ضربان قلب پایین خطرناک چند است؟ محدوده نگران‌کننده را بشناسید

ضربان قلب نقش مهمی در حفظ سلامت بدن و رساندن اکسیژن به اندام‌ها دارد. زمانی که تعداد ضربان‌ها کمتر از حد طبیعی (زیر ۶۰ ضربه در هر دقیقه) باشد، ممکن است نگرانی‌هایی درباره عملکرد قلب ایجاد شود. پایین بودن ضربان قلب در برخی افراد مانند ورزشکاران طبیعی است؛ اما در بعضی شرایط می‌تواند نشانه اختلالات قلبی یا مشکلات زمینه‌ای باشد. اگر برای شما این سوال پیش آمده که ضربان قلب پایین خطرناک چند است، در مقاله پیش‌رو از مجله سلامت درمانکده همراه ما باشید تا به این سوال جواب دهیم و به بررسی علل و علائم ضربان قلب پایین بپردازیم.

ضربان قلب پایین چند است؟

وقتی صحبت از ضربان قلب انسان می‌شود، افراد زیادی این سوال برایشان پیش می‌آید که ضربان قلب پایین خطرناک چند است. ضربان قلب پایین که در انگلیسی به آن برادی‌کاردی می‌گویند، زمانی اتفاق می‌افتد که تعداد ضربان قلب در حالت استراحت کمتر از ۶۰ ضربه در دقیقه باشد.

ضربان قلب نرمال در حالت استراحت بین ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه است. زمانی که این تعداد ضربان قلب به کمتر از ۶۰ ضربه در دقیقه برسد، فرد دچار کاهش ضربان قلب یا برادی‌کاردی می‌شود. البته پایین بودن ضربان قلب همیشه خطرناک نیست؛ برای مثال ورزشکاران حرفه‌ای یا افرادی که آمادگی جسمانی بالایی دارند، ممکن است به طور طبیعی و بدون اینکه مشکلی برای سلامتی‌شان پیش بیاید، ضربان قلب پایینی داشته باشند. زمانی که کاهش ضربان قلب با علائمی مانند سرگیجه، ضعف، تنگی نفس، درد قفسه سینه، خستگی شدید یا غش همراه شود، می‌تواند نشانه اختلال در عملکرد سیستم الکتریکی قلب یا بیماری‌های زمینه‌ای باشد و نیاز به بررسی پزشکی توسط دکتر قلب دارد.

آیا ضربان قلب زیر ۶۰ خطرناک است؟

قلب بزرگسالان در حالت استراحت ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه دارد. اما ضربان قلب زیر ۶۰ همیشه خطرناک نیست. برخی افراد، مخصوصا ورزشکاران در حالت استراحت تعداد نبض پایینی دارند که کاملا طبیعی است. همچنین در هنگام خواب هم کاهش ضربان قلب طبیعی محسوب می‌شود و ممکن است به ۴۰ تا ۶۰ ضربه در هر دقیقه برسد که معمولا جای نگرانی ندارد. برای اطلاع از اینکه نبض چیست، مقاله مرتبط با آن را در درمانکده بخوانید.

بعضی افراد ضربان قلب زیر ۶۰ را با علائمی مانند سرگیجه، ضعف شدید، خستگی و تنگی نفس تجربه می‌کنند که در این صورت بهتر است مورد بررسی پزشکی قرار بگیرد. اگر این سوال برایتان پیش آمده که ضربان قلب پایین خطرناک چند است، در جدول زیر محدوده ضربان قلب پایین خطرناک و غیر خطرناک را بررسی کرده‌ایم:

محدوده ضربان قلب پایین	توضیحات
۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه	این محدوده ضربان قلب در حالت استراحت، طبیعی است.
۵۰ تا ۵۹ ضربه در دقیقه	اگر سرگیجه و سردرد نداشته باشید، خطرناک نیست.
۴۰ تا ۵۰ ضربه در دقیقه	این محدوده برای ورزشکاران در حالت استراحت، طبیعی است؛ اما برای افراد عادی به نظر می‌رسد پایین باشد و باید علت آن مورد بررسی قرار بگیرد.

علت پایین بودن ضربان قلب

حال که می‌دانید ضربان قلب پایین خطرناک چند است، می‌خواهیم بررسی کنیم ضربان قلب پایین نشانه چیست. ضربان قلب پایین می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد و هر یک از دلایل تاثیر متفاوتی بر فرد بگذارند. مهم‌ترین علت ضربان قلب پایین شامل موارد زیر است:

• افزایش سن، به‌ویژه بعد از ۷۰ سالگی
• عدم کارایی درست ضربان‌ساز طبیعی قلب (گره سینوسی)
• بیماری‌های التهابی مزمن مانند آرتریت روماتوئید، سارکوئیدوز و لوپوس
• کم‌کاری تیروئید
• آپنه انسدادی خواب
• بیماری التهابی قلب مانند پریکاردیت
• آسیب به سر و افزایش فشار داخل جمجمه
• حمله قلبی
• نارسایی قلبی
• بیماری قلبی مادرزادی
• عفونت بافت قلب (میوکاردیت)
• برخی داروها مانند بتابلوکرها، مسدودکننده‌های کانال کلسیم، داروهای ضد آریتمی، دیگوکسین، اپیوئیدها، ضد افسردگی‌های سه حلقه‌ا‌ی و لیتیوم

علائم ضربان قلب پایین داری و نمی‌دونی دلیلش چیه؟

بدون مراجعه حضوری، فوری از متخصص نوبت بگیر و بررسی کن

دکتر قلب حضوری سوال آنلاین از متخصص قلب و عروق

ضربان قلب پایین در ورزشکاران

ورزشکاران معمولا در حالت استراحت نسبت به افراد عادی ضربان قلب پایین‌تری دارند. افرادی که ورزش می‌کنند، به‌ویژه تمرینات هوازی یا استقامتی، به تدریج قلب آن‌ها قوی‌تر می‌شود و با هر ضربه خون بیشتری پمپاژ می‌کند. به همین دلیل ضربان قلب طبیعی ورزشکاران در حالت استراحت معمولا بین ۵۰ تا ۶۰ ضربه در دقیقه است. این محدوده ضربان قلب برای ورزشکاران خطرناک نیست و جای نگرانی ندارد؛ مگر اینکه با سرگیجه همراه شود که در این صورت نیاز به مداخله پزشکی دارد.

ضربان قلب پایین و آهسته در سالمندان

سالمندان معمولا بیشتر این سوال برایشان پیش می‌آید که ضربان قلب پایین خطرناک چند است؛ زیرا افزایش سن می‌تواند باعث تغییرات طبیعی در سیستم هدایت الکتریکی قلب شود و با برادی‌کاردی مرتبط است. به همین دلیل سالمندان باید معاینات دوره‌ای قلب انجام دهند تا در صورت پایین بودن ضربان قلب، تحت درمان قرار بگیرند. همچنین توجه به علائم ضربان قلب پایین در سالمندان مانند سرگیجه، سبکی سر، اختلال در تمرکز، خستگی و غش می‌تواند به جلوگیری از بروز عوارض جدی در این گروه سنی کمک کند. پزشک برای درمان ضربان قلب پایین در سالمندان ابتدا دارو تجویز می‌کند و در صورت نیاز طی جراحی، ضربان‌ساز مصنوعی قلب قرار می‌دهد.

ضربان قلب پایین در بارداری

در دوران بارداری، تغییرات هورمونی معمولا باعث افزایش ضربان قلب می‌شوند و ضربان قلب پایین در این دوره تقریبا غیر معمول است. حتی متخصصان تغییرات هورمونی را به عنوان یک علت تپش قلب در زنان مورد بررسی قرار می‌دهند. با این حال، ممکن است تغییرات دوران بارداری موجب کاهش ضربان قلب در برخی زنان شود. اگر این سوال که برای تپش قلب چه بخوریم، ذهن‌تان را درگیر کرده، می‌توانید مقاله مرتبط با آن را در درمانکده مطالعه کنید.

پزشکان معمولا ضربان قلب نرمال در بارداری هنگام استراحت را بین ۷۰ تا ۹۰ ضربه در دقیقه در نظر می‌گیرند. اگر ضربان قلب از این محدوده پایین‌تر باشد، باید دلایل احتمالی مانند کم‌کاری تیروئید، بیماری‌های قلبی یا کمبود الکترولیت‌ها بررسی شوند. همچنین در صورتی که افت ضربان قلب با ضعف شدید، سرگیجه یا کاهش فشار خون همراه شود، نیاز به بررسی فوری پزشک است تا سلامت مادر و جنین به خطر نیفتد.

ضربان پایین قلب و فشار خون

فشار خون پایین و افت ضربان قلب همیشه به دنبال همدیگر رخ نمی‌دهند؛ اما کاهش فشار خون می‌تواند باعث شود تا ضربان قلب افت پیدا کند. این عارضه معمولا به دلیل اختلال در ریتم قلب ، عفونت شدید و مصرف برخی داروها ایجاد می‌شود و می‌تواند خونرسانی موثر به اندام‌های حیاتی بدن را مختل کند. وقتی فرد هر ۲ عامل را به صورت همزمان تجربه کند، ممکن است علائمی مانند بی‌حالی، سردی دست‌ها و پاها، تاری دید یا حتی غش بروز کنند. این حالت در اغلب موارد یک وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود و نیاز به رسیدگی فوری پزشکی دارد.

ضربان قلب پایین در بیماران کرونایی

در بیماران کرونایی، ضربان قلب پایین می‌تواند در برخی موارد، نشان‌دهنده عوارض مستقیم یا غیر مستقیم بیماری باشد. بعضی از مطالعات بالینی نشان می‌دهند که عواملی مانند التهاب، تب، کمبود اکسیژن یا مصرفی برخی داروها می‌توانند موجب تغییرات ضربان قلب در فرد مبتلا به کرونا، به‌ویژه آن‌هایی که ناراحتی قلبی دارند، شوند.

علائم ضربان قلب پایین چیست؟

پیش‌تر به این سوال که ضربان قلب پایین خطرناک چند است، جواب دادیم و گفتیم که ضربان قلب کمتر از ۶۰ ضربه در دقیقه می‌تواند نگران‌کننده باشد؛ چرا که افت ضربان قلب، اکسیژن‌رسانی به مغز را کاهش می‌دهد و باعث بروز علائم زیر می‌شود:

• سرگیجه یا سبکی سر
• خستگی و احساس ضعف
• گیجی
• غش کردن
• تنگی نفس
• تپش قلب
• خسته شدن سریع موقع ورزش
• درد قفسه سینه

سرگیجه یکی از علائم مهم کاهش ضربان قلب و آریتمی قلبی است. اگر به طور مداوم سرگیجه دارید، حتما برای بررسی علت سرگیجه با دکتر قلب انلاین مشورت کنید.

پزشکان چگونه ضربان قلب پایین را تشخیص می‌دهند؟

پزشک متخصص قلب برای تشخیص برادی‌کاردی (ضربان قلب پایین)، معاینه فیزیکی انجام می‌دهد و در مورد سابقه پزشکی، علائمی که تجربه می‌کنید، تعداد دفعات بروز و مدت زمان ماندگاری آن‌ها سوالاتی از بیمار می‌‌پرسد. همچنین بررسی می‌کند که علائم ضربان قلب پایین هنگام ورزش، غذا خوردن، تغییر وضعیت بدنی یا بعد از مصرف داروها ایجاد می‌شوند یا خیر. آزمایش‌هایی که برای تایید افت ضربان قلب مورد نیاز هستند، عبارت‌اند از:

• نوار قلب و هولترمانیتورینگ برای تایید برادی‌کاردی
• اکوکاردیوگرافی برای بررسی ساختار و عملکرد قلب
• آزمایش خون برای بررسی الکترولیت‌ها، هورمون تیروئید و فاکتورهای دیگر
• تست ورزش برای ارزیابی علائم هنگام فعالیت بدنی
• تست خواب برای بررسی آپنه خواب

An electrocardiogram (ECG/EKG) is a key test that providers use to diagnose bradycardia. But it only tracks your heart’s electrical activity for less than a minute. This means it might not capture a low heart rate episode as it’s happening. For this reason, your provider may recommend ambulatory monitoring. This means you wear a device as you go about your daily routine.
نوار قلب (ECG/EKG) یکی از مهم‌ترین آزمایش‌ها برای تشخیص برادی‌کاردی است. اما چون فقط کمتر از یک دقیقه فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند، ممکن است کاهش ضربان قلب را هنگام وقوع نشان ندهد. به همین دلیل پزشک ممکن است مانیتورینگ سرپایی تجویز کند؛ یعنی دستگاهی همراه داشته باشید که در طول فعالیت‌های روزانه ضربان قلب را ثبت کند.

به نقل از سایت: clevelandclinic

درمان ضربان قلب پایین

درمان پایین بودن ضربان قلب به علت ایجاد و میزان اثرگذاری آن بر بدن بستگی دارد. به عنوان مثال، اگر کاهش ضربان قلب به دلیل کم‌کاری تیروئید ایجاد شده باشد، پزشک داروی مناسب برای درمان این مشکل تجویز می‌کند تا ضربان قلب پایین هم برطرف شود. اما گاهی‌اوقات افت ضربان قلب نتیجه مصرف برخی داروها است که در این صورت، پزشک متخصص داروی دیگری را جایگزین می‌کند یا دوز آن را تغییر می‌دهد. با این حال، یادتان باشد هیچ‌وقت به طور خودسرانه مصرف دارو را قطع نکنید یا دوز آن را تغییر ندهید.

دیگر روش‌های درمانی که ممکن است دکتر متخصص قلب از آن‌ها برای درمان ضربان قلب پایین استفاده کند، شامل موارد زیر هستند:

• تجویز دارو برای افزایش ضربان قلب: در شرایط اورژانسی، پزشک دارویی مانند آتروپین را از طریق IV (سرم یا تزریق وریدی) برای افزایش ضربان قلب تجویز می‌کند. این درمان باید در بیمارستان و تحت نظر پزشک متخصص قلب انجام شود.
• قرار دادن ضربان‌ساز مصنوعی: اگر افت ضربان قلب بسیار شدید باشد، پزشک یک دستگاه ضربان‌ساز (پیس میکر) که بیشتر با نام باتری قلب شناخته می‌شود، در قفسه سینه قرار می‌دهد تا ضربان قلب را به حالت طبیعی برگرداند و علائم را کاهش دهد.

عوارض پایین بودن ضربان قلب چیست؟

تا این بخش از مقاله، بررسی کردیم که ضربان قلب پایین خطرناک چند است، چه علائمی دارد و علت ایجاد آن چیست. حال می‌خواهیم عوارض پایین بودن ضربان قلب را بررسی کنیم. افت ضربان قلب در برخی افراد، به‌ویژه ورزشکاران جوان طبیعی به‌شمار می‌آید؛ اما زمانی که با علائمی مانند سرگیجه و سردرد همراه باشد، خطرناک است و می‌تواند عوارض جبران‌ناپذیر ایجاد کند. متخصصان بر این باورند که ضربان قلب پایین اگر به موقع درمان نشود، می‌تواند باعث عدم خونرسانی کافی، نارسایی قلبی، غش، حمله قلبی، سنکوپ و حتی مرگ شود.

روش‌های پیشگیری از ضربان قلب پایین

در ابتدای مقاله به این سوال پرتکرار که ضربان قلب پایین خطرناک چند است، پاسخ دادیم و گفتیم ضربان قلب زیر ۶۰ ضربه در هر دقیقه اگر با علائمی مانند سرگیجه، سردرد و درد قفسه سینه همراه باشد، نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد. یکی دیگر از دغدغه‌های افرادی که نگران سلامت قلب خود هستند، این است که چگونه می‌توان از پایین آمدن ضربان قلب جلوگیری کرد.

اگر ژنتیک، افزایش سن و عدم کارایی گره سینوسی قلب، دلیل پایین بودن ضربان قلب باشند، نمی‌توان از بروز آن جلوگیری کرد. اما برخی اقدامات وجود دارند که می‌توانند تا حدی به پیشگیری و درمان بیماری‌های قلبی و افت ضربان قلب کمک کنند:

• مصرف میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و پروتئین‌های کم‌چرب به سلامت کلی قلب و عروق کمک می‌کنند.
• فعالیت بدنی منظم (با شدت مناسب و زیر نظر پزشک) برای تقویت قلب مفید است.
• استرس مزمن می‌تواند سلامت کلی قلب را به خطر بیاندازد؛ بنابراین انجام تکنیک‌های مدیریت استرس مانند مدیتیشن، یوگا و تمرینات تنفس عمیق فراموش نکنید.
• از مصرف الکل و مواد مخدر بپرهیزید و سیگار را ترک کنید.
• وزن‌تان را در محدوده ایده‌آل نگه دارید و فشار خون و قند خون خود را کنترل کنید.
• آب به مقدار کافی بنوشید؛ زیرا کم‌آبی بدن می‌تواند بر تعادل الکترولیت‌ها و عملکرد قلب تاثیر منفی بگذارد.
• مراجعه منظم به پزشک و معاینات دوره‌ای، حتی اگر علائمی ندارید به تشخیص زودهنگام مشکلات احتمالی قلبی کمک می‌کند.
• اگر دائما علائمی مانند سرگیجه، ضعف شدید، خستگی، تنگی نفس یا حالت غش را تجربه می‌کنید؛ به‌خصوص اگر سابقه بیماری قلبی در خانواده دارید، حتما به پزشک متخصص قلب مراجعه کنید.

کلام پایانی

ضربان قلب پایین به حالتی گفته می‌شود که تعداد ضربان قلب از حالت طبیعی یعنی بین ۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در هر دقیقه کمتر باشد. این وضعیت که به آن برادی‌کاردی می‌گویند، در بسیاری از موارد، به‌ویژه در ورزشکاران جوان طبیعی است و نیازی به درمان یا پیگیری ندارد. اما زمانی که موجب بروز علائمی مانند سرگیجه، سردرد، درد قفسه سینه، خستگی یا حالت غش شود، نیاز به اقدام فوری پزشکی است.

اگر همچنان این سوال که ضربان قلب پایین خطرناک چند است، ذهن‌تان را درگیر کرده است، می‌توانید به وب‌سایت درمانکده سر بزنید و از پزشک متخصص قلب مشورت بگیرید. همچنین درمانکده این امکان را بریتان فراهم کرده تا با مشاهده پروفایل پزشکان، بررسی تخصص، آخرین نوبت خالی و خواندن نظر بیماران قبلی، با آگاهی بیشتری برای رزرو نوبت جهت مراجعه حضوری یا مشاوره آنلاین تلفنی، متنی و تصویری اقدام کنید.

سوالات متداول

منابع: mayoclinic | heart