سلامت عمومیآرشیو نوشته‌هاراهنماها و دستورالعمل های مقابله با ویروس کروناسلامت روانویروس کرونا

تاثیر استرس روی سیستم ایمنی بدن

افراد زیادی به تجربه دریافته‌­اند که بین اضطراب و بیماری ارتباط وجود دارد. هنگامی که در خانه یا محل کار دچار اضطراب می‌شویم، سرماخوردگی، آنفلونزا، تبخال و حساسیت تشدید می­‌شود. به همین دلیل ویروس کرونا هم از این قاعده مستثنی نیست. افراد مبتلا به ویروس کرونا اگر تحت استرس قرار بگیرند دچار تضعیف سیستم ایمنی بدن می‌شوند. برای رهایی از این استرس و بررسی احتمال ابتلا به کرونا در تست کرونا رایگان شرکت کنید.

برای درمان استرس و اضطراب به اینجا سر بزنید.

ارتباط بین استرس و بیماری متفاوت است: دسته‌­ای تا زمانی­‌که به مرخصی می‌روند، هرگز بیمار نمی­‌شوند (یعنی بعد از تمام شدن استرس) و بعد تمام مدت را صرف مبارزه با ویروس می­‌کنند. دسته‌ی دیگر به محض مواجه شدن با استرس و اضطراب دچار بیماری می‌شوند. امروزه بسیاری از محققان به­‌خاطر ارتباطاتی از این دست درحال تحقیق به­‌روی این موضوع هستند که آیا واقعا بین اضطراب و بیماری ارتباط هست (و اگر بله چگونه؟). یکی از اصلی­‌ترین موارد قابل توجه در این تحقیق، مطالعه­‌ی تاثیر استرس به­‌روی سیستم ایمنی است زیرا یکی از راه‌­های بروز بیماری در اثر استرس، تاثیر آن به­‌روی سیستم ایمنی است.

سیستم ایمنی بدن چگونه کار می‌کند؟

کار سیستم ایمنی محافظت از بدن در برابر عوامل و سایر موادی است که باعث بروز بیماری می‌­شود و برای بدن مضر است. سلول­‌های سیستم ایمنی (یعنی گلبول سفید) از طریق خون در سراسر بدن جریان دارد و در اندام­‌های مختلفی، از جمله مغز استخوان، غده­‌ی تیموس، غدد لنفاوی و طحال نیز دیده می­‌شود. گلبول سفید انواع مختلفی دارد ولی مهم‌­ترین نوع آن در این زمینه لنفوسیت است. برخی از آزمایشات تعیین سلامت سیستم ایمنی تنها تعداد گلبول­‌های سفید خون را مشخص می­‌کنند و در برخی دیگر میزان کیفیت تعداد پادتن‌­های بدن تعیین می­‌شود. هنگام هجوم عوامل مضر به بدن، تعدادی از لنفوسیت‌­ها پروتئینی به نام پادتن تولید می‌کنند. پادتن به­‌محض تولید شدن، به مواد مضر می­‌چسبد تا سایر گلبول­‌های سفید آن را از بین ببرند و از بروز عفونت جلوگیری می­‌کند.

گلبول سفید
گلبول سفید

در دیگر آزمایشات مربوط به سیستم ایمنی، عملکرد تعدادی از لنفوسیت­‌های خاص سنجیده می‌­شود. استرس با انکوباسیون کردن گلبول­های سفید به‌­مدت چند روز ظرفیت لنفوسیت برای مبارزه با عفونت و تکثیر شدن را تضعیف می­‌کند. گفته می­‌شود هرچه میزان تکثیر بالاتر باشد، گلبول سفید عملکرد بهتری دارد. اهمیت تکثیر در این است که با هجوم عامل بیماری‌­زا به بدن، سلول­‌های ایمنی باید قبل از حذف موفقیت­‌آمیز آن تکثیر شوند تا تعداد خود را افزایش دهند. در نوع دیگری از آزمایش میزان «سمیت سلول کشنده‌­ی طبیعی» ارزیابی می‌­شود. در این روش، به­‌مدت چندساعت گلبول‌های سفید را با سلول­‌های تومور انکوباسیون می­‌کنیم تا میزان تاثیرگذاری آن در از بین بردن تومور مشخص شود. گلبول­‌های سفید هرچقدر بتوانند تعداد بیشتری از تومورها را از بین ببرند، یعنی عملکرد سلول­های کشنده‌­ی طبیعی بهتر است. اهمیت این پتانسیل در این است که سلول­‌های کشنده­‌ی طبیعی یکی از سریع­‌ترین سلول­‌های سیستم ایمنی هستند که هنگام مبارزه با ویروس و تومور واکنش نشان می­‌دهند.

عوامل استرس‌­زا

تحقیقاتی که تمرکز خود را به­‌روی تعیین رابطه‌­ی میان استرس و سیستم ایمنی گذاشته‌­اند، تاثیر عوامل مختلفی نظیر امتحان، سوگواری، طلاق، بیکاری، محاسبه­‌ی ذهنی و مراقبت از یکی از بستگان مبتلا به آلزایمر را بررسی کرده­‌اند. درمجموع، یافته­‌ها حاکی از این است که استرس هم به تغییر تعداد گلبول­‌های سفید خون و هم تعداد پادتن­‌های موجود در خون مربوط می­‌شود. به­‌علاوه، استرس در عملکرد سیستم ایمنی نیز تغییر ایجاد می­‌کند. یعنی، افرادی که دچار استرس می­‌شوند با کاهش شدید میزان تکثیر لنفوسیت و سمیت سلول­‌های کشنده‌­ی طبیعی روبه­‌رو هستند. به­‌نظر می­‌رسد بین مدت زمان استرس و میزان تغییر ایمنی ارتباط وجود دارد. مثلا، هرچقدر استرس طولانی‌­تر باشد، تعداد بیشتری از گلبول­‌های سفید خون کاهش پیدا می­‌کند. همچنین استرس درون‌­فردی (مانند طلاق و سوگواری) در مقایسه با استرس ناشی از امتحان یا بی­کاری تاثیر متفاوتی به­‌روی سیستم ایمنی می­‌گذارد.

 

 

ارتباط بین وضعیت روانی منفی (مثل اضطراب و افسردگی) و متغیرهای سیستم ایمنی نیز مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاکی از این است که افسردگی و اضطراب با کاهش تکثیر لنفوسیت و سلول­‌های کشنده­‌ی طبیعی و همچنین تغییر در تعداد گلبول­‌های سفید خون و میزان پادتن­‌های موجود در خون مرتبط است. به­‌نظر می­رسد توانایی بدن در تولید پادتن برای یک عامل خاص به میزان اضطراب فرد وابسته است: هرچه اضطراب بیشتر باشد، پس از مواجهه با عامل بیماری‌­زا پادتن­‌های کم­تری تولید می­‌شود.

استرس یا وضعیت منفی روانی چطور می­‌تواند سیستم ایمنی را دستخوش تغییر کند؟

مکانیزم‌­های روانی و رفتاری پاسخ احتمالی این پرسش را فراهم کرده‌­اند. پاسخ مکانیزم روانی این است که استرس با فعال شدن چند سیستم، ازجمله محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال و دستگاه عصبی سمپاتیک، همراه است. فعال شدن این دو گذرگاه منجر به بالا رفتن میزان هورمون­‌های خاصی، مثل کورتیزول و کاته‌­کولامین­‌ها (اپی­نفرین و نوراپی­نفرین)، در خون می­‌شود. میزان این هورمون­‌ها در خون در عملکرد سیستم ایمنی تاثیر می‌گذارد. مثلا، افزایش شدید کورتیزول و اپی­نفرین منجر به کاهش تعداد گلبول­‌های سفید موجود در خون می­‌شود. به­‌علاوه، با افزایش کورتیزول و اپینفرین، از میزان تکثیر لنفوسیت و سلول­‌های کشنده‌­ی طبیعی هم کاسته می­‌شود.

 

مشاوره آنلاین روانشناسی

 

آزادسازی هورمون­‌های دیگری مانند هورمون رشد، پرولاکتین، و اپیوئید طبیعی (بتا­اندورفین و انکفالین) نیز به‌­روی سیستم ایمنی تاثیر می­‌گذارد. این هورمون­‌ها در بافت سلولی به گیرنده‌های گلبول سفید می­‌چسبند و بدین­‌ترتیب رویشان اثر می­‌گذارند. پاسخ دیگر مربوط به مکانیزم­‌های رفتاری ماست که به تاثیر استرس در تعدیل واکنش ایمنی بدن مربوط می‌­شود. افراد مضطرب معمولا کم­تر می­‌خوابند، کم­تر ورزش می­‌کنند، رژیم غذایی ناسالمی دارند، بیشتر سیگار می­‌کشند و بیشتر از افراد غیرمضطرب از الکل و سایر مواد مخدر استفاده می­‌کنند. ثابت شده که تمام این رفتارها به‌­روی سیستم ایمنی تاثیرگذار است. برای تقویت سیستم ایمنی بدن برای مقابله با ویروس کرونا این نوشته را بخوانید.

توضیح بروز این تغییرات در سیستم ایمنی به‌­دلیل استرس دشوار است. اگرچه کاهش میزان سمیت سلول­‌های کشنده­‌ی طبیعی در برخی بیماری­‌های خاص انسان (مانند سرطان، بیماری­‌های حاد مسری یا خودایمنی) بارز است، ولی عوارض مستقیم این کاهش به‌­روی سلامتی ثابت نشده است.

کاهش تکثیر لنفوسیت منجر به افزایش آمار مرگ‌­ومیر و بستری شدن افراد مسن در بیمارستان می­‌شود ولی بین بروز بیماری­‌های خاص به­‌واسطه­‌ی سیستم ایمنی پیوند مشخصی برقرار نیست. به­‌هرحال، واضح است که استرس تاثیر مخربی به­‌روی سلامت فرد می­‌گذارد که دست کم بخشی از آن به­‌واسطه‌­ی تضعیف سیستم ایمنی بدن رخ می‌­دهد. امید است تحقیقات آتی نشان دهد چطور می­‌توانیم، با کاهش استرس، سلامت خود را بهبود ببخشیم.

نویسنده مقاله: تریسی.ب.هربرت، بخش روانشناسی دانشگاه کارنگی ملون، پیتزبورگ، ایالت متحده آمریکا

منبع: سازمان بهداشت جهانی (WHO)

[تعداد: 1   میانگین: 4/5]
برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن