فیبروم رحم (میوم) چیست؟ علائم، علت، انواع و روش‌‌های تشخیص

فیبروم (Uterine fibroid) که با نام‌های دیگری مانند میوم (Uterine myoma) یا لیومیوم (Leiomyoma) نیز شناخته می‌شود، یکی از شایع‌ترین توده‌های خوش‌خیم رحم است. با این حال، بسیاری از زنان مبتلا به این عارضه هیچ علامت خاصی ندارند و ممکن است تا مدت‌ها از وجود آن بی‌خبر باشند. اندازه، تعداد و محل قرارگیری فیبروم رحم می‌تواند بر شدت علائم و همچنین انتخاب روش درمانی مناسب تاثیر بگذارد. اگر می‌خواهید با این عارضه و تاثیرات آن بر بدن خود بیشتر آشنا شوید، تا پایان این مقاله از مجله سلامت درمانکده با ما همراه باشید.

فیبروم رحم چیست و چه تفاوتی با میوم دارد؟

هنگام صحبت درباره فیبروم ممکن است اصطلاحات مختلفی به‌کار برده شود که این موضوع باعث سردرگمی افراد می‌شود. بنابراین برای درک بهتر این بیماری ابتدا باید با ماهیت آن آشنا شوید.

فیبروم رحم چیست؟

فیبروم یک توده خوش‌خیم است که از بافت عضلانی رحم منشاء می‌گیرد و به صورت منفرد یا خوشه‌ای داخل حفره رحم یا سطح خارجی آن رشد می‌کند. فیبروم‌های رحم از نظر اندازه تنوع زیادی دارند. بعضی از آن‌ها به قدری کوچک هستند که با چشم دیده نمی‌شوند؛ در حالی که بعضی دیگر می‌توانند به اندازه گریپ‌فروت رشد کنند و باعث شوند شکم ظاهری شبیه دوران بارداری پیدا کند.

آیا میوم رحم همان فیبروم رحم است؟

بله؛ فیبروم، میوم و لیومیوم در واقع نام‌های مختلف یک نوع توده خوش‌خیم و غیر سرطانی هستند که در رحم شکل می‌گیرد. به همین دلیل، تفاوتی میان این اصطلاحات از نظر نوع بیماری وجود ندارد.

اگر علائم فیبروم آزارت می‌ده، وقت درمانه.

همین حالا از متخصص نوبت بگیر و درمان رو شروع کن.

فوق تخصص جراحی فیبروم

انواع فیبروم رحم کدام‌اند؟

تقسیم‌بندی انواع میوم‌ها با توجه به آناتومی رحم انجام می‌شود. این توده‌های خوش‌خیم بسته به اینکه در کدام بخش رحم رشد کنند و چگونه به آن متصل شوند، تاثیرات متفاوتی بر سلامت بدن دارند.

۱. اینترامورال

شایع‌ترین فیبروم یا میوم رحم، نوع اینترامورال است که در میان دیواره‌های عضلانی رحم رشد می‌کند. این توده‌ به تدریج بزرگ‌ شده و اندازه رحم را افزایش می‌دهد. همچنین معمولا با خونریزی‌ شدید و طولانی‌مدت قاعدگی، دفع لخته‌های بزرگ خون، درد لگن و تکرر ادرار همراه است.

۲. ساب‌سروزال

این نوع میوم در بخش بیرونی دیواره رحم تشکیل می‌شود و به سمت حفره لگن رشد می‌کند. میوم‌های ساب‌سروزال به ندرت بر خونریزی قاعدگی تاثیر می‌گذارند. اما می‌توانند باعث درد لگن شوند و بر اندام‌های مجاور رحم از جمله مثانه و روده فشار وارد کنند.

۳. ساب‌موکوزال

میوم ساب‌موکوزال در زیر پوشش داخلی و مخاطی حفره رحم رشد کرده و به داخل حفره هدایت می‌شود. این نوع میوم حتی در ابعاد کوچک، خونریزی‌ بسیار شدید و طولانی‌مدت ایجاد می‌کند که در صورت درمان نشدن به کم‌خونی در پریودی منجر می‌شود. همچنین با مسدود کردن دهانه لوله‌های فالوپ یا تغییر شکل حفره داخلی رحم می‌تواند در فرآیند باروری اختلال ایجاد کرده یا خطر سقط جنین را افزایش دهد.

۴. پایه‌دار

گاهی‌اوقات میوم‌های ساب‌سروزال یا ساب‌موکوزال با یک ساقه باریک به رحم متصل می‌شوند و شکلی شبیه قارچ پیدا می‌کنند. بزرگ‌ترین چالش این نوع میوم‌ها، احتمال پیچ‌خوردگی ساقه آن‌ها است. در صورت چرخش ناگهانی ساقه، خون‌رسانی به توده قطع شده و این وضعیت به احساس فشار و درد در ناحیه لگن منجر می‌شود.

علائم فیبروم رحم چیست؟

فیبروم‌های رحمی رفتارهای متفاوتی در بدن هر فرد نشان می‌دهند و علائم آن‌ها به عوامل متعددی نظیر اندازه، تعداد و به‌ویژه موقعیت قرارگیری توده‌ها بستگی دارد. در حالی که بعضی زنان تغییرات شدید را تجربه می‌کنند؛ سایرین ممکن است سال‌ها بدون هیچ مشکلی با این توده‌ها زندگی کنند. شناخت علائم میوم رحم به شما کمک می‌کند در زمان مناسب برای ارزیابی به دکتر زنان مراجعه کنید.

Many people who have uterine fibroids don’t have any symptoms. In those who do, symptoms can be influenced by the location, size and number of fibroids.
بسیاری از افراد مبتلا به فیبروم‌های رحمی هیچ علامتی ندارند. در سایر افراد، نوع و شدت علائم می‌تواند تحت تاثیر محل قرارگیری، اندازه و تعداد فیبروم‌ها باشد.

mayoclinic

۱. تغییرات قاعدگی

شایع‌ترین نشانه میوم، تغییر در الگوی طبیعی قاعدگی است. این عارضه اغلب خود را به صورت خونریزی‌های بسیار شدید یا طولانی‌مدت نشان می‌دهد؛ به طوری که فرد ناچار می‌شود پد بهداشتی خود را در فواصل زمانی کوتاه تعویض کند. حضور لخته‌های خون بزرگ در جریان قاعدگی یا لکه‌بینی بین دوره‌های پریود نیز از دیگر نشانه‌های بارز این بیماری به شمار می‌رود.

برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه، پیشنهاد می‌کنیم مقاله خونریزی رحم نشانه چیست را در مجله درمانکده بخوانید.

۲. درد و احساس فشار

رشد میوم‌ درون رحم می‌تواند فشار زیادی به لگن و اندام‌های مجاور وارد کند. این حالت معمولا به صورت احساس سنگینی یا پری در ناحیه زیر شکم توصیف می‌شود. همچنین بسیاری از زنان مبتلا به این عارضه از دردهای آزاردهنده در ناحیه لگن و کمر شکایت دارند. علاوه بر این، توده‌ها بسته به محل قرارگیری خود ممکن است بر کیفیت روابط زناشویی تاثیر بگذارند و رابطه جنسی را برای فرد دردناک کنند.

۳. علائم ادراری و گوارشی

از آنجایی که رحم در مجاورت مثانه و روده بزرگ قرار دارد؛ بزرگ شدن میوم‌ها بر عملکرد این اندام‌ها تاثیر می‌گذارد. فشار بر مثانه حجم مفید آن را کاهش داده و باعث تکرر ادرار می‌شود. در موارد شدیدتر، توده‌های بزرگ ممکن است مجرای ادرار را مسدود کرده و دفع ادرار را با مشکل مواجه کنند. از سوی دیگر، اگر توده‌ها به سمت روده بزرگ رشد کنند، با ایجاد فشار بر دیواره روده باعث یبوست مزمن یا درد مقعد می‌شوند.

آیا ممکن است فیبروم هیچ علامتی نداشته باشد؟

بله؛ این احتمال وجود دارد و در واقع بسیار شایع است. درصد زیادی از زنان مبتلا به میوم، به‌ویژه زمانی که توده‌ها کوچک هستند، هیچ‌گونه علامتی را تجربه نمی‌کنند. در نتیجه، توده‌ها به صورت کاملا اتفاقی توسط پزشک یا هنگام انجام تست‌های تصویربرداری‌ مانند سونوگرافی رحم و تخمدان کشف می‌شوند. به همین دلیل، پزشکان همواره بر انجام معاینات منظم دوره‌ای تاکید دارند.

اندازه فیبروم رحم چقدر اهمیت دارد؟

یکی از سوالات رایج افراد مبتلا به میوم، میزان تاثیر اندازه توده‌ها بر وضعیت بیماری است. شاید تصور شود هرچه توده بزرگ‌تر باشد، شرایط جدی‌تر است. اما این موضوع به ‌تنهایی نمی‌تواند شدت بیماری یا ضرورت درمان را مشخص کند. محل قرارگیری میوم، تعداد توده‌ها و علائمی که ایجاد می‌کنند همگی در ارزیابی وضعیت بیمار اهمیت دارند.

آیا فیبروم کوچک نیاز به درمان دارد؟

پاسخ این سوال به حضور یا عدم حضور علائم بستگی دارد. اگر توده بسیار کوچک باشد و هیچ نشانه‌ای مانند درد یا خونریزی غیر عادی ایجاد نکند، معمولا به درمان نیاز ندارد. در این شرایط، متخصصان اغلب استراتژی انتظار را پیشنهاد می‌کنند که طی آن توده صرفا از طریق معاینه و سونوگرافی‌ دوره‌ای پایش می‌شود. چنانچه در این زمینه به راهنمایی بیشتری نیاز دارید، با دکتر زنان آنلاین مشورت کنید.

آیا فیبروم بزرگ حتما باید عمل شود؟

خیر؛ معیار اصلی، میزان تاثیر توده بر کیفیت زندگی فرد و عملکرد اندام‌های مجاور رحم است. برای مثال، یک میوم بسیار کوچک ممکن است خونریزی‌ بسیار شدیدتری نسبت به یک میوم بزرگ ایجاد کند و زودتر به مداخله پزشکی نیاز داشته باشد.

چه عواملی در ارزیابی فیبروم مهم‌اند؟

برای تنظیم بهترین برنامه درمانی، متخصصان وضعیت هر فرد را به صورت اختصاصی بررسی می‌کنند و مجموعه‌ای از شاخص‌های بالینی را در کنار هم قرار می‌دهند. مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار در این زمینه عبارت‌اند از:

• اندازه و تعداد میوم‌ها و همچنین محل قرارگیری آن‌ها
• شدت علائم جسمی
• سرعت رشد توده
• سن فرد و تمایل او برای بارداری در آینده

علت فیبروم رحم چیست؟

با وجود شیوع بسیار بالای این توده‌ها در میان زنان، هنوز پاسخ کاملا دقیقی برای این پرسش وجود ندارد. با این حال، به نظر می‌رسد که عوامل زیر می‌توانند در بروز آن‌ها نقش داشته باشند:  

• تغییرات ژنتیکی: بسیاری از میوم‌ها حاوی تغییراتی در ساختار ژنی خود هستند که آن‌ها را از سلول‌های سالم و طبیعی رحم متمایز می‌کند.
• هورمون‌ها: استروژن و پروژسترون باعث ضخیم شدن بافت داخل رحم در هر چرخه قاعدگی می‌شوند تا رحم برای بارداری آماده شود. به نظر می‌رسد که این هورمون‌ها در رشد میوم‌ها نیز نقش داشته باشند.
• سایر فاکتورهای رشد: موادی مانند فاکتور رشد شبه‌انسولین که در بدن به حفظ و بازسازی بافت‌ها کمک می‌کنند، ممکن است بر رشد میوم‌ها تاثیر بگذارند.
• ماتریکس خارج سلولی (ECM): این ماده مانند ملات بین آجرها عمل کرده و سلول‌ها را به هم می‌چسباند. همچنین فاکتورهای رشد را در خود ذخیره می‌کند و باعث ایجاد تغییرات بیولوژیکی در سلول‌ها می‌شود.

می‌خوای درمان میوم رحم رو هرچی زودتر شروع کنی؟

بدون نیاز به مراجعه حضوری، همین حالا ویزیت شو

متخصص زنان دکتر زنان آنلاین فوری

علت میوم رحم چیست؟

همان‌طور که در ابتدای مقاله گفته شد، میوم رحم نام دیگر فیبروم است و هر دو توده از بافت عضلانی رحم منشاء می‌گیرند. بنابراین میوم نیز به دلیل نوسانات هورمونی، تغییرات ژنتیکی در سطح سلولی، ترشح فاکتورهای رشد و افزایش ماتریس خارج سلولی ایجاد می‌شود.

چه عواملی احتمال فیبروم را افزایش می‌دهند؟

از مهم‌ترین عوامل خطر ابتلا به میوم رحمی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سابقه خانوادگی میوم
• شروع قاعدگی قبل از ۱۰ سالگی
• چاقی
• کمبود ویتامین D
• زیاده‌روی در مصرف گوشت قرمز و دریافت ناکافی میوه، سبزی و لبنیات
• مصرف نوشیدنی‌های الکلی
• نداشتن سابقه بارداری

فیبروم رحم چگونه تشخیص داده می‌شود؟

میوم‌های رحم اغلب به ‌طور تصادفی و در جریان چکاپ‌های دوره‌ای تشخیص داده می‌شوند. پزشک ممکن است هنگام معاینه متوجه تغییرات غیر طبیعی در شکل یا اندازه رحم شود که این موضوع گاهی‌اوقات می‌تواند نشان‌دهنده وجود میوم باشد.

به طور کلی، روش تشخیص فیبروم رحم بسیار متنوع بوده و بسته به شرایط شامل موارد زیر است:

• سونوگرافی واژینال یا شکمی: می‌تواند وجود میوم را تایید کرده و محل و اندازه آن را مشخص کند.
• تست‌های آزمایشگاهی: در صورت ابتلا به مشکلات قاعدگی، برای کشف علت آن انجام می‌شود.

اگر سونوگرافی اطلاعات کافی درباره میوم‌ها در اختیار پزشک قرار ندهد، ممکن است تست‌های تشخیصی زیر توصیه شوند:

• ام‌آرآی (MRI)
• هیستروسونوگرافی
• هیستروسالپنگوگرافی
• هیستروسکوپی

اصطلاحات گزارش سونوگرافی فیبروم یعنی چه؟

در گزارش‌ سونوگرافی، اندازه لیومیوم رحمی بر حسب میلی‌متر یا سانتی‌متر بیان می‌شود. علاوه بر این، ممکن است از اصطلاحات دیگری برای توصیف ویژگی‌های توده استفاده شود که در ادامه به تعدادی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:

• اینترامورال (Intramural): میوم داخل دیواره عضلانی رحم رشد کرده است.
• ساب‌موکوزال (Submucosal): میوم در زیر مخاط یا پوشش داخلی حفره رحم ایجاد شده است.  
• ساب‌سروزال (Subserosal): توده در بخش بیرونی دیواره رحم قرار گرفته است.

واژه دیگری که احتمالا در گزارش سونوگرافی با آن مواجه می‌شوید، FIGO است. این واژه مخفف «فدراسیون بین‌المللی زنان و زایمان» است و به یک سیستم استاندارد برای طبقه‌بندی میوم‌ها بر اساس محل قرارگیری آن‌ها اشاره دارد. در این سیستم، توده‌ها با کدهای مختلف مشخص می‌شوند:

• صفر تا سه: مربوط به میوم‌های ساب‌موکوزال است که داخل حفره رحم قرار دارند.
• چهار تا هشت: مربوط به میوم‌هایی است که داخل دیواره رحم، روی دهانه رحم یا در محوطه شکمی اطراف رحم رشد کرده‌اند.

اصطلاحات قدامی و خلفی نیز به موقعیت قرارگیری توده اشاره دارند. قدامی به معنی قرارگیری میوم در بخش جلویی رحم (سمت مثانه) و خلفی به معنی قرارگیری آن در بخش پشتی رحم (سمت ستون فقرات) است.

آیا فیبروم نیاز به نمونه‌برداری دارد؟

میوم‌ها توده‌های خوش‌خیمی هستند که تقریبا هیچ‌وقت به سرطان تبدیل نمی‌شوند و در شرایط عادی به نمونه‌برداری نیاز ندارند. با این حال، تصمیم‌گیری درباره انجام هرگونه بررسی تکمیلی به شرایط فرد و نظر پزشک بستگی دارد. به عنوان مثال، اگر پزشک در تشخیص ماهیت دقیق توده و تفاوت آن با تومورهای دیگر دچار تردید شود، ممکن است نمونه‌برداری‌ را توصیه کند.

فیبروم رحم چه زمانی خطرناک است؟

بسیاری از زنان با شنیدن نام میوم دچار نگرانی می‌شوند و این سوال برایشان پیش می‌آید که این بیماری خطرناک است یا خیر. اگرچه این توده‌ها در بیشتر موارد ماهیت بی‌خطر دارند؛ اما بی‌توجهی به علائم آزاردهنده آن‌ها می‌تواند کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد.

آیا فیبروم رحم سرطان است؟

خیر؛ میوم‌ها در دسته توده‌های خوش‌خیم و غیر سرطانی طبقه‌بندی می‌شوند. علاوه بر این، معمولا خطر ابتلا به انواع سرطان‌های رحم را افزایش نمی‌دهند.

چه علائمی نیاز به مراجعه پزشکی دارند؟

در بیشتر موارد، میوم‌ها مشکلات اورژانسی ایجاد نمی‌کنند. اما در صورت بروز مشکلات زیر باید به پزشک مراجعه کنید:

• خونریزی شدید یا طولانی‌مدت که فعالیت‌های عادی شما را مختل کرده است
• مشاهده علائم کم‌خونی شامل ضعف، بی‌حالی مداوم و خستگی مفرط
• درد شدید یا مداوم لگن و زیر شکم
• احساس فشار قابل‌توجه روی مثانه یا روده
• مشاهده علائم غیر عادی بعد از یائسگی از جمله خونریزی واژینال

آیا همه فیبروم‌ها نیاز به درمان دارند؟

خیر؛ همه توده‌ها نیازمند درمان‌ پزشکی یا مراجعه به فوق تخصص جراحی فیبروم نیستند. تصمیم‌گیری برای درمان میوم به ترکیبی از عوامل مختلف بستگی دارد. در این ارزیابی تخصصی، پزشک به علائمی نظیر شدت خونریزی‌ قاعدگی، محل قرارگیری میوم و همچنین اندازه و تعداد توده‌ها‌ توجه می‌کند. علاوه بر این، شرایط اختصاصی بیمار مانند سن و تمایل به بارداری می‌تواند در انتخاب بهترین روش درمانی نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.

روش‌های درمان فیبروم رحم به ‌طور کلی کدام‌اند؟

روش‌های متنوعی برای درمان یا کنترل لیومیوم رحم وجود دارد. اولین اقدام در موارد بدون علامت، پایش منظم توده‌ها با معاینه و سونوگرافی‌ است. در گام بعدی، دارودرمانی به‌کار می‌رود که به تنظیم هورمون‌ها، کنترل دردهای شدید و کاهش خونریزی‌های سنگین قاعدگی کمک می‌کند.

در سایر موارد، درمان فیبروم رحم بسته به شرایط فرد ممکن است روش‌های کم‌تهاجمی مانند آمبولیزاسیون شریان‌های رحمی (قطع خون‌رسانی به توده‌ها) یا جراحی‌های تهاجمی از جمله میومکتومی شکمی (خارج کردن توده) و هیسترکتومی (برداشتن کامل رحم) توصیه شود.

برای درمان فیبروم رحم همین حالا اقدام کن.

رزرو نوبت از بهترین جراحان فیبروم رحم

فوق تخصص جراحی فیبروم

دارو و قرص برای فیبروم رحمی

تجویز قرص برای فیبروم رحم به علائم، سن و سایر ویژگی‌های بیمار بستگی دارد. داروها برای درمان قاعدگی نامنظم، کاهش خونریزی‌های شدید، رفع کم‌خونی و تسکین درد تجویز می‌شوند؛ اما معمولا توده‌ها را از بین نمی‌برند. این داروها که می‌توانند شامل مسکن‌های ضد التهاب، قرص‌های ضد بارداری، آگونیست‌ها و آنتاگونیست‌های هورمون آزادکننده گنادوتروپین (GnRH) و مکمل‌های آهن باشند، باید حتما تحت نظر پزشک مصرف ‌شوند.

چه زمانی جراحی فیبروم بررسی می‌شود؟

متخصصان زمانی عمل فیبروم رحم‌ را پیشنهاد می‌دهند که درمان‌های دارویی بی‌تاثیر باشند یا میوم‌ها مشکلات جدی ایجاد کنند. از مهم‌ترین مشکلات می‌توان به خونریزی‌ بسیار شدید قاعدگی، دردهای مزمن و ناتوان‌کننده، فشار زیاد بر مثانه و روده، رشد ناگهانی و بسیار سریع توده و ناباروری یا سقط مکرر اشاره کرد.

فیبروم رحم چه تاثیری بر باروری و بارداری دارد؟

این بیماری گاهی‌اوقات ممکن است به ناباروری زنان یا سقط جنین منجر شود یا احتمال بروز مشکلات دوران بارداری از جمله زایمان زودرس را افزایش دهد. با این حال، به یاد داشته باشید که تاثیر فیبروم رحم در بارداری یا باروری به اندازه، تعداد و محل قرارگیری توده‌ها بستگی دارد.

اگر فیبروم باعث اختلال در باروری، سقط مکرر یا مشکل در باردار شدن شده باشد، فوق تخصص ناباروری زنان می‌تواند با بررسی محل و اندازه فیبروم و وضعیت باروری، مشخص کند که آیا درمان توده پیش از اقدام به بارداری ضروری است یا خیر.

آیا فیبروم رحم در یائسگی خودبه‌خود از بین می‌رود؟

دوران یائسگی با تغییرات هورمونی گسترده‌ همراه است. با ورود به این دوره، ترشح هورمون‌های استروژن و پروژسترون که محرک‌های اصلی رشد میوم‌ هستند، کاهش می‌یابد. در نتیجه، توده‌ها در بسیاری از زنان شروع به کوچک شدن می‌کنند و علائم آزاردهنده برطرف می‌شوند. با این حال، این اتفاق همیشه رخ نمی‌دهد. چرا که بعضی توده‌ها ممکن است علی‌رغم کاهش حجم، همچنان در بافت رحم باقی بمانند.

نکته بسیار مهم این است که بروز هرگونه خونریزی واژینال در دوران یائسگی به هیچ‌عنوان طبیعی نیست. این نشانه‌ را نباید به حساب میوم‌های قدیمی بگذارید؛ بلکه باید فورا برای بررسی علت آن به پزشک مراجعه کنید.

کلام پایانی

فیبروم رحم یا میوم، توده‌ای خوش‌خیم است که بسته به اندازه، تعداد و محل قرارگیری می‌تواند علائم متفاوتی ایجاد کند. اگرچه همه میوم‌ها به درمان نیاز ندارند؛ اما ارزیابی شرایط فرد برای انتخاب بهترین روش مدیریت آن‌ها از اهمیت زیادی برخوردار است. اگر درباره این عارضه به راهنمایی نیاز دارید، می‌توانید از طریق سایت درمانکده برای ویزیت حضوری یا مشاوره آنلاین با دکتر زنان وقت بگیرید.

سوالات متداول درباره فیبروم رحم

 منابع: mayoclinic | verywellhealth | healthline

تالارهای گفت‌وگو مرتبط با این مقاله

• چرا صبح ها رحمم تیر میکشه؟