علت واریس پا در جوانی معمولا متفاوت است و به عواملی مانند ژنتیک، کم‌تحرکی، نشستن یا ایستادن طولانی‌مدت، اضافه‌وزن و تغییرات هورمونی مربوط می‌شود. اگرچه افزایش سن احتمال ابتلا به واریس را بیشتر می‌کند، اما این مشکل ممکن است در نوجوانی، دهه بیست یا سی‌سالگی نیز در برخی افراد بروز کند. واریس در جوانان همیشه با درد یا سنگینی پا همراه نیست و گاهی ابتدا به شکل رگ‌های برجسته و پیچ‌خورده دیده می‌شود.
البته هر رگ برجسته‌ای نشانه واریس نیست؛ در ورزشکاران، افزایش حجم عضلات یا کم‌بودن چربی زیرپوستی می‌تواند رگ‌های طبیعی پا را برجسته‌تر کند. تشخیص علت واریس در سن پایین به بررسی ظاهر رگ‌ها، علائم و سابقه فرد بستگی دارد. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده به مهم‌ترین علت واریس در سن پایین اشاره می‌کنیم.
- آیا واریس در جوانی طبیعی است؟
- چرا بعضی افراد در جوانی واریس می‌گیرند؟
- آیا بدنسازی یا ورزش سنگین باعث واریس در جوانی می‌شود؟
- کمبود چه ویتامینی باعث واریس می‌شود؟
- آیا واریس در جوانی ارثی است؟
- آیا رگ‌های برجسته پا در جوانی حتما واریس هستند؟
- واریس در نوجوانی چه اهمیتی دارد؟
- چه زمانی واریس در سن پایین نیاز به بررسی پزشک دارد؟
- واریس در جوانی چگونه تشخیص داده می‌شود؟
- آیا درمان واریس در جوانان با افراد مسن فرق دارد؟
- آیا می‌توان از واریس در جوانی پیشگیری کرد؟
- سخن نهایی
- سوالات متداول
آیا واریس در جوانی طبیعی است؟
واریس فقط مختص افراد سالمند نیست و اولین علائم واریس پا در جوانان ممکن است با احساس سنگینی، درد خفیف، خارش یا برجسته‌شدن تدریجی رگ‌های پا شروع شود. اگرچه افزایش سن یکی از عوامل خطر واریس محسوب می‌شود، اما برای ابتلا به آن محدودیت سنی مشخصی وجود ندارد. در برخی افراد، به‌دلیل ضعف مادرزادی دیواره یا دریچه‌های وریدی و زمینه ژنتیکی، رگ‌های واریسی حتی از دوران نوجوانی ظاهر می‌شوند.
بااین‌حال، طبیعی بودن امکان بروز واریس در سن پایین به این معنا نیست که هر رگ برجسته‌ای را باید واریس دانست یا علائم آن را نادیده گرفت. در افراد لاغر و ورزشکار، معمولا کم‌بودن چربی زیرپوستی یا افزایش حجم عضلات، علت رگ‌های برجسته پا در جوانی است و این موضوع هیچ اختلالی در عملکرد دریچه‌های وریدی ایجاد نمی‌کند. اگر رگ‌های شما حالت پیچ‌خورده و برجسته دارند یا با علائمی مانند درد، سنگینی، خارش و تورم پا همراه هستند، بهتر است از یک متخصص قلب و عروق برای بررسی دقیق‌تر کمک بگیرید.
