نرسیدن خون به مغز چه عوارضی دارد؟ علائم + ۸ علت مهم

 مغز انسان با وجود اینکه تنها حدود ۲ درصد از وزن کل بدن را تشکیل می‌دهد، برای عملکرد صحیح به شدت به خون غنی از اکسیژن و مواد مغذی وابسته است. نرسیدن خون به مغز نه تنها عملکرد شناختی را مختل می‌کند؛ بلکه می‌تواند باعث مرگ سلول‌های مغزی شود. از این‌رو مشورت با متخصص مغز و اعصاب برای ارزیابی دقیق وضعیت عروق مغزی و پیشگیری از عوارض جبران‌ناپذیر بسیار حیاتی است. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده قصد داریم دلایل، عوارض و نشانه‌های اختلال خونرسانی به مغز را بررسی کنیم. تا انتهای مطلب با ما همراه باشید.

علائم نرسیدن خون به مغز

علائم خونرسانی ضعیف به مغز بسته به اینکه کدام بخش از سیستم عصبی تحت تاثیر قرار گرفته است، می‌تواند از موارد خفیف تا بسیار شدید متغیر باشد. این نشانه‌ها ممکن است به طور ناگهانی یا به مرور زمان ظاهر شوند.

۱. علائم جسمی

یکی از رایج‌ترین علائم جسمی، سرگیجه یا احساس سبکی سر است که نشان می‌دهد خون به اندازه کافی به مغز نمی‌رسد. اگر می‌خواهید بدانید در این شرایط علت سرگیجه چیست، باید بگوییم که این مشکل به دلیل عدم دسترسی مغز به اکسیژن و گلوکز (قند) کافی رخ می‌دهد.

علاوه بر این، کمبود خون‌رسانی به مغز ممکن است باعث اختلال در تعادل شود و فرد را در راه رفتن با مشکل روبه‌رو کند. بروز تغییرات بینایی مانند تاری دید یا دوبینی نیز از نشانه‌های مهم و جدی محسوب می‌شود. همچنین بی‌حسی و گزگز اندام‌ها از علائمی است که باید فورا مورد بررسی قرار گیرد.

۲. علائم شناختی

اختلال در خون‌رسانی به شدت بر عملکردهای ذهنی تاثیر می‌گذارد. فرد ممکن است دچار سردرگمی، گیجی و از دست دادن تمرکز شود. مشکلات حافظه مانند دشواری در به یاد آوردن رویدادهای اخیر یا یادگیری اطلاعات جدید نیز از نشانه‌های رایج هستند. همچنین کاهش جریان خون می‌تواند باعث کند شدن تفکر و دشواری در حل مسائل و تصمیم‌گیری‌های روزمره شود.

۳. علائم مزمن

در مواردی که کاهش خون‌رسانی به مدت طولانی ادامه می‌یابد، علائم جدی‌تری بروز می‌کند. زوال عقل عروقی که در اثر کاهش مزمن جریان خون ایجاد می‌شود، با از دست رفتن حافظه همراه است. از سایر علائم مزمن می‌توان به لرزش دست‌ها، محدودیت حرکتی و حتی بی‌اختیاری ادرار اشاره کرد.

نرسیدن خون به مغز چه عوارضی دارد؟

اگر جریان خون در بخشی از مغز کاهش یابد، کمبود اکسیژن و مواد مغذی در آن ناحیه می‌تواند باعث مرگ سلول‌های مغزی شود. البته شدت عوارض به مدت زمان قطع جریان خون و سرعت دریافت درمان‌های پزشکی بستگی دارد.

شواهد نشان می‌دهد که سکته مغزی یکی از مهم‌ترین عوارض نرسیدن خون به مغز است. اما سکته مغزی چیست؟ این بیماری زمانی رخ می‌دهد که جریان خون به بخشی از مغز به دلیل انسداد (سکته ایسکمیک) یا پارگی عروق (سکته هموراژیک) متوقف شود.

علت نرسیدن خون به مغز

اختلال خونرسانی به مغز ناشی از عوامل متعددی است که مسیر جریان خون را مسدود می‌کنند یا بازدهی عروق را کاهش می‌دهند. در ادامه به بررسی مهم‌ترین عوامل کم شدن خونرسانی به مغز می‌پردازیم.

۱. تصلب شرایین

تصلب شرایین (آترواسکلروز) بر اثر تجمع رسوبات چربی و کلسیم (پلاک) در دیواره شریان‌ها رخ می‌دهد. این پلاک‌ها به مرور زمان به سخت و باریک شدن عروق منجر می‌شوند و جریان خون را محدود می‌کنند. علاوه بر این، قطعاتی از آن‌ها ممکن است جدا شده و با سفر در جریان خون باعث ایجاد لخته در عروق مغز شوند.

۲. افت فشار خون

بدن همیشه تلاش می‌کند جریان خون مغز را در یک محدوده نسبتا ثابت نگه دارد. اما اگر فشار خون بیش‌ازحد پایین بیاید، این سازوکار دیگر توان جبران آن را نخواهد داشت.

محققان برای پاسخ به این پرسش که فشار خون پایین چه عوارضی دارد و به چه دلایلی رخ می‌دهد، مطالعات مختلفی انجام داده‌اند. نتیجه این تحقیقات نشان می‌دهد که افت فشار خون در اثر ایستادن ناگهانی، بیماری، مصرف بعضی داروها و قرار گرفتن در معرض سرما یا گرمای شدید اتفاق می‌افتد و گاهی‌اوقات به دلیل کاهش خونرسانی به مغز باعث سرگیجه و غش می‌شود.

۳. ناهنجاری‌های شریانی-وریدی (AVM)

این وضعیت یک ناهنجاری مادرزادی است که در آن شریان‌ها و وریدها بدون کمک مویرگ‌های طبیعی، مستقیما به یکدیگر متصل می‌شوند. این ساختار باعث اختلال در جریان خون طبیعی شده و خونرسانی به بافت‌ها را کم می‌کند.

۴. واسکولیت مغزی

واسکولیت که به معنی التهاب دیواره عروق خونی مغز است، به تنگی یا انسداد کامل عروق منجر می‌شود. این التهاب اکسیژن‌رسانی به بافت‌ مغز را مختل کرده و فرد را در معرض سکته‌های کوچک متعدد قرار می‌دهد.

۵. ترومبوز ورید مغزی

این عارضه زمانی رخ می‌دهد که یک لخته خون در سینوس‌های وریدی مغز تشکیل شده و مانع از تخلیه صحیح خون از مغز شود. تجمع خون ناشی از این انسداد، فشار داخل جمجمه را افزایش می‎‌دهد و جلوی ورود خون تازه حاوی اکسیژن را به مغز می‌گیرد.

۶. سندرم انقباض عروق مغزی برگشت‌پذیر (RCVS)

این یک وضعیت موقتی است که در آن شریان‌های مغز به طور ناگهانی دچار انقباض می‌شوند. در نتیجه،‌ جریان خون کاهش می‌یابد و فرد سردردهای بسیار شدید و ناگهانی را تجربه می‌کند.

۷. نارسایی مزمن وریدی مغزی-نخاعی (CCSVI)

اختلال CCSVI زمانی رخ می‌دهد که وریدهای مسئول تخلیه خون از مغز و نخاع، باریک یا مسدود شوند. این وضعیت فرآیند خروج خون کم‌اکسیژن از مغز را مختل کرده و ورود خون تازه را نیز با مشکل مواجه می‌کند.

۸. سایر بیماری‌ها

پرفشاری خون یکی از عوامل اصلی تخریب عروق است و دیواره رگ‌ها را مستعد پارگی یا انسداد می‌کند. دیابت نیز با آسیب رساندن به دیواره عروق، سرعت تشکیل پلاک‌های آترواسکلروتیک را افزایش می‌دهد و جریان خون را مختل می‌سازد.

علاوه بر این، خونریزی مغزی ناشی از آنوریسم می‌تواند با خروج خون از مسیر اصلی، فرآیند خونرسانی را متوقف کرده و باعث مرگ سلول‌های مغزی ‌شود. اگر نمی‌دانید آنوریسم مغزی چیست، باید بگوییم این بیماری به معنی ایجاد یک برآمدگی در عروق خونی مغز است.

عوامل خطر اختلال خونرسانی به مغز

بعضی عوامل می‌توانند احتمال بروز بیماری‌های عروقی را افزایش داده و خونرسانی به مغز را مختل کنند. اگر یک یا چند مورد از عوامل خطر ذکر‌شده در جدول زیر را دارید، بهتر است به منظور پیشگیری از مشکلات جدی برای ویزیت آنلاین متخصص مغز و اعصاب اقدام کنید.

زمان مراجعه به پزشک

زمان در درمان نرسیدن خون به مغز مهم‌ترین عامل به شمار می‌رود. چرا که هر ثانیه تاخیر می‌تواند به مرگ سلول‌های مغزی و بروز آسیب‌های دائمی منجر شود. تشخیص سریع علائم هشداردهنده نه تنها به نجات زندگی فرد کمک می‌کند؛ بلکه احتمال بهبودی کامل را به طور چشمگیر افزایش می‌دهد. از این‌رو ضروری است به محض مشاهده هر یک از علائم زیر فورا به بهترین دکتر مغز و اعصاب تهران مراجعه کنید:

• ناتوانی در حفظ تعادل هنگام راه رفتن
• از دست دادن بینایی در یک یا هر ۲ چشم، تاری دید یا دوبینی
• بی‌حسی صورت
• ناتوانی در بالا نگه داشتن دست یا ضعف ناگهانی در یک سمت بدن
• لکنت زبان، نامفهوم بودن کلمات یا مشکل در پیدا کردن کلمات مناسب
• سردرد شدید و ناگهانی
• گیجی، کاهش حافظه یا گزگز اندام‌ها که به مرور زمان بدتر می‌شود

پزشک چگونه ضعف خونرسانی به مغز را تشخیص می‌دهد؟

فرآیند تشخیص با بررسی علائم بیمار و سوابق پزشکی او آغاز می‌شود. سپس متخصص ممکن است یک یا چند مورد از تست‌های زیر را توصیه کند:

• سونوگرافی عروق کاروتید
• ام‌ آر آی (MRI) و سی‌ تی اسکن مغز
• آنژیوگرافی مغز
• نوار مغز (EEG)
• آزمایش خون

چگونه از اختلال خونرسانی به مغز پیشگیری کنیم؟

برای پیشگیری از مشکلات عروقی و افزایش خونرسانی به مغز، به توصیه‌های زیر عمل کنید:

• مصرف غذاهای کم‌چرب و سرشار از فیبر
• حفظ وزن در محدوده مناسب
• فعالیت بدنی منظم
• ترک سیگار و الکل
• چکاپ‌ دوره‌ای برای شناسایی زودهنگام مشکلات
• کنترل بیماری‌های زمینه‌ای از جمله دیابت، پرفشاری خون و کلسترول بالا

کلام پایانی

نرسیدن خون به مغز یک مشکل جدی است که می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیر به همراه داشته باشد. بنابراین مهم است که نسبت به علائم هشداردهنده آن نظیر سرگیجه، تاری دید و ضعف اندام‌ها حساس باشید و به محض مشاهده آن‌ها، زمان را از دست ندهید. تشخیص زودهنگام، کلید اصلی نجات بافت‌های مغزی و جلوگیری از معلولیت‌ دائمی است.

در صورت وجود هرگونه نگرانی در این زمینه حتما با یک متخصص مشورت کنید. برای تسهیل این فرآیند می‌توانید از طریق سایت درمانکده از بهترین متخصصان مغز و اعصاب برای ویزیت حضوری یا مشاوره آنلاین نوبت بگیرید.

سوالات متداول

منابع: medicalnewstoday | healthline | my.clevelandclinic