سیاهی رفتن چشم یکی از حالتهایی است که فرد میتواند آن را به طور ناگهانی و در شرایط مختلف تجربه کند. عواملی همچون افت فشار خون موقتی، کاهش خونرسانی به مغز، کمآبی بدن یا تغییر ناگهانی وضعیت بدن میتوانند علت سیاهی رفتن چشم باشند. این حالت، اگرچه اغلب کوتاهمدت و بیخطر است؛ اما تکرار آن یا همراه شدن با علائم دیگر میتواند خبر از وجود یک مشکل زمینهای دهد و نیاز به پیگیری پزشک دارد. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده همراه ما باشید تا علت سیاهی رفتن چشم، روشهای پیشگیری و درمان آن را بررسی کنیم.
- منظور از سیاهی رفتن چشم چیست؟
- علت اصلی سیاهی رفتن چشم هنگام بلند شدن
- دلیل سیاهی رفتن چشم هنگام خندیدن
- علت سیاهی رفتن چشم هنگام بلند شدن در نوجوانان
- چه زمانی برای سیاهی رفتن چشم هنگام بلند شدن به پزشک مراجعه کنیم؟
- برای سیاهی رفتن چشم به چه دکتری مراجعه کنیم؟
- چه زمانی سیاهی رفتن چشم نیاز به پیگیری پزشکی فوری دارد؟
- درمان سیاهی رفتن چشم
- درمان خانگی سیاهی رفتن چشم
- راهکارهای پیشگیری از سیاهی رفتن چشم
- کلام پایانی
- سوالات متداول
منظور از سیاهی رفتن چشم چیست؟
سیاهی رفتن چشم به حالتی گفته میشود که فرد به طور ناگهانی احساس کاهش موقتی بینایی، تار شدن دید، مشاهده لکههای سیاه یا فرو رفتن تصویر در تاریکی پیدا میکند. این حالت ممکن است از چند ثانیه تا چند دقیقه طول بکشد و معمولا بعد از برطرف شدن علت سیاهی چشم، به حالت طبیعی برمیگردد. تاری دید و سیاهی رفتن چشم اغلب با سرگیجه و ضعف همراه است که در صورت ادامهدار شدن، بهتر است علت سرگیجه مورد بررسی قرار بگیرد.
چندین بار در روز چشمهات سیاهی میرن و نمیدونی دلیلش چیه؟
همین حالا از متخصