جوراب واریس چیست؟ انواع، فواید، عوارض، نحوه پوشیدن و مدت زمان استفاده

جوراب واریس یا جوراب فشاری با وارد کردن فشار تدریجی به پا، باعث بهبود بازگشت خون وریدی می‌شود. بسیاری از افراد پس از استفاده از جوراب فشاری گزارش کرده‌اند که علائم آن‌ها مانند ورم، درد، احساس سنگینی و خستگی پا کاهش یافته است. با این حال، باید بدانید که جوراب واریس رگ‌های واریسی ایجادشده را از بین نمی‌برد و در صورت نیاز به درمان مداخله‌ای، نباید جایگزین روش‌های درمانی دیگر شود. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده همراه ما باشید تا شما را با انواع، فواید، کلاس فشار و نحوه استفاده از جوراب فشاری آشنا کنیم.

جوراب واریس چیست؟

جوراب واریس که به آن جوراب فشاری هم می‌گویند، نوعی جوراب ساق بلند کشسان و نسبتا چسبان است که با وارد کردن فشار ملایم به پا، موجب گردش خون بهتر در رگ‌ها می‌شود و در نتیجه، به بهبود علائم واریس پا کمک می‌کند.

این جوراب‌ها طوری طراحی شده‌اند که نسبت به جوراب‌های معمولی، چسبان‌تر هستند؛ به همین  دلیل می‌توانند ماهیچه‌ها و رگ‌های پا را تحت فشار قرار دهند و باعث بهبود جریان خون، کاهش درد و تورم پاها شوند. 

علاوه بر این، می‌توانند احتمال ابتلا به ترومبوز ورید عمقی (DVT) و دیگر بیماری‌های مرتبط با گردش خون را کاهش دهند. این جوراب‌ها انواع مختلفی دارند و در طول و میزان فشار متفاوتی عرضه می‌شوند. همچنین می‌توانید جوراب فشاری بدون قسمت پنجه و کف پا خریداری کنید. اگر کنجکاوید در مورد علت واریس پا در جوانی بدانید، می‌توانید مقاله مرتبط با آن را در درمانکده بخوانید.

جوراب واریس چگونه عمل می‌کند؟

جوراب واریس با ایجاد فشار تدریجی روی پا به بازگشت خون وریدی به سمت بالا کمک می‌کند. میزان این فشار در قسمت‌های مختلف جوراب یکسان نیست؛ معمولا بیشترین فشار در ناحیه مچ پا ایجاد می‌شود و هرچه جوراب به سمت ساق و بالاتر می‌رود، فشار آن کمتر خواهد شد.

نمی‌دونی چه جوراب واریسی برات مناسبه؟

همین امروز از متخصص راهنمایی بگیر

بهترین دکتر واریس پا در تهران

به گفته دکتر قلب و عروق، این الگوی فشار می‌تواند به تخلیه بهتر خون از وریدهای سطحی کمک کند و باعث شود وریدها برای بازگرداندن خون به سمت قلب عملکرد بهتری داشته باشند. این فرآیند کمک می‌کند تا خون در پاها تجمع پیدا نکند و احتمال تشکیل لخته کاهش یابد. اگر خون در رگ‌های پا تجمع پیدا کند و لخته تشکیل دهد، درد، تورم و احساس سنگینی در پاها ایجاد می‌شود و در موارد جدی‌تر، ممکن است لخته جدا شود و از طریق قلب حرکت کند و به ریه‌ها برسد. در چنین شرایطی، ریسک ابتلا به یک عارضه خطرناک به نام آمبولی ریه افزایش می‌یابد. 

البته باید بگوییم که جوراب فشاری عملکرد وریدها را به حالت طبیعی برنمی‌گرداند و دریچه‌های وریدی آسیب‌دیده را ترمیم نمی‌کند. نقش اصلی این جوراب‌ها، ایجاد فشار خارجی برای کمک به مدیریت بهتر علائم و بهبود بازگشت خون وریدی به سمت بالاست. به همین دلیل انتخاب نوع و میزان فشار جوراب‌های فشاری باید متناسب با شرایط فرد انجام شود.

When you first put them on, compression socks or stockings might feel uncomfortable and make your legs ache or feel sore. This is normal, and you should get used to them after a few wears. But if you have extreme pain, or your legs or feet become discolored, call your doctor right away. 
در اولین دفعات استفاده، جوراب فشاری ممکن است کمی ناراحت‌کننده باشد و باعث شود پاهایتان دردناک یا کوفته احساس شوند. این حالت طبیعی است و معمولا پس از چند بار استفاده به آن عادت می‌کنید. اما اگر درد شدید داشتید یا رنگ پاها یا انگشتان پا تغییر کرد، فورا با پزشک تماس بگیرید.

به نقل از سایت: webmd

مزایای جوراب واریس

اگر از جوراب فشاری به درستی استفاده کنید، می‌تواند به کاهش علائم واریس کمک کند. هدف اصلی استفاده از جوراب‌های فشاری، کمک به گردش بهتر خون در بدن است. دیگر مزایای آن عبارت‌اند از:

• کاهش تجمع خون در قسمت‌های پایین پا
• کاهش تورم و درد پاها
• بهبود خستگی و احساس سنگینی پاها
• جلوگیری از لخته خون در صورت نشستن یا ایستادن طولانی‌مدت
• تقویت عروق پا

لازم به ذکر است که میزان تاثیر جوراب واریس در افراد مختلف یکسان نیست و به عواملی مانند علت و شدت علائم، اندازه و نوع مناسب جوراب و میزان استفاده صحیح از آن بستگی دارد. اگر در کنار استفاده از جوراب فشاری، کنجکاوید در مورد نقش تغذیه در درمان این عارضه بیشتر بدانید، می‌توانید مقاله «برای درمان واریس چه بخوریم» را مطالعه کنید.

آیا جوراب واریس رگ‌های واریسی را درمان می‌کند؟

جوراب فشاری برای کنترل علائم و کمک به بازگشت خون وریدی استفاده می‌شود و رگ های عنکبوتی پا یا انواع دیگر رگ‌های واریسی را از بین نمی‌برد. به همین دلیل در افرادی که براساس بررسی‌های پزشکی به درمان مداخله‌ای نیاز دارند، جوراب فشاری جایگزین درمان واریس پا نمی‌شود. در راهنمای موسسه ملی سلامت و مراقبت (NICE) آمده افرادی که واریس همراه با رفلاکس وریدی طنابی دارند باید تحت درمان با ابلیشن حرارتی درون وریدی قرار بگیرند و فقط به استفاده طولانی‌مدت از جوراب فشاری بسنده نکنند. در کنار درمان مداخله‌ای، جوراب فشاری می‌تواند به کنترل علائم کمک کند.

انواع جوراب واریس

جوراب‌های فشاری از لحاظ طول و میزان فشار انواع مختلفی دارند. انتخاب طول مناسب به محل درگیری وریدها، میزان فشار مورد نیاز و شرایط فرد بستگی دارد و نمی‌توان یک مدل را برای همه افراد مناسب دانست. انواع رایج آن شامل موارد زیر هستند:

۱- جوراب زیر زانو

این مدل جواب فشاری تا زیر زانو امتداد دارد و در مواردی که نیاز به اعمال فشار در ناحیه ساق باشد، مورد استفاده قرار می‌گیرد. انتخاب جوراب فشاری زیر زانو باید براساس وضعیت فرد و توصیه متخصص انجام شود و ممکن است برای تمام انواع واریس مناسب نباشد.

۲- جوراب بالای زانو یا ران

این نوع جوراب فشاری قسمت بیشتری از پا را می‌پوشاند و دکتر قلب و عروق زمانی آن را توصیه می‌کند که نیاز به اعمال فشار در ناحیه بالاتر از ساق وجود داشته باشد. انتخاب این نوع جوراب واریس براساس محل بیماری، توصیه پزشک و تحمل فرد در برابر میزان فشار انجام می‌شود.

۳- جوراب شلواری یا بارداری

جوراب فشاری به حالت جوراب شلواری بخش بیشتری از پا را پوشش می‌دهد و مدل مخصوص بارداری دارد که از لحاظ شکل و طراحی با شرایط بدن در این دوره سازگار است. تفاوت اصلی این مدل با جوراب‌های فشاری دیگر در ناحیه پوشش و فرم قرارگیری روی بدن است و انتخاب آن باید با توجه به نیاز فرد انجام شود.

۴- جوراب پنجه باز یا بسته

در مدل جوراب واریس پنجه باز، انگشتان پا بیرون از جوراب قرار می‌گیرند؛ در حالی که جوراب پنجه بسته تمام قسمت پا را می‌پوشاند. تفاوت این ۲ مدل بیشتر به راحتی، شرایط استفاده و ترجیح فرد مربوط می‌شود و باز یا بسته بودن قسمت پنجه نشا‌ندهنده موثرتر بودن آن از لحاظ درمانی نیست.

۵- جوراب فشاری تدریجی

این نوع جوراب از لحاظ میزان فشار انواع مختلفی دارد و فشار آن در اطراف مچ پا بیشتر است و هرچه جوراب به سمت بالای پا می‌رود، میزان فشار کمتر می‌شود.

۶- جوراب ضد آمبولی (TED)

جوراب فشاری ضد آمبولی برای کمک به حفظ گردش خون و کاهش احتمال تورم شدید طراحی شده است. این نوع جوراب معمولا بعد از جراحی یا در شرایطی استفاده می‌شود که فرد بستری است.

کلاس فشار جوراب واریس چیست؟

جوراب‌های فشاری براساس فشار اعمال‌شده در پا طبقه‌بندی می‌شوند و آن را با واحد میلی‌متر جیوه (mmHg) بیان می‌کنند. میزان این فشار توسط تولیدکننده و اندازه‌گیری‌های آزمایشگاهی تعیین می‌شود. در برخی منابع اصطلاحاتی مانند کلاس ۱، ۲ و ۳ برای دسته‌بندی آن به کار می‌رود؛ اما این دسته‌بندی در همه استانداردها یکسان نیست. 

به زبان ساده می‌توان گفت، جوراب واریس با فشار بالاتر در شرایطی استفاده می‌شود که به حمایت فشاری بیشتری نیاز است و استفاده از آن اهمیت بیشتری برای ارزیابی تخصصی دارد. انتخاب فشار مناسب تنها براساس شدت ظاهری رگ‌های واریسی انجام نمی‌شود و عواملی مانند تشخیص پزشک، وضعیت خون‌رسانی شریانی، علائم و اندازه‌گیری دقیق پا باید در نظر گرفته شود. 

بنابراین نباید فکر کنید که یک کلاس فشار مشخص برای همه افراد مبتلا به واریس مناسب است. در برخی افراد، فشار نامناسب می‌تواند باعث ناراحتی یا عوارض پوستی و گردش خون شود. به همین دلیل بهتر است نوع و میزان فشار با توجه به شرایط فرد و دستور پزشک انتخاب شود.

بهترین جوراب واریس

بهترین جوراب فشاری لزما گران‌ترین یا شناخته‌شده‌ترین برند نیست؛ بلکه جورابی است که از نظر درجه فشار، اندازه، طول جوراب و نوع بیماری وریدی با شرایط فرد هماهنگ باشد. انتخاب بهترین جوراب واریس باید با نظر پزشک متخصص عروق انجام شود؛ زیرا نیاز افراد به میزان فشار و مدل جوراب متفاوت است. بسیاری از افراد هنگام جستجو به دنبال بهترین مارک جوراب واریس خارجی یا بهترین مارک جوراب واریس ایرانی هستند؛ اما بهتر است به جای انتخاب جوراب فشاری براساس نام برند، ابتدا با پزشک مشورت کنید تا مناسب‌ترین مدل و مارک با وضعیت پاهای شما پیشنهاد شود.

چطور سایز جوراب واریس را انتخاب کنیم؟

انتخاب سایز جوراب فشاری مناسب برای عملکرد صحیح جوراب و جلوگیری از فشار نامناسب اهمیت دارد. اندازه جوراب باید براساس جدول اندازه‌گیری شرکت سازنده تعیین شود؛ زیرا معیارهای اندازه‌گیری ممکن است در مدل‌ها و برندهای مختلف با هم تفاوت داشته باشند. برای انتخاب سایز مناسب جوراب فشاری معمولا بهتر است علاوه بر اندازه کفش یا وزن بدن، محیط مچ پا، محیط ساق پا، محیط ران و طول پا اندازه‌گیری شود.

زمان مناسب برای اندازه‌گیری سایز جوراب فشاری، وقتی است که پا ورم کمتری دارد؛ برای بسیاری از افراد صبح زمان مناسبی برای این کار محسوب می‌شود. در نهایت، اندازه‌های به دست آمده باید با جدول ارائه‌شده برای همان مدل جوراب تطبیق داده شود.

نشانه‌های سایز نامناسب

اگر جوراب فشاری اندازه مناسبی نداشته باشد، ممکن است با نشانه‌های زیر مواجه شوید:

• جوراب روی پا جمع شود، لوله شود یا مرتب به سمت پایین لیز بخورد.
• در قسمتی از پا چین‌های عمیق یا نوارهای فشاری ایجاد شود.
• درد، گزگز، بی‌حسی یا تغییر رنگ پوست به وجود بیاید.
• تورم در پایین یا بالای لبه جوراب بیشتر شود.

بهترین زمان پوشیدن جوراب واریس چه وقتی است؟

برای استفاده روزانه، بهتر است جوراب فشاری در ابتدای روز پوشیده شود؛ زیرا پا هنوز مدت زیادی در حالت ایستاده یا نشسته قرار نگرفته و ورم آن افزایش پیدا نکرده است. اگر پا قبل از پوشیدن جوراب متورم شده باشد، می‌توان طبق توصیه متخصص، برای مدتی آن را در وضعیت بالاتر از سطح بدن قرار دهید؛ سپس جوراب را بپوشید. می‌توانید در مورد زمان مناسب پوشیدن جوراب فشاری با متخصص قلب آنلاین مشورت کنید.

جوراب واریس را چند ساعت بپوشیم؟

زمانی که پزشک توصیه می‌کند از جوراب فشاری استفاده کنید، به این معنی است که باید بیشتر ساعات روز آن را بپوشید. مدت زمان و تعداد دفعات پوشیدن جوراب واریس باید توسط پزشک مشخص شود. در اغلب موارد، می‌توان جوراب فشاری را با خیال راحت برای چندین ساعت در روز پوشید. البته برنامه استفاده از جوراب واریس در شرایطی مانند بارداری، پس از بعضی اقدامات درمانی یا در صورت وجود زخم متفاوت است. اگر هنگام استفاده از جوراب فشاری، دچار درد، بی‌حسی، تغییر رنگ در پوست پا یا ورم در قسمت خاصی از پا می‌شوید، مناسب بودن سایز و فشار جوراب را ارزیابی کنید.

آیا می‌توان با جوراب واریس خوابید؟

اگر جوراب فشاری را با تجویز پزشک استفاده می‌کنید و پزشک توصیه کرده است آن را هنگام خواب هم بپوشید، حتما دستورالعمل پزشک را رعایت کنید. در غیر این صورت خوابیدن با جوراب واریس ضروری نیست؛ زیرا خارج کردن جوراب هنگام خواب به پوست فرصت استراحت می‌دهد و از آسیب پوستی احتمالی جلوگیری می‌کند.

نحوه پوشیدن جوراب واریس چگونه است؟

پوشیدن جوراب فشاری به شکل صحیح، نقش مهمی در اثرگذاری آن دارد. طرز استفاده از جوراب واریس به شرح زیر است:

• ابتدا مطمئن شوید پوست پا و خود جوراب خشک است.
• جوراب را تا قسمت پاشنه به سمت داخل برگردانید. (حواس‌تان باشد جوراب فشاری را مانند جوراب‌های معمولی گلوله نکنید.)
• پنجه پا را در قسمت مربوط به آن قرار دهید؛ سپس پاشنه را دقیقا در جای مشخص‌شده تنظیم کنید.
• جوراب مربوط به قسمت بالای پا را به آرامی و مرحله به مرحله روی ساق پا باز کنید.
• جوراب را نکشید یا نپیچانید و اجازه دهید به آرامی در جای خود قرار بگیرد.
• پس از پوشیدن جوراب فشاری، چین‌ها و قسمت‌های جمع‌شده را با دست صاف کنید.
• لبه بالایی جوراب را تا نزنید؛ زیرا ایجاد فشار در یک نقطه از پا می‌تواند مشکل‌ساز شود.

اگر زخم، عفونت، حساسیت پوستی یا خشکی شدید پوست دارید، قبل از استفاده از جوراب فشاری در مورد مناسب بودن آن با دکتر واریس مشورت کنید.

جوراب واریس را چگونه بشوییم و نگهداری کنیم؟

قبل از اقدام برای شستشوی جوراب فشاری، حتما دستورالعمل درج‌شده روی محصول را بررسی کنید؛ زیرا روش مراقبت از جوراب‌های فشاری ممکن است با توجه به جنس و ساختار آن متفاوت باشد. برای حفظ خاصیت کشسانی جوراب واریس، حواس‌تان باشد آن را به آرامی بشویید و از آب با حرارت بسیار زیاد استفاده نکنید. 

اگر در دستورالعمل نگهداری از جوراب فشاری منع استفاده از مواد سفیدکننده آمده، بهتر است به این نکته توجه کنید. همچنین بهتر  است جوراب فشاری را برای خشک شدن در معرض حرارت مستقیم قرار ندهید. از طرفی، اگر جوراب فشاری شما دچار تغییر اندازه یا از بین رفتن قابلیت کشسانی شده، نشان‌دهنده زمان تعویض آن است.

چه کسانی باید قبل از پوشیدن جوراب واریس مشورت کنند؟

پوشیدن جوراب فشاری برای همه افراد بدون ارزیابی قبلی مناسب نیست. اگر هر یک از شرایط زیر را دارید، بهتر است قبل از انتخاب و استفاده از جوراب فشاری با پزشک مشورت کنید:

• بیماری شریانی با احتمال کاهش خونرسانی شریانی
• تورم ناگهانی و بدون علت مشخص در یک پا
• زخم باز، عفونت پوستی یا پوست بسیار شکننده
• بی‌حسی یا نوروپاتی شدید همراه با احساس فشار و آسیب پوستی
• تورم شدید مرتبط با ترسایی قلبی یا بیماری‌های سیستمیک بدون علت مشخص
• سابقه لخته ورید عمقی (DVT) با علائم جدید و احتمال وجود لخته خون 

برای آشنایی با بهترین ورزش برای واریس پا، می‌توانید مقاله مرتبط با آن را در درمانکده مطالعه کنید.

عوارض جوراب واریس

استفاده نامناسب یا پوشیدن نادرست جوراب فشاری می‌تواند باعث بروز علائم زیر شود:

• تحریک و آسیب پوستی
• درد، گزگز یا بی‌حسی در پاها
• متمرکز شدن فشار در یک ناحیه و ایجاد نوار فشاری روی پوست
• افزایش ورم در قسمت پایین یا بالای لبه جوراب
• ایجاد تغییر رنگ یا دمای پا

اگر متوجه شدید که جوراب فشاری بیش از حد تنگ است یا هنگام استفاده باعث ایجاد درد، بی‌حسی، تغییر رنگ پوست یا سرد شدن پا شده، بهتر است آن را خارج کنید و برای بررسی سایز، میزان فشار و وضعیت گردش خون از پزشک کمک بگیرید.

کاربرد و فواید جوراب واریس در بارداری

در دوران بارداری، جوراب فشاری می‌تواند برای کمک به کاهش ورم و برخی علائم واریس مورد استفاده قرار بگیرد. براساس اطلاعات منتشرشده  در موسسه ملی سلامت و مراقبت (NICE) استفاده از جوراب فشاری برای کاهش علائم ورم پا در بارداری قابل بررسی است. با این حال، نوع و میزان فشار مناسب برای هر فرد باید با توجه به شرایط او انتخاب شود. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد واریس پا در بارداری و واریس واژن در بارداری، می‌توانید مقاله مرتبط با آن را در درمانکده مطالعه کنید.

جوراب واریس بعد از لیزر یا اسکلروتراپی چقدر استفاده می‌شود؟

مدت استفاده از جوراب فشاری بعد از درمان‌های مداخله‌ای مانند لیزر واریس پا یا اسکلروتراپی واریس به نوع اقدام انجام‌شده و دستور تیم درمان بستگی دارد. براساس راهنمای موسسه ملی سلامت و مراقبت (NICE)، اگر پزشک پس از عمل واریس پا یا دیگر درمان‌های مداخله‌ای توصیه کرده که از جوراب فشار استفاده شود، بهتر است دوره استفاده بیشتر از ۷ روز نشود. با این حال، بیمار باید دستورالعمل پزشک را در اولویت قرار دهد و مدت زمان استفاده تعیین‌شده را خودسرانه تغییر ندهد. همچنین به یاد داشته باشید که جوراب فشاری نباید جایگزین استفاده از قرص واریس یا پماد برای درمان واریس شود؛ زیرا هر یک از این درمان‌های حمایتی اثرگذاری خاص خودشان را دارند و در صورت تجویز توسط پزشک، استفاده از آن‌ها ضروری است.

کلام پایانی

جوراب واریس یکی از روش‌های حمایتی برای مدیریت علائم مشکلات وریدی پا است که با ایجاد فشار تدریجی، به بهبود بازگشت خون و کاهش نشانه‌هایی مانند ورم، احساس سنگینی و ناراحتی پا کمک می‌کند. البته این جوراب‌ها رگ‌های واریسی را از بین نمی‌برند و در صورت نیاز به درمان‌های مداخله‌ای، نباید جایگزین آن‌ها شوند.

اگر در مورد جوراب فشاری سوالات بیشتری دارید، می‌توانید به وب‌سایت درمانکده سر بزنید و از پزشک متخصص واریس مشورت بگیرید. همچنین درمانکده امکان مشاهده پروفایل پزشکان، بررسی تخصص‌ها، آخرین نوبت‌های خالی و خواندن نظرات بیماران قبلی را برای شما فراهم کرده است تا با آگاهی بیشتری برای رزرو نوبت جهت مراجعه حضوری یا مشاوره آنلاین تلفنی، متنی و تصویری اقدام کنید.

سوالات متداول

منابع: webmd | sciencedirect | ncbi