مراقبت از بیمار سکته مغزی در منزل باید بر پایه وضعیت جسمی و عصبی بیمار، برنامه توانبخشی و میزان استقلال او انجام شود و فقط به کمک در کارهای روزمره محدود نیست. پس از ترخیص، شامل مصرف منظم داروهای تجویزشده، پیشگیری از زمینخوردن، توجه به تغذیه و اختلال بلع، کمک به حرکت و انجام تمرینهای توانبخشی بعد از سکته اهمیت زیادی در روند بهبودی دارد.
از آنجا که عوارض سکته در افراد مختلف متفاوت است، برنامه مراقبت از بیمار باید متناسب با تواناییها و نیازهای او و با نظر تیم درمان تنظیم شود. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده میتوانید با نکاتی مهم در مورد مراقبت از بیمار سکته مغزی در منزل آشنا شوید.
- مراقبت از بیمار سکته مغزی در منزل چگونه است؟
- برنامه مراقبت از بیمار سکته مغزی در منزل
- نکات مهم نگهداری بیمار سکته مغزی در خانه
- نحوه جابهجایی بیمار سکته مغزی در منزل
- نحوه حمام کردن بیمار سکته مغزی در خانه
- نحوه لباس پوشاندن به بیمار سکته مغزی
- نحوه خواباندن بیمار سکته مغزی در منزل
- پیشگیری از زخم بستر در بیمار سکته مغزی
- مراقبت از بیمار کمتحرک بعد از سکته مغزی
- نحوه رفتار با بیمار سکته مغزی در منزل
- مراقبت های بعد از سکته مغزی خفیف
- چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
- سخن نهایی
- سوالات متداول
مراقبت از بیمار سکته مغزی در منزل چگونه است؟
مراقبت از بیمار سکته مغزی در منزل از زمان ترخیص آغاز میشود و باید بر اساس شرایط جسمی، میزان استقلال و عوارض باقیمانده از سکته تنظیم شود. در ادامه به نکاتی مهم در مورد مراقبت از این بیماران اشاره شده است:
تنظیم محیط خانه با شرایط بیمار
محیط خانه باید متناسب با محدودیت حرکتی بیمار تغییر کند. یکی از کارهای مهم برای مراقبت از بیمار سکته مغزی بعد از ترخیص، جمع کردن فرشهای لغزنده و وسایل اضافی از مسیر رفتوآمد، تامین نور کافی و نصب دستگیره در نقاط موردنیاز است. وسایل پرکاربرد نیز بهتر است در محلی قرار بگیرند که بیمار بدون خم شدن یا کشش بدن به آنها دسترسی داشته باشد.
سکته مغزی در سالمندان ممکن است با محدودیتهای حرکتی، شناختی یا تعادلی بیشتری همراه باشد و برنامه مراقبتی آنها باید با سطح استقلالشان هماهنگ شود.
برای مراقبت از بیمار بعد از سکته مغزی نیاز به راهنمایی داری؟
همین حالا با متخصص مشورت کنمدیریت داروها
داروهای تجویزشده برای درمان سکته مغزی باید در زمان و با مقدار مشخص مصرف شوند. هیچ دارویی، حتی در صورت بهتر شدن علائم سکته مغزی، نباید بدون مشورت با پزشک قطع یا جایگزین شود. فشار خون، قند خون یا چربی خون بیمار نیز باید زیر نظر پزشک بهطور منظم کنترل شوند.
توجه به تغذیه و بلع
برخی بیماران پس از سکته مغزی در بلع غذا یا مایعات مشکل دارند. در صورت وجود چنین مشکلی، بیمار باید مطابق با نظر پزشک از مواد غذایی خاص با غلظت مناسب استفاده کند.
کمک به فعالیتهای روزمره
مراقب نباید تمام کارهای بیمار را به جای او انجام دهد. اگر بیمار میتواند بخشی از فعالیتهایی مانند غذا خوردن، شستوشو یا مرتب کردن وسایل شخصی را بهطور ایمن انجام دهد، بهتر است فرصت انجام آن را داشته باشد. این رویکرد به حفظ مهارتهای باقیمانده و افزایش استقلال بیمار کمک میکند.
Regular physical activity not only helps rebuild strength but also promotes mental wellbeing. Patience and consistency are crucial. Overexertion should be avoided, but staying as active as possible is essential to recovery.
به نقل از وبسایت avanthomecare
فعالیت بدنی منظم به بازسازی قدرت عضلانی کمک میکند و باعث بهبود سلامت روان میشود. صبر و استمرار در این مسیر اهمیت زیادی دارد. از فعالیت بیش از حد و خستگی شدید باید پرهیز کرد، اما فعال ماندن تا حد امکان، بخش مهمی از روند بهبودی است.
ادامه توانبخشی
توانبخشی پس از ترخیص متوقف نمیشود. تمرینهای فیزیوتراپی، کاردرمانی یا گفتاردرمانی باید مطابق برنامه پزشک ادامه پیدا کنند و میزان فعالیت نیز با توانایی بیمار هماهنگ باشد. پیشرفت بیمار ممکن است تدریجی باشد؛ بنابراین افزایش فعالیت باید بر اساس ارزیابیهای تخصصی مشخص شود.
به خاطر داشته باشید که علائم سکته مغزی خاموش ممکن است بدون نشانههای واضح ظاهر شوند، اما آسیب ایجادشده در مغز میتواند در آینده بر عملکرد عصبی اثر بگذارد.
توجه به تغییرات وضعیت بیمار
مراقب باید با وضعیت معمول بیمار آشنا باشد تا تغییرات جدید را سریعتر تشخیص دهد. ایجاد ضعف یا بیحسی جدید، اختلال ناگهانی در گفتار یا بینایی، تغییر سطح هوشیاری یا از دست رفتن ناگهانی تعادل میتواند نشانه یک وضعیت اورژانسی باشد و نیاز به ارزیابی فوری دارد.
بروز تهوع و استفراغ در دوره پس از سکته، بهویژه همراه با سرگیجه یا اختلال تعادل، معمولا به بررسی پزشکی نیاز دارد. برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید روی لینک مقاله استفراغ بعد از سکته مغزی نشانه چیست کلیک کنید.
برنامه مراقبت از بیمار سکته مغزی در منزل
یک برنامه روزانه منظم به مراقب کمک میکند تا داروها، فعالیتهای توانبخشی، وعدههای غذایی و استراحت بیمار را بهتر مدیریت کند. در جدول زیر به برنامه مراقبت از بیمار سکته مغزی در منزل اشاره کردهایم:
| زمان | برنامه مراقبت |
|---|---|
| صبح | مصرف داروهای صبح طبق نسخه، صرف صبحانه و انجام فعالیتهای شخصی با میزان کمک موردنیاز بیمار |
| صبح تا ظهر | انجام تمرینهای فیزیوتراپی، کاردرمانی یا گفتاردرمانی طبق برنامه و فعالیت متناسب با توان بیمار |
| ظهر | صرف ناهار مطابق رژیم و توصیههای مربوط به بلع، مصرف داروهای این زمان و استراحت |
| بعدازظهر | ادامه فعالیتهای روزمره و تمرینهای تعیینشده با توجه به خستگی بیمار |
| عصر | فعالیت سبک، ارتباط و مشارکت در فعالیتهای موردعلاقه بیمار و پرهیز از بیتحرکی طولانی |
| شب | مصرف داروهای شب، انجام مراقبتهای شخصی و آمادهسازی محیط برای خواب ایمن |
| در طول روز | ثبت زمان داروها و تمرینها، توجه به علائم جدید و کمک به بیمار فقط در حد نیاز برای حفظ استقلال |
طریقه ماساژ بیماران سکته مغزی باید با توجه به وضعیت عضلات، دامنه حرکتی و مشکلات مفصلی بیمار تعیین شود و ماساژ نباید جایگزین تمرینهای توانبخشی شود.
نکات مهم نگهداری بیمار سکته مغزی در خانه
پس از بازگشت بیمار به خانه، کیفیت مراقبت روزانه میتواند بر ایمنی، استقلال و ادامه روند بهبودی او تاثیر بگذارد. برنامه مراقبت باید با توصیه دکتر مغز و اعصاب و با توجه به تواناییهای بیمار مشخص شود. مهمترین نکات برای نگهداری از بیمار بعد از سکته عبارتاند از:
- برنامه دارویی مشخص داشته باشید: زمان مصرف داروها را ثبت کنید و عوارض احتمالی آنها را به پزشک اطلاع دهید.
- برای ویزیت آماده باشید: فهرست داروها، تغییرات علائم و مشکلات جدید بیمار را برای مطرح کردن با پزشک همراه داشته باشید.
- توانبخشی را دورهای ارزیابی کنید: با تغییر توانایی بیمار، اهداف و تمرینهای توانبخشی نیز ممکن است نیاز به بازبینی داشته باشند.
- تواناییهای بیمار را بیش از حد محدود نکنید: محیط و وسایل را طوری تنظیم کنید که بیمار بتواند کارهای ایمن را تا حد امکان خودش انجام دهد.
- خطر زمینخوردن را جدی بگیرید: فرشهای لغزنده و موانع مسیر را حذف کنید و وسایل کمکی را فقط طبق توصیه متخصص استفاده کنید.
- داروها را خودسرانه تغییر ندهید: حتی با بهتر شدن علائم، قطع یا کاهش دوز دارو میتواند خطرناک باشد. برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد بهترین دارو برای بیماران سکته مغزی، میتوانید روی لینک این مقاله کلیک کنید.
- وضعیت روحی بیمار را زیر نظر بگیرید: افسردگی و اضطراب پس از سکته شایع و قابل درمان هستند و میتوانند روند توانبخشی را مختل کنند.
- به رژیم غذایی بیمار دقت کنید: کاهش مصرف نمک، چربیهای اشباع و غذاهای فراوریشده و افزایش مصرف سبزیجات، میوهها و غلات کامل از اصول تغذیهای موثر برای کاهش خطر سکته هستند. اگر برایتان سوال شده که برای جلوگیری از سکته مغزی چه بخوریم، روی لینک این مقاله کلیک کنید.
نحوه جابهجایی بیمار سکته مغزی در منزل
جابهجایی بیمار سکته مغزی باید با توجه به میزان ضعف، تعادل و توانایی تحمل وزن او انجام شود. هدف اصلی، جلوگیری از افتادن، آسیب به اندامهای ضعیف و جلوگیری از عوارض بعد از سکته مغزی است. اگر بیمار برای ایستادن یا راه رفتن به کمک نیاز دارد، بهتر است روش صحیح انتقال را از فیزیوتراپیست آموزش ببینید. در زمان جابهجایی بیمار به هیچعنوان دست او را نکشید و حرکت را آهسته و در چند مرحله انجام دهید.
به خاطر داشته باشید که گریههای ناگهانی و غیرقابلکنترل بیمار پس از سکته همیشه ناشی از ناراحتی یا افسردگی نیست و بررسی علت گریه بیمار سکته مغزی میتواند به تشخیص اختلالات عاطفی پس از سکته کمک کند.
نحوه حمام کردن بیمار سکته مغزی در خانه
حمام کردن بیمار سکته مغزی باید با هدف پیشگیری از زمینخوردن، سوختگی و خستگی انجام شود. کف حمام را خشک نگه دارید و در صورت ضعف حرکتی از صندلی حمام و دستگیره ایمنی استفاده کنید. دمای آب را پیش از حمام بررسی کرده و وسایل موردنیاز را در دسترس قرار دهید. بیماری که تعادل کافی ندارد نباید هنگام حمام تنها بماند و هنگام نشستن یا بلند شدن باید از سمت ضعیف بدن او حمایت شود.
