علت سرگیجه و حالت تهوع در زنان چیست؟ ۱۷ دلیل + روش‌ درمان

سرگیجه و حالت تهوع، از علائمی هستند که به دلایل متفاوتی در زنان ایجاد می‌شوند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که حدود ۶۰ درصد از افرادی که با مشکل سرگیجه به درمانگاه‌های تخصصی مراجعه می‌کنند، زن هستند. به طور معمولا مهم‌ترین علت سرگیجه و حالت تهوع در زنان، نوسانات هورمون‌های زنانه مانند استروژن در دوره‌های مختلفی مانند قاعدگی، بارداری و یائسگی است که تاثیر مستقیمی بر سیستم دهلیزی و تعادل بدن دارند.

از طرف دیگر بسیاری از افراد نیز ممکن است به خاطر مشکلاتی مثل میگرن، اضطراب و اختلالات گوارشی، این علائم را تجربه ‌کنند. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده می‌توانید با علت سرگیجه و حالت تهوع در زنان و همچنین روش‌های درمان این مشکل به طور کامل آشنا شوید.

دلایل سرگیجه و حالت تهوع در زنان

عوامل مختلفی در بروز سرگیجه و حالت تهوع در زنان نقش دارند که در ادامه به معرفی علت سرگیجه و حالت تهوع در زنان می‌پردازیم:

۱- تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی و سندرم پیش از قاعدگی (PMS)

چرخه قاعدگی موجب افت و خیزهای هورمونی به ویژه استروژن و پروژسترون در بدن خانم‌ها می‌شود. این نوسانات می‌تواند تعادل مایعات و الکترولیت‌های بدن را تحت تاثیر قرار دهد و منجر به سرگیجه، خستگی و گاهی حالت تهوع شود. برخی از زنان در روزهای منتهی به قاعدگی یا در حین آن، این علائم را تجربه می‌کنند.

نگرانی که سرگیجه و تهوع نشانه یه مشکل جدی زنانه باشه؟

همین حالا برای تشخیص با پزشک مشورت کن

دکتر زنان خوب تهران متخصص زنان ویزیت انلاین

۲- بارداری (تهوع صبحگاهی)

بارداری مهم‌ترین علت سرگیجه و حالت تهوع در زنان است که موجب به‌هم خوردن تعادل هورمون‌ها در بدن می‌شود. افزایش سطح استروژن و پروژسترون باعث احتباس مایعات در بدن، از جمله در گوش داخلی می‌شود. افزایش فشار مایع درون گوش می‌تواند اختلالات تعادل را تشدید کند و منجر به سرگیجه شود. همچنین نوسانات هورمونی ممکن است موجب میگرن دهلیزی در بارداری شود. این نوع میگرن معمولا با علائمی مثل سرگیجه ناگهانی و شدید بروز می‌کند.

۳- نوسانات هورمونی در یائسگی و پیش‌یائسگی

دوران پیش‌یائسگی و یائسگی با افت شدید سطح استروژن همراه است. استروژن نقش مهمی در حفظ عملکرد گوش داخلی و عروق خونی ایفا می‌کند و کاهش آن می‌تواند این سیستم‌ها را مختل کرده و سرگیجه و مشکلات تعادل ایجاد کند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که در برخی افراد سرگیجه و کم کاری تیروئید با هم ارتباط دارند. اگر سرگیجه شما با خستگی مفرط، افزایش وزن، ریزش مو و احساس سرما همراه است، حتما عملکرد تیروئید خود را بررسی کنید زیرا کم‌کاری تیروئید می‌تواند علت زمینه‌ای این علائم باشد.

۴- اضطراب و استرس

بدن در پاسخ به اضطراب و استرس، هورمون‌هایی مانند آدرنالین ترشح می‌کند که می‌تواند بر جریان خون و سیستم عصبی تاثیر بگذارد و در نتیجه سرگیجه و حالت تهوع ایجاد شود. از طرف دیگر حملات پانیک نیز اغلب با علائمی مانند تپش قلب، لرزش، تنگی نفس و سرگیجه همراه هستند. در صورتی که میزان حمله اضطرابی بسیار شدید باشد، ممکن است فرد علائمی مثل غش کردن را نیز تجربه کند.

۵- کم‌خونی ناشی از فقر آهن

کم خونی ناشی از فقر آهن در میان زنان بسیار شایع است و یکی از مهم‌ترین علل احساس سرگیجه و ضعف در آن‌ها محسوب می‌شود. علت این شیوع بالا، از دست دادن خون در دوران قاعدگی است. زمانی که سطح گلبول‌های قرمز یا هموگلوبین کاهش پیدا می‌کند، اکسیژن کافی به بافت‌ها و به ویژه مغز نمی‌رسد. این کمبود اکسیژن در مغز می‌تواند باعث ایجاد علائمی مانند ضعف، خستگی مفرط، رنگ‌پریدگی، تپش قلب و سرگیجه شود.

۶- افت فشار خون

افت فشار وضعیتی رایج‌ترین علت سرگیجه و حالت تهوع در زنان است. در این حالت، هنگامی که فرد به طور ناگهانی از حالت نشسته یا خوابیده بلند می‌شود، فشار خون به طور موقت کاهش پیدا می‌کند و جریان خون کافی به مغز نمی‌رسد. نتیجه این وضعیت احساس سبکی سر، تاری دید و گاهی حالت تهوع است که معمولا چند ثانیه تا چند دقیقه طول می‌کشد. این وضعیت در زنان جوان و لاغر اندام شایع‌تر است، اما ممکن است در هر سنی رخ دهد.

۷- مشکلات گوارشی

بیماری‌های دستگاه گوارش نیز می‌توانند باعث ایجاد حالت تهوع و سرگیجه شوند. شایع‌ترین دلایل آن عبارت‌انداز:

• ویروس‌های معده مثل نوروویروس
• مسمومیت غذایی با باکتری‌هایی مانند سالمونلا (Salmonella) یا اشریشیا کلی (E. coli)
• سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)

۸- بیماری‌های گوش داخلی (دهلیزی)

عفونت گوش میانی در بزرگسالان و سرگیجه، ارتباط تنگاتنگی با هم دارند. بسیاری از خانم‌ها به دلیل اختلالات گوش داخلی با علائمی مثل سرگیجه و تهوع مواجه می‌شوند. بیماری منیر نیز یک اختلال گوش داخلی است که با حملات ناگهانی و شدید سرگیجه چرخشی، تهوع، استفراغ و احساس پری یا وزوز گوش همراه است. برخی از مهم‌ترین اختلالات مربوط به گوش داخلی عبارت‌اند از:

• میگرن دهلیزی: علامت اصلی آن حملات سرگیجه و عدم تعادل است. مطالعات نشان می‌دهند که این عارضه در زنان ۵ برابر بیشتر از مردان دیده می‌شود و نوسانات هورمونی محرک اصلی آن محسوب می‌شوند.
• سرگیجه وضعیتی حمله‌ای خوش‌خیم: این نوع سرگیجه زمانی رخ می‌دهد که کریستال‌های ریز کربنات کلسیم در گوش داخلی از جای خود تکان خورده و وارد کانال‌های نیم‌دایره شوند.
• نوریت دهلیزی: این وضعیت التهاب عصب دهلیزی است که معمولا به دنبال یک عفونت ویروسی رخ می‌دهد.

People with vestibular migraine experience dizziness or vertigo in association with migraine attacks. Other symptoms can include nausea and sensitivity to light or sound. In some cases, a headache may not even be present.
The length of these symptoms can range from 5 minutes to 72 hours. Like other types of migraine, symptoms may be caused by certain triggers like stress, lack of rest, or certain foods.

افراد مبتلا به میگرن دهلیزی، همراه با حملات میگرنی، احساس سرگیجه را نیز تجربه می‌کنند. سایر علائم می‌تواند شامل حالت تهوع و حساسیت به نور یا صدا باشد. در برخی موارد، حتی ممکن است سردردی وجود نداشته باشد.
مدت زمان این علائم می‌تواند از ۵ دقیقه تا ۷۲ ساعت متغیر باشد. مانند سایر انواع میگرن، علائم ممکن است توسط محرک‌های خاصی مانند استرس، کمبود استراحت یا برخی غذاها ایجاد شوند.

به نقل از وب‌سایت healthline

۹- کم‌آبی بدن و عدم تعادل الکترولیت‌ها

کم آبی بدن شایع‌ترین علت سرگیجه و حالت تهوع است که اغلب نادیده گرفته می‌شود. کم‌آبی، باعث کاهش حجم خون می‌شود و در نتیجه فشار خون افت کرده و جریان خونرسانی به مغز کاهش پیدا می‌کند که نتیجه آن احساس سرگیجه و سبکی سر است. همچنین از دست دادن آب بدن از طریق اسهال، استفراغ یا تعریق زیاد، غلظت الکترولیت‌های حیاتی مانند سدیم و پتاسیم را تغییر می‌دهد.

۱۰- بیماری حرکت (Motion Sickness)

بیماری حرکت زمانی رخ می‌دهد که بین آنچه چشم می‌بیند و آنچه گوش داخلی حس می‌کند، تضاد ایجاد شود. این تضاد اطلاعات در مغز، باعث فعال شدن مراکز تهوع و استفراغ می‌شود. نکته قابل توجه این است که زنان به طور طبیعی بیشتر این مشکل را تجربه می‌کنند و در برخی مطالعات مشخص شده که علائم سرگیجه و خستگی ناشی از آن در زنان در طول سیکل قاعدگی شدیدتر است.

۱۱- داروها و الکل

مهم‌ترین علت حالت تهوع و سرگیجه در برخی خانم‌ها، مصرف داروهای خاص است. این موضوع معمولا زمانی رخ می‌دهد که داروها بر عملکرد مغز و سیستم عصبی مرکزی تاثیر بگذارند. شایع‌ترین گروه‌های دارویی که این عوارض را دارند عبارت‌اند از:

• داروهای ضد افسردگی به ویژه SSRIها
• داروهای فشار خون
• داروهای ضد تشنج
• آنتی‌بیوتیک‌های قوی مثل آمینوگلیکوزیدها
• الکل

۱۲- مشکلات قلبی

آریتمی‌های قلبی مانند فیبریلاسیون دهلیزی می‌توانند پمپاژ موثر خون را مختل کنند. کاهش جریان خون به مغز و سایر اندام‌ها منجر به احساس سبکی سر، سرگیجه و نزدیک به غش می‌شود. نکته مهم اینکه زنان در هنگام سکته قلبی بیشتر از مردان علائم غیر معمولی مانند تهوع، استفراغ و سرگیجه شدید را تجربه می‌کنند.

۱۳- سکته مغزی

سرگیجه مربوط به سکته مغزی اگرچه نادر است، اما می‌تواند باعث سرگیجه ناگهانی و شدید و حالت تهوع شود. اگر سرگیجه با علائمی مانند عدم تعادل شدید در راه رفتن، دوبینی، اختلال تکلم، بی‌حسی ناگهانی در یک طرف بدن یا افتادگی صورت همراه بود، باید به سرعت از یک متخصص کمک بگیرید.

۱۴- داروهای هورمونی و قرص‌های ضدبارداری

قرص‌های ضدبارداری حاوی استروژن و پروژستین می‌توانند با تاثیر بر سیستم عصبی و تعادل مایعات گوش داخلی، باعث سرگیجه و حالت تهوع شوند. این عوارض معمولا در ماه‌های اول مصرف شایع‌تر هستند و به مرور کاهش پیدا می‌کنند.

۱۵- سندروم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)

در سندروم تخمدان پلی‌کیستیک، عدم تعادل هورمونی می‌تواند موجب بروز میگرن دهلیزی یا افت قند خون واکنشی شود که هر دو باعث سرگیجه و تهوع می‌شوند. کنترل قند خون و تنظیم هورمون‌ها زیر نظر دکتر زنان، کلید کاهش این علائم است.

۱۶- نوسانات قند خون (هایپوگلیسمی)

افت قند خون کمتر از ۷۰ میلی‌گرم بر دسی‌لیتر، باعث می‌شود مغز گلوکز کافی دریافت نکند. در این شرایط فرد علائمی مثل سرگیجه، لرزش، تعریق، گرسنگی شدید و گاهی تهوع را تجربه می‌کند. مصرف وعده‌های کوچک و مکرر با پروتئین کافی به پیشگیری از بروز این مشکل کمک می‌کند.

۱۷- بارداری خارج رحمی، کیست تخمدان و فیبروم رحم

بارداری خارج از رحم، کیست تخمدان و پیچ‌خوردگی تخمدان و همچنین فیبروم رحم از دیگر دلایل بروز سرگیجه و تهوع در خانم‌ها هستند. کیست تخمدان در صورت پیچ‌خوردگی تخمدان یا پارگی، با ایجاد درد شدید ناگهانی در زیر شکم و تحریک عصب واگ، تهوع و سرگیجه ایجاد می‌کند. فیبروم رحم نیز به طور غیرمستقیم از طریق خونریزی سنگین قاعدگی منجر به کم‌خونی فقر آهن می‌شود که خود عامل احساس سبکی سر و ضعف است.

درمان سرگیجه و حالت تهوع در زنان

تشخیص دقیق علت سرگیجه و حالت تهوع در زنان توسط پزشک، اولین قدم برای درمان علائم است. در بسیاری از موارد خفیف، تغییرات ساده در سبک زندگی به بهبود علائم کمک می‌کند، اما در مواردی که این مشکل ناشی از گوش داخلی یا بیماری‌های زمینه‌ای باشد، پزشک از راهکارهای متفاوتی برای درمان کمک می‌گیرد

برای سرگیجه‌های مرتبط با میگرن دهلیزی، داروهای پیشگیرانه و اصلاح رژیم غذایی موثر هستند. اگر نمی‌دانید چه ویتامینی برای سرگیجه مفید است؟ می‌توانید روی لینک این مقاله کلیک کنید. در صورت کم‌خونی فقر آهن، مصرف مکمل آهن و در صورت افت فشار خون، افزایش مصرف مایعات و نمک توصیه می‌شود. برای سرگیجه ناشی از اضطراب، روان‌درمانی و تکنیک‌های آرام‌سازی بسیار موثر است.

به خاطر داشته باشید که مصرف بهترین قرص برای درمان سرگیجه به علت بروز این مشکل بستگی دارد و بعد از بررسی‌های دقیق توسط پزشک تجویز می‌شود.

درمان خانگی سرگیجه و حالت تهوع در زنان

برای درمان سرگیجه و حالت تهوع خفیف، می‌توان از روش‌های ساده و ایمن خانگی استفاده کرد که در جدول زیر به برخی از این روش‌ها اشاره کرده‌ایم:

روش درمانی	توضیحات
زنجبیل	مصرف به صورت دمنوش برای رفع تهوع
نعناع	تسکین تهوع و بهبود هضم با دمنوش نعناع یا مکیدن آبنبات نعناع
لیمو	استشمام بوی لیمو یا نوشیدن آبلیموی رقیق برای کاهش تهوع
آبرسانی کافی	نوشیدن آب، مایعات حاوی الکترولیت، آب گوشت رقیق
استراحت در موقعیت مناسب	دراز کشیدن در اتاق تاریک و ساکت با چشمان بسته برای کاهش حرکت ناگهانی سر
کنترل تنفس و آرام‌سازی	تنفس عمیق و آهسته برای شل کردن عضلات و کاهش ضربان قلب
وعده‌های غذایی کوچک و مکرر	۵ تا ۶ وعده کوچک به جای ۳ وعده بزرگ به منظور جلوگیری از افت ناگهانی قند خون
رژیم غذایی مناسب	مصرف غذاهای حاوی آهن و ویتامین B12
پرهیز از محرک‌ها	اجتناب از مصرف از کافئین، الکل و دخانیات

سخن نهایی

بررسی علت سرگیجه و حالت تهوع در زنان به درمان سریع این مشکل کمک می‌کند و در شناسایی علائم هشداردهنده نیز موثر است. به طور کلی دلایل متعددی از جمله تغییرات هورمونی، کم‌خونی، میگرن دهلیزی، اضطراب، مشکلات گوش داخلی، مصرف داروهای ضدبارداری و نوسانات قند و فشارخون در بروز این مشکل دخیل هستند.

در بسیاری از مواقع کمک گرفتن از راهکارهای خانگی به بهبود علائم خفیف کمک می‌کند، اما اگر سرگیجه و حالت تهوع شما شدید است یا علائم بیشتر از چند ساعت طول کشید، می‌توانید از طریق درمانکده با یک دکتر آنلاین زنان مشورت کنید.

درمانکده این امکان را برای شما فراهم کرده است که علاوه بر مشاوره آنلاین، در صورت نیاز از آن‌ها نوبت ویزیت حضوری بگیرید.

سوالات متداول

منابع: medicalnewstoday | healthline