علت بالا رفتن ناگهانی فشار خون چیست؟ [بررسی ۱۱ دلیل مهم]

گاهی‌اوقات ممکن است تحت تاثیر عوامل مختلف از جمله استرس شدید، مصرف بعضی غذاها یا فعالیت زیاد به طور ناگهانی دچار پرفشاری خون شوید. در چنین شرایطی معمولا فشار خون پس از برطرف شدن عامل محرک دوباره به حالت طبیعی بازمی‌گردد. اما تکرار مداوم این اتفاق می‌تواند خطرناک باشد و سلامت شما را تهدید کند. اگر می‌خواهید از خودتان در برابر این بیماری شایع و عوارض آن محافظت کنید، این مقاله از مجله سلامت درمانکده را از دست ندهید. در این مقاله قرار است علت بالا رفتن ناگهانی فشار خون را بررسی کنیم.

علت بالا رفتن ناگهانی فشار خون

عوامل متعددی می‌توانند باعث افزایش ناگهانی فشار خون شوند. شناخت این عوامل که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم، به شما کمک می‌کند از بروز عوارض جدی مثل حمله قلبی و سکته مغزی جلوگیری کنید.

۱. استرس شدید

بدن در موقعیت‌های استرس‌زا با ترشح هورمون‌هایی مانند آدرنالین و کورتیزول وارد واکنش «جنگ یا گریز» می‌شود؛ واکنشی که با افزایش ضربان قلب و انقباض عروق همراه است و فشار خون را نیز به طور موقت بالا می‌برد. پس از رفع عامل استرس‌زا معمولا فشار خون به حالت طبیعی بازمی‌گردد. اما اگر این اتفاق رخ ندهد یا فشار خون بیش‌ازحد افزایش یابد، باید به پزشک مراجعه کرد.

تحقیقات نشان می‌دهد که استرس مزمن می‌تواند تاثیرات منفی طولانی‌مدتی بر سیستم قلبی-عروقی داشته باشد و خطر ابتلا به مشکلات جدی را افزایش دهد. در مواردی که استرس به طور مداوم به علائم جسمی نظیر پرفشاری خون منجر می‌شود، پزشک می‌تواند با تجویز داروهای مناسب از جمله قرص آتنولول به کنترل آن کمک کند.

نمیدونی فشار خونت در محدوده نرماله یا نه؟

بدون نیاز به مراجعه حضوری، با متخصص مشورت کن.

بهترین دکتر قلب در تهران دکتر انلاین قلب

۲. سندرم روپوش سفید

گاهی‌اوقات فشار خون شما در خانه طبیعی است، اما در زمان مراجعه به پزشک به طور ناگهانی افزایش می‌یابد. این وضعیت که به آن «سندرم روپوش سفید» می‌گویند، معمولا در اثر اضطراب و استرس ناشی از معاینه پزشکی و نگرانی‌های سلامتی رخ می‌دهد.

در این حالت، فشار خون پس از ترک مطب به حالت عادی بازمی‌گردد. اما برای اطمینان بیشتر ممکن است پزشک استفاده از دستگاه هولتر فشار خون را برای مدت زمان مشخصی توصیه کند. این دستگاه به طور مداوم فشار خون شما را در یک دوره ۲۴ ساعته اندازه‌گیری می‌کند. در صورتی که نتایج هولتر نشان‌دهنده بالا بودن دائمی فشار خون در طول شبانه‌روز باشد، پزشک برای بازگرداندن آن به محدوده طبیعی، کلونیدین یا سایر داروها را تجویز می‌کند.

۳. مصرف دارو

تحقیقات نشان می‌دهد که مصرف بعضی داروها نیز می‌تواند علت بالا رفتن فشار خون باشد. این داروها عبارت‌اند از:

• داروهای ضد بارداری
• داروهای ضد التهاب
• داروهای ضد افسردگی
• داروها یا مکمل‌های حاوی کافئین
• بعضی از مکمل‌های گیاهی

فشار خون معمولا با قطع مصرف دارو به محدوده طبیعی برمی‌گردد. اگر این اتفاق رخ ندهد، ممکن است به یک مشکل جدی مبتلا باشید که به مداخله پزشکی نیاز دارد. در چنین شرایطی ضروری است بهترین دکتر فوق تخصص فشار خون را پیدا کرده و با او در مورد وضعیت خود مشورت کنید.

Birth control pills, anti-inflammatory drugs, and other medicines can cause your blood pressure to go up.

