زندگی با مولتیپل اسکلروزیس یا ام اس (MS) ممکن است با اتفاقات پیشبینینشده همراه باشد. بسیاری از مبتلایان به این بیماری دورههایی از ثبات و آرامش را پشت سر میگذارند، اما گاهیاوقات با تشدید ناگهانی علائم یا حمله ام اس مواجه میشوند. شناخت این وضعیت و آگاهی از نشانههای آن میتواند تا حد زیادی نگرانی بیماران و خانوادههایشان را کاهش دهد و به کنترل بهتر بیماری کمک کند. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده، قصد داریم حمله ام اس را از جنبههای مختلف بررسی کنیم و درباره علائم، دلایل و نحوه برخورد با آن توضیح دهیم. اگر به این بیماری مبتلا هستید، تا پایان مقاله همراه ما باشید.
حمله ام اس چیست؟
ام اس انواع مختلفی دارد که بیشتر بیماران به نوع عودکننده-فروکشکننده (RRMS) آن مبتلا هستند. در این نوع ام اس، علائم بیماری به صورت دورهای ظاهر میشود و بین دورهها کاهش پیدا میکند یا ممکن است کاملا برطرف شود. به دورهای که علائم بیماری بروز میکند یا شعلهور میشود، حمله ام اس میگویند.
برای آشنایی بیشتر با این بیماری و نحوه تشخیص آن، پیشنهاد میکنیم مقاله بیماری ام اس چیست و تست ام اس آنلاین را بخوانید.
نگران تکرار حمله ام اس هستی؟
برای معاینه و تشخیص اقدام کنعلائم حمله ام اس چیست؟
علائم حمله بیماری ام اس در همه افراد یکسان نیست و به این بستگی دارد که التهاب در کدام بخش از سیستم عصبی رخ داده باشد. حتی در یک فرد، هر حمله ممکن است با حملات قبلی متفاوت باشد. بعضی از نشانههای رایج عبارتاند از:
- ضعف پاها یا دستها
- تاری دید یا درد چشم
- سرگیجه یا مشکل در حفظ تعادل
- خستگی شدید
- کاهش تمرکز یا مشکلات حافظه
- بیحسی، گزگز یا احساس سوزنسوزن شدن
- نامفهوم شدن گفتار یا مشکل در بلع
- مشکلات مثانه (بیاختیاری ادرار یا نیاز مکرر به دفع ادرار)
در موارد شدید، حمله ممکن است باعث از دست دادن موقت بینایی شود. این مشکل معمولا فقط در یک چشم اتفاق میافتد و با فروکش کردن حمله برطرف میشود.
چه عواملی در بروز حمله ام اس نقش دارند؟
در حال حاضر، دقیقا مشخص نیست که علت به وجود آمدن بیماری ام اس چیست. اما تحقیقات نشان میدهد که عوامل زیر میتوانند در شعلهور شدن علائم آن نقش داشته باشند:
۱. استرس
استرس میتواند روی عملکرد سیستم ایمنی بدن تاثیر بگذارد و در بعضی افراد تعداد حملات بیماری را افزایش دهد. روشهایی مانند تنفس عمیق، یوگا و مدیتیشن به کنترل استرس کمک میکنند. در صورت نیاز، مشورت با متخصص سلامت روان نیز میتواند مفید باشد.
۲. عفونت
عفونتهای ویروسی شایع مانند آنفولانزا و سرماخوردگی ممکن است باعث شعلهور علائم ام اس در زنان و مردان شوند. اگرچه این نوع عفونتها در فصل زمستان شایع هستند؛ اما میتوانید با رعایت بعضی نکات احتمال ابتلا به آنها را کاهش دهید. برای مثال، در صورت توصیه پزشک واکسن آنفلوانزا دریافت کنید، دستهای خود را مرتب بشویید، از تماس با افراد بیمار بپرهیزید و در مکانهای شلوغ از ماسک استفاده کنید.
۳. سایر عوامل محرک
از سایر عوامل مرتبط با حمله ام اس میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- عوامل ژنتیکی
- قرار گرفتن در معرض گرما
- رژیم غذایی پرنمک
- پایین بودن سطح ویتامین D
- سیگار کشیدن
برخلاف تصور بسیاری از بیماران، جراحی یا واکسیناسیون معمولا باعث تشدید ام اس نمیشود. با این حال، افراد مبتلا به ام اس پیشرفته و مشکلات تنفسی ممکن است بیشتر از دیگران در معرض خطر عوارض ناشی از بیهوشی قرار داشته باشند. در مورد واکسیناسیون نیز بهتر است نکات احتیاطی زیر را در نظر بگیرید:
- در زمان حمله بیماری، واکسن نزنید.
- قبل از دریافت واکسنهای حاوی ویروس زنده حتما با دکتر آنلاین مغز و اعصاب مشورت کنید.
حمله ام اس چند روز طول میکشد؟
برای اینکه علائم ام اس به عنوان حمله در نظر گرفته شوند، باید حداقل ۲۴ ساعت ادامه داشته باشند. مدت زمان حمله میتواند در افراد مختلف و حتی در هر دوره متفاوت باشد. برای مثال، بعضی حملات فقط چند روز طول میکشند؛ در حالی که بعضی دیگر ممکن است چند هفته یا حتی چند ماه ادامه داشته باشند.
تفاوت حمله واقعی با تشدید موقت علائم
تشدید علائم بیماری لزوما به معنی وقوع یک حمله جدید نیست. برای تشخیص حمله واقعی باید چند ویژگی مهم را بررسی کرد:
- فاصله بین حملات ام اس حداقل ۳۰ روز است.
- حمله باید ۲۴ ساعت یا بیشتر طول بکشد.
- علائم نباید ناشی از عفونت یا یک مشکل پزشکی دیگر باشد.
کوچکترین تغییر در علائم ام اس رو جدی بگیر
همین حالا از متخصص مشورت بگیردرمان حمله ام اس چیست؟
درمان برای همه بیماران یکسان نیست و دکتر ام اس با توجه به شدت علائم مناسبترین روش را انتخاب میکند. حملات خفیف که زندگی روزمره را تحت تاثیر قرار نمیدهند، ممکن است بدون مداخله پزشکی به مرور بهبود یابند. اما علائم شدید که بر عملکردهای مهم مانند راه رفتن تاثیر میگذارند، به درمان نیاز دارند. در جدول زیر به مهمترین راهکارهای توصیهشده برای درمان ام اس و کنترل حملات آن اشاره شده است.
| داروها و راهکارهای توصیهشده | توضیحات |
|---|---|
| کورتیکواستروئیدها | در کوتاهمدت به کاهش التهاب کمک میکنند. |
| ژل آکتار اچ پی | این داروی تزریقی معمولا زمانی استفاده میشود که کورتیکواستروئیدها موثر نباشند. |
| تعویض پلاسما | اگر حمله شدید باشد و به سایر درمانها پاسخ ندهد، پلاسمای خون با پلاسمای جدید جایگزین میشود. |
در صورتی که به بدترین نوع بیماری ام اس مبتلا باشید و علائم حمله بسیار شدید باشد، پزشک ممکن است فیزیوتراپی و کاردرمانی را نیز پیشنهاد دهد.
Usually, MS attacks—though unpleasant—don’t require a trip to the emergency room. However, if your symptoms cause significant problems like severe pain, trouble eating, difficulty walking, or inability to move, you may need to seek emergency care.
massgeneralbrigham
اگرچه حملات ام اس ناخوشایند هستند، اما معمولا به رفتن به اورژانس نیاز ندارند. با این حال، اگر علائم عوارض جدی مانند درد شدید، مشکل در غذا خوردن، دشواری در راه رفتن یا ناتوانی در حرکت ایجاد کنند، ممکن است لازم باشد فورا به اورژانس مراجعه کنید و تحت مراقبت پزشکی قرار بگیرید.
مراقبتهای بعد از حمله ام اس
در کنار توصیههای دکتر مغز و اعصاب، بهتر است اقدامات زیر را برای بهبود وضعیت خود انجام دهید:
۱. استراحت و خواب کافی
پس از حمله، بدن برای ترمیم آسیبهای عصبی به استراحت نیاز دارد. بنابراین در دوره نقاهت ممکن است به خواب بیشتری نسبت به حالت عادی نیاز داشته باشید و نباید در برابر این موضوع مقاومت کنید. خواب شبانه باکیفیت و استراحت در طول روز به بدن کمک میکند انرژی خود را برای فعالیتهای ضروری حفظ کند.
۲. کنترل استرس
حمله ام اس ممکن است فشار روانی زیادی ایجاد کرده و باعث تشدید اضطراب یا افسردگی شود. استفاده از تکنیکهای آرامسازی مانند مدیتیشن، تنفس عمیق و یوگا در کاهش اثرات مخرب استرس موثر است. همچنین برنامهریزی دقیق و درخواست کمک از دیگران برای انجام فعالیتهای روزمره میتواند استرس ناشی از انباشت وظایف را کاهش دهد.
۳. پیروی از رژیم غذایی سالم
تغذیه در کنترل التهاب و حفظ انرژی بدن نقش مهمی ایفا میکند. توصیه میشود از رژیم غذایی پرفیبر و کمچرب شامل غلات کامل، سبزیجات و میوههای تازه استفاده کنید. مصرف مواد غذایی سرشار از چربی سالم مانند سالمون، ساردین، روغن زیتون و آجیل نیز میتواند به کاهش التهاب کمک کند.
۴. فعالیت بدنی مناسب و منظم
انجام بعضی فعالیتهای ورزشی از جمله یوگا تحت نظر متخصص، به کاهش اسپاسم عضلانی دردناک در بیماران مبتلا به ام اس کمک میکند. همچنین برای کاهش خستگی، بهبود خلقوخو، افزایش قدرت بدن و حفظ سلامت قلب و عروق مفید است.
چگونه از حمله ام اس پیشگیری کنیم؟
اگرچه حمله ام اس در خواب و بیداری اغلب بدون هشدار قبلی رخ میدهد؛ اما با انجام اقدامات زیر میتوان تا حد زیادی از بروز آن پیشگیری کرد:
- مصرف منظم داروهای اصلاحکننده بیماری (DMTs) که با هدف کنترل علائم ام اس در مردان و زنان تجویز میشوند
- مدیریت استرس
- مصرف غذاهای ضد التهاب از ماهی، میوه و سبزی
- شستن مکرر دستها و دوری از افراد بیمار برای جلوگیری از تحریک سیستم ایمنی
- کنترل دمای بدن و دوری از محیطهای بسیار گرم
- ترک سیگار
- استراحت کافی
اگر میخواهید خطر ابتلا به این بیماری خود ایمنی را کاهش دهید، مقاله پیشگیری از بیماری ام اس را مطالعه کنید.
کلام پایانی
حمله ام اس میتواند خود را با علائم متنوعی نظیر خستگی مفرط، تاری دید، ضعف حرکتی یا بیحسی اندامها نشان دهد. بسیار حیاتی است که افراد مبتلا به این بیماری همواره تحت نظر پزشک باشند و حتی کوچکترین تغییرات در وضعیت خود را که بیش از ۲۴ ساعت طول میکشد، به او گزارش دهند. اگر در این زمینه به راهنمایی بیشتری نیاز دارید، وارد سایت درمانکده شوید و بعد از مطالعه نظرات سایر بیماران، از پزشک مورد نظر خود برای ویزیت حضوری یا مشاوره آنلاین وقت بگیرید.
سوالات متداول
در افراد مختلف علائم متفاوتی ایجاد میکند. این علائم ممکن است شامل خستگی، مشکلات بینایی، اختلال بلع، کاهش تمرکز، سرگیجه، بیحسی اندامها یا بیاختیاری ادرار باشند.
اگر حمله در اثر استرس شدید رخ دهد، بیمار علاوه بر علائم ام اس ممکن است لرزش، تپش قلب، خشکی دهان، تنگی نفس، حالت تهوع، نگرانی مکرر و خشم را نیز تجربه کند.
در مراحل ابتدایی بیماری، حمله معمولا هر ۱۲ تا ۱۸ ماه یکبار اتفاق میافتد. اما با گذشت زمان ممکن است این فاصله کمتر شود و حمله برای مدت زمان بیشتری ادامه پیدا کند.
غذاهای سرشار از چربی و سدیم (نمک) ممکن است باعث شعلهور شدن علائم بیماری شوند. با این حال، در این زمینه به تحقیقات بیشتری نیاز است.
منابع: healthline | medicalnewstoday | webmd
