سالمونلا یکی از شایعترین باکتریهای عامل مسمومیت غذایی و عفونتهای رودهای است که از طریق مصرف مواد غذایی یا آب آلوده منتقل میشود. این عفونت میتواند علائمی مانند اسهال، تب، دلدرد، تهوع و استفراغ ایجاد کند. در بیشتر موارد بیماری طی چند روز بهبود پیدا میکند، اما در کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف ممکن است باعث عوارض جدی شود.
در این مقاله از مجله سلامت درمانکده بهصورت کامل به علائم، راههای انتقال، عوامل خطر، روشهای تشخیص و درمان این عفونت اشاره شده است.
- ویروس سالمونلا چیست؟
- علائم ویروس سالمونلا
- دلایل بروز عفونت سالمونلا چیست؟
- روشهای انتقال باکتری سالمونلا
- چه غذاهایی بیشتر در انتقال سالمونلا نقش دارند؟
- آیا سالمونلا در پسته وجود دارد؟
- عفونت سالمونلا چقدر طول میکشد؟
- درمان سالمونلا در انسان
- درمان خانگی سالمونلا
- درمان گیاهی سالمونلا
- درمان سالمونلا در کودکان
- آیا انتی بیوتیک برای درمان سالمونلا در انسان موثر است؟
- آیا ویروس سالمونلا در بارداری خطرناک است؟
- روش های تشخیص سالمونلا
- عوارض عفونت سالمونلا
- روشهای پیشگیری از سالمونلا
- سخن نهایی
- سوالات متداول
ویروس سالمونلا چیست؟
قبل از هر چیز باید بدانید که سالمونلا ویروس نیست، بلکه یک باکتری بیماریزا از جنس Salmonella است که میتواند باعث عفونت روده، علائم مسمومیت غذایی و در موارد شدید، عفونت خون شود. این باکتری معمولا از طریق مصرف غذا یا آب آلوده، بهویژه گوشت و مرغ نیمپز، تخممرغ خام، لبنیات غیرپاستوریزه و میوه و سبزیجات آلوده به انسان منتقل میشود.
این عفونت اغلب با علائمی مانند اسهال، تب، دلدرد، تهوع و استفراغ همراه است و اگرچه بیشتر بیماران طی چند روز بهبود پیدا میکند، اما در افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف، سالمندان، کودکان و زنان باردار میتواند عوارض جدی ایجاد کند. اگر ناگهان بعد از مصرف غذای آلوده دچار تب شدید و علت تب را نمیدانید، بهتر است در اولین فرصت از یک متخصص گوارش برای درمان کمک بگیرید.
دلدرد همراه با اسهال و استفراغ داری؟
همین حالا از یک متخصص کمک بگیرعلائم ویروس سالمونلا
شدت علائم به نوع سالمونلا، میزان آلودگی، سن فرد و وضعیت سیستم ایمنی بستگی دارد. شایعترین علائم بیماری سالمونلا در انسان عبارتاند از:
- اسهال آبکی یا گاهی خونی
- تب و لرز
- دلدرد و گرفتگی شدید شکم
- تهوع و استفراغ
- سردرد
- درد عضلات و بدندرد
- احساس ضعف، خستگی و بیحالی
- کاهش اشتها
- کمآبی بدن بهدلیل اسهال و استفراغ مکرر
علائم شدید سالمونلا
در برخی موارد، عفونت میتواند از روده وارد جریان خون شود و عوارض خطرناکی ایجاد کند. در صورت مشاهده علائم زیر باید هرچه سریعتر به متخصص عفونی مراجعه کنید:
- تب بالای ۳۹ درجه سانتیگراد
- اسهال شدید یا اسهال خونی
- استفراغ مداوم و ناتوانی در نگه داشتن مایعات
- علائم کمآبی شدید مانند تشنگی زیاد، خشکی دهان، کاهش ادرار، سرگیجه یا گیجی
- عدم درمان اسهال بعد از ۳ روز
- درد شدید شکم
- بیحالی شدید یا کاهش سطح هوشیاری
دلایل بروز عفونت سالمونلا چیست؟
عفونت زمانی ایجاد میشود که باکتری از طریق دهان وارد دستگاه گوارش شود. این باکتری در روده انسان و بسیاری از حیوانات زندگی میکند و از طریق غذا، آب یا تماس با سطوح و حیوانات آلوده به انسان منتقل میشود. سالمونلا در طیور یکی از مهمترین عوامل آلودگی مواد غذایی به شمار میرود و میتواند از طریق مصرف گوشت مرغ و تخممرغ آلوده به انسان منتقل شود. مهمترین دلایل بروز آن عبارتاند از:
- مصرف گوشت و مرغ نیمپز یا خام
- خوردن تخممرغ خام یا نیمپز
- مصرف لبنیات غیرپاستوریزه
- خوردن میوه و سبزیجات آلوده
- نوشیدن آب آلوده
- آلودگی متقاطع در آشپزخانه
- تماس با حیوانات آلوده مانند لاکپشت و مارمولک، همچنین پرندگان، دامها و برخی حیوانات خانگی
- انتقال از فرد مبتلا
عوامل افزایشدهنده خطر ابتلا به سالمونلا
برخی شرایط احتمال ابتلا یا شدید شدن به این عفونت را افزایش میدهند که عبارتاند از:
- ضعف سیستم ایمنی بدن
- سن کمتر از ۵ سال یا بیشتر از ۶۵ سال
- بارداری
- مصرف داروهای کاهشدهنده اسید معده
- ابتلا به بیماریهای التهابی روده یا بیماریهای مزمن
- سفر به مناطقی با بهداشت ضعیف یا شیوع بالای بیماری
روشهای انتقال باکتری سالمونلا
سالمونلا انتریتیدیس یکی از شایعترین سروتیپهای باکتری سالمونلا و از عوامل مهم عفونتهای غذایی در انسان است. باکتری سالمونلوز از طریق مسیر مدفوعی-دهانی منتقل میشود؛ یعنی زمانی که مواد غذایی، آب، دستها یا سطوح به مدفوع انسان یا حیوان آلوده شوند، باکتری وارد دهان و سپس دستگاه گوارش فرد میشود. در ادامه به روشهای انتقال این باکتری اشاره شده است:
۱- مصرف مواد غذایی آلوده
شایعترین راه انتقال این بیماری، خوردن غذاهای آلوده به این باکتری است. غذاهایی که بیشترین خطر را دارند عبارتاند از:
- گوشت قرمز، مرغ و بوقلمون نیمپز یا خام
- تخممرغ خام یا نیمپز
- شیر و لبنیات غیرپاستوریزه
- غذاهای دریایی آلوده
- میوه و سبزیجات ضدعفونینشده
غذای آلوده خوردی و حالت تهوع داری؟
همین حالا از یک متخصص کمک بگیر۲- نوشیدن آب آلوده
آب آشامیدنی، یخ یا نوشیدنیهایی که با آب آلوده تهیه شدهاند، میتوانند سالمونلوز را منتقل کنند. این موضوع بهویژه در مناطقی که سیستم تصفیه آب مناسب ندارند یا پس از وقوع سیل و بلایای طبیعی اهمیت بیشتری دارد.
۳- تماس با حیوانات آلوده
بسیاری از حیوانات بدون اینکه علائمی از بیماری داشته باشند، ناقل هستند. تماس با این حیوانات یا محیط زندگی آنها میتواند باعث انتقال باکتری شود. مهمترین حیوانات ناقل عبارتاند از:
- لاکپشت، مار، مارمولک و سایر خزندگان
- جوجه، اردک و سایر پرندگان
- مرغ و دامهای مزرعه
- سگ و گربه در برخی موارد
۴- انتقال از فرد مبتلا
فرد مبتلا به عفونت میتواند تا چند هفته و گاهی حتی چند ماه پس از بهبود، باکتری را از طریق مدفوع دفع کند. اگر پس از استفاده از سرویس بهداشتی دستها بهدرستی شسته نشوند، باکتری از طریق تماس مستقیم یا هنگام تهیه غذا به سایر افراد منتقل میشود.
If you have been infected, you can spread salmonella for as long as you carry the bacteria in your bowel. Even after you stop having any symptoms, you can spread salmonella for several months.
به نقل از وبسایت healthdirect
اگر به سالمونلا مبتلا شده باشید، تا زمانی که این باکتری در روده شما وجود داشته باشد، میتوانید آن را به دیگران منتقل کنید. حتی پس از برطرف شدن کامل علائم بیماری نیز ممکن است تا چند ماه باکتری سالمونلا را به دیگران انتقال دهید.
۵- ورود باکتری از طریق لوازم و دست آلوده به مواد غذایی
یکی از رایجترین دلایل انتقال سالمونلا در منزل، انتقال باکتری از مواد غذایی خام به غذاهای آماده مصرف است. این اتفاق معمولا در صورت استفاده از یک تخته برش یا چاقوی آلوده و همچنین تماس دستهای آلوده با مواد غذایی رخ میدهد.
۶- تماس با سطوح و وسایل آلوده
باکتری میتواند برای مدتی روی برخی سطوح زنده بماند. تماس با دستگیرهها، ظروف، اسباببازی حیوانات، قفس پرندگان یا سایر وسایل آلوده و سپس لمس دهان یا غذا، احتمال ابتلا را افزایش میدهد. این بیماری از طریق سرفه، عطسه یا تنفس مانند بیماریهای ویروسی منتقل نمیشود.
چه غذاهایی بیشتر در انتقال سالمونلا نقش دارند؟
این باکتری بیشتر از طریق مصرف مواد غذایی آلوده به انسان منتقل میشود. غذاهایی که بیشترین خطر انتقال سالمونلوز را دارند عبارتاند از:
- گوشت مرغ، بوقلمون و گوشت قرمز نیمپز یا خام
- تخممرغ خام یا نیمپز و غذاهای تهیهشده با آن
- شیر خام و لبنیات غیرپاستوریزه
- میوهها و سبزیجات آلوده
- جوانههای خوراکی خام
- غذاهای دریایی خام یا نیمپز
آیا سالمونلا در پسته وجود دارد؟
احتمال آلودگی این باکتری در مواد غذایی خشک مثل پسته نیز وجود دارد. اگر پسته در مراحل برداشت، فرآوری، حملونقل یا نگهداری با آب، خاک، حیوانات یا سطوح آلوده تماس پیدا کند، ممکن است به باکتری سالمونلا آلوده شود. این آلودگی معمولا باعث تغییر ظاهر، بو یا طعم پسته نمیشود و تنها با آزمایشهای تخصصی قابل تشخیص است. مصرف پسته آلوده به سالمونلا میتواند باعث بروز علائمی مانند اسهال، تب، دلدرد، تهوع و استفراغ شود.
عفونت سالمونلا چقدر طول میکشد؟
مدت زمان این عفونت در بیشتر افراد بین ۴ تا ۷ روز است و علائم معمولا ۶ ساعت تا ۶ روز پس از ورود باکتری به بدن آغاز میشوند. اغلب بیماران با استراحت، مصرف مایعات کافی و رعایت رژیم غذایی مناسب، بدون نیاز به آنتیبیوتیک بهبود پیدا میکنند.
با این حال، در برخی افراد مانند کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف، بیماری ممکن است طولانیتر شود یا عوارض جدی ایجاد کند.
درمان سالمونلا در انسان
درمان این بیماری به شدت علائم، سن بیمار و وضعیت سلامت عمومی او بستگی دارد. روشهای درمان این عفونت عبارتاند از:
- جبران آب و الکترولیتهای بدن: تامین مایعات و الکترولیتها با مصرف مایعات و تزریق سرم برای جلوگیری از کم آبی بدن
- مصرف آنتیبیوتیک در موارد خاص: موثر در رفع علائم شدید در نوزادان، سالمندان، افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف یا بیماران
- کنترل تب و درد: مصرف داروهای مسکن برای کاهش تب یا تسکین درد
- بستری در موارد شدید: بستری و درمان تخصصی برای بهبود علائم شدید
درمان خانگی سالمونلا
هدف از درمان خانگی، جلوگیری از کمآبی بدن، کاهش فشار بر دستگاه گوارش و کمک به روند بهبودی است. برای درمان خانگی این عفونت، توصیههای زیر را رعایت کنید:
| روش درمان خانگی سالمونلا | توضیحات |
|---|---|
| مصرف مایعات کافی | جبران آب و الکترولیتهای بدن |
| استراحت کافی | کمک به بهبود سریعتر بدن |
| غذاهای سبک | مصرف غذاهای زودهضم و کمچرب |
| پرهیز غذایی | حذف غذاهای چرب، تند و محرک |
| رعایت بهداشت | شستوشوی دستها برای جلوگیری از انتقال عفونت |
درمان گیاهی سالمونلا
درمان گیاهی این بیماری نمیتواند جایگزین درمان پزشکی یا داروهای تجویز شده توسط پزشک باشد، اما برخی ترکیبات طبیعی ممکن است به کاهش علائم گوارشی و حمایت از عملکرد دستگاه گوارش کمک کنند. در جدول زیر به گیاهان موثر در بهبود علائم این بیماری اشاره شده است:
| نام گیاه | توضیحات |
|---|---|
| زنجبیل | کمک به کاهش تهوع و ناراحتی معده |
| نعناع | تسکین نفخ و گرفتگیهای شکمی |
| بابونه | کمک به آرام شدن دستگاه گوارش |
| سیر | دارای ترکیبات ضدباکتریایی طبیعی |
درمان سالمونلا در کودکان
درمان این عفونت در کودکان به شدت علائم، سن کودک و وضعیت سلامت او بستگی دارد. روشهای اصلی درمان این عفونت در کودکان عبارتاند از:
- استفاده از آب و مایعات
- تغذیه مناسب
- استراحت کافی
- مصرف دارو فقط با نظر پزشک
- کنترل تب و علائم
آیا انتی بیوتیک برای درمان سالمونلا در انسان موثر است؟
آنتیبیوتیکها میتوانند در برخی موارد برای درمان این عفونت موثر باشند، اما برای همه افراد مبتلا تجویز نمیشوند. مصرف آنتیبیوتیک معمولا در شرایطی که عفونت شدید و طولانی باشد یا باکتری به جریان خون یا سایر اندامها انتقال پیدا کند، ضروری است. انتخاب نوع آنتیبیوتیک باید توسط پزشک و بر اساس شدت بیماری، وضعیت بیمار و در برخی موارد نتیجه آزمایش تعیین شود.
آیا ویروس سالمونلا در بارداری خطرناک است؟
در بیشتر موارد این عفونت در بارداری با مراقبت مناسب بهبود پیدا میکند، اما به دلیل تغییرات سیستم ایمنی بدن در دوران بارداری، نیاز به توجه بیشتری دارد. در صورت بروز اسهال و استفراغ شدید، کمآبی بدن، تب بالا یا انتشار عفونت به خون، میتواند برای مادر و جنین مشکلساز شود.
روش های تشخیص سالمونلا
تشخیص این بیماری با بررسی علائم، سابقه مصرف غذای آلوده و انجام آزمایشهای پزشکی انجام میشود. مهمترین روشهای تشخیص عبارتاند از:
- کشت مدفوع
- آزمایش خون
- آزمایش PCR
عوارض عفونت سالمونلا
در بیشتر افراد، این عفونت بدون عارضه جدی بهبود پیدا میکند، اما در برخی افراد ممکن است عوارض جدی ایجاد شود. مهمترین عوارض آن عبارتاند از:
- کمآبی بدن
- انتشار عفونت به خون
- تب طولانی و شدید
- التهاب مفاصل واکنشی
- عفونت استخوان یا پردههای اطراف مغز
- دفع طولانیمدت باکتری
در صورت بروز علائمی مانند تب بالا، اسهال خونی، کمآبی شدید یا بدتر شدن وضعیت عمومی حتما به پزشک مراجعه کنید.
روشهای پیشگیری از سالمونلا
پیشگیری از سالمونلا تا حد زیادی با رعایت بهداشت فردی و اصول ایمنی مواد غذایی امکانپذیر است. رعایت نکات زیر میتواند خطر ابتلا را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد:
- گوشت، مرغ، تخممرغ و غذاهای دریایی را به طور کامل بپزید.
- از مصرف تخممرغ خام، شیر خام و لبنیات غیرپاستوریزه خودداری کنید.
- میوهها و سبزیجات را قبل از مصرف بهخوبی بشویید و ضدعفونی کنید.
- از تخته برش و چاقوی جداگانه برای گوشت خام و مواد غذایی آماده مصرف استفاده کنید.
- دستها را قبل از تهیه غذا، قبل از غذا خوردن، پس از استفاده از سرویس بهداشتی و بعد از تماس با حیوانات با آب و صابون بشویید.
- مواد غذایی فاسدشدنی را در دمای مناسب یخچال نگهداری کنید و از ماندن طولانی آنها در دمای محیط جلوگیری کنید.
- از نوشیدن آب آشامیدنی آلوده خودداری کنید.
- پس از تماس با خزندگان، پرندگان یا سایر حیوانات، دستهای خود را بهخوبی بشویید.
سخن نهایی
سالمونلا یکی از شایعترین عفونتهای باکتریایی دستگاه گوارش است که بیشتر از طریق مصرف غذا و آب آلوده منتقل میشود. اگرچه بسیاری از افراد با مراقبت مناسب طی چند روز بهبود پیدا میکنند، اما رعایت اصول بهداشت مواد غذایی، پخت کامل غذاها و شستوشوی صحیح دستها نقش مهمی در پیشگیری از ابتلا دارد.
اگر بعد از مصرف غذای آلوده علائمی مثل اسهال، بدن درد و تب را تجربه میکنید، میتوانید از طریق درمانکده با یک دکتر عفونی آنلاین مشورت کنید. درمانکده این امکان را برای شما فراهم کرده است که علاوه بر مشاوره آنلاین، در صورت نیاز از آنها نوبت ویزیت حضوری بگیرید.
سوالات متداول
سالمونلا یک نوع باکتری است که میتواند باعث عفونت دستگاه گوارش و مسمومیت غذایی شود.
این بیماری بیشتر از طریق مصرف غذا یا آب آلوده، گوشت و مرغ نیمپز، تخممرغ خام، لبنیات غیرپاستوریزه و تماس با حیوانات آلوده منتقل میشود.
علائم این عفونت معمولا بین ۶ ساعت تا ۶ روز پس از ورود باکتری به بدن شروع میشوند.
بله، بیشتر موارد خفیف با استراحت، مصرف مایعات کافی و مراقبت مناسب بدون درمان اختصاصی بهبود پیدا میکنند.
این بیماری در بارداری معمولا قابل درمان است، اما به دلیل خطر کمآبی و عوارض احتمالی، نیاز به توجه و پیگیری بیشتری دارد.
بله، برخی افراد ممکن است حتی پس از بهبود علائم، برای مدتی باکتری را دفع کرده و منتقل کنند.
منابع: clevelandclinic | mayoclinic | who