چرا بعضی افراد در جوانی واریس می‌گیرند؟
علت واریس در جوانی به عوامل مختلفی بستگی دارد. ضعف یا اختلال عملکرد دریچه‌های وریدی می‌تواند در کنار زمینه ژنتیکی و عواملی مانند بی‌تحرکی، ایستادن طولانی، اضافه‌وزن، تغییرات هورمونی یا سابقه آسیب وریدی، احتمال بروز واریس را افزایش دهد. اما چرا در جوانی واریس می‌گیریم؟ در ادامه به مهم‌ترین دلایل بروز این عارضه در سن جوانی اشاره شده است:
۱. سابقه خانوادگی و زمینه ژنتیکی
یکی از مهم‌ترین عواملی که می‌تواند احتمال واریس پا در جوانی را افزایش دهد، سابقه خانوادگی است. اگر واریس در اعضای نزدیک خانواده وجود داشته باشد، احتمال بروز آن در فرد بیشتر می‌شود. واریس و ژنتیک با هم ارتباط دارند و وراثت می‌تواند بر ویژگی‌های دیواره وریدها و عملکرد دریچه‌هایی که از برگشت خون جلوگیری می‌کنند اثر بگذارد. بااین‌حال، داشتن سابقه خانوادگی به معنی ابتلای حتمی به این عارضه نیست.
به خاطر داشته باشید که واریس فقط به پاها محدود نیست و در برخی زنان، تغییرات دوران بارداری می‌تواند به ایجاد واریس واژن در بارداری منجر شود.
نمی‌دونی رگ‌های برجسته پات واریسه یا نه؟
همین امروز از متخصص راهنمایی بگیر۲. نشستن یا ایستادن طولانی
واریس و کم‌تحرکی می‌توانند با یکدیگر ارتباط داشته باشند و از همین رو این موضوع به عنوان علت واریس پا در جوانی شناخته می‌شود. در پاسخ به این سوال که آیا دویدن باعث واریس می‌شود یا خیر، باید بدانید که این موضوع به شرایط و علائم فرد بستگی دارد. نشستن طولانی پشت میز، رانندگی‌های طولانی یا کارهایی مانند فروشندگی، آرایشگری و پرستاری که فرد را برای مدت زیادی در یک وضعیت نگه می‌دارند، می‌توانند بازگشت خون وریدی از پاها را دشوارتر کنند.
در افراد مستعد، این وضعیت ممکن است احتمال بروز یا تشدید مشکلات وریدی را افزایش دهد. بااین‌حال، نباید گفت واریس و ایستادن طولانی یا نشستن‌های بی‌وقفه به‌تنهایی باعث ایجاد واریس می‌شود؛ مدت و شدت بی‌حرکتی و سایر عوامل خطر نیز اهمیت دارند. اگر واریس در سی سالگی با درد، سنگینی یا تورم همراه باشد، ارزیابی پزشکی می‌تواند علت و شدت درگیری وریدی را مشخص کند.
۳. اضافه‌وزن و چاقی
بررسی‌های انجام شده در مورد واریس و اضافه وزن نشان می‌دهند که وزن اضافی می‌تواند فشار واردشده بر سیستم وریدی اندام‌های تحتانی را افزایش دهد و ازهمین‌رو به‌عنوان یکی از عوامل خطر بیماری‌های وریدی شناخته می‌شود. این ارتباط به معنای آن نیست که هر فرد دارای اضافه‌وزن به واریس مبتلا می‌شود یا افراد با وزن طبیعی در معرض آن نیستند.
۴. تغییرات هورمونی، بارداری و داروهای حاوی استروژن
برای شناخت علت واریس پا در جوانی باید تغییرات هورمونی و تاثیر آن‌ها بر وریدها را نیز در نظر گرفت. تغییرات هورمونی می‌تواند روی دیواره وریدها اثر بگذارد و در برخی افراد احتمال بروز واریس را افزایش دهد. در زنان جوان، بارداری و بعضی روش‌های هورمونی حاوی استروژن با افزایش احتمال مشکلات وریدی مرتبط هستند؛ اما نمی‌توان مصرف داروهای هورمونی را به‌عنوان علت قطعی واریس در نظر گرفت. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد واریس پا در بارداری می‌توانید به این مقاله مراجعه کنید.
۵. سابقه DVT یا آسیب قبلی ورید
سابقه ترومبوز ورید عمقی (DVT) می‌تواند در ایجاد بیماری وریدی نقش داشته باشد. لخته ممکن است پس از برطرف‌شدن، به دریچه‌های وریدی آسیب بزند و باعث اختلال در بازگشت خون شود. بااین‌حال، این موضوع عامل قطعی ایجاد واریس نیست و به‌عنوان یکی از عوامل خطر مهم، به‌ویژه در بیماری وریدی ثانویه، مطرح است. در مواردی که درمان مداخله‌ای لازم باشد، عمل واریس پا یکی از گزینه‌های قابل بررسی است، اما روش مناسب برای همه افراد یکسان نیست.
۶. سیگار و سبک زندگی
سیگار کشیدن خطر ابتلا به بیماری‌های وریدی و واریس را افزایش می‌دهد، اما به تنهایی موجب بروز این عارضه نمی‌شود. علت واریس در سن پایین معمولا حاصل تعامل چند عامل زمینه‌ای مانند کم‌تحرکی و بی‌حرکتی طولانی‌مدت در کنار مصرف دخانیات است که می‌توانند بر گردش خون وریدی اثر بگذارند.
آیا بدنسازی یا ورزش سنگین باعث واریس در جوانی می‌شود؟
بدنسازی و ورزش سنگین به‌تنهایی باعث ایجاد واریس در جوانی نمی‌شوند، اما بعضی تمرین‌های شدید در افراد مستعد ممکن است بر علائم وریدی اثر بگذارند. در پاسخ به این سوال که هر رگ برجسته پا در ورزشکار واریس است؟ باید بگوییم در افرادی که به‌طور منظم ورزش می‌کنند، افزایش جریان خون، رشد عضلات و کاهش چربی زیرپوستی می‌تواند وریدهای سطحی را برجسته‌تر کند که این حالت لزوما نشانه بیماری وریدی نیست.
تمرین‌هایی که با زور زدن و حبس تنفس همراه هستند، مانند بعضی حرکات سنگین، موجب افزایش فشار خون به‌طور موقت می‌شوند و این موضوع موجب تشدید علائم واریس می‌شود. بنابراین، اگر رگ‌های پا پس از شروع ورزش برجسته‌تر شده‌اند، پزشک مشخص می‌کند که وریدها طبیعی برجسته هستند یا فرد به واریس مبتلا شده است. اگر درد، سنگینی، تورم یا تغییرات پوستی نیز وجود دارد، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در انتخاب ورزش برای واریس پا باید شدت و نوع فعالیت با وضعیت وریدها و علائم فرد متناسب باشد.
کمبود چه ویتامینی باعث واریس می‌شود؟
کمبود هیچ ویتامین مشخصی به‌عنوان علت مستقیم واریس پا شناخته نشده است. ویتامین C و ترکیباتی مانند فلاونوئیدها به‌دلیل نقش احتمالی در سلامت عروق و بافت همبند مورد توجه قرار گرفته‌اند، اما شواهدی وجود ندارد که مصرف این آن‌ها بتواند از واریس پیشگیری یا وریدهای واریسی موجود را برطرف کند. برای کنترل این عارضه، نمی‌توان به مصرف قرص واریس تکیه کرد و ابتدا باید مشخص شود رگ‌های برجسته واقعا ناشی از واریس هستند یا علت دیگری دارند. بهتر است مکمل‌ها در صورت وجود کمبود مشخص و با نظر پزشک مصرف شوند.
اگر این سوال برایتان مطرح شده که برای درمان واریس چه بخوریم، باید بدانید که داشتن یک رژیم غذایی متنوع و دریافت کافی مواد مغذی برای حفظ سلامت پوست، بافت همبند و عروق اهمیت دارد، اما جبران کمبود یک ویتامین به‌تنهایی باعث از بین رفتن رگ‌های واریسی نمی‌شود. علت واریس پا در جوانی بیشتر با عواملی مانند اختلال عملکرد دریچه‌های وریدی و زمینه ژنتیکی ارتباط دارد.
آیا واریس در جوانی ارثی است؟
واریس و ژنتیک تا حدودی با هم ارتباط دارند، اما بهتر است این عارضه را یک بیماری کاملا ژنتیکی در نظر نگیریم. سابقه خانوادگی یکی از عوامل خطر شناخته‌شده واریس است و افرادی که یکی از اعضای خانواده‌شان به این عارضه مبتلا است، بیشتر در معرض بروز آن قرار دارند. ضعیف بودن دیواره وریدها و عملکرد دریچه‌هایی مربوط در اثر عوامل ژنتیکی در کنار عواملی مانند ایستادن یا نشستن طولانی، اضافه‌وزن یا تغییرات هورمونی، ممکن است موجب بروز واریس در سن پایین‌تر شود.
Genetics is the leading cause of vein disease and accounts for about eighty percent of cases. It is not unusual to find varicose veins in young adults in their twenties and adolescents if the condition is inherited.
به نقل از وب‌سایت modernheartandvascular
ژنتیک یکی از مهم‌ترین عوامل ابتلا به بیماری‌های وریدی است و گفته می‌شود حدود ۸۰ درصد موارد با زمینه ارثی ارتباط دارند. در صورت وجود واریس در خانواده، ممکن است این مشکل حتی در نوجوانی یا دهه بیست زندگی نیز ظاهر شود.
بااین‌حال، واریس ارثی به این معنا نیست که اگر والدین به واریس مبتلا هستند، حتما فرزندان نیز با این عارضه روبه‌رو خواهند شد و برعکس.
آیا رگ‌های برجسته پا در جوانی حتما واریس هستند؟
برجسته شدن رگ‌ها همیشه نشانه واریس نیست. در افراد جوان، به‌ویژه ورزشکاران و افرادی که چربی زیرپوستی کمی دارند، وریدهای سطحی ممکن است به‌طور طبیعی واضح‌تر دیده شوند. از طرف دیگر، رگ‌های عنکبوتی و واریس واقعی ظاهر و ویژگی‌های متفاوتی دارند. بنابراین، شکل رگ و وجود علائم می‌تواند برای تشخیص اولیه مفید باشد، اما تشخیص قطعی باید توسط پزشک انجام شود. در جدول زیر به تفاوت‌های اصلی ورید طبیعی، رگ عنکبوتی و واریس اشاره کرده‌ایم:
| وضعیت رگ | ویژگی ظاهری | علائم همراه |
|---|---|---|
| ورید طبیعی برجسته | نسبتا مستقیم و بدون پیچ‌خوردگی واضح؛ بیشتر در ورزشکاران یا افراد لاغر | معمولا بدون علامت |
| رگ عنکبوتی | رگ‌های بسیار ریز قرمز، آبی یا بنفش که به‌صورت شبکه‌ای یا شاخه‌ای | بیشتر جنبه ظاهری، گاهی همراه با سوزش یا خارش |
| واریس | رگ‌های گشاد، برجسته، گره‌دار و پیچ‌خورده، معمولا واضح‌تر از سطح پوست | در برخی موارد همراه با سنگینی، درد، خارش یا تورم پا |
رگ های عنکبوتی پا با واریس واقعی تفاوت دارند و نباید این دو اصطلاح را به‌جای یکدیگر به کار برد.
واریس در نوجوانی چه اهمیتی دارد؟
واریس در نوجوانی ممکن است ایجاد شود، اما شیوع آن در این سن نسبت به سنین بالاتر کمتر است. در برخی نوجوانان، زمینه ژنتیکی یا ضعف عملکرد دریچه‌های وریدی می‌تواند باعث ظاهرشدن رگ‌های واریسی شود. بنابراین، مشاهده واریس در سن پایین لزوما نشانه یک بیماری جدی نیست، اما در صورت بروز زودهنگام، بهتر است عوامل زمینه‌ای نیز در نظر گرفته شوند.
اگر واریس زودرس با علائمی مثل تورم قابل‌توجه، تفاوت اندازه دو اندام، درد مداوم یا تغییرات پوستی همراه شود، مراجعه به متخصص واریس برای بررسی وضعیت جریان خون وریدی و علت بروز مشکل ضروری است. در موارد غیرمعمول، برخی ناهنجاری‌های وریدی مادرزادی یا آناتومیک نیز می‌توانند با بروز زودهنگام یا غیرطبیعی رگ‌های واریسی ارتباط داشته باشند. اگر واریس نیاز به درمان مداخله‌ای داشته باشد، پزشک بر اساس وضعیت وریدها مشخص می‌کند که روش‌هایی مانند لیزر واریس پا مناسب هستند یا خیر.
درد و سنگینی پا با رگ‌های برجسته داری؟
همین حالا برای تشخیص و درمان اقدام کنچه زمانی واریس در سن پایین نیاز به بررسی پزشک دارد؟
واریس در سن پایین همیشه نیاز به اقدام فوری ندارد، اما بعضی علائم می‌توانند نشان‌دهنده بیماری وریدی قابل‌توجه‌تر یا عارضه آن باشند. اگر فردی پیش از بارداری سابقه واریس داشته باشد، ممکن است در دوران بارداری نیز علائم واریس بارداری را تجربه کند. اگر علائم زیر را تجربه می‌کنید، مراجعه به پزشک ضروری است:
- درد، سنگینی، خارش یا تورم مداوم پا
- واریس واضح در سن بسیار پایین یا پیشرفت سریع رگ‌ها
- درگیری شدید یک پا یا تفاوت واضح بین دو پا
- تغییرات پوستی شامل تغییر رنگ پوست، اگزما، سفت‌شدن پوست یا ایجاد زخم در اطراف رگ‌های واریسی
- رگ سفت، قرمز و دردناک
- سابقه DVT یا تورم ناگهانی یک پا، به‌خصوص همراه با درد
- خونریزی از رگ واریسی
- تنگی نفس یا درد قفسه سینه همراه با تورم یا درد پا
استفاده خودسرانه از پماد برای درمان واریس تاثیری ندارد؛ در صورت وجود علائم، مراجعه به پزشک ضروری است.
واریس در جوانی چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص واریس در جوانی معمولا با معاینه پاها شروع می‌شود. پزشک برای پیدا کردن علت واریس پا در جوانی، ظاهر رگ‌ها، محل و میزان برجسته‌بودن آن‌ها و علائمی مانند درد، سنگینی، خارش یا تورم را بررسی می‌کند و درباره سابقه خانوادگی و مشکلات وریدی نیز سوال می‌پرسد. در بسیاری از موارد، معاینه برای تشخیص اولیه واریس کافی است. اگر پزشک به نارسایی یا رفلاکس وریدی مشکوک باشد، ممکن است سونوگرافی داپلر واریس (Duplex Ultrasound) را برای بررسی جریان خون و عملکرد دریچه‌های وریدی درخواست کند.
این بررسی مشخص می‌کند که آیا برگشت غیرطبیعی خون در وریدها وجود دارد و کدام رگ‌ها درگیر هستند. نتیجه این بررسی در انتخاب روش درمان نیز اهمیت دارد و روش‌هایی مانند اسکلروتراپی واریس بر اساس وضعیت وریدها و شرایط فرد انتخاب می‌شوند. در واریس‌هایی که از سن بسیار پایین شروع شده‌اند، فقط یک پا را درگیر کرده‌اند یا با تورم و تغییرات پوستی همراه هستند، بررسی دقیق‌تر اهمیت بیشتری دارد.
آیا درمان واریس در جوانان با افراد مسن فرق دارد؟
اصول انتخاب بهترین روش درمان واریس پا در جوانان و افراد مسن تفاوت اساسی ندارد و بیشتر به شدت علائم، وضعیت و آناتومی وریدها و نتیجه سونوگرافی داپلر بستگی دارد. در مواردی که واریس علائم قابل‌توجهی ایجاد نمی‌کند، اقداماتی مانند فعالیت بدنی مناسب، پرهیز از بی‌تحرکی طولانی و سایر روش‌های مراقبت از خود می‌توانند به کنترل علائم کمک کنند.
در صورت نیاز ممکن است پزشک از روش‌هایی مانند ابلیشن درون‌وریدی (Ablation)، اسکلروتراپی یا فلبکتومی برای درمان استفاده کند. انتخاب میان این روش‌ها به الگوی درگیری وریدها و شرایط هر فرد بستگی دارد.
آیا می‌توان از واریس در جوانی پیشگیری کرد؟
اگر زمینه ژنتیکی و عوامل غیرقابل‌تغییر وجود داشته باشد، نمی‌توان از واریس به‌طور صددرصدی پیشگیری کرد. بااین‌حال، مدیریت عوامل موثر می‌تواند به کاهش فشار بر سیستم وریدی و کنترل برخی علائم کمک کند. مهم‌ترین روش‌های جلوگیری از واریس پا در نوجوانی و جوانی عبارت‌اند از:
- دوره‌های طولانی نشستن یا ایستادن را قطع کنید: اگر برای مدت زیادی در یک وضعیت می‌مانید، در فواصل منظم حرکت کنید و راه بروید تا پاها برای مدت طولانی بی‌حرکت نمانند.
- وزن را در محدوده سالم حفظ کنید: حفظ وزن در محدوده سالم می‌تواند فشار واردشده بر سیستم وریدی پاها را کاهش دهد.
- فعالیت بدنی منظم داشته باشید: پیاده‌روی و سایر فعالیت‌های بدنی متناسب با شرایط فرد می‌توانند به حرکت خون در وریدهای پا کمک کنند.
- از سیگار دوری کنید: پرهیز از مصرف دخانیات بخشی از سبک زندگی سالم است و می‌تواند به کاهش عوامل خطر مرتبط با بیماری‌های عروقی کمک کند.
- علائم مداوم یا پیشرفت سریع رگ‌ها را نادیده نگیرید: اگر رگ‌های برجسته همراه با درد، سنگینی، تورم یا تغییرات پوستی هستند یا در مدت کوتاهی بیشتر شده‌اند، بررسی پزشکی می‌تواند به شناسایی زودهنگام مشکلات وریدی کمک کند.
در برخی افراد، استفاده از جوراب واریس می‌تواند به کاهش علائمی مانند احساس سنگینی و تورم پا کمک کند.
سخن نهایی
در این مقاله به علت واریس پا در جوانی اشاره کرد. به‌طورکلی واریس می‌تواند در سنین پایین هم ایجاد شود و عواملی مانند زمینه ژنتیکی، کم‌تحرکی، ایستادن طولانی و اضافه‌وزن در بروز آن نقش دارند. اگر رگ‌های برجسته پا با درد، سنگینی، تورم، تغییرات پوستی یا پیشرفت سریع همراه هستند، می‌توانید از طریق درمانکده با یک متخصص قلب آنلاین مشورت کنید. همچنین می‌توانید بعد از بررسی پروفایل پزشکان و مطالعه نظرات سایر بیماران، در صورت نیاز، از طریق درمانکده برای مراجعه حضوری در مطب نوبت بگیرید.
سوالات متداول
بله. مهم‌ترین علت واریس در بیست سالگی به عوامل ژنتیکی، کم‌تحرکی، نشستن یا ایستادن طولانی‌مدت و اضافه‌وزن مربوط می‌شود.
اغلب واریس جوانان اورژانسی نیست، اما درد و تورم مداوم، پیشرفت سریع، تغییرات پوستی یا درگیری شدید یک‌طرفه باید ارزیابی شود.
رگ برجسته بعد از ورزش لزوما واریس نیست و ورزش سنگین به‌تنهایی علت قطعی محسوب نمی‌شود.
نشستن طولانی یکی از عوامل خطر است، به‌ویژه در افراد مستعد؛ اما معمولا تنها علت بیماری نیست.
هورمون‌های استروژنی می‌توانند بر دیواره ورید اثر بگذارند و در بعضی افراد با افزایش ریسک همراه باشند، اما رابطه برای هر فرد قطعی نیست.
منابع: centerforvein | ivycardiovascular | vasculardoctorsravan
