عوارض قلیان چیست؟ ۱۷ ضرر مهم برای ریه و سلامتی

بیشتر افراد چیزی در مورد عوارض قلیان نمی‌دانند و تصور می‌کنند که قلیان کشیدن یک تفریح بی‌خطر و کم‌ضررتر از سیگار است، اما حقیقت این است که یک‌ ساعت قلیان کشیدن می‌تواند معادل استنشاق دود ۱۰۰ نخ سیگار باشد. حجم دود دریافتی در قلیان تقریبا ۱۰۰ تا ۲۰۰ برابر بیشتر از یک نخ سیگار است و میزان نیکوتین موجود در یک وعده تنباکوی بدون طعم، با ۷۰ نخ سیگار برابری می‌کند.

سازمان بهداشت جهانی (WHO) بارها اعلام کرده است که استعمال قلیان تهدیدی جدی برای سلامت عمومی است و برخلاف تصور رایج، جایگزین ایمنی برای سیگار نیست و در برخی ابعاد، از جمله میزان مونوکسید کربن دریافتی و قدرت اعتیادآوری، خطرناک‌تر است. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده می‌توانید با عوارض قلیان به طور کامل آشنا شوید.

عوارض قلیان

استفاده از قلیان، خطرات جدی و خطرناکی برای سلامت ایجاد می‌کند و حتی افرادی که در معرض دود آن قرار می‌گیرند نیز در معرض این عوارض قرار دارند. مطالعات نشان داده‌اند که بیماری انسدادی مزمن ریه یا COPD  در قلیانی‌ها، ۲ تا ۳ برابر بیشتر از سایر افراد دیده می‌شود. اگر نمی‌دانید copd چیست روی لینک این مقاله کلیک کنید. در ادامه به مهم‌ترین عوارض قلیان اشاره کرده‌ایم:

قرار گرفتن در معرض مواد به شدت سمی

دود قلیان حاوی نیکوتین، قطران، فلزات سنگین و مونوکسید کربن زیادی است. در هر جلسه یک‌ساعته، فرد ۹ برابر مونوکسید کربن و ۱.۷ برابر نیکوتین بیشتر از یک نخ سیگار دریافت می‌کند. سی تی اسکن ریه روشی دقیق برای ارزیابی میزان تجمع فلزات سنگین و مواد سمی در بافت ریه مصرف‌کنندگان قلیان است.

ماده سمی	تاثیر
مونوکسید کربن	مسمومیت، مرگ خاموش
نیکوتین	اعتیاد شدید، تنگی عروق
قطران	سرطان، تخریب ریه
فلزات سنگین	آسیب کلیه و کبد، سرطان
بنزن و فرمالدئید	سرطان خون و دستگاه تنفسی

افزایش خطر ابتلا به سرطان

تنباکو و دود قلیان حاوی مواد سرطان‌زای متعددی هستند که با سرطان ریه، مثانه و دهان ارتباط مستقیم دارند. مطالعات انجام شده در مورد عوارض قلیان تنباکو نشان داده‌اند که مصرف منظم قلیان خطر ابتلا به سرطان ریه را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.

قلیان میکشی و نگران سلامت ریه‌هات هستی؟

همین حالا بدون مراجعه حضوری با یک متخصص مشورت کن

دکتر متخصص ریه

آسیب به قلب و عروق

مواد سمی موجود در قلیان باعث گرفتگی شریان‌ها، کاهش جریان خون و در نهایت بیماری قلبی می‌شوند. مصرف قلیان یکی از عوامل خطر اصلی برای سکته قلبی و فشار خون بالا محسوب می‌شود. اگر بعد از قلیان کشیدن احساس درد قفسه سینه و سرفه شدید را تجربه می‌کنید، حتما از یک متخصص کمک بگیرید.

کاهش عملکرد ریه

شیرین‌کننده‌ها و طعم‌دهنده‌های موجود در تنباکوی قلیان، جذب سموم را در ریه‌ها افزایش می‌دهند. مصرف قلیان منجر به برونشیت مزمن، کاهش ظرفیت تنفسی و افزایش خطر بیماری‌های ریوی مانند COPD می‌شود. در بسیاری از مواقع تنگی نفس و درد قفسه سینه ناشی از مصرف زیاد قلیان می‌تواند خطرناک باشد. درمان فوری تنگی نفس در منزل هرگز جایگزین مراجعه به پزشک نیست؛ در حملات شدید تنگی نفس ناشی از قلیان، به سرعت با اورژانس تماس بگیرید.

مسمومیت با مونوکسید کربن

دود ناشی از زغال در حال سوختن برای گرم کردن تنباکو، حاوی مقادیر بسیار بالایی گاز مونوکسید کربن است. بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، مصرف قلیان خطر مسمومیت حاد با CO را به همراه دارد؛ خطری که در مصرف سیگار معمولی وجود ندارد. میزان مونوکسید کربن در بازدم افراد قلیانی ۹ تا ۱۰ برابر بیشتر از افراد سیگاری است.

در صورتی که بعد از مصرف قلیان احساس تنگی نفس، سردرد شدید، سرگیجه، تهوع، ضعف دارید، به سرعت از یک متخصص ریه کمک بگیرید.

اعتیادآورتر از سیگار

نیکوتین موجود در یک قلیان بدون طعم معادل نیکوتین ۷۰ نخ سیگار است. این ماده، هم به وابستگی جسمی منجر می‌شود و وابستگی روانی شدیدی ایجاد می‌کند. سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده است که بسیاری از افراد پس از مدتی استفاده از قلیان، به سیگار کشیدن روی می‌آورند.

ابتلا به سرطان‌های دستگاه تنفسی و گوارش

دود قلیان بیش از ۲۷ ماده سرطان‌زا دارد. براساس مطالعه‌ای که توسط WHO منتشر شده، مصرف‌کنندگان قلیان تقریبا ۶ برابر بیشتر از افراد غیرسیگاری در معرض خطر ابتلا به سرطان ریه هستند. به طور کلی، استعمال قلیان به شدت با افزایش خطر ابتلا به سرطان‌های ریه، مثانه، دهان، مری و معده در ارتباط است. برای درمان سرفه ناشی از قلیان باید به سرعت مصرف قلیان را کنار گذاشته و از مقداری آب گرم و عسل استفاده کنید.

افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی

بر اساس اعلام  CDC دود قلیان حاوی عوامل سمی متعددی است که باعث گرفتگی عروق (تصلب شرایین) و در نتیجه بیماری‌های قلبی می‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد که مصرف قلیان به طور مستقیم باعث افزایش ضربان قلب، فشار خون و نارسایی قلبی می‌شود.

تخریب ریه و بیماری‌های تنفسی

بیماری انسداد مزمن ریوی (COPD)، برونشیت مزمن و آمفیزم از عوارض جدی بلندمدت مصرف قلیان هستند. مطالعات نشان می‌دهد که مصرف منظم قلیان با افزایش خطر ابتلا به بیماری انسدادی ریه و همچنین سرطان ریه و بدخیمی‌های سر و گردن مرتبط است.

پیری زودرس و آسیب‌های پوستی

عوارض دخانیات تنها محدود به ریه نیست و قلب، مغز، پوست و دستگاه باروری را نیز درگیر می‌کند. نیکوتین و ترکیبات سمی موجود در دود قلیان با انقباض عروق خونی، جریان خون رسانی به پوست را کاهش می‌دهد. این فرآیند نه تنها باعث کاهش اکسیژن‌رسانی و مواد مغذی به پوست می‌شود، بلکه تولید کلاژن را نیز مختل می‌کند. نتیجه این آسیب‌ها، بروز زودهنگام چین و چروک، کاهش شادابی و خاصیت ارتجاعی پوست و در نهایت پیری زودرس است.

پوسیدگی دندان و بیماری‌های لثه

دمای بالای دود قلیان و ترکیبات شیمیایی سمی موجود در آن، مینای دندان را فرسایش داده و منجر به پوسیدگی‌های متعدد می‌شود. همچنین، مصرف قلیان به شدت با بیماری پریودنتال مرتبط است که می‌تواند منجر به التهاب، خونریزی، بوی بد دهان، تحلیل لثه و حتی لق شدن و از دست رفتن دندان‌ها شود.

پوکی استخوان (استئوپوروز)

قلیان کشیدن به صورت مزمن می‌تواند تعادل هورمونی و متابولیسم مواد معدنی بدن را برهم بزند. شواهد علمی نشان می‌دهد که مصرف قلیان با کاهش تراکم مواد معدنی استخوان همراه است و خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می‌دهد.

ناباروری در مردان

مطالعات نشان داده‌اند که مصرف قلیان تاثیر مستقیم و منفی بر پارامترهای باروری مردان دارد. قلیان می‌تواند باعث کاهش قابل توجه تعداد، تحرک و سلامت ساختاری اسپرم‌ها شده و همچنین میزان تستوسترون را کاهش دهد. به علاوه، قلیان کشیدن احتمال بروز تغییرات ژنتیکی در اسپرم را افزایش می‌دهد که می‌تواند بر سلامت فرزندان تاثیر بگذارد.

عوارض شدید در بارداری

قلیان یک سم قوی برای جنین است. مادران بارداری که قلیان می‌کشند یا در معرض دود ناشی از آن هستند، با خطرات جدی از جمله سقط جنین، زایمان زودرس و کاهش شدید وزن نوزاد هنگام تولد مواجه می‌شوند. همچنین مونوکسید کربن ناشی از قلیان می‌تواند به رشد مغز جنین آسیب زده و نوزاد را در معرض خطر بالای ابتلا به بیماری‌های تنفسی قرار دهد.

اختلال در قاعدگی و باروری زنان

قلیان با ایجاد اختلال در عملکرد طبیعی تخمدان‌ها، منجر به بروز مشکلات هورمونی، نامنظم شدن سیکل قاعدگی و گاهی توقف تخمک‌گذاری می‌شود. این عوامل مستقیما شانس باروری را کاهش می‌دهند.

انتقال بیماری‌های عفونی

استفاده مشترک از یک قلیان، راهی خطرناک برای انتقال انواع بیماری‌های عفونی است. سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده است که استفاده مشترک از قلیان خطر انتقال بیماری‌های واگیرداری مانند تبخال و هپاتیت را به شدت افزایش می‌دهد.

اختلال در عملکرد مغز و حافظه

در حالی که بسیاری از مردم قلیان را برای آرامش مصرف می‌کنند، اما شواهد نشان می‌دهد که نیکوتین و مونوکسید کربن موجود در آن اثرات مخربی بر مغز دارند. مصرف طولانی مدت قلیان با کاهش جریان خون مغزی، اختلال در عملکردهای شناختی مانند تمرکز و قدرت یادگیری و همچنین افزایش خطر ابتلا به زوال عقل و از دست دادن حافظه در سنین بالاتر همراه است.

Not only is hookah popular, but there are widely-held misconceptions about the safety of it. In fact, 32% of young adults believe that hookah is less harmful than cigarettes.
قلیان بسیار محبوب است و تصورات غلط رایجی نیز درباره بی‌خطر بودن آن وجود دارد. در واقع، ۳۲٪ از جوانان بزرگسال بر این باور هستند که قلیان از سیگار کم‌ضررتر است.

به نقل از وب‌سایت preventcancer

عوارض قلیان دوسیب

قلیان دوسیب به دلیل ویژگی‌های خاص خود، از قلیان معمولی نیز خطرناک‌تر و کشنده‌تر است. در ادامه به مهم‌ترین عوارض قلیان دوسیب اشاره شده است:

• سرطان‌زایی بیشتر: تا ۶ برابر بیشتر از سایر تنباکوها
• انتشار بیماری‌های مرگبار: عامل انتقال هپاتیت، سل، تبخال و کووید-۱۹
• مسمومیت با CO: مونوکسید کربن بیشتر از سیگار
• شدیدتر: نیکوتین بسیار بالاتر از قلیان عادی
• تخریب ریه: ۱۰۰ برابر بیشتر از یک نخ سیگار
• ناباروری در مردان: کاهش شدید کیفیت و تحرک اسپرم
• پیری زودرس و ریزش مو: تخریب کلاژن پوست و اختلال گردش خون
• عوارض بارداری: افزایش خطر سقط، زایمان زودرس و وزن کم نوزاد
• تضعیف سیستم ایمنی: آسیب‌پذیری در برابر عفونت‌ها از جمله عفونت تنفسی
• پوسیدگی و ریزش دندان: از بین رفتن مینا و لق شدن دندان‌ها

عوارض قلیان نعنا

مصرف قلیان نعنا به دلیل اثرات فیزیولوژیکی منتول، به مراتب خطرناک‌تر از قلیان‌های معمولی است. طعم نعنا با ایجاد حس خنکی و بی‌حس‌کردن گلو، سوزش و خشونت ناشی از دود را کاملا می‌پوشاند؛ در نتیجه فرد بدون سرفه می‌تواند پک‌هایی بسیار عمیق‌تر، طولانی‌تر و بیشتری بزند و حجم عظیمی از سموم، فلزات سنگین و مونوکسید کربن را وارد ریه‌های خود کند.

تحقیقات نشان داده است استفاده از این قلیان باعث آسیب کبدی و سرطان می‌شوند. همچنین منتول اثر نیکوتین بر مغز را تشدید کرده و سرعت و شدت اعتیاد را به شکل چشمگیری افزایش می‌دهد و ترک آن را درست مثل ترک سیگار دشوار می‌کند.

عوارض قلیان جیبی

قلیان جیبی یا قلیان الکترونیکی که برخی آن را با نام ویپ نیز می‌شناسند، به عنوان جایگزین بی‌خطر برای قلیان و سیگار تبلیغ می‌شود، اما حاوی نیکوتین بالا، فلزات سنگین و مواد سرطان‌زا است. این قلیان تهدیدی جدی برای سلامت ریه، قلب و مغز محسوب می‌شود. برخی از مهم‌ترین عوارض این نوع قلیان عبارت‌اند از:

• بالا رفتن ضربان قلب
• افزایش فشار خون
• جلوگیری از ترک واقعی سیگار و قلیان
• پوسیدگی دندان و التهاب لثه
• التهاب ریه و گلو
• سوزش دهان و مجاری تنفسی
• سوزش چشم
• آسیب ریوی
• بیماری قلبی
• آسیب به مغز
• خطر سرطان
• ضعف سیستم ایمنی بدن
• حاوی فلزات سنگین

عوارض کشیدن قلیان بعد از کاشت مو

قلیان کشیدن پس از کاشت مو به دلیل نیکوتین و مونوکسید کربن، جریان خون و اکسیژن‌رسانی به فولیکول‌های تازه کاشته شده را به شدت کاهش می‌دهد. این موضوع اصلی‌ترین عامل رد گرافت و شکست عمل است. همچنین قلیان خطر خونریزی خودبه‌خودی، عفونت و تشدید ریزش موی ارثی را افزایش می‌دهد.

عوارض قلیان برازجانی

قلیان برازجانی با قلیان‌های میوه‌ای تفاوت دارد و عوارض آن شبیه به عوارض قلیان خوانسار است. تنباکوی این نوع قلیان به صورت چوب طبیعی، از گیاه تنباکو تهیه می‌شود و معمولا طعم چوب دارد. قلیان‌های میوه‌ای از تنباکوی خیس شده با اسانس و افزودنی‌ها ساخته شده است. همین طبیعی بودن، این تصور نادرست را ایجاد کرده که ضرر کمتری دارد. اما واقعیت این است که قلیان برازجانی به دلیل موارد زیر از قلیان میوه‌ای خطرناک‌تر است:

• دود سنگین‌تر و سمی‌تر
• نیکوتین بالا و اعتیادآور
• مشکلات مربوط به سیستم گوارش
• افزایش خطر ابتلا به انواع سرطان
• ابتلا به بیماری‌های ریوی

عوارض ترک قلیان

ترک قلیان می‌تواند در ابتدا با عوارضی همراه باشد، اما این علائم موقتی هستند و به زودی جای خود را به بهبودی چشمگیر در سلامت جسم و روان می‌دهند. عوارض ترک قلیان میوه ای در روزها و هفته‌های اول بروز می‌کند و ممکن است با علائم موقت مانند سردرد، اختلال خواب، خستگی شدید، یبوست همراه باشد. از مهم‌ترین عوارض روانی قلیان نیز می‌توان به تحریک‌پذیری، اضطراب، بی‌قراری و مشکل در تمرکز اشاره کرد.

سخن نهایی

قلیان قاتلی خاموش است که با ظاهری فریبنده و طعم‌های متنوع، سلامتی شما را هدف گرفته است. از سرطان و بیماری‌های قلبی گرفته تا ناباروری، پیری زودرس و آسیب به مغز و ریه، همگی در یک جلسه قلیان انتظارتان را می‌کشند. شاید ترک آن در ابتدا دشوار به نظر برسد و عوارض کوتاه‌مدتی داشته باشد، اما به یاد داشته باشید که ترک قلیان، گامی بزرگ به سوی زندگی سالم‌تر، شاداب‌تر و طولانی‌تر است.

اگر قلیان می‌کشید و دائما سرفه می‌کنید، می‌توانید از طریق درمانکده با یک دکتر آنلاین ریه مشورت کنید. درمانکده این امکان را برای شما فراهم کرده است که علاوه بر مشاوره آنلاین، در صورت نیاز از آن‌ها نوبت ویزیت حضوری بگیرید.

سوالات متداول

منابع: pmc، lung،