آرشیو نوشته‌هادانش‌نامه پزشکیزندگی سالمسلامت عمومیعلائم بیماری‌ها

گرمازدگی و گرماگرفتگی ؛ علائم، علل و درمان

گرمازدگی و گرماگرفتگی چه تفاوتی دارند و چگونه درمان می شوند؟

معمولا با گرم شدن هوا، زمان بیشتری را زیر نور آفتاب سپری می کنیم. لازم است تفاوت میان گرمازدگی و گرماگرفتگی را بشناسیم. شناخت علائم و نشانه های این دو وضعیت می تواند زندگی شما یا عزیزتان را نجات دهد.

علائم گرمازدگی و گرماگرفتگی

علائم مربوط به گرمازدگی یا گرماگرفتگی می تواند بسیار جدی باشد. انقباض عضلات اولین نشانه ی بروز بیماری مربوط به گرما است. از جمله دیگر علائم می توان به موارد زیر اشاره کرد:

علائم گرماگرفتگی (Heat Exhaustion) علائم گرمازدگی (Heat Stroke)
ضعف کلی افزایش دمای بدن به بالای ۱۰۳ F (39.4 C)
تعریق بیش از حد تند و قوی شدن نبض یا ضربان قلب
نبض یا ضربان قلب ضعیف اما سریع از دست دادن یا تغییر هوشیاری
حالت تهوع یا استفراغ داغ، قرمز، خشک یا مرطوب شدن پوست
احتمال غش
پوست سرد، مرطوب و رنگ پریده

گرمازدگی بسیار جدی تر از گرماگرفتگی است.

علائم گرمازدگی

علل گرمازدگی و گرماگرفتگی

اصلی ترین علت بروز بیماری به دلیل گرما این است که بدن نمی تواند خودش را خنک کند. عرق ابزار طبیعی بدن برای خنک شدن است. اگر در هوا یا اتاق گرم بیش از حد ورزش کنید، بدن در تعریق کافی برای خنک نگه داشتن خود دچار مشکل می شود.

از دیگر علل بروز گرماگرفتگی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • از دست رفتن آب بدن
  • پوشیدن لباس کلفت و چسبان
  • مصرف الکل

اگر به مدت طولانی دچار گرماگرفتگی شوید، گرمازدگی رخ می دهد. اگر هوا بسیار گرم باشد یا بیش از حد از بدن خود کار بکشید، گرمازدگی به صورت ناگهانی رخ می دهد. به همین دلیل لازم است با مشاهده ی اولین علائم گرماگرفتگی درمان را شروع کنید.

عوامل پرخطر گرمازدگی

اگرچه هر کسی ممکن است به گرماگرفتگی و گرمازدگی مبتلا شود، بعضی از عوامل خطر این دو وضعیت را افزایش می دهد.

عوامل زیر در افزایش خطر حساسیت به گرما موثرند:

  • سن: خطر بروز بیماری مربوط به گرما در نوزادان و کودکان زیر ۴ سال و بزرگسالان بالای ۶۵ سال بیشتر است زیرا توانایی بدن برای تنظیم دما در این سنین پایین تر است.
  • دارو: بعضی از داروهای مخصوص درمان فشار خون بالا یا بیماری های مربوط به گرما توانایی حفظ آب بدن را کاهش می دهند. از دست رفتن آب بدن باعث گرماگرفتگی و گرمازدگی می شود.
  • چاقی مفرط: اگر وزن بدن زیاد باشد، گرمای بیشتری در بدن باقی می ماند. اضافه وزن در خنک شدن بدن نیز اختلال ایجاد می کند.
  • تغییر ناگهانی دما: اگر به سرعت از یک آب و هوای خنک به آب و هوای گرم در حرکت باشید، مثلا برای تعطیلات به یک منطقه ی گرم تر بروید، بدن نمی تواند با هوای گرم سازگار شود. درنتیجه برای تنظیم دمای بدن با مشکل مواجه می شوید.
  • شاخص دمای بالا: شاخص دما معیاری است که رطوبت و دمای بیرون را اندازه می گیرد تا میزان گرما برای بدن شما را مشخص کند. اگر میزان شرجی بودن هوا بالا باشد، عرق به راحتی تبخیر می شود و به سختی می توانید بدن را خنک کنید. اگر شاخص دما بیشتر از ۳۲.۸°C باشد، باید روی روش های پیشگیری تمرکز کنید.

تشخیص گرمازدگی

اگر فکر می کنید دچار گرمازدگی شده اید، باید فورا تحت مراقبت های پزشکی قرار بگیرید. احتمالا پزشک می تواند براساس علائمی که دارید گرمازدگی یا گرماگرفتگی را تشخیص دهد اما ممکن است تصمیم بگیرد برای اطمینان از تشخیص یا معاینه ی مشکلات چند تست را انجام دهد:

  • می توان برای بررسی میزان سدیم یا پتاسیم آزمایش خون تجویز کرد تا مشخص شود آب بدنتان از دست رفته یا خیر.
  • ممکن است از شما نمونه ادرار گرفته شود. تیره بودن رنگ ادرار می تواند نشانه ی از دست رفتن آب بدن باشد.
  • ممکن است تست عملکرد عضلات انجام شود.
  • پزشک برای معاینه ی عملکرد کلیه تست انجام می دهد.
  • می توان به کمک اشعه ی ایکس و سایر روش های عکس برداری تشخیص داد آیا به اندام داخلی آسیب وارد شده یا خیر.