قرص‌های ضد بارداری، داروهای ضد التهاب و سایر داروها می‌توانند باعث افزایش فشار خون شوند.

webmd

۴. فراموش کردن مصرف دارو یا تداخل دارویی

اگر برای کنترل فشار خون از دارو استفاده می‌کنید، مصرف نامنظم آن می‌تواند علت بالا رفتن ناگهانی فشار خون باشد. برای پیشگیری از این مشکل توصیه می‌شود از دارو دقیقا طبق دستور پزشک استفاده کنید و دوز یا دفعات مصرف آن را خودسرانه تغییر ندهید.

علاوه بر این، مصرف  چند دارو به طور هم‌زمان ممکن است تداخلات دارویی ایجاد کرده و به افزایش فشار خون منجر ‌شود. برای به حداقل رساندن این خطر باید هر بار که به پزشک مراجعه می کنید، لیست تمام داروها و مکمل‌های مصرفی خود را در اختیار او قرار دهید. این کار به پزشک کمک می‌کند با در نظر گرفتن تمام جوانب، بهترین و ایمن‌ترین دارو را برای شما تجویز کند.

۵. انجام بعضی فعالیت‌ها

در طول فعالیت‌های شدید مانند ورزش، عضلات اکسیژن بیشتری مصرف می‌کنند که این امر به افزایش فعالیت قلب و عروق، بالا رفتن ضربان قلب و در نتیجه افزایش موقت فشار خون منجر می‌شود. همچنین سایر فعالیت‌های هیجانی یا فیزیکی مانند خنده یا رابطه جنسی نیز می‌توانند باعث افزایش ناگهانی فشار خون شوند. خوشبختانه، این پدیده موقتی است و پس از توقف فعالیت، فشار خون به حالت طبیعی بازمی‌گردد.

۶. مصرف بعضی غذا‌ها و نوشیدنی‌ها

بعضی از ترکیباتی که در غذاها و نوشیدنی‌ها وجود دارند، می‌توانند بر فشار خون تاثیر بگذارند. این ترکیبات شامل موارد زیر هستند:

• نمک (سدیم): مصرف بیش‌ازحد نمک باعث احتباس مایعات در بدن شده و به طور موقت فشار خون را افزایش می‌دهد. این اثر با قطع مصرف نمک و دفع سدیم از بدن، از بین می‌رود.
• کافئین: مصرف کافئین می‌تواند فشار خون را به طور موقت بالا ببرد، اما به طور کلی خطر ابتلا به پرفشاری خون مزمن را افزایش نمی‌دهد. میزان تاثیر این ماده بر فشار خون در افراد مختلف متفاوت است.
• تیرامین: این اسید آمینه که به طور طبیعی در بعضی مواد غذایی یافت می‌شود، به‌خودی‌خود خطرناک نیست. اما در صورت مصرف بیش‌ازحد می‌تواند باعث افزایش فشار خون شود. این اثر به‌ویژه در افرادی که از داروهای ضد افسردگی مهارکننده مونوآمینواکسیداز استفاده می‌کنند، مشهودتر است.

ترکیبات افزایش‌دهنده فشار خون	منابع غذایی
نمک	فست‌فودها، تنقلات شور و غذاهای کنسروی
کافئین	قهوه، چای، نوشابه‌های گازدار و شکلات تلخ
تیرامین	پنیر کهنه، گوشت فرآوری‌شده، ماهی دودی، غذاهای تخمیری و نوشیدنی‌های الکلی

اگر با مشکل فشار خون بالا مواجه هستید و می‌خواهید آن را با تغذیه صحیح کنترل کنید، مقاله برای فشار بالا چی بخوریم و معجون جادویی برای پایین آوردن فشار خون را در مجله درمانکده بخوانید.

۷. کم‌آبی بدن

عامل دیگری که می‌توان از آن به عنوان علت بالا رفتن ناگهانی فشار خون نام برد، کم‌آبی بدن است. کم‌آبی با اختلال در عملکرد کلیه‌ها باعث می‌شود فشار خون به طور موقت افزایش یابد. بنابراین نوشیدن آب و مایعات کافی در طول روز برای حفظ سلامت کلیه‌ها و تنظیم فشار خون ضروری است.

۸. سیگار کشیدن

نیکوتین موجود در سیگار پس از ورود به جریان خون، عملکردی شبیه به آدرنالین پیدا کرده و سیستم عصبی سمپاتیک را فعال می‌کند. این فعال‌سازی منجر به افزایش ضربان قلب و در نتیجه بالا رفتن ناگهانی فشار خون می‌شود.