نحوه لباس پوشاندن به بیمار سکته مغزی
لباس پوشاندن به بیمار سکته مغزی باید بهگونهای انجام شود که فشار و کشش روی اندام ضعیف ایجاد نشود و بیمار تا حد امکان خودش در این کار مشارکت کند. بهتر است از لباسهای گشاد، ساده و بدون دکمه یا زیپ پیچیده استفاده کنید. لباس را از قبل آماده کنید و ابتدا لباس را به اندام ضعیف بپوشانید. هنگام لباس پوشیدن، بیمار را در وضعیت نشسته و ایمن قرار دهید و به هیچعنوان بازو یا شانه ضعیف را برای پوشاندن لباس نکشید.
نحوه خواباندن بیمار سکته مغزی در منزل
هنگام خواباندن بیمار سکته مغزی، سر، گردن و بدن باید در وضعیت راحت و همراستا قرار بگیرند و بازوی ضعیف کاملا حمایت شود. بیمار میتواند به پشت یا به پهلو بخوابد؛ در حالت خواب به پشت، قرار دادن بالش زیر ساعد دست ضعیف به حمایت از شانه کمک میکند و در حالت پهلو نیز میتوان با بالش از دست و پاها حمایت کرد.
پیشگیری از زخم بستر در بیمار سکته مغزی
پیشگیری از زخم بستر در بیمار سکته مغزی، بهویژه در افرادی که مدت زیادی در تخت یا ویلچر میمانند، با کاهش فشار مداوم روی پوست، تغییر وضعیت بدن و بررسی روزانه پوست انجام میشود. در ادامه به روشهای پیشگیری از زخم بستر در این بیماران اشاره کردهایم:
- به طور مرتب وضعیت بدن را تغییر دهید و زمانبندی را بر اساس شرایط بیمار تنظیم کنید.
- پوست پاشنه، لگن، دنبالچه، آرنج و شانههای بیمار را هر روز بررسی کنید.
- پوست را تمیز و خشک نگه دارید و رطوبت ناشی از تعریق یا بیاختیاری را سریع برطرف کنید.
- از تشک و بالشتک کاهشدهنده فشار متناسب با نیاز بیمار استفاده کنید.
- پوست قرمز یا آسیبدیده را ماساژ ندهید و فشار را از روی آن ناحیه بردارید.
- بیمار را تا حد توان به حرکت تشویق کنید و از بیتحرکی طولانیمدت بکاهید.
- تغذیه و دریافت مایعات کافی را طبق برنامه پزشک یا متخصص تغذیه رعایت کنید.
شناخت علت سکته مغزی برای پیشگیری از سکته مجدد اهمیت دارد، زیرا اقدامات پیشگیرانه بر اساس عامل ایجادکننده سکته تعیین میشوند.
مراقبت از بیمار کمتحرک بعد از سکته مغزی
مراقبت از بیمار کمتحرک بعد از سکته مغزی باید با هدف جلوگیری از عوارض بیتحرکی و حفظ توانایی حرکتی انجام شود. وضعیت بدن بیمار را بهطور منظم تغییر دهید، تمرینهای حرکتی تجویزشده را انجام دهید و در صورت امکان، او را برای نشستن، ایستادن یا راه رفتن با کمک تشویق کنید. همچنین پوست، میزان دفع، تغذیه و دریافت مایعات بیمار را زیر نظر داشته باشید و از باقی ماندن طولانیمدت او در تخت یا یک وضعیت ثابت جلوگیری کنید.
نحوه رفتار با بیمار سکته مغزی در منزل
رفتار با بیمار سکته مغزی در منزل باید صبورانه، محترمانه و متناسب با تواناییهای او باشد؛ برای پاسخ دادن یا انجام فعالیتها به او زمان کافی بدهید و اگر مشکل گفتاری یا حرکتی دارد، به جای او صحبت نکنید یا همه کارها را بر عهده نگیرید. بیمار را در انجام کارهایی که میتواند بهطور ایمن انجام دهد تشویق کنید و هنگام پیشرفتهای کوچک نیز بازخورد مثبت بدهید.
از سرزنش، عجله، بحث کردن یا نشان دادن ناامیدی پرهیز کنید، زیرا تغییرات حرکتی، گفتاری، شناختی یا عاطفی پس از سکته میتواند خارج از کنترل بیمار باشد.
مراقبت های بعد از سکته مغزی خفیف
حتی پس از سکته مغزی خفیف، برطرف شدن سریع علائم به معنای پایان مراقبت نیست؛ زیرا خطر سکته مجدد همچنان وجود دارد. مراقبتها بیشتر بر پیشگیری از سکته دوباره، کنترل عوامل خطر و تکمیل روند بهبودی تمرکز دارند.
- داروها را منظم مصرف کرده و بدون نظر پزشک قطع نکنید.
- فشار خون، قند و چربی خون را طبق برنامه کنترل کنید.
- سیگار و دخانیات را کنار بگذارید.
- رژیم غذایی سالم و کمنمک داشته باشید.
- فعالیت بدنی منظم را متناسب با توان خود ادامه دهید.
- ویزیتهای پیگیری و ارزیابیهای پزشکی را جدی بگیرید.
- علائم جدید عصبی را نادیده نگیرید و در صورت بروز ناگهانی، فورا به اورژانس مراجعه کنید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
پس از سکته مغزی، برخی تغییرات میتوانند نشانه عارضه جدید یا سکته مجدد باشند و نباید نادیده گرفته شوند. در صورت مشاهده علائم زیر حتما به پزشک مراجعه کنید:
- ضعف یا بیحسی ناگهانی در صورت، دست یا پا
- اختلال ناگهانی در گفتار یا درک کلمات
- اختلال ناگهانی بینایی یا تعادل
- سردرد شدید و ناگهانی بدون علت مشخص
- اختلال جدید یا تشدیدشونده در بلع یا خفگی هنگام غذا خوردن
- تغییر غیرعادی در هوشیاری یا رفتار
- تب، سرفه یا تنگی نفس بهویژه پس از مشکل در بلع
- تورم، درد یا تغییر رنگ یکطرفه پا
- ایجاد زخم یا تغییر رنگ ماندگار پوست در نواحی تحت فشار
به خاطر داشته باشید که آشنایی با علائم قبل از سکته مغزی میتواند به فرد کمک کند تا تغییرات ناگهانی وضعیت عصبی را جدیتر بگیرد و سریعتر برای درمان اقدام کند.
سخن نهایی
مراقبت از بیمار سکته مغزی در منزل زمانی موثرتر است که به جای انجام همه کارها به جای بیمار، بر ایمنی، ادامه توانبخشی، حفظ استقلال و پیشگیری از عوارض و سکته مجدد تمرکز داشته باشد. برنامه مراقبت باید با شرایط هر بیمار هماهنگ شود و هرگونه تغییر جدید در وضعیت عصبی یا جسمی او بدون تاخیر بررسی شود. برای اطلاع از جزئیات مراقبت از بیمار بعد از سکته مغزی میتوانید از طریق درمانکده با یک دکتر آنلاین مغز اعصاب مشورت کنید یا برای مراجعه حضوری در مطب نوبت بگیرید.
سوالات متداول
تنها ماندن بیمار به میزان استقلال و مشکلات حرکتی، شناختی و تعادلی او بستگی دارد و در بیماران وابسته یا ناتوان در تشخیص خطر توصیه نمیشود.
رژیم غذایی باید بر اساس وضعیت بیمار و عوامل خطر او تنظیم شود، اما معمولا کاهش نمک و چربیهای اشباع و مصرف بیشتر سبزیجات، میوهها، غلات کامل و منابع پروتئینی سالم توصیه میشود.
مراقبت صحیح به کاهش عوامل خطر کمک میکند، اما پیشگیری از سکته مجدد به کنترل فشار خون، دیابت و چربی خون، مصرف منظم داروهای تجویزشده و پیگیری پزشکی نیز نیاز دارد.
منابع: chapinc | helpinghandshomecare | ntuchealth
