۳۰ دقیقه طول میکشه.

خطرات و عوارض سی تی اسکن

تامین اجتماعی و سی تی اسکن:

خدمات زیر در بخش سی تی اسکن ارائه می گردد:

  1. انواع سی تی اسکنهای ساده ( بدون کنتراست)
  2. سی تی اسکن ٣ بعدی (٣D)
  3. سی تی اسکن‌های با کنتراست

جهت اخذ نوبت از واحد سی تی اسکن به نکات ذیل توجه فرمائید:

  • جهت اخذ نوبت بایستی با درخواست پزشک به صورت سیستمی (HIS) یا در دست داشتن نسخه (دستور پزشک) به واحدCT scan  به صورت مراجعه حضوری در شیفت های صبح هر هفته به غیر از روزهای تعطیل اقدام نمایید.
  • انجام سی تی اسکن های ساده در صبح و عصر هر روز غیر از روزهای تعطیل و سی تی اسکن های با ماده حاجب خوراکی و تزریقی در شیفت صبح روزهای غیر تعطیل هفته،با داشتن نوبت قبلی انجام می گردد.
  • ارائه دستور کتبی پزشک متخصص جهت انجام سی تی اسکن الزامی می باشد.
  • در صورت باردار بودن همکاران بخش تصویربرداری را مطلع فرمائید.
  • تجهیزات و داروهای مصرفی برای بیماران تامین اجتماعی رایگان می باشد و بخش آنها را برای بیمار تهیه می‌کند.
  • برای انجام سی تی اسکن ماده حاجب خوراکی یا تزریقی لطفاً برگه آمادگی های لازم را در هنگام تعیین وقت دریافت فرمایید.
  • در مورد سی تی اسکنهای با کنتراست وریدی (تزریق وریدی) لازم است که بیمار  قبل از انجام سی تی اسکن آزمایش اوره و کراتینین را انجام داده و به همراه داشته باشد.

مواردی که انجام سی تی اسکن با تزریق ممنوع می‌باشد:

  • بانوان باردار که انجام سی تی اسکن از ممنوع است مگر در شرایط اورژانس
  • آسم –تنگی نفس حساسیت مفرط به دارو-مولتیپل میلوما ودر بیماران با کراتینین بالا

سی تی اسکن‌های که نیاز به آمادگی دارند شامل:

  • کلیه سی تی اسکن های با کنتراست ( با تزریق وریدی دارو و خوراکی) و سی تی اسکنهای شکم و لگن می باشد.
  • سی تی اسکنهای بدون کنتراست که نیاز به جوابدهی ندارندحدود یک ساعت پس از انجام سی تی اسکن تحویل بیمار می شود.
  • سی تی اسکنهای ساده و با کنتراست  که نیاز به گزارش پزشک رادیولوژیست دارند پس از حداکثر ظرف دو روز کاری به بیمار تحویل داده می شوند. منبع سایت تامین اجتماعی

سی تی اسکن

در طول سی تی اسکن چه مواردی مهم است؟

دستگاه های سی تی، شبیه یک نان شیرینی حلقوی هستش که به صورت سرپا ایستاده هستن.  شما در داخل یک میز تنگ و باریک دراز می کشین که دو طرف آن مثل تونل است. بندهای مختلف و بالش ممکنه برای ثابت نگه داشتن شما مورد استفاده قرار بگیره. در طول اسکن سر، معمولا میز توسط یک وسیله ویژه ثابت نگه داشته  می شود.

وقتی که میز شما را به داخل اسکنر هدایت می کنه، آشکارگر و لوله اشعه ایکس دور شما می‌چرخند. هر چرخشی باعث ایجاد برش های مختلفی از تصاویر میشه. یک متخصص در اتاق جداگانه قرار داره و شما را می بینه .شما می تونید در طول فرآیند با این فرد ارتباط داشته باشین. او ممکنه از شما بخواهد نفس خودتون را  در موقعیت های خاص نگه دارین تا تصویر های تاری ایجاد نشه.

مراقبت‌ های بعد از سی تی اسکن:

بعد از آزمایش ، شما می توانید به زندگی معمولی خودتون برگردین. اگر ماده حاجب را گرفته باشید ممکنه به دستورالعمل های خاصی نیاز داشته باشید. در برخی از موارد، ممکنه از شما بخواهند زمان کوتاهی را قبل رفتن ازمحل منتظر باشین تا احساس بهتری بهتون دست بده. بعد از اسکن  به شما گفته می شه مایعات زیادی بخورید تا در دفع ماده حاجب به کلیه های شما کمک کند.

نتایج سی تی اسکن:

تصویر های سی تی اسکن، به عنوان فایل های داده ای الکترونیکی نگهداری می شن و معمولا توسط یک صفحه نمایش کامپیوتری مورد بررسی قرار می گیرد. یک رادیولوژیست برای بررسی تصویرهای سی تی اسکن نیاز هست. بعد از بررسی، گزارش به دست اومد از آنها به پزشک مربوطه ارسال می‌شود.

[تعداد: 0    میانگین: 0/5]
برچسب ها

بهترین متخصصان درمانکده

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن