برای درمان سرگیجه چه بخوریم و از چه خوراکی‌هایی پرهیز کنیم؟

سرگیجه یکی از مشکلات شایعی است که می‌تواند احساس سبکی سر و عدم تعادل ایجاد کند و فعالیت‌های روزمره فرد را تحت تاثیر قرار دهد. اگرچه علت سرگیجه در افراد مختلف، متفاوت است؛ اما تغذیه مناسب نقش مهمی در کنترل و کاهش این مشکل دارد. بسیاری از افراد می‌پرسند برای درمان سرگیجه چه بخوریم؟ پاسخ این سوال تا حدودی به وضعیت بدن، میزان آبرسانی، سطح قند خون، دریافت برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی بستگی دارد. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده همراه ما باشید تا به بررسی مواد غذایی مفید، میوه‌ها و نکات تغذیه‌ای برای درمان سرگیجه بپردازیم و به این سوال پرتکرار پاسخ دهیم که برای درمان سرگیجه چه بخوریم.

نقش تغذیه در درمان سرگیجه

قبل از پاسخ به این سوال که برای درمان سرگیجه چه بخوریم، کمی درباره ارتباط بین تغذیه و سرگیجه توضیح می‌دهیم. علت سرگیجه می‌تواند متعدد باشد. این عارضه اگر به طور مکرر و غیر قابل پیش‌بینی تکرار شود، تاثیر قابل توجهی بر فعالیت روزمره فرد می‌گذارد. کم آبی بدن، افت قند خون، کمبود برخی مواد مغذی مانند آهن و ویتامین B۱۲ از جمله مشکلاتی هستند که در بعضی افراد با احساس سرگیجه همراه می‌شوند. در کنار این دلایل، تغذیه یکی از عوامل مهمی است که می‌تواند بر بروز یا شدت سرگیجه تاثیر بگذارد. برای مثال، رژیم غذایی پرنمک می‌تواند سرگیجه را در برخی بیماری‌ها مانند بیماری منیر تشدید کند.

همچنین زمانی که بدن به اندازه کافی مایعات دریافت نکند، حجم خون کاهش می‌یابد و خونرسانی به مغز ممکن است تحت تاثیر قرار بگیرد که نتیجه آن، احساس ضعف و سرگیجه است. از سوی دیگر، فاصله طولانی بین وعده‌های غذایی می‌تواند باعث افت قند خون شود و علائمی مانند لرزش، تعریق و سرگیجه ایجاد کند. بنابراین می‌توان گفت، رعایت رژیم غذایی متعادل و دریافت مواد مغذی کافی نقش مهمی در کنترل سرگیجه دارند و تغییرات ساده در عادات غذایی ممکن است تا حدودی به کاهش دفعات و شدت حملات سرگیجه کمک کنند.

کدام مواد غذایی برای درمان سرگیجه مفیدند؟

انتخاب مواد غذایی مناسب می‌تواند به کاهش علائم سرگیجه و حفظ تعادل بدن کمک کند. مواد غذایی حاوی ویتامین‌ها و مواد معدنی می‌توانند باعث بهبود عملکرد سلول‌های عصبی، افزایش گردش خون در بدن و تقویت انرژی بدن شوند. همچنین اگر مواد غذایی انتخابی شما حاوی آنتی‌اکسیدان‌ها باشند، تا حدودی استرس اکسیداتیو را کاهش می‌دهند و منجر به بهبود علائم سرگیجه در برخی افراد می‌شوند. اگر این سوال که برای درمان سرگیجه چه بخوریم، ذهن شما را هم درگیر کرده، ادامه مطلب را با دقت مطالعه کنید:

۱- آب و مایعات کافی

کم آبی بدن یکی از دلایل شایع سرگیجه است؛ زیرا موجب کاهش حجم خون، افت فشار خون و در نتیجه عدم خونرسانی کافی به مغز می‌شود و علائمی مانند ضعف و سرگیجه ایجاد می‌کند. از همین‌رو نوشیدن آب به اندازه کافی (هشت لیوان در طول روز)، به‌ویژه بعد از فعالیت بدنی یا در هوای گرم اهمیت زیادی دارد و می‌تواند به عملکرد طبیعی مغز و بهبود گردش خون کمک کند.

علاوه بر آب، دمنوش‌های بدون کافئین، آب نارگیل، دوغ کم‌نمک و سوپ‌های رقیق خانگی برای تامین آب و الکترولیت‌های بدن مفید هستند. اگر هنگام بلندشدن دچار سرگیجه می‌شوید، می‌توانید با خواندن مقاله علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن در درمانکده، اطلاعات مفیدی کسب کنید.

۲- مواد غذایی سرشار از آهن

اگر سرگیجه با کمبود آهن و کم خونی مرتبط باشد، مصرف مواد غذایی حاوی این ماده معدنی اهمیت زیادی پیدا می‌کنند. گوشت قرمز کم‌چرب، جگر، مرغ، ماهی، عدس، لوبیا، نخود، سبزیجات برگ‌سبز مانند اسفناج از منابع غنی آهن به‌شمار می‌آیند. مصرف متعادل این مواد غذایی برای افزایش انرژی بدن، رفع سرگیجه ناشی از کم‌خونی، بهبود عملکرد مغز و تمرکز مفید هستند.

۳- زنجبیل برای کاهش سرگیجه و تهوع

سرگیجه ممکن است در شرایط مختلفی بروز کند و گاهی با علائمی مانند تهوع همراه می‌شود. برای آشنایی با عوامل موثر در این زمینه، می‌توانید مقاله علت سرگیجه و حالت تهوع در زنان را مطالعه کنید.

زنجبیل به دلیل خواص طبیعی ضد تهوع و ضد التهابی، به عنوان یکی از گیاهان دارویی موثر برای بهبود سرگیجه و تهوع، به‌ویژه سرگیجه ناشی از حرکت، سفر و اختلالات مرتبط با گوش داخلی شناخته می‌شود. ترکیبات فعال موجود در زنجبیل می‌توانند به بهبود گردش خون و خونرسانی موثر به مغز کمک کنند و باعث حفظ بهتر تعادل بدن شوند. همچنین در برخی موارد به رفع علت حالت تهوع کمک می‌کنند.

برای بهره‌مندی از خواص زنجبیل، می‌توانید دمنوش زنجبیل درست کنید یا زنجبیل تازه رنده‌شده را درون غذا بریزید. البته توجه داشته باشید، مصرف بیش از چهار گرم زنجبیل در روز، می‌تواند موجب بروز عوارض جانبی همچون سوزش معده و مشکلات گوارشی شود. همچنین افرادی با سابقه مشکلات خونریزی معده، فشار خون پایین، دیابت کنترل‌نشده، زخم معده و خانم‌های باردار یا شیرده بهتر است قبل از مصرف زنجبیل برای درمان سرگیجه، با پزشک مشورت کنند.

۴- منابع ویتامین B۱۲

تاثیر ویتامین b12 بر سلامت سیستم عصبی و نقش آن در تولید گلبول‌های قرمز شناخته‌شده است. کمبود این ویتامین می‌تواند علائمی همچون ضعف و سرگیجه ایجاد کند. لبنیات، تخم مرغ، غلات غنی‌شده و گوشت قرمز کم‌چرب از منابع اصلی ویتامین B۱۲ به‌شمار می‌آیند که مصرف متعادل آن‌ها می‌تواند به عملکرد بهتر اعصاب بدن کمک کند و سرگیجه‌های ناشی از مشکلات عصبی را کاهش دهد. اگر کنجکاوید بدانید غیر از ویتامین B۱۲ چه ویتامینی برای سرگیجه مفید است، می‌توانید مقاله مرتبط با آن را در درمانکده مطالعه کنید.

۵- چای بابونه برای سرگیجه

دیگر گیاه دارویی که می‌توان در جواب سوال برای درمان سرگیجه چه بخوریم، معرفی کرد، بابونه است. چای بابونه به دلیل خواص آرام‌بخش و ضد التهابی خود می‌تواند موجب کاهش احساس سرگیجه در برخی افراد شود. استرس، اضطراب و تنش‌های عصبی از عواملی هستند که گاهی باعث تشدید سرگیجه و احساس عدم تعادل می‌شوند. چای بابونه با ایجاد حس آرامش و کمک به کاهش تنش‌های عصبی، ممکن است به بهبود این علائم کمک کند.

۶- پروتئین‌های کم‌چرب

افراد زیادی به دلیل افت قند خون (هیپوگلیسمی) دچار سرگیجه می‌شوند. مصرف متعادل پروتئین می‌تواند از این مشکل پیشگیری کند. پروتئین اسیدآمینه بدن را که در ساخت بافت‌های بدن نقش دارند، تامین می‌کند و موجب تثبیت سطح قند خون و حفظ انرژی پایدار بدن در طول روز می‌شود. از همین‌رو می‌توان گفت، مصرف متعادل پروتئین‌های کم‌چرب ممکن است به بهبود سرگیجه ناشی از حذف وعده‌های غذایی، کم‌خوری و افت قند خون، به‌ویژه مرتبط با دیابت کمک کند. منابع مناسب پروتئین که چربی اشباع کمی دارند، عبارت‌اند از:

• گوشت مرغ یا بوقلمون
• ماهی
• حبوبات
• تخم مرغ
• لبنیات کم‌چرب

۷- غلات کامل

غلات کامل مانند نان سبوس‌دار، جو دوسر، برنج قهوه‌ای و کینوا از منابع مهم کربوهیدرات‌های پیچیده هستند که انرژی را به صورت تدریجی در بدن آزاد می‌کنند. این ویژگی کمک می‌کند تا سطح قند خون پایدار بماند و از افت ناگهانی آن که در برخی افراد منجر به سرگیجه می‌شوند، جلوگیری می‌کند. علاوه بر این، غلات کامل سرشار از ویتامین‌های گروه B و فیبر هستند که نقش مهمی در بهبود عملکرد سیستم عصبی و گوارشی دارند و می‌توانند احساس سیری طولانی‌تری ایجاد کنند.

۸- مواد غذایی حاوی منیزیم

منیزیم یکی از مواد معدنی ضروری برای عملکرد طبیعی بخش‌های مختلف بدن، از جمله اعصاب و کنترل فشار خون است. این ۲ عامل نقش مهمی در تعادل بدن دارند. مصرف متعادل مواد غذایی حاوی منیزیم می‌تواند با بهبود گردش خون و آرام‌سازی سیستم عصبی به کاهش دفعات سرگیجه کمک کند. بنابراین به افرادی که می‌پرسند برای درمان سرگیجه چه بخوریم، می‌توان مصرف متعادل منابع طبیعی منیزیم مانند بادام، گردو، اسفناج، حبوبات و دانه کدو را پیشنهاد داد.

۹- منابع طبیعی پتاسیم

پتاسیم نقش مهمی در تنظیم تعادل مایعات بدن دارد. زمانی که سطح پتاسیم بدن دچار اختلال شود، ممکن است فرد احساس ضعف، خستگی و سرگجه را تجربه کند. منابع طبیعی پتاسیم شامل موز، سیب‌زمینی شیرین، آووکادو، اسفناج و گوجه‌فرنگی هستند. مصرف منظم این مواد غذایی به حفظ تعادل الکترولیت‌ها در بدن کمک کرده و در نتیجه می‌تواند موجب بهبود علائم سرگیجه و رفع اختلال تعادل شود.

کدام میوه برای سرگیجه خوب است؟

در جواب افرادی که می‌پرسند برای درمان سرگیجه چه بخوریم، می‌توان مصرف برخی میوه‌ها را پیشنهاد داد. البته میوه‌ها برای درمان همه نوع سرگیجه‌ای مناسب نیستند. برخی میوه‌ها می‌توانند به کاهش علائم سرگیجه ناشی از کم‌آبی بدن، افت قند خون یا فشار خون پایین کمک کنند. اما اگر درگیر سرگیجه و کم کاری تیروئید یا عفونت گوش میانی در بزرگسالان و سرگیجه باشید، باید حتما به دکتر گوش و حلق و بینی مراجعه کنید.

در جدول زیر، برخی میوه‌ها که ممکن است به پیشگیری از سرگیجه خفیف و کاهش علائم مرتبط با آن کمک کنند را معرفی می‌کنیم:

نکات تغذیه ای برای درمان سرگیجه

رعایت چند نکته ساده تغذیه‌ای می‌تواند در کاهش دفعات یا شدت سرگیجه موثر باشد. نکته اول اینکه وعده‌های غذایی را حذف نکنید و از گرسنه ماندن طولانی‌مدت بپرهیزید. بهتر است وعده‌های غذایی خود را در حجم متعادل و در فواصل زمانی منظم مصرف کنید تا سطح قند خون شما ثابت بماند. افت قند خون یکی از دلایل شایع سرگیجه به‌شمار می‌آید. مصرف وعده‌های غذایی کوچک اما منظم می‌تواند از این عارضه پیشگیری کند. پیشنهاد ما به شما این است که برای ثابت ماندن سطح قند خون‌تان و جلوگیری از سرگیجه، هر ۳ تا ۴ ساعت یک میان‌وعده کوچک و سالم میل کنید.

یکی دیگر از نکاتی که باید حتما در جواب این سوال که برای درمان سرگیجه چه بخوریم، به آن اشاره کنیم، نوشیدن آب به میزان کافی است. البته منظورمان این نیست که حجم زیادی از آب و مایعات را در یک نوبت مصرف کنید؛ بلکه بهتر است به صورت تدریجی و در طول روز آب بنوشید. همچنین رعایت رژیم غذایی متعادل و سالم، شامل میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، منابع پروتئین و لبنیات کم‌چرب می‌توانند با تامین نیاز بدن به ویتامین‌ها و مواد معدنی ضروری، تا حدودی به کاهش علائم سرگیجه کمک کند.

یادتان باشد، اگر سابقه کمبود آهن، ویتامین B۱۲ یا کم‌خونی دارید، بهتر است پس از مشورت با پزشک، مواد غذایی حاوی این ریزمغذی‌ها را در برنامه غذایی خود بگنجانید. همان‌طور که پیش‌تر گفتیم، برخی افراد به دلیل افت فشار خون دچار کاهش انرژی و سرگیجه می‌شوند. برای جلوگیری از این مشکل، باید به داشتن نظم در وعده‌های غذایی خود توجه کنید؛ بدین معنی که در ساعت‌های مشخصی غذا بخورید تا دچار سرگیجه ناشی از کمبود انرژی یا افت فشار خون نشوید.

اگرچه تغذیه مناسب می‌تواند در برخی موارد به کاهش سرگیجه کمک کند؛ اما ممکن است نیاز باشد پزشک متناسب با شرایط شما، بهترین قرص برای درمان سرگیجه را تجویز کند؛ از همین رو بهتر است در صورت تدائم و تکرار سرگیجه، حتما با دکتر گوش حلق بینی انلاین مشورت کنید.

برای درمان سرگیجه از چه مواد غذایی پرهیز کنیم؟

تا این بخش از مقاله، بررسی کردیم که برای درمان سرگیجه چه بخوریم. حال می‌خواهیم به معرفی برخی مواد غذایی و نوشیدنی‌هایی که ممکن است در برخی افراد موجب تشدید سرگیجه شوند، بپردازیم. خوراکی‌های تشدیدکننده سرگیجه شامل موارد زیر هستند:

۱- غذاهای پرنمک و شور

مصرف زیاد سدیم می‌تواند با برهم زدن تعادل مایعات در گوش داخلی موجب افزایش فشار در این ناحیه شود و علائم سرگیجه را تشدید کند. این وضعیت به‌ویژه برای مبتلایان به بیماری منیر اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هرچه تجمع مایع در گوش داخلی بیشتر شود، احتمال حملات سرگیجه در این بیماری افزایش می‌یابد. از طرفی، استفاده بیش از حد از نمک تعادل مایعات بدن را تحت تاثیر قرار می‌دهد و باعث افزایش فشار خون می‌شود که نتیجه آن، تشدید سرگیجه در برخی افراد است. برای جلوگیری از این عارضه موارد زیر را رعایت کنید:

• به غذا نمک اضافه نکنید.
• مصرف غذاهای فرآوری‌شده و فست‌فودها را محدود کنید.
• از مصرف بیش از حد غذاهای کنسروی بپرهیزید.
• تنقلات شور مانند چیپس را کمتر مصرف کنید.

۲- کافئین و الکل

خبر بد برای علاقه‌مندان به چای و قهوه این است که مصرف بیش از حد کافئین می‌تواند موجب تشدید سرگیجه شود. البته حواس‌تان باشد، کافئین فقط در چای و قهوه وجود ندارد؛ بلکه باید مصرف شکلات، نوشابه‌ها و نوشیدنی‌های انرژی‌زا را هم محدود کنید. کافئین باعث تنگ شدن رگ‌های خونی و افزایش فشار خون می‌شود؛ به همین دلیل برخی افراد پس از مصرف آن دچار تپش قلب و سرگیجه می‌شوند. همچنین مصرف مداوم الکل می‌تواند باعث کم‌آبی بدن شود و با کاهش خونرسانی به مغز، احتمال بروز سرگیجه را افزایش دهد.

۳- غذاهای بسیار شیرین

مصرف مداوم و بیش از حد قندهای ساده و شیرینی‌ها می‌توانند موجب نوسانات قند خون شوند و احساس ضعف و سرگیجه ایجاد کنند. افزایش و کاهش سریع قند خون در بسیاری از افراد منجر به سرگیجه می‌شود. مواد غذایی که در صورت مصرف زیادی موجب نوسان قند خون می‌شوند، عبارت‌اند از:

• آبنبات‌ها و شکلات‌ها
• کیک و شیرینی
• نوشابه و سایر خوراکی‌های قندی

همچنین بهتر است میزان مصرف محصولاتی مانند آبمیوه‌های صنعتی و سس‌های مختلف که قند پنهان دارند را محدود کنید.

۴- غذاهای چرب و سنگین

غذاهای بسیار چرب، سرخ‌شده و سنگین در برخی افراد باعث تشدید سرگیجه می‌شوند. این غذاها معمولا هضم کندتری دارند. در واقع، پس از مصرف یک وعده غذای بسیار چرب و سنگین، جریان خون زیادی برای فرآیند هضم وارد دستگاه گوارش می‌شود و اغلب افراد در چنین شرایطی، احساس خستگی، سنگینی و سرگیجه پیدا می‌کنند.

کلام پایانی

تغذیه مناسب می‌تواند نقش مهمی در کاهش و کنترل سرگیجه داشته باشد. برخی مواد غذایی با بهبود گردش خون و جلوگیری از افت قند خون و فشار خون به جلوگیری از سرگیجه کمک می‌کنند. ما در مقاله فوق به این سوال پرتکرار که برای درمان سرگیجه چه بخویم، پاسخ دادیم و مواد غذایی مفید برای درمان سرگیجه را معرفی کردیم.

اگر در مورد تاثیر مواد غذایی در درمان سرگیجه سوالات بیشتری دارید، می‌توانید به وب‌سایت درمانکده سر بزنید و از دکتر متخصص گوش و حلق و بینی مشورت بگیرید. همچنین درمانکده امکان مشاهده پروفایل پزشک، بررسی تخصص، آخرین نوبت‌های خالی و خواندن نظر بیماران قبلی را برای شما فراهم کرده است تا با آگاهی بیشتری برای رزرو نوبت جهت مراجعه حضوری یا مشاوره آنلاین تلفنی، متنی و تصویری اقدام کنید.

سوالات متداول

منابع: integrityphysio | amplifon | everydayhealth