سردرد تنشی چیست؟ + علائم، علت و روش‌های درمان

سردرد تنشی (Tension Headache)، شایع‌ترین نوع سردرد در میان مردم است که اکثر افراد حداقل یک بار در زندگی خود آن را تجربه می‌کنند. آمارها نشان می‌دهند که تقریبا از هر ۳۰ فرد بزرگسال، یک نفر دچار سردرد تنشی مزمن می‌شود. این نوع سردرد در اکثر افراد چندان شدید و ناتوان‌کننده نیست و معمولا زندگی روزمره فرد را مختل نمی‌کند.

در اکثر افراد این سردرد با تغییر سبک زندگی، مدیریت استرس و همچنین فعالیت بدنی منظم بهبود پیدا می‌کند. برخی افراد نیز باید به کمک دارو و مسکن علائم را کاهش دهند. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده می‌توانید با علت بروز این سردرد و همچنین علائم، روش‌های پیشگیری و درمان آن به‌طور کامل آشنا شوید. تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.

سردرد تنشی چیست؟

سردرد تنشی یکی از شایع‌ترین انواع سردرد است که معمولا به دلیل تنش‌های روانی و فیزیکی ایجاد می‌شود. این نوع سردرد با درد در ناحیه گردن، شانه‌ها و پوست سر شناخته می‌شود که اغلب ناشی از گرفتگی و تنش عضلانی است. سردردهای تنشی ممکن است در هر سنی رخ دهند، اما در بزرگسالان و نوجوانان شایع‌تر هستند. طبق اطلاعات ارائه‌شده، این نوع سردرد در زنان کمی رایج‌تر است و سابقه خانوادگی نیز در بروز آن نقش مهمی دارد.

سردرد تنشی چگونه است؟

سردردهای تنشی معمولا با درد و فشار در ناحیه سر و گردن احساس می‌شوند. علائم این سردرد پیشانی ممکن است به‌آرامی ظاهر شود و گاهی تا یک هفته طول بکشد. در برخی افراد که شدت این سردرد زیاد است، ممکن است با حالت تهوع همراه شود، اما این علامت بسیار نادر است. برخی افراد نیز ممکن است در کنار سردرد، در ناحیه پشت چشم‌ها نیز درد آزاردهنده‌ای را احساس کنند.

سردرد داری و دنبال دمانش هستی؟

بدون نیاز به مراجعه حضوری، از متخصص مشاوره بگیر

متخصص مغز و اعصاب پزشک آنلاین مغز و اعصاب

انواع سردرد تنشی

سردرد تنشی معمولا به ۳ دسته‌بندی مختلف تقسیم می‌شود که در ادامه به آن‌ها اشاره شده است:

سردرد تنشی مداوم

این سردرد معمولا ۱۵ روز در ماه طول می‌کشد و به صورت مکرر ایجاد می‌شود. از مهم‌ترین علائم این سردرد می‌توان به احساس سنگینی و فشار در سر اشاره کرد که بیشتر به دلیل تنش عضلانی مداوم، استرس مزمن و بدخوابی بروز می‌کند. این نوع سردرد با استفاده طولانی از کامپیوتر و گوشی و همچنین کم آبی بدن تشدید می‌شود.

سردردهای تنشی دوره‌ای نادر

این سردرد معمولا کمتر از ۱۲ روز در سال رخ می‌دهد. از مهم‌ترین دلایل بروز آن می‌توان به استرس، بی‌خوابی یا خستگی اشاره کرد. درد آن معمولا خفیف تا متوسط است و با استراحت و کاهش استرس برطرف می‌شود. این نوع سردرد معمولا با دردی مبهم در دو طرف سر همراه است.

سردردهای تنشی مکرر

این سردرد معمولا بین ۱ تا ۱۴ روز در ماه رخ می‌دهد. بیشتر افرادی که دائما در معرض استرس‌های روحی و جسمی قرار دارند، این سردرد را تجربه می‌کنند. افرادی که سردردهای تنشی مکرر را تجربه می‌کنند، بیشتر از احساس درد و فشار در دو طرف سر با سفتی عضلات گردن شکایت دارند.

علت سردرد تنشی

این نوع سردرد معمولا ناشی از یک بیماری خاص نیست، اما عوامل مختلفی می‌توانند باعث شروع یا تشدید آن شوند. شناسایی علت سردرد تنشی می‌تواند به جلوگیری و درمان آن کمک زیادی کند. این عوامل عبارت‌اند از:

• استرس فیزیکی یا عاطفی
• مصرف الکل
• مشکلات مربوط به خواب
• مصرف بیش از حد کافئین یا قطع ناگهانی آن
• سرماخوردگی، آنفولانزا یا عفونت سینوسی
• مشکلات مربوط به دندان مانند دندان‌قروچه یا قفل کردن فک
• خستگی چشم
• مصرف بیش از حد دخانیات
• خستگی یا فعالیت بیش از حد
• مصرف الکل
• گرفتگی عضلات پشت گردن و پوست سر
• وضعیت نامناسب بدن، استرس، و خوابیدن روی بالش‌های زیاد
• خم شدن روی کامپیوتر برای ساعات طولانی
• کم آبی بدن
• فاصله طولانی بین وعده‌های غذایی

Your genetic make-up may also be a factor. So, some people may inherit a tendency to be more prone to develop tension-type headaches more easily than others when stressed or anxious.

Tension-type headache is a primary headache – which means that is not caused by other conditions. So, if you have a tension-type headache, a doctor’s examination will be normal apart from the muscles around the head perhaps being a little tender when a doctor presses on them. Any tests that may be done will also be normal.

ساختار ژنتیکی هر فرد هم می‌تواند در بروز سردرد تنشی نقش مهمی داشته باشد. برخی افراد به‌طور ارثی بیشتر با قرار گرفتن در معرض استرس یا اضطراب، راحت‌تر از دیگران دچار سردرد تنشی می‌شوند.

سردرد تنشی در دسته‌ سردردهای اولیه قرار می‌گیرد؛ یعنی ناشی از بیماری یا مشکل زمینه‌ای دیگری نیست. به همین دلیل، در معاینه پزشکی معمولا یافته‌های غیرطبیعی دیده نمی‌شود و فقط ممکن است عضلات اطراف سر و گردن هنگام فشار دادن کمی حساس یا دردناک باشند. در این افراد حتی اگر آزمایش یا بررسی تکمیلی انجام شود، نتایج آن معمولا طبیعی خواهد بود.

به نقل از وب‌سایت patient

علائم سردرد تنشی

این سردرد معمولا به صورت نواری دور سر یا در ناحیه پیشانی احساس می‌شود. سردرد تنشی ممکن است از چند ساعت تا چند روز طول ‌بکشد و درد آن از خفیف تا متوسط است و در برخی موارد خاص نیز شدید می‌شود. اکثر افراددرد دو طرفه را در این نوع سردرد تجربه می‌کنند که بیشتر در قسمت جلوی سر احساس می‌شود. درد این نوع سردرد شبیه به فشار یا فشردگی دور سر است. سردردهای تنشی معمولا مثل میگرن یا سینوزیت خواب را مختل نمی‌کنند و اکثر افراد می‌توانند با وجود آن به کار خود ادامه دهند. این سردردها اغلب در طول روز شروع شده و با گذشت زمان بدتر می‌شوند و صبح‌ها معمولا خفیف‌ترین حالت را دارند. برخی از علائم این سردرد عبارت‌اند از:

• احساس فشار روی سر
• حساس شدن سر به لمس
• درد در دو طرف سر، صورت و گردن
• احساس درد و سفتی عضلات در گردن و شانه
• حساس شدن پوست سر
• مشکل در تمرکز و تحریک‌پذیری

درمان سردرد تنشی

بهترین راهکار برای درمان این سردرد، این است که عوامل محرک را شناسایی و از آن‌ها دوری کنید. در کنار آن، برای کاهش درد می‌توانید از انواع مسکن و داروهای موثر کمک بگیرید. در ادامه به روش‌های مختلف درمان سردرد تنشی اشاره کرده‌ایم:

استفاده از مسکن‌ها

مسکن‌ها معمولا برای کاهش سردرد موثر هستند. این مسکن‌ها نباید بیشتر از چند روز استفاده شوند و مصرف طولانی‌مدت، ممکن است به بدن آسیب جدی وارد کند. قبل از مصرف هرگونه قرص و مسکن بهتر است با دکتر سردرد مشورت کنید. انواع مسکن‌های رایج شامل موارد زیر هستند:

• پاراستامول: این مسکن معمولا برای سردرد موثر است. بهتر است به محض بروز سردرد، دوز کامل آن را مصرف کنید تا از شدت درد قبل از پیشرفت آن کاسته شود. در صورت لزوم، می‌توانید بعد از چهار ساعت یک دوز دیگر مصرف کنید.
• مسکن‌های ضد التهاب: این داروها شامل ایبوپروفن و داروهای دیگری مانند دیکلوفناک و ناپروکسن هستند که نیاز به نسخه پزشک دارند. این مسکن‌ها معمولا اثر بیشتری روی درد در افراد مبتلا به سردرد دارند، اما برخی افراد ممکن است عوارض جانبی مانند مشکلات معده را تجربه کنند.
• آسپیرین: تحقیقات نشان می‌دهد که آسپیرین به‌طور کامل موثرترین دارو برای کاهش سردرد است. در یک مطالعه، سه‌چهارم افراد گزارش دادند که بعد از دو ساعت از مصرف آسپیرین، درد آن‌ها کاهش یافته است. اما برخی پزشکان آسپیرین را توصیه نمی‌کنند، زیرا ممکن است فرد به مشکلات گوارشی مبتلا شود. افراد زیر ۱۶ سال نباید آسپیرین مصرف کنند.

استفاده از داروهای ضدافسردگی

در صورتی که سردرد ناشی از اضطراب و افسردگی باشد و با داروهای مسکن بهبود پیدا نکند، پزشک از داروهای دیگری برای درمان استفاده می‌کند. این داروها باید زیر نظر پزشک متخصص و در مدت زمان مشخص استفاده شوند. این داروها آرام‌بخش هستند و مانع انقباض ماهیچه‌های اطراف پیشانی، پشت گردن و سر می‌شوند. قبل از مصرف هرگونه داروی ضدافسردگی بهتر است با بهترین دکتر مغز و اعصاب مشورت کنید.

ماساژ برای سردرد تنشی

یکی از روش‌های دیگر برای بهبود علائم سردردهای تنشی، ماساژدرمانی است. در این روش باید برای چند دقیقه پیشانی و شقیقه‌های خود را ماساژ دهید تا جریان خون در سر بهبود پیدا کند و انقباض عضلات کمتر شود. برای اثربخشی بیشتر می‌توانید قبل از ماساژ از مقداری روغن اسطوخودوس نیز استفاده کنید.

درمان خانگی سردرد تنشی

اگر مستعد ابتلا به سردرد هستید، کمک گرفتن از روش‌های درمان خانگی می‌تواند به مدیریت و کاهش درد کمک کند. در ادامه به مهم‌ترین روش‌های درمان خانگی این نوع سردرد اشاره کرده‌ایم:

• خواب کافی: اطمینان حاصل کنید که به اندازه کافی می‌خوابید.
• وعده‌های غذایی منظم: از حذف وعده‌های غذایی خودداری کنید.
• مدیریت استرس: با برنامه‌ریزی و استراحت مناسب، از استرس و خستگی بیش از حد جلوگیری کنید.
• ورزش: از حرکات کششی و تقویتی برای عضلات گردن و شانه کمک بگیرید.
• پدحرارتی: برای کاهش درد از پد حرارتی روی سر، گردن و شانه استفاده کنید.
• دوش آب گرم: قرار گرفتن در معرض آب گرم به آرام شدن ماهیچه‌های منقبض شده کمک می‌کند.
• نوشیدن آب: در صورتی که سردرد به دلیل کم آبی ایجاد شده باشد، برای درمان سریع کم آبی بدن باید مقدار زیادی آب و سبزیجات مصرف کنید.

درمان سردرد تنشی در طب سنتی

برای درمان این سردرد می‌توانید از راهکارهای طب سنتی کمک بگیرید. به خاطر داشته باشید که زیاده‌روی در مصرف دمنوش‌ها و عرقیات گیاهی نیز برای بدن مضر است و از همین رو بهتر است اعتدال را رعایت کنید. مهم‌ترین روش‌های طب سنتی در درمان سردرد تنشی عبارت‌اند از:

• مصرف دمنوش یا عرق بابونه
• استفاده از چای دارچین
• مصرف چای سبز
• مصرف چای زنجبیل
• مصرف چای ماسالت

آیا درمان قطعی سردرد تنشی با دارو امکانپذیر است؟

به طور کلی هیچ درمان قطعی و مشخصی برای این نوع سردردها وجود ندارد و اکثر گزینه‌ها تنها به کاهش درد و تعداد دفعات بروز سردرد کمک می‌کنند. برای درمان این سردرد باید فاکتورهای محرک را شناسایی کنید و سپس با مدیریت استرس و استفاده از تکنیک بیوفیدبک، جلوی بروز آن را بگیرید.

ایا سردرد تنشی خطرناک است؟

به طور کلی سردردهای تنشی معمولا خطرناک نیستند و برخلاف میگرن، موجب بروز اختلال جدی در زندگی فرد نمی‌شوند. در برخی مواقع این نوع سردرد ممکن است ناشی از یک بیماری یا اختلال زمینه‌ای مثل تیروئید، تومور یا حتی میگرن مزمن باشد. شناسایی علت بروز این نوع سردرد به شما کمک می‌کند تا از خطرات احتمالی آن جلوگیری کنید و در طولانی‌مدت دچار مشکل نشوید.

سردرد تنشی چقدر طول میکشد؟

این نوع سردرد ممکن است به آهستگی و در عرض چند دقیقه تا چند ساعت ایجاد شود. مدت زمان این سردرد حداقل نیم ساعت است و در برخی مواقع ممکن است تا چند روز ادامه پیدا کند. در برخی افراد سردرد پس از مدتی متوقف و بعد دوباره شروع می‎شود. سردرد تنشی مزمن ممکن است در برخی افراد از چند روز یا حتی ماه‌ها طول بکشد.

سردرد تنشی در کودکان

یکی از اصلی‌ترین دلایل سردرد در کودکان، سردرد تنشی است که معمولا در ناحیه پیشانی، شقیقه و دو طرف سر ایجاد می‌شود. این سردرد ممکن است به دلیل استرس‌های فیزیکی و عاطفی بروز کند و در بسیاری از موارد نیز با احساس خستگی، حذف مواد غذایی یا دندان‌قروچه در ارتباط است.

چه کسانی در معرض ابتلا به سردرد تنشی قرار دارند؟

سردرد تنشی یک وضعیت شایع است که می‌تواند افراد زیادی را تحت تاثیر قرار دهد. با این حال، برخی عوامل، خطر ابتلا به آن را افزایش می‌دهند. به طور کلی، سردرد تنشی در زنان بیشتر از مردان شایع است. افرادی که در دهه‌های دوم و سوم زندگی خود یعنی بین ۲۰ تا ۴۰ سالگی هستند، بیشتر در معرض ابتلا به آن قرار دارند. در ادامه به لیست افرادی که بیشتر در معرض این نوع سردرد قرار دارند، اشاره شده است:

• افرادی که تحت استرس مزمن یا دوره‌های استرس شدید قرار دارند، بیشتر مستعد ابتلا هستند.
• افرادی که به مشکلات سلامت روان مانند اضطراب و افسردگی مبتلا هستند.
• افرادی که از اختلالات خواب رنج می‌برند.
• افرادی که برای مدت طولانی در وضعیت نامناسب قرار می‌گیرند و عضلات گردن و شانه آن‌ها کشیده می‌شود.
• افرادی که فعالیت بدنی ندارند و عضلات آن‌ها ضعیف است.
• افرادی که در زمان خواب، دندان‌قروچه یا فشردن دندان‌ها به هم را تجربه می‌کنند.
• کسانی که در طول روز از کافئین به مقدار زیاد استفاده می‌کنند.

نحوه تشخیص سردرد تنشی

این نوع سردرد معمولا به صورت دردی متوسط تا خفیف، دو طرفه و غیر ضربانی توصیف می‌شود. بیماران اغلب این درد را با احساس فشار در دور سر توصیف می‌کنند. نکته کلیدی در تشخیص سردرد تنشی، عدم وجود علائم همراه نگران‌کننده مانند تاری دید، تهوع یا استفراغ شدید و مشکلاتی مثل ضعف یا اختلال بینایی ناگهانی است.

تشخیص نهایی معمولا بر اساس شرح حال دقیق بیمار و معاینه بالینی انجام می‌شود. در موارد نادر و برای رد سایر علل، ممکن است پزشک از اسکن توموگرافی کامپیوتری یا سی‌تی‌اسکن و ام‌آر‌آی استفاده کند. تجزیه و تحلیل وار عصب و عضله در بیمارانی که سردرد تنشی را تجربه می‌کنند، می‌تواند به تشخیص دقیق‌تر و انتخاب روش‌های درمانی موثر کمک کند.

پیشگیری از سردرد تنشی

برای پیشگیری از این نوع سردرد، قبل از هر چیزی باید استرس خود را کنترل کنید و با ایجاد تغییرات ساده در سبک زندگی، تنش را کاهش دهید. در ادامه به روش‌های پیشگیری از این سردرد اشاره شده است:

• اگر سردرد به دلیل قرار گرفتن در معرض سرما ایجاد شده است، می‌توانید از کمپرس یا یک پد گرم‌کننده روی سر استفاده کنید.
• بالش یا محل خواب خود را تغییر دهید.
• در زمان مطالعه یا کار با کامپیوتر و گوشی، در وضعیت مناسب قرار بگیرید.
• در طول روز از نرمش‌های مفید برای گردن و شانه‌ها کمک بگیرید.
• به اندازه بخوابید.
• در طول روز به مقدار کافی آب بنوشید.
• از مدیتیشن و تکنیک‌های آرامش مثل تنفس عمیق کمک بگیرید.
• مصرف کافئین را کاهش دهید.
• به صفحه کامپیوتر و گوشی خیره نشوید.
• هیچوقت گرسنه نمانید.

افسردگی و سردرد تنشی

یکی از مهم‌ترین دلایل بروز این نوع سردرد، ابتلا به افسردگی است. افسردگی باعث افزایش سطح استرس و تنش عضلانی می‌شود که این عوامل نقش مهمی در بروز و تشدید سردرد تنشی دارند. شناخت ارتباط بین افسردگی و سردرد تنشی اهمیت زیادی دارد، زیرا درمان همزمان این دو مشکل می‌تواند به بهبود سریع‌تر وضعیت جسمی و روانی بیماران کمک کند و راهکارهای موثرتری برای کاهش علائم ارائه دهد.

مطالعات نشان می‌دهند افراد که به افسردگی و اضطراب مبتلا هستند، بیشتر سردردهای تنشی را تجربه می‌کنند. در این وضعیت مصرف داروهای SSRI باعث ثبات هورمون سروتونین شده و از سردرد جلوگیری می‌کند.

میگرن و سردرد تنشی

علائم سردرد تنشی شباهت زیادی به سردرد میگرنی دارد. سردرد تنشی معمولا با احساس فشار یا سفتی دور سر همراه است، درحالی‌که میگرن درد ضربان‌دار و شدیدتری دارد و اغلب با علائمی مانند تهوع، حساسیت به نور و صدا همراه می‌شود. با این‌حال، استرس، خستگی و تنش عضلانی می‌توانند هر دو نوع سردرد را تحریک یا تشدید کنند و همین مسئله باعث می‌شود بسیاری از افراد این دو را با هم اشتباه بگیرند.

 تشخیص تفاوت بین میگرن و سردرد تنشی اهمیت زیادی دارد، زیرا هر کدام به روش‌های درمانی متفاوتی پاسخ می‌دهند و انتخاب درمان درست می‌تواند شدت و تعداد حملات را به‌طور چشمگیری کاهش دهد. در جدول زیر به مهم‌ترین تفاوت‌های سردرد میگرنی و تنشی اشاره شده است:

ویژگی‌ها	میگرن	سردرد تنشی
نوع درد	ضربانی، شدید، معمولا یک‌طرفه	فشارشی، خفیف تا متوسط، دوطرفه
شدت درد	بسیار شدید، ناتوان‌کننده	خفیف تا متوسط، قابل‌تحمل
مدت زمان	چند ساعت تا چند روز	از چند دقیقه تا چند ساعت
علائم همراه	تهوع، استفراغ، حساسیت به نور و صدا	اغلب بدون علائم همراه یا با حساسیت کم به نور و صدا
محل درد	معمولا یک‌طرفه، در ناحیه پیشانی یا پشت سر	اطراف سر با احساس فشار یا حلقه‌ای
تشدید پس از فعالیت ‌‌‌بدنی	تشدید با افزایش فعالیت بدنی	کاهش یا ثبات با فعالیت بدنی
شیوع	بیشتر در افراد ۲۰-۴۰ ساله، زنان بیشتر	تقریبا در تمامی گروه‌های سنی، زنان و مردان

سردرد تنشی و سرگیجه

سردرد تنشی و سرگیجه ممکن است با هم دیده شوند و معمولا به علت استرس، گرفتگی عضلات گردن و شانه، وضعیت بد بدنی، کم‌خوابی یا اضطراب ایجاد می‌شوند. این سردرد اغلب به شکل فشاری یا حلقه‌ای دور سر و با شدت خفیف تا متوسط توصیف می‌شود و بعضی افراد هم‌زمان احساس سبکی سر، عدم تعادل یا گیجی را تجربه می‌کنند.

عوارض و خطرات سردرد تنشی

این نوع سردرد معمولا خطر جدی برای سلامت ندارد، اما اگر مزمن شود می‌تواند کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد. در ادامه به مهم‌ترین عوارض این نوع سردرد اشاره کرده‌ایم:

• مزمن شدن سردرد: تکرار مداوم حملات، بیش از ۱۵ روز در ماه
• اختلالات خواب: بروز دردهای مداوم و تنش‌های فیزیکی و جلوگیری از خواب عمیق
• کاهش چشمگیر عملکرد: افت دقت، کندی ذهنی و کاهش بهره‌وری در محیط‌های کاری، آموزشی و فعالیت‌های روزمره
• تشدید چرخه استرس و اضطراب: ایجاد نگرانی ذهنی نسبت به وقوع مجدد درد
• سردرد برگشتی با مصرف دارو: وابستگی به مسکن‌ها برای تسکین درد و بروز سردردهای ناشی از مصرف بیش از حد دارو
• گرفتگی مزمن عضلات: بروز دردهای ثانویه در نواحی گردن، شانه‌ها و ستون فقرات به دلیل انقباض‌های طولانی‌مدت عضلانی

سخن نهایی

سردرد تنشی، اگرچه به عنوان یکی از شایع‌ترین دردهای عصر مدرن شناخته می‌شود، اما نباید به بهانه‌ عادی بودن، کیفیت زندگی شما را تحت تاثیر قرار دهد. درک این نکته که بدن شما در حال ارسال سیگنال‌هایی از تنش، خستگی و نیاز به تغییر سبک زندگی است، اولین گام برای مدیریت و غلبه بر این درد است. از اصلاح وضعیت نشستن در محیط کار گرفته تا مدیریت هوشمندانه استرس و خواب کافی، همگی ابزارهایی هستند که شما برای بازیابی تعادل و آرامش در اختیار دارید.

به خاطر داشته باشید که سردرد تنشی یک بیماری نیست که با آن کنار بیایید، بلکه وضعیتی است که با شناسایی محرک‌ها می‌توانید از آن جلوگیری کنید. اگر سردردهای شما به‌صورت مکرر تکرار می‌شوند یا شدت آن‌ها رو به افزایش است می‌توانید با ویزیت آنلاین متخصص مغز و اعصاب در وب‌سایت درمانکده، آن را درمان کنید. همچنین درمانکده این امکان را برای شما فراهم کرده است که علاوه بر مشاوره آنلاین، در صورت نیاز از آن‌ها نوبت ویزیت حضوری بگیرید.

سوالات متداول

منابع: nhs | mayoclinic | medlineplus | healthdirect | health.harvard | hopkinsmedicine