در این شرایط، فشار خون بعد از مدتی پایین می‌آید و با کشیدن یک سیگار دیگر مجددا بالا می‌رود. این اتفاق ممکن است باعث شود بعضی افراد تاثیر سیگار را روی فشار خون موقتی بدانند. اما تحقیقات نشان می‌دهد که نیکوتین در طولانی‌مدت به دیواره شریان‌ها آسیب می‌رساند و خطر ابتلا به مشکلات قلبی-عروقی را افزایش می‌دهد.

۹. مصرف مواد مخدر

مصرف مواد مخدر قوی مانند کوکائین با افزایش ناگهانی و خطرناک فشار خون همراه است. همان‌طور که سیگار در درازمدت به مشکلات قلبی-عروقی منجر می‌شود، مواد مخدر نیز می‌توانند به مرور زمان سلامتی مصرف‌کننده را در معرض خطر قرار دهند و احتمال ابتلا به حمله قلبی را بالا ببرند.

۱۰. درد حاد

درد حاد به دلیل بریدگی، کوفتگی یا سایر آسیب‌دیدگی‌های ناگهانی می‌تواند به افزایش موقت فشار خون منجر شود. این واکنش بدن به درد به دلیل ترشح هورمون‌های استرس رخ می‌دهد که ضربان قلب و فشار خون را بالا می‌برند. خوشبختانه، با از بین رفتن شوک اولیه و فروکش کردن درد، فشار خون به سرعت به حالت طبیعی خود بازمی‌گردد.

۱۱. ابتلا به بعضی بیماری‌ها

بیماری فئوکروموسیتوم یکی از دلایل پزشکی نادر اما جدی برای افزایش ناگهانی فشار خون به شمار می‌رود. این بیماری که ناشی از نوعی تومور در غدد فوق‌کلیوی است، بر تولید و ترشح هورمون‌ها تاثیر می‌گذارد و باعث ایجاد نوسانات شدید در فشار خون می‌شود. علاوه بر فئوکروموسیتوم، بیماری‌های دیگری مانند مشکلات کلیوی و اختلالات غده تیروئید نیز می‌توانند احتمال بالا رفتن ناگهانی فشار خون را افزایش دهند.

فشار خون بالا رو جدی بگیر و اجازه نده پیشرفت کنه.

همین امروز با پزشک صحبت کن تا فورا درمان بشی.

بهترین دکتر فوق تخصص فشار خون

علت بالا رفتن ناگهانی فشار خون در شب

پیروی از رژیم غذایی نامناسب و زیاده‌روی در مصرف نمک، خواب بی‌کیفیت یا منقطع و همچنین آپنه خواب (وقفه تنفسی در طول خواب) از جمله عواملی هستند که می‌توانند به افزایش فشار خون در طول شب منجر شوند. شواهد حاکی از آن است که افراد مبتلا به دیابت یا بیماری‌های کلیوی نیز بیش از سایرین در معرض خطر بروز این مشکل قرار دارند.

علت بالا رفتن ناگهانی فشار خون در دوران بارداری

گاهی‌اوقات فشار خون بالا در دوران بارداری به طور ناگهانی ظاهر شده یا بدتر می‌شود. اگر این اتفاق پس از هفته ۲۰ بارداری رخ دهد، به آن «پره‌اکلامپسی» می‌گویند. پره‌اکلامپسی می‌تواند سلامت مادر و جنین را به طور جدی تحت تاثیر قرار دهد و  به بروز مشکلات زیر منجر شود:

• کاهش رشد جنین
• تولد نوزاد کم‌وزن یا نارس
• جدا شدن زودهنگام جفت قبل از زایمان
• آسیب اندام‌ها

برای پیشگیری از این عوارض، ضروری است در مورد راه‌های کنترل فشار خون در دوران بارداری با پزشک خود صحبت کنید و در صورت مشاهده علائم پره‌اکلامپسی فورا با او تماس بگیرید. این علائم عبارت‌اند از:

• سردرد
• مشکلات بینایی
• دل‌درد
• حالت تهوع
• تنگی نفس

پزشک با تجویز داروهای ایمن برای دوران بارداری و ارائه توصیه‌های لازم جهت اصلاح سبک زندگی، به کنترل فشار خون شما کمک می‌کند. فشار خون بالا بعد از زایمان ممکن است خودبه‌خود بهبود یابد. در غیر این صورت، پایبندی به مصرف دارو طبق دستور پزشک الزامی است.

علت بالا رفتن ناگهانی فشار خون و ضربان قلب

استرس یکی از شایع‌ترین دلایل افزایش هم‌زمان فشار خون و ضربان قلب است. در موقعیت‌های پراسترس، بدن هورمون‌هایی ترشح می‌کند که باعث افزایش ناگهانی فشار خون و همچنین سرعت بخشیدن به ضربان قلب می‌شوند. این واکنش که بخشی از پاسخ جنگ یا گریز بدن است، شما را برای مقابله با تهدید احتمالی آماده می‌کند؛ حتی اگر این تهدید صرفا در ذهنتان وجود داشته باشد.

افزایش فشار خون و ضربان قلب ممکن است نشانه حمله پانیک نیز باشد. حملات پانیک، دوره‌های ناگهانی و شدید ترس یا ناراحتی هستند که با علائم جسمی قوی همراه می‎‌شوند. از سایر دلایل بروز این مشکل می‌توان به مصرف انواع داروها هم اشاره کرد. حتی بعضی مکمل‌ها به‌ویژه مکمل‌های حاوی کافئین ممکن است به عنوان عارضه جانبی باعث افزایش فشار خون و تپش قلب شوند.

عوامل خطر بالا رفتن ناگهانی فشار خون

عوامل زیر روی فشار خون تاثیر منفی دارند و احتمال بالا رفتن ناگهانی آن را افزایش می‌دهند:

• افزایش سن: با بالا رفتن سن، احتمال نوسان قند خون و ابتلا به پرفشاری خون بیشتر می‌شود.
• جنسیت: در بین افراد زیر ۶۴ سال، پرفشاری خون در مردان شایع‌تر است. اما بعد از ۶۵ سالگی، این مشکل در زنان بیشتر دیده می‌شود.
• اضافه وزن یا چاقی: وزن اضافی فشار مضاعف بر قلب و عروق خونی وارد می‌کند و فشار خون را بالا می‌برد.
• دریافت ناکافی پتاسیم: پتاسیم در تنظیم تعادل آب و نمک در بدن نقش حیاتی دارد و کمبود آن می‌تواند بر فشار خون تاثیر بگذارد.

هرچند بعضی عوامل خطر مثل سن و جنسیت غیر قابل تغییر هستند، اما سایر عوامل را می‌توان کنترل کرد. حفظ وزن در محدوده نرمال و داشتن تغذیه سالم نقش مهمی در تنظیم فشار خون دارد. در صورت لزوم، پزشک نیز می‌تواند با تجویز داروهایی مانند لوزارتان به کنترل بهتر فشار خون کمک کند.

هنگام افزایش ناگهانی فشار خون چه باید کرد؟

وقتی فشار خون به طور ناگهانی بالا می‌رود، مهم است که آرامش خود را حفظ کنید. چون استرس می‌تواند این وضعیت را بدتر کند. پس در یک محیط آرام بنشینید و چند دقیقه نفس عمیق بکشید. اگر از داروی فشار خون مثل لیزینوپریل استفاده می‌کنید، آن را طبق دستور پزشک مصرف کرده و از انجام اقدامات خودسرانه مثل خوردن چند قرص اضافی یا داروی دیگر بپرهیزید. سپس برای جلوگیری از تکرار این مشکل، با پزشک معالج خود تماس بگیرید.

کلام پایانی

نوسان جزئی فشار خون در طول روز طبیعی است و معمولا جای نگرانی ندارد. اما اگر این تغییر شدید باشد یا به طور مکرر رخ دهد، به بررسی پزشکی نیاز دارد. چرا که در بلندمدت می‌تواند خطر بروز مشکلات قلبی-عروقی و نارسایی کلیوی را افزایش دهد.

اگر متوجه شده‌اید فشار خونتان در بیشتر روزها به طور ناگهانی بالا می‌رود، می‌توانید با دکتر قلب مشورت کنید. پزشک با ارزیابی وضعیت شما، علت این نوسانات را شناسایی کرده و راهنمایی‌های لازم را ارائه می‌دهد. فراموش نکنید که هرچقدر روند درمان زودتر آغاز شود، شانس پیشگیری از عوارض جدی‌ بیشتر است. می توانید برای گفتگو با متخصص قلب از طریق سایت درمانکده اقدام کنید.

سوالات متداول

منابع: webmd | my.clevelandclinic | mayoclinic