قرص آهن چیست؟ چه زمانی از این قرص استفاده کنیم؟

مقاله توسط پزشک درمانکده تایید شد
دکتر حامد باباخانیان
تخصص: عمومی

آهن یک ماده معدنی مهم است که به تولید گلبول‌های قرمز خون و در نتیجه حمل اکسیژن در بدن کمک می‌کند. کمبود آهن می‌تواند به کم خونی فقر آهن منجر شود که این اتفاق اکسیژن‌رسانی به اندام‌ها و بافت‌ها را کاهش می‌دهد. کم خونی علل مختلفی دارد، اما کمبود آهن شایع‌ترین دلیل آن است. بنابراین، مصرف قرص آهن بخش مهمی از درمان کم خونی است. در مقاله امروز مجله درمانکده، انواع قرص آهن و همچنین فواید و عوارض آن‌ها را بررسی می‌کنیم. با ما همراه باشید.

توضیحات دکتر حامد باباخانیان، پزشک عمومی، درباره قرص آهن

انواع قرص آهن

به طور کلی، آهن به 2 شکل آهن فروس (ferrous) و آهن فریک (ferric) در مکمل‌ها یافت می‌شود. به دلیل حلالیت بالاتر، جذب آهن فروس نسبت به آهن فریک برای بدن آسان‌‌تر است. محبوب‌ترین مکمل‌های آهن عبارتند از: فروس سولفات، فروس گلوکونات، فریک سولفات و فریک سیترات.

ویتامین C به بدن در جذب آهن کمک می‌کند. بنابراین، بعضی از تولیدکنندگان این ویتامین را به فرمولاسیون محصولات خود اضافه می‌کنند.

در صورت لزوم می توانید به دکتر داخلی انلاین مشورت کنید و هم می توانید به متخصص داخلی به صورت حضوری مراجعه کنید.

دو جعبه و یک قوطی حاوی قرص آهن
این روزها انواع قرص آهن وجود دارد که با توجه به نیاز خود می‌توانید بهترین گزینه را انتخاب کنید.

فواید مصرف قرص آهن

شایع‌ترین بیماری که به قرص آهن نیاز دارد، کم خونی فقر آهن است. اکثر مردم می‌توانند تمام آهن مورد نیاز خود را از غذاها دریافت کنند. اما زمانی که دچار کم خونی هستید، احتمالا آهن رژیم غذایی برای رفع این مشکل کافی نیست.

در افراد مبتلا به کم خونی فقر آهن، تعداد گلبول قرمز کم است و به همین دلیل اکسیژن کافی به قسمت‌های مختلف بدن نمی‌رسد. علائم کم خونی فقر آهن شامل موارد زیر است:

  • خستگی
  • ضعف
  • سرگیجه
  • تنگی نفس
  • پوست رنگ‌پریده

بیشتر بدانید:فولیک اسید در چه غذاهایی است؟

درمان کمبود آهن می‌تواند علائم مرتبط با آن را کاهش ‌دهد و به جلوگیری از عوارض ناشی از کم خونی کمک کند. درمان نکردن این مشکل ممکن است به آریتمی، بزرگ شدن قلب و نارسایی قلبی منجر شود.

علاوه بر این، بعضی از افراد به دلیل ابتلا به اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی (ADHD) یا با هدف بهبود عملکرد ورزشی خود از مکمل آهن استفاده می‌کنند. تعدادی از تحقیقات نشان داده‌اند که کمبود آهن ممکن است با ADHD مرتبط باشد. با این حال، برای نتیجه‌گیری قطعی به مطالعات بیشتری نیاز است. همچنین در یک پژوهش علمی مشخص شد که مکمل آهن می‌تواند عملکرد ورزشی را در ورزشکارانی که کمبود آهن دارند، بهبود بخشد.

بیشتر بدانید:فولیک اسید برای کم خونی مفید است؟

چه افرادی ممکن است به مکمل آهن نیاز داشته باشند؟

هر کسی ممکن است به کمبود آهن و کم خونی ناشی از آن مبتلا شود، اما این مشکل در افراد زیر شایع‌تر است:

  • زنانی که در سنین باروری به‌سر می‌برند و پریود می‌شوند (اگر خونریزی قاعدگی شما شدید است، مصرف قرص آهن در پریودی می‌تواند از بروز کم خونی جلوگیری کند.)
  • زنان باردار
  • کودکان (عدم دریافت قرص آهن در کودکان مبتلا به کم خونی باعث مختل شدن رشد و تکامل آن‌ها می‌شود.)
  • کسانی که به طور مکرر خون اهدا می‌کنند
  • افرادی که جراحی بای‌پس معده انجام می‌دهند
  • نوزادان نارسی که قبل از هفته 37 بارداری به دنیا می‌آیند
  • گیاه‌خواران
  • ابتلا به بعضی از بیماری‌ها (مثل سرطان، مشکلات گوارشی و نارسایی قلبی)
  • بیماران کلیوی که همودیالیز می‌شوند
  • استفاده طولانی‌مدت از آنتی‌اسیدها

در صورت لزوم می توانید با دکتر آنکولوژی آنلاین مشورت کنید و هم می توانید به صورت حضوری به متخصص آنکولوژی مراجعه کنید.

بیشتر بدانید: چه کودکانی به قرص آهن نیاز دارند؟

اینفوگرافی درباره کسانی که به قرص آهن نیاز دارند
بعضی از افراد بیشتر از دیگران در معرض خطر کمبود آهن هستند و به مکمل آهن نیاز دارند.

دوز مصرف

با توجه به جدول زیر، مقدار آهن مورد نیاز بدن به سن و جنسیت شما بستگی دارد:

سنمردزندوران بارداریدوران شیردهی
0 تا 6 ماهگی0/27 میلی‌گرم0/27 میلی‌گرم
6 تا 12 ماهگی11 میلی‌گرم11 میلی‌گرم
یک تا سه سالگی7 میلی‌گرم7 میلی‌گرم
چهار تا هشت سالگی10 میلی‌گرم10 میلی‌گرم
9 تا 13 سالگی8 میلی‌گرم8 میلی‌گرم
14 تا 18 سالگی11 میلی‌گرم15 میلی‌گرم27 میلی‌گرم10 میلی‌گرم
19 تا 50 سالگی8 میلی‌گرم18 میلی‌گرم27 میلی‌گرم9 میلی‌گرم
51 سالگی و بالاتر8 میلی‌گرم8 میلی‌گرم

مقادیری که در جدول فوق ذکر شده‌اند از بروز کمبود آهن در افراد سالم جلوگیری می‌کنند. اما اگر ذخایر آهن بدنتان کم باشد یا به کم خونی فقر آهن مبتلا باشید، این مقادیر کافی نیستند.

برای درمان کمبود آهن،  باید در طول روز 50 تا 100 میلی‌گرم آهن دریافت کنید (در 2 تا سه دوز منقسم). دوز قرص آهن از فردی به فرد دیگر متفاوت است و با توجه به شدت کم خونی توسط پزشک مشخص می‌شود.

اکثر زنان باردار باید دوز پایین مکمل آهن (حدود 30 میلی‌گرم در روز) را دریافت کنند. زنانی که با آزمایش خون مشخص شده است به کم خونی مبتلا هستند، باید بعد از مشورت با پزشک، دوز قرص آهن در بارداری را به 60 تا 120 میلی‌گرم در روز افزایش دهند.

نحوه مصرف قرص آهن

پزشک ممکن است از شما بخواهد هر روز از مکمل آهن استفاده کنید. با این حال، بعضی از تحقیقات نشان داده‌اند که مصرف یک روز در میان آهن هم ممکن است موثر باشد و حتی جذب بهتری داشته باشد. در مورد اینکه کدام استراتژی برای شما مناسب‌تر است، با پزشک صحبت کنید.

بیشتر بدانید:فولیک اسید در بارداری برای چیست؟

زن مبتلا به کم خونی که در مطب با پزشک صحبت می‌کند
درباره میزان مصرف قرص آهن با پزشک مشورت کنید.

نکات مهمی که باید در حین مصرف مکمل آهن رعایت کنید عبارتند از:

  • بهتر است مکمل آهن را با معده خالی بخورید. اما در صورت بروز مشکلات گوارشی، می‌توانید آن را همراه با غذا مصرف کنید.
  • قرص را به طور کامل ببلعید. آن را خرد نکنید، نجوید یا نشکنید.
  • سعی کنید مکمل آهن را همراه با ویتامین C (برای مثال، یک لیوان آب پرتقال) مصرف کنید تا جذب آن بیشتر شود.
  • بعضی مواد غذایی مانند لبنیات، تخم‌مرغ، اسفناج، غلات کامل و کافئین می‌توانند جذب آهن را کاهش دهند. سعی کنید حداقل یک ساعت قبل و بعد از مصرف مکمل‌ از خوردن این غذاها خودداری کنید.
  • بین زمان مصرف قرص آهن با زمان مصرف آنتی‌اسیدها (که برای خنثی کردن اسید معده تجویز می‌شوند) و مکمل کلسیم حداقل یک ساعت فاصله در نظر بگیرید. آنتی‌اسیدها اسیدیته معده را که برای جذب آهن لازم است، کاهش می‌دهند.

عوارض قرص آهن

مصرف مکمل آهن با دوز مناسب بعید است که عوارض جانبی ایجاد کند. با این حال، گاهی اوقات ممکن است علائم زیر را تجربه کنید:

  • اسهال
  • یبوست
  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • تیره شدن رنگ مدفوع
اینفوگرافی درباره عوارض قرص آهن
زیاده‌روی در مصرف مکمل آهن باعث بروز مشکلات گوارشی می‌شود.

بیشتر بدانید: قرص آهن در پریودی چه تاثیری دارد؟

در بیشتر موارد، به تدریج که بدنتان با مکمل سازگار می‌شود، این عوارض کاهش می‌یابند. اما اگر ادامه پیدا کردند یا باعث نگرانی شما شدند، با پزشک صحبت کنید.

اگر در مصرف مکمل آهن زیاده‌‎روی کنید، ممکن است دچار مسمومیت شوید. تجمع آهن در بدن می‌تواند در نهایت به سیروز کبدی، سرطان کبد و بیماری قلبی منجر شود. در موارد شدید، مصرف بیش از حد آهن (60 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) باعث نارسایی اندام، کما و مرگ می‌شود. اگر فکر می‌کنید آهن زیادی مصرف کرده‌اید، در اسرع وقت به دنبال درمان بروید.

بعضی از اختلالات ژنتیکی باعث می‌شوند بدن از غذاها مقدار زیادی آهن جذب کند که این می‌تواند به اضافه بار آهن منجر شود. هموکروماتوز یک اختلال ژنتیکی است که باعث تجمع آهن در بدن می‌شود. در صورت ابتلا به این بیماری، مصرف مکمل آهن توصیه نمی‌شود.

بیشتر بدانید: درمان کم خونی در نوجوانان چگونه است؟

زنی که در یک دست لیوان آب و در کف دست دیگر یک عدد قرص دارد
کسانی که به بیماری هموکروماتوز مبتلا هستند نباید از مکمل آهن استفاده کنند.

تداخلات دارویی

قرص آهن می‌تواند با چند دارو تداخل داشته باشد، از جمله:

  • مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE)
  • کاربامازپین (داروی ضدتشنج)
  • لوودوپا (داروی بیماری پارکینسون)
  • لووتیروکسین (داروی کم کاری تیروئید)
  • پنی‌سیلامین (داروی بیماری ویلسون و سیستینوری)
  • آنتی‌بیوتیک‌های کینولون
  • آنتی‌بیوتیک‌های تتراسایکلین

بیشتر بدانید: قرص آهن در بارداری برای چیست؟

مکمل‌های آهن ممکن است جذب سایر ریزمغذی‌های کلیدی از جمله روی، مس، منیزیم و منگنز را کاهش دهند. علاوه بر این، کلسیم می‌تواند در جذب آهن اختلال ایجاد کند.

سوالات متداول

آیا می‌توانم بدون مراجعه به پزشک از مکمل آهن استفاده کنم؟

برای خرید قرص آهن به نسخه پزشک نیاز ندارید. اما مهم است که میزان مصرف آن را با پزشک در میان بگذارید. عوامل مختلف مثل سن، جنسیت، شدت کمبود آهن و باردار بودن یا نبودن شما می‌توانند بر دوز توصیه شده تاثیر بگذارند.

چه زمانی اثربخشی قرص آهن مشخص می‌شود؟

اکثر مردم در عرض چند روز مزایای مکمل آهن را احساس می‌کنند. با این حال، مدت زمان زیادی طول می‌کشد که ذخایر آهن بدن افزایش یابد. به همین دلیل، بسیاری از پزشکان توصیه می‌کنند در صورت ابتلا به کم خونی فقر آهن، مصرف مکمل را به مدت سه تا 6 ماه ادامه دهید.

چگونه کمبود آهن و کم خونی ناشی از آن تشخیص داده می‌شود؟

این مشکل با آزمایش خون مشخص می‌شود. کمبود آهن طی سه مرحله پیشرفت می‌کند و به کم خونی تبدیل می‌شود:
1. ذخیره آهن بدن کم می‌شود و سطح سرمی فریتین پایین می‌آید.
2. ذخیره آهن برای تولید گلبول قرمز کم است، اما سطح هموگلوبین خون هنوز طبیعی است.
3. کم خونی فقر آهن اتفاق می‌افتد که با کاهش هموگلوبین خون مشخص می‌شود.

کلام پایانی درباره قرص آهن

آهن یک ماده معدنی مهم است که به گلبول‌های قرمز خون کمک می‌کند اکسیژن را به قسمت‌های مختلف بدن منتقل کنند. اگر آهن کافی در بدن خود نداشته باشید، پزشک استفاده از قرص آهن را به شما توصیه می‌کند. اینکه در طول روز به چه مقدار مکمل آهن نیاز داشته باشید، به عوامل مختلفی بستگی دارد. بنابراین، باید در مورد آن با پزشک مشورت کنید. اگر در این زمینه سوال یا ابهامی دارید، از پزشکان سایت درمانکده وقت ویزیت بگیرید یا به صورت آنلاین با آن‌ها مشورت کنید.

منابع: medicalnewstoday, healthline, verywellhealth

آیا این مقاله برای شما مفید بود؟

میانگین امتیاز 3.9 / 5. تعداد رای‌ها 41

هنوز امتیازی ثبت نشده

elh.zamani@yahoo.com
الهام زمانی

الهام زمانی هستم. در رشته تغذیه در مقطع فوق لیسانس تحصیل کردم و به دلیل علاقه‌ای که به نوشتن دارم وارد حوزه تولید محتوا شدم. خوشحالم که با نوشتن مطالب به‌روز و قابل فهم، ضمن آموختن چیزهای جدید به افزایش آگاهی جامعه درباره بیماری‌ها و سبک زندگی سالم کمک می‌کنم.

مشاهده سایر مطالب
اشتراک در
اطلاع از
guest
(اختیاری)

در صورتی که سوال شما تخصصی هست و به دنبال نظر پزشک متخصص هستید، به بخش مشاوره آنلاین پزشکی مراجعه کنید.

8 پرسش و پاسخ
بیشترین رأی
تازه‌ترین قدیمی‌ترین
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه سؤال ها
ابراهیم
ابراهیم
2 ماه قبل

سلام من فعالیت بدنم کم شده قرص اهن خوردم بهتر شدم والان که نمیخورم حدود یک هفته است عفونت بدنم دفع نمیشه چند روز باید بخورم وچه قرصی بهتره برای مصرف

ابراهیم
ابراهیم
2 ماه قبل

سلام من فعالیت بدنم کاهش پیدا کرده و قرص اهن خوردم یه خورده بهتر شدم

شهر
مشهد
سادات طبا طبایی
سادات طبا طبایی
4 ماه قبل

با عرض سلام اگر شب تا صبح درب قوطی کپسول اهن باز باشد ایا مصرف قرص اشکال دارد؟

محسن برجی
محسن برجی
6 ماه قبل

سلام
چه قرص آهنی را بخریم که کیفیت خوبی داره؟
چه شرکتی باشه؟
متشکر

جاسم
جاسم
7 ماه قبل

سلام من تالاسمی مینور دارم آیا می توانم از قرص فروس سولفات استفاده کنم ممنون میشم پاسخ دهید

شهر
شیراز
مهدی
مهدی
8 ماه قبل

سلام اگر قرص زینک وقرص اهن وویتامین ث ودی رو باهم مصرف کنیم اشکالی دارد

ملیکا
ملیکا
8 ماه قبل

سلام و خسته نباشید.
اگه قرص اهن رو در اب حل کنیم باعث سیاهی دندان میشه

شهر
تهران
فرشته صمدیان
فرشته صمدیان
10 ماه قبل

ایا استفاده قرص اهن باعث خون دررمدفوع میشود؟

شهر
تبریز