علت سرگیجه هنگام دراز کشیدن همیشه یکسان نیست و ممکن است به مشکلات گوش داخلی، اختلالات عصبی، بیماریهای قلبی یا حتی عوارض برخی داروها مرتبط باشد. بسیاری از افراد هنگام دراز کشیدن، چرخیدن در رختخواب یا حتی تغییر وضعیت سر، ناگهان احساس میکنند اتاق دور سرشان میچرخد یا تعادل خود را از دست دادهاند. شناخت علت اصلی سرگیجه هنگام دراز کشیدن، مهمترین قدم برای انتخاب درمان مناسب و جلوگیری از تکرار آن است.
در این مقاله از مجله سلامت درمانکده میتوانید با مهمترین علت سرگیجه هنگام دراز کشیدن، درمانهای موثر و علائم هشداردهنده آشنا شوید.
چرا موقع دراز کشیدن دچار سرگیجه میشویم؟
سرگیجه هنگام دراز کشیدن زمانی رخ میدهد که سیستم حفظ تعادل بدن نتواند اطلاعات مربوط به وضعیت سر و بدن را بهدرستی پردازش کند. حفظ تعادل نتیجه همکاری سه بخش اصلی یعنی گوش داخلی، چشمها و مغز است. اگر در هر یک از این بخشها اختلالی ایجاد شود یا پیامهای ارسالی آنها با یکدیگر هماهنگ نباشند، مغز ممکن است احساس کند بدن یا محیط در حال حرکت است؛ در حالی که فرد کاملا ثابت و دراز کشیده است.
به همین دلیل، برخی افراد هنگام دراز کشیدن، چرخیدن در رختخواب یا تغییر وضعیت سر دچار احساس چرخش، عدم تعادل یا گیجی میشوند. در بیشتر موارد، علت سرگیجه هنگام دراز کشیدن به اختلالات گوش داخلی، بهویژه جابهجایی کریستالهای تعادلی گوش (BPPV)، مربوط است. با این حال، عوامل دیگری نیز میتوانند زمینهساز این مشکل باشند.
موقع دراز کشیدن سرگیجه داری و علتش رو نمیدونی؟
همین حالا از یک متخصص کمک بگیردلایل سرگیجه هنگام دراز کشیدن
علت سرگیجه هنگام دراز کشیدن همیشه یکسان نیست و بیماریها و اختلالات مختلفی میتوانند باعث بروز آن شوند. در برخی افراد، سرگیجه تنها هنگام دراز کشیدن یا چرخیدن در رختخواب ایجاد میشود، اما در برخی دیگر ممکن است با علائمی مانند تهوع، استفراغ، صدا دادن گوش، کاهش شنوایی یا عدم تعادل نیز همراه باشد. در ادامه، مهمترین علل این مشکل را بررسی میکنیم.
۱- سرگیجه وضعیتی خوشخیم (BPPV)
سرگیجه وضعیتی خوشخیم یا BPPV شایعترین علت سرگیجه هنگام دراز کشیدن است. این اختلال زمانی رخ میدهد که کریستالهای بسیار ریز کلسیمی داخل گوش داخلی از محل طبیعی خود جدا شده و وارد مجاری نیمدایرهای گوش شوند. با تغییر وضعیت سر، این کریستالها حرکت کرده و پیامهای اشتباهی به مغز ارسال میکنند؛ در نتیجه فرد احساس میکند محیط اطراف در حال چرخش است. سرگیجه معمولا چند ثانیه تا کمتر از یک دقیقه طول میکشد و هنگام دراز کشیدن، بلند شدن از تخت یا چرخاندن سر تشدید میشود.
BPPV usually occurs when calcium carbonate crystals, or otoconia, that sit in a gravity-sensing part of the ear called the utricle become dislodged. They then move to the fluid-filled, motion-sensing semicircular canals. If enough otoconia accumulate in any of the canals, it can disrupt the fluid movement the canals use to detect head motion.
به نقل از وبسایت medicalnewstoday
سرگیجه وضعیتی حملهای خوشخیم (BPPV) معمولا زمانی رخ میدهد که کریستالهای کربنات کلسیم، که اتوکونیا (Otoconia) نام دارند و بهطور طبیعی در بخشی از گوش داخلی به نام اوتریکول (Utricle) قرار دارند، از جای خود جدا شوند. این کریستالها سپس وارد مجاری نیمدایرهای میشوند؛ کانالهایی که با مایع پر شدهاند و وظیفه تشخیص حرکات سر را بر عهده دارند.
اگر تعداد زیادی از این کریستالها در یکی از مجاری نیمدایرهای تجمع پیدا کنند، حرکت طبیعی مایع داخل این مجاری را مختل میکنند. در نتیجه، سیستم تعادل گوش داخلی نمیتواند حرکات سر را بهدرستی تشخیص دهد.
۲- التهاب یا عفونت گوش داخلی
التهاب عصب تعادلی یا عفونت گوش داخلی میتواند عملکرد طبیعی سیستم تعادل را مختل کند. در این شرایط، سرگیجه معمولا شدیدتر از BPPV است و ممکن است چند ساعت تا چند روز ادامه داشته باشد. تهوع، استفراغ، عدم تعادل و در برخی موارد کاهش شنوایی نیز از علائم همراه این بیماری هستند. همراه بودن سرگیجه با حالت تهوع معمولا سرنخ مهمی برای تشخیص علت زمینهای است که در مقاله علت سرگیجه و حالت تهوع بهطور کامل بررسی شده است.
سرگیجه همراه با گوش درد داری؟
همین حالا با یک متخصص مشورت کن۳- بیماری منیر
بیماری منیر یکی از اختلالات گوش داخلی است که به دلیل تجمع غیرطبیعی مایع در این بخش ایجاد میشود. افراد مبتلا معمولا حملات ناگهانی سرگیجه، احساس پری یا فشار در گوش، وزوز گوش و کاهش شنوایی را تجربه میکنند. حملات ممکن است از ۲۰ دقیقه تا چند ساعت طول بکشند و گاهی هنگام دراز کشیدن شدت بیشتری پیدا کنند.
اگر سرگیجه با علائمی مثل فشار گوش همراه است، باید در اولین فرصت از یک دکتر گوش و حلق و بینی برای درمان کمک بگیرید.
۴- میگرن دهلیزی
همه افراد مبتلا به میگرن، سردرد شدید ندارند. در میگرن دهلیزی، ممکن است سرگیجه مهمترین علامت باشد و با تغییر وضعیت سر یا دراز کشیدن تشدید شود. این نوع میگرن میتواند با حساسیت به نور و صدا، تهوع یا احساس عدم تعادل همراه باشد و حتی در غیاب سردرد نیز رخ دهد.
۵- افت فشار خون
افت فشار خون، بهویژه هنگام تغییر وضعیت بدن، میتواند باعث کاهش موقت خونرسانی به مغز و ایجاد سرگیجه شود. اگرچه این حالت بیشتر هنگام بلند شدن از حالت خوابیده اتفاق میافتد و به عنوان سرگیجه صبحگاهی شناخته میشود، اما در برخی افراد نوسانات فشار خون هنگام استراحت نیز احساس گیجی یا سبکی سر ایجاد میکند.
اگر علاوه بر سرگیجه، احساس ضعف و خستگی دارید، بهتر است علائم کم خونی را نیز بررسی کنید.
۶- عوارض جانبی داروها
برخی داروها میتوانند با تاثیر بر سیستم عصبی یا فشار خون، باعث سرگیجه شوند. داروهای آرامبخش، خوابآور، ضدافسردگی، داروهای کنترل فشار خون، برخی آنتیبیوتیکها و داروهای ضدتشنج از جمله داروهایی هستند که ممکن است این عارضه را ایجاد یا تشدید کنند.
کمبود برخی ویتامینها در بروز سرگیجه نقش دارد که در مقاله چه ویتامینی برای سرگیجه مفید است؟ بهطور کامل بررسی شدهاند.
۷- کمآبی بدن و اختلالات الکترولیتی
کمآبی بدن یا کاهش مواد معدنی مهم مانند سدیم و پتاسیم میتواند عملکرد طبیعی مغز شود و اختلال تعادل ایجاد کند. در این شرایط، فرد علاوه بر سرگیجه ممکن است احساس ضعف، خستگی، تشنگی شدید یا تپش قلب نیز داشته باشد.
۸- بیماریهای قلبی و اختلالات ریتم قلب
گاهی علت سرگیجه هنگام دراز کشیدن به مشکلات قلبی مربوط میشود. اختلالات ریتم قلب، نارسایی قلبی یا کاهش خونرسانی به مغز میتوانند باعث احساس سرگیجه، سبکی سر یا حتی غش شوند. این علت نسبت به مشکلات گوش داخلی شیوع کمتری دارد، اما به دلیل اهمیت بالای آن باید مورد توجه قرار گیرد.
۹- بیماریهای عصبی
برخی بیماریهای مغز و سیستم عصبی مانند سکته مغزی، اماس، تومورهای مغزی یا اختلالات مخچه میتوانند با سرگیجه همراه باشند. معمولا در این موارد، علائم دیگری مانند ضعف اندامها، اختلال در تکلم، دوبینی، بیحسی یا مشکلات راه رفتن نیز وجود دارد و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی است.
به خاطر داشته باشید که کمبود ویتامین B12 میتواند باعث سرگیجه، اختلال تعادل و مشکلات عصبی شود و نباید نادیده گرفته شود.
۱۰- اضطراب و حملات پانیک
اضطراب شدید و حملات پانیک گاهی باعث ایجاد احساس سرگیجه، سبکی سر یا عدم تعادل میشوند. این حالت معمولا به دلیل تغییر الگوی تنفس و پاسخ بدن به استرس ایجاد میشود و ممکن است هنگام استراحت یا دراز کشیدن بیشتر احساس شود، بهویژه اگر فرد روی علائم جسمی خود تمرکز داشته باشد.
در برخی افراد، اضطراب و استرس شدید باعث بروز سرگیجه عصبی میشود که ممکن است با تغییر وضعیت بدن تشدید شود.
مهمترین علت سرگیجه خفیف هنگام دراز کشیدن چیست؟
شایعترین و مهمترین علت سرگیجه خفیف هنگام دراز کشیدن، سرگیجه وضعیتی حملهای خوشخیم (BPPV) است. در این وضعیت فرد برای چند ثانیه تا حدود یک دقیقه احساس میکند محیط اطراف در حال چرخش است. سرگیجه ناشی از BPPV معمولا خفیف تا متوسط است، مدت کوتاهی طول میکشد و پس از ثابت نگه داشتن سر بهتدریج برطرف میشود.
تغییرات هورمونی نیز یکی از دلایل مهم بروز سرگیجه در بانوان است که در مقاله علت سرگیجه و حالت تهوع در زنان بهطور کامل توضیح داده شده است.
درمان سرگیجه هنگام دراز کشیدن
درمان سرگیجه هنگام دراز کشیدن به علت ایجادکننده آن بستگی دارد و برای همه افراد یکسان نیست. در بسیاری از موارد، با درمان بیماری زمینهای یا انجام چند اقدام ساده، سرگیجه بهطور قابلتوجهی کاهش پیدا میکند یا برطرف میشود.
به خاطر داشته باشید که علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن با زمان دراز کشیدن متفاوت است و درمان هر یک از این سرگیجهها نیاز به بررسی پزشک دارد. مهمترین روشهای درمان عبارتاند از:
- انجام مانورهای درمانی برای درمان سرگیجه وضعیتی خوشخیم
- مصرف داروهای ضدسرگیجه مانند مکلیزین یا بتاهیستین، در صورت تجویز پزشک
- درمان عفونت یا التهاب گوش داخلی با داروهای مناسب در صورت وجود عفونت
- کنترل میگرن دهلیزی با داروها و پرهیز از عوامل محرک
- اصلاح فشار خون پایین با مصرف مایعات کافی، تغییر تدریجی وضعیت بدن و درمان علت زمینهای
- تنظیم یا تغییر داروهای مصرفی در صورتی ناشی بودن سرگیجه از عوارض داروها
- جبران کمآبی بدن و اصلاح اختلالات الکترولیتی با مصرف مایعات و درمان مناسب
- درمان بیماریهای قلبی یا عصبی در صورت تشخیص این اختلالات
- توانبخشی و تمرینات تعادلی برای بهبود عملکرد سیستم تعادل در برخی بیماران
- کاهش استرس و درمان اضطراب در افراد دارای مشکلات روانی یا حملات پانیک
- انتخاب بهترین قرص برای درمان سرگیجه، به علت ایجادکننده آن بستگی دارد و نباید دارو را بهصورت خودسرانه مصرف کرد.
آیا سرگیجه شدید هنگام دراز کشیدن خطرناک است؟
سرگیجه هنگام دراز کشیدن همیشه خطرناک نیست، اما اگر شدت زیادی داشته باشد، بهطور ناگهانی شروع شود یا با علائم هشداردهنده همراه باشد، نباید آن را نادیده گرفت. در بسیاری از موارد، این نوع سرگیجه به علت اختلالات گوش داخلی مانند سرگیجه وضعیتی حملهای خوشخیم (BPPV) یا التهاب گوش داخلی ایجاد میشود که معمولا با درمان مناسب قابل کنترل هستند. با این حال، گاهی سرگیجه و سیاهی رفتن چشم میتواند نشانه بیماریهای جدیتری مانند سکته مغزی، اختلالات مغزی، مشکلات قلبی یا خونرسانی ناکافی به مغز باشد.
گاهی سرگیجه هنگام دراز کشیدن با سیاهی رفتن چشم همراه است که میتواند نشانه افت فشار خون یا کاهش خونرسانی موقت به مغز باشد.
چه زمانی برای بررسی علت سرگیجه هنگام دراز کشیدن به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر سرگیجه هنگام دراز کشیدن با هر یک از علائم زیر همراه باشد، مراجعه فوری به پزشک یا اورژانس ضروری است:
| علامت هشداردهنده | علت اهمیت |
|---|---|
| ضعف یا بیحسی ناگهانی در صورت، دست یا پا | میتواند از علائم سکته مغزی یا اختلالات عصبی باشد. |
| اختلال در گفتار یا دشواری در صحبت کردن | از علائم مهم سکته مغزی است و نیاز به بررسی فوری دارد. |
| دوبینی یا کاهش ناگهانی بینایی | ممکن است نشاندهنده درگیری مغز یا اعصاب بینایی باشد. |
| سردرد بسیار شدید و ناگهانی | میتواند نشانه خونریزی مغزی یا سایر مشکلات جدی مغز باشد. |
| از دست دادن هوشیاری یا غش | ممکن است به دلیل مشکلات قلبی، افت شدید فشار خون یا اختلالات مغزی ایجاد شود. |
| درد قفسه سینه، تپش قلب شدید یا تنگی نفس | احتمال وجود بیماریهای قلبی یا اختلالات ریتم قلب را مطرح میکند. |
| ناتوانی در راه رفتن یا از دست دادن تعادل شدید | میتواند نشانه اختلالات مغزی یا آسیب شدید سیستم تعادل باشد. |
| استفراغ مکرر و غیرقابل کنترل | در صورت همراهی با سرگیجه شدید، نیازمند ارزیابی پزشکی است. |
| کاهش شنوایی ناگهانی یا وزوز شدید یکطرفه گوش | ممکن است ناشی از بیماریهای گوش داخلی باشد. |
| ادامه یافتن سرگیجه شدید یا تکرار مکرر آن | اگر سرگیجه با گذشت زمان برطرف نشود یا مرتب تکرار شود، نیاز به بررسی پزشک دارد. |
سخن نهایی
در این مقاله مهمترین علت سرگیجه هنگام دراز کشیدن را بررسی کردیم. این نوع سرگیجه میتواند از یک اختلال ساده و قابل درمان در گوش داخلی تا برخی بیماریهای قلبی، عصبی یا مشکلات متابولیک متفاوت باشد. اگرچه در بسیاری از موارد این عارضه خطرناک نیست، اما تکرار سرگیجه، شدت گرفتن آن یا همراهی با علائم هشداردهنده نباید نادیده گرفته شود.
اگر سرگیجه شما بیش از چند روز ادامه دارد، بهطور مکرر تکرار میشود یا با علائمی مانند اختلال در گفتار، ضعف اندامها، کاهش شنوایی یا بیهوشی همراه است، میتوانید از طریق درمانکده با یک دکتر گوش حلق بینی انلاین مشورت کنید. درمانکده این امکان را برای شما فراهم کرده است که علاوه بر مشاوره آنلاین، در صورت نیاز از آنها نوبت ویزیت حضوری بگیرید.
سوالات متداول
شایعترین علت سرگیجه هنگام دراز کشیدن، سرگیجه وضعیتی حملهای خوشخیم (BPPV) است. در این بیماری، جابهجایی کریستالهای گوش داخلی باعث ایجاد احساس چرخش هنگام دراز کشیدن یا تغییر وضعیت سر میشود.
خیر، در بیشتر موارد خطرناک نیست و به مشکلات گوش داخلی مربوط میشود.
اگر سرگیجه فقط هنگام دراز کشیدن یا چرخیدن در رختخواب ایجاد شود، معمولا به تغییر وضعیت سر و اختلال در سیستم تعادل گوش داخلی مربوط است.
مدت سرگیجه به علت آن بستگی دارد. در BPPV معمولا حمله سرگیجه کمتر از یک دقیقه طول میکشد، اما در برخی بیماریها ممکن است چند ساعت یا حتی چند روز ادامه داشته باشد.
درمان این سرگیجه معمولا شامل مانور اپلی، دارودرمانی، درمان بیماری زمینهای، اصلاح کمآبی بدن یا تمرینات توانبخشی تعادلی است.
بله، کمبود برخی ویتامینها، بهویژه ویتامین B12، میتواند باعث سرگیجه، اختلال تعادل و احساس گیجی شود.
منابع: medicalnewstoday | verywellhealth | nhs