درمان گرمازدگی

اگر علائم گرماگرفتگی را در خود احساس می کنید، درصورت امکان مکان خنک تری پیدا کنید. مثلا، اگر بیرون از خانه هستید، دنبال جایی بگردید که سایه است. اگر داخل فضای پوشیده هستید، یکی از لباس های خود را در بیاورید یا کولر را روشن کنید.

همچنین بهتر است دراز بکشید. اگر امکان دراز کشیدن ندارید، از انجام هرگونه فعالیت سخت و شدید دست بکشید. این روش به تنظیم دمای بدن کمک می کند.

آب یا نوشیدنی ورزشی بنوشید تا آب بدن به حالت طبیعی برگردد. نوشیدنی ورزشی حاوی الکترولیت است که بدن درصورت تعریق بیش از حد آن را از دست می دهد.

اگر دچار حالت تهوع یا استفراغ شدید، فورا با متخصصین داخلی درمانکده ارتباط برقرار کنید.

گرمازدگی یک فوریت پزشکی است. اگر مشکوک به گرمازدگی هستید، فورا با اورژانس محلی تماس بگیرید.

ممکن است پزشک شما را در وان پر از آب یخ قرار دهد تا دمای بدن به سرعت کاهش یابد. همچنین ممکن است پوستتان را با آب نمناک کند، کمپرس یخ روی بدنتان بگذارد یا یک پتوی مخصوص خنک کننده دورتان قرار دهد. اگر سرما باعث لرز شود، پزشک برای توقف لرز دارو تجویز می کند. این دارو باعث بالا رفتن دمای بدن می شود.

مراقبت از فرد گرمازده

گرماگرفتگی با درمان کاملا برطرف می شود. اگر به موقع دست به کار شوید، از بروز گرمازدگی نیز جلوگیری می شود.

گرمازدگی یک فوریت پزشکی است که اگر درمان نشود، به اندام زیر آسیب وارد می کند:

  • قلب
  • کلیه
  • عضلات
  • مغز

هرچه درمان بیشتر به تاخیر بیفتد، خطر عوارض جدی (از جمله مرگ) افزایش می یابد.

پیشگیری از گرمازدگی

یکی از اصلی ترین روش های پیشگیری از بیماری مربوط به گرما، خنک نگه داشتن دمای بدن است. این موضوع به خصوص زمانی اهمیت پیدا می کند که در فضای بیرون از خانه زیر نور آفتاب کار یا ورزش کنید.

در ادامه به چند نکته برای پیشگیری اشاره می کنیم:

  • آب بنوشید. هر یک ساعت که خارج از منزل و زیر نور مستقیم آفتاب کار می کنید، دو تا چهار فنجان آب بنوشید. هنگامی که در محیط گرم کار می کنید، بدن به آب بیشتری نیاز دارد زیرا از طریق تعریق مایعات بیشتری هدر می دهید.
  • اگر (به خصوص در گرما) در حال انجام فعالیت شدید هستید، از مصرف الکل یا نوشیدنی های کافئین دار بپرهیزید. کافئین خطر از دست رفتن آب بدن را بالا می برد.
  • در روزهای گرم، در محیطی که دمای آن کنترل شده یا کولر روشن است بیشتر فعالیت کنید.
  • طی گرم ترین ساعات روز از انجام فعالیت خارج از منزل و زیر نور مستقیم آفتاب بپرهیزید.
  • هنگامی که در هوای گرم خارج از منزل فعالیت می کنید، لباس روشن، گشاد و سبک بپوشید. کلاه لبه دار از برخورد مستقیم آفتاب به صورت جلوگیری می کند و باعث می شود بدن خنک تر بماند.
  • در روزهای گرم از دوش آب سرد استفاده کنید تا به خنک شدن بدن کمک شود.
  • هنگامی که در هوای گرم کار یا ورزش می کنید، مرتبا وقفه ایجاد کنید تا استراحت کنید. فعالیت هایی نظیر کوه نوردی یا ورزش شامل این موارد است.
  • هرگز کودکان، نوزادان، بزرگسالان یا حیوانات را در ماشین در بسته و پارک شده رها نکنید. حتی اگر دمای بیرون متعادل باشد، دمای داخل ماشین بسیار گرم می شود. این مسئله منجر به بروز بیماری های مربوط به گرما می شود.

اگر زودتر از موعد برای انجام فعالیت در هوای گرم برنامه ریزی کنید، می توانید خطر بروز بیماری های مربوط به گرما را کاهش دهید.

منبع: healthline

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا