سکته مغزی معمولا تغییرات قابلتوجهی در زندگی فرد ایجاد میکند؛ به طوری که بازماندگان این حادثه اغلب با چالشهای جسمی و روحی متعددی روبهرو میشوند. در این میان، ماساژ به عنوان یک راهکار غیر تهاجمی میتواند در کنار سایر روشهای توانبخشی، به کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی کمک کند. اما انجام آن بدون مشورت با دکتر مغز و اعصاب ممکن است عوارض جبرانناپذیری به همراه داشته باشد. در ادامه این مقاله از مجله سلامت درمانکده با اصول و نکات مهم ماساژ بیماران سکته مغزی آشنا میشوید. با ما همراه باشید.
تاثیر ماساژ بر بیماران سکته مغزی
ماساژ عوارض بعد از سکته مغزی را به حداقل میرساند و کیفیت زندگی را بهبود میبخشد. از مهمترین مزایای آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بهبود توانایی حرکتی: خونرسانی به عضلات آسیبدیده را تقویت میکند، زمینه مساعدی برای بازسازی بافت عضلانی فراهم میسازد و دامنه حرکتی مفاصل را افزایش میدهد.
- کاهش درد: از طریق تحریک ترشح اندورفین (مسکن طبیعی بدن) و کاهش التهاب به کنترل درد کمک میکند.
- بهبود گردش خون: عروق خونی سطحی را گشاد میکند، اکسیژنرسانی به بافتهای آسیبدیده را افزایش میدهد و تورم را از بین میبرد.
- کاهش خستگی و بهبود کیفیت خواب: با کاهش هورمون استرس (کورتیزول) و افزایش سطح انرژی بدن باعث آرامش بیمار میشود و به رفع بیخوابیهای او کمک میکند.
- حمایت از سلامت روان: با افزایش ترشح هورمونهای شادی (سروتونین و دوپامین) و کاهش استرس، بستر مناسبی برای رفع مشکلات عاطفی ایجاد میکند. برای آشنایی با مشکلات روحی شایع، پیشنهاد میکنیم مقاله علت گریه بیمار سکته مغزی را بخوانید.
- تقویت عملکرد شناختی: عملکرد اعصاب را بهبود میبخشد و حافظه بیماران سکته مغزی را تقویت میکند.
آمادگی لازم برای ماساژ بیماران سکته مغزی
بیمار سکته مغزی در شرایط حساسی قرار دارد. بنابراین ضروری است نکات زیر را برای ماساژ مدنظر داشته باشید:
- مشورت با پزشک معالج: مهم نیست علت سکته مغزی چه باشد. در هر شرایطی باید ابتدا با متخصص مغز و اعصاب صحبت کنید و از پایدار بودن شرایط بیمار مطمئن شوید.
- فراهم کردن محیط مناسب: محل ماساژ باید ساکت و عاری از سروصدا باشد. نور ملایم و دمای مناسب نیز به راحتی بیشتر بیمار کمک میکند.
- قرار دادن بیمار در وضعیت راحت: بیمار را در وضعیت راحت و پایدار قرار دهید؛ به گونهای که فشار یا کشش اضافی به اندامهای او وارد نشود.
- استفاده از کرم یا روغن: هنگام مراقبت از بیمار سکته مغزی در منزل میتوانید از کرم ماساژ یا انواع روغن از جمله روغن بادام استفاده کنید. این کار به کاهش اصطکاک دست با پوست حساس بیمار کمک میکند.
- آمادهسازی ذهنی بیمار: مراحل کار را به آرامی برای بیمار توضیح دهید تا اضطراب او کمتر شود و همکاری لازم را با شما داشته باشد.
- شناسایی نقاط حساس: نواحی دردناک یا بیحس بدن را مشخص کرده و شدت فشار را متناسب با وضعیت هر قسمت تنظیم کنید.
به یاد داشته باشید که ماساژ بیماران سکته مغزی هرگز نمیتواند جایگزین کاردرمانی و فیزیوتراپی شود؛ بلکه باید به عنوان یک روش کمکی در کنار آنها قرار بگیرد.
نمیدونی ماساژ برای بیمار سکته مغزی بیخطره یا نه؟
همین حالا از متخصص راهنمایی بگیرChinese massage (Tuina), in addition to conventional physiotherapy, is an effective noninvasive treatment for improving upper/lower limbs motor function and for reducing spasticity.
amtamassage
ماساژ چینی (تویینا) در کنار فیزیوتراپی، روشی غیر تهاجمی و موثر برای بهبود عملکرد حرکتی اندامهای فوقانی و تحتانی و کاهش اسپاستیسیتی (انقباض غیر طبیعی عضلات) است.
علاوه بر روشهای توانبخشی، پزشکان ممکن است از داروهای مختلف برای کنترل علائم سکته مغزی استفاده کنند. برای آگاهی از بهترین دارو برای بیماران سکته مغزی و دریافت راهنمایی تخصصی میتوانید با دکتر آنلاین مغز اعصاب مشورت کنید.
طریقه ماساژ بیماران سکته مغزی
سکته مغزی در سالمندان و جوانان میتواند عوارض مختلفی مانند ضعف یا فلج اندامها، اسپاسم عضلانی و مشکلات مفصلی ایجاد کند. به همین دلیل، روش ماساژ باید با توجه به وضعیت بیمار انتخاب شود. در عضلات فلج یا اندامهای ضعیف، ماساژ بهتر است با حرکات دایرهای و بسیار ملایم انجام شود. چون ممکن است بیمار قادر به تشخیص میزان فشار نباشد و فشار بیشازحد به بافتهای نرم یا عروق حساس او آسیب برساند.
در مواردی که بیمار از اسپاسم عضلانی رنج میبرد، تکنیک ماساژ باید بیشتر بر حرکات کششی آرام و ممتد تمرکز داشته باشد. در این شرایط، اعمال فشار شدید یا انجام حرکات ناگهانی میتواند سیستم عصبی را تحریک کرده و در نتیجه انقباض عضلات را تشدید کند.
ماساژ مفاصل نیز باید با حرکات بسیار آرام و ملایم انجام شود تا دامنه حرکتی به تدریج افزایش یابد. فشار ناگهانی روی مفاصل سفت یا دردناک به شدت خطرناک است و احتمال دارد به آسیبهای دائمی منجر شود.
نگران آسیب به بیمار هنگام ماساژ هستی؟
از متخصص مشورت بگیرنحوه ماساژ پا برای بیماران سکته مغزی
برای کمک به درمان سکته مغزی و تسهیل تخلیه مایعات، پای بیمار را به گونهای روی بالش بگذارید که پنجه و مچ بالاتر از زانو و زانو بالاتر از باسن قرار بگیرد:
- ماساژ را از عضله ساق پا شروع کنید و دستها را به آرامی از مچ پا به سمت زانو حرکت دهید.
- کف دست را روی بخشهای کناری پا بگذارید و آن را به آرامی روی این نواحی بکشید.
- ماساژ روی پا را از انگشتان شروع کنید و به سمت مچ پیش بروید. دست خود را با فرم طبیعی پا هماهنگ کنید و همین حرکات ملایم را برای ناحیه پاشنه نیز انجام دهید.
- انگشتان پا را بین سه یا چهار انگشت خود بگیرید و به آرامی فشار دهید تا مایعات تجمعیافته به سمت سایر بخشهای پا هدایت شوند.
نحوه ماساژ دست در بیماران سکته مغزی
درست مثل پا، قرارگیری صحیح دست برای تخلیه مایعات انباشتهشده اهمیت زیادی دارد. بنابراین دست بیمار را روی بالش بگذارید تا مچ بالاتر از آرنج و آرنج بالاتر از شانه باشد:
- ابتدا بازو را ماساژ دهید و سپس به تدریج به سمت ساعد و کف دست حرکت کنید.
- عضلات را به آرامی بین شست و سایر انگشتان بگیرید و فشار ملایم وارد کنید. این حرکت را پنج تا ۱۰ بار روی بازو انجام دهید و سپس آن را برای ساعد تکرار کنید.
- برای پشت دست، ماساژ را از نزدیک انگشتان شروع کرده و به آرامی به سمت مچ دست ادامه دهید تا مایعات اضافی خارج شوند.
- در انتها به سراغ نوک انگشتان دست بروید و ماساژ را به سمت پایه انگشت هدایت کنید. حرکات باید کاملا آرام و بدون ایجاد درد یا کشش باشند.
چند حرکت کلیدی و مهم برای حرکت دست در سکته مغزی
فرقی ندارد که بیمار علائم سکته مغزی خاموش را پشت سر گذاشته یا دچار یک سکته شدید شده است؛ در هر صورت، بهبود عملکرد دست نیازمند تمرینات مستمر و هدفمند است. مهمترین حرکات عبارتاند از:
- خم و راست کردن آرنج: دست بیمار را به آرامی از ناحیه آرنج خم کرده و سپس به حالت صاف بازگردانید.
- چرخش مچ دست: مچ دست بیمار را با ملایمت و به صورت دورانی به چپ و راست بچرخانید.
- گرفتن و فشردن توپ تمرینی: یک توپ کوچک و نرم را در دست بیمار قرار دهید و او را به فشردن و رها کردن مداوم آن تشویق کنید.
- گرفتن و رها کردن اشیا: از بیمار بخواهید اشیاء مختلف را با دست بردارد و سپس رها کند.
موارد منع ماساژ در بیماران سکته مغزی
ماساژ بیماران سکته مغزی در بعضی شرایط ممکن است خطرناک باشد و به ایجاد آسیبهای جدی منجر شود. از مهمترین این شرایط میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- فاز حاد سکته که هنوز وضعیت بیمار تثبیت نشده است
- ابتلا به ترومبوز ورید عمقی (DVT)
- وجود عفونت یا زخم باز روی پوست
- وجود شکستگی استخوانی یا دررفتگی مفاصل
- التهاب شدید عضلات یا مفاصل
- تمام شرایطی که احتمال خونریزی داخلی یا خارجی وجود دارد
- حساسیت شدید به لمس
برای اینکه با مشکلات بعد از سکته و نحوه مواجهه با آنها آشنا شوید، مقاله استفراغ بعد از سکته مغزی نشانه چیست را بخوانید.
عوارض جانبی ماساژ در بیماران سکته مغزی
عوارض زیر معمولا زمانی ایجاد میشوند که نحوه ماساژ بیماران سکته مغزی را ندانید یا این کار را بدون مشورت با پزشک انجام دهید:
- کبودی پوست (بهویژه در بیمارانی که داروهای ضد انعقاد و رقیقکننده خون مصرف میکنند)
- درد و کوفتگی عضلانی
- سرگیجه
- حالت تهوع
- تشدید اسپاسم عضلانی
- آسیب بافتهای نرم و عروق خونی حساس
- جابهجایی لخته خون و آمبولی
به یاد داشته باشید که پیشگیری از سکته مغزی از درمان آن سادهتر است. اگر میخواهید احتمال بروز این بیماری را به حداقل برسانید، مقاله علائم قبل از سکته مغزی و برای جلوگیری از سکته مغزی چه بخوریم را مطالعه کنید.
کلام پایانی
ماساژ بیماران سکته مغزی میتواند با تقویت گردش خون، کاهش اسپاسم عضلات، تسکین درد و بهبود کیفیت خواب به آرامش جسمی و روحی کمک کند. با این حال، این کار باید تحت نظر متخصص مغز و اعصاب انجام شود تا خطر بروز عوارض احتمالی کاهش یابد.
در کنار ماساژ، استفاده از تجهیزات مناسب توانبخشی نیز میتواند در روند بهبودی نقش داشته باشد. اگر درباره راهکارهای توانبخشی یا انتخاب بهترین دستگاه فیزیوتراپی برای سکته مغزی به راهنمایی نیاز دارید، میتوانید از طریق سایت درمانکده از بهترین پزشکان مغز و اعصاب وقت بگیرید و به صورت حضوری یا آنلاین با آنها مشورت کنید.
سوالات متداول
خیر، درمان سکته مغزی تنها از طریق ماساژ امکانپذیر نیست و این روش فقط به عنوان یک راهکار مکمل در کنار فیزیوتراپی، کاردرمانی و دارودرمانی توصیه میشود.
بله، شواهد علمی در مورد ارتباط بین ماساژ کف پا و سکته مغزی بیانگر آن است که این تکنیک اثرات آرامبخش دارد و به بهبود علائم بالینی بیمار کمک میکند.
اگر وضعیت بیمار پایدار باشد، معمولا میتوان از ماساژور استفاده کرد. اما قبل از هر اقدامی ابتدا باید نظر پزشک معالج را جویا شوید.
منابع: naturaltherapypages | physiocottage | stroke-rehab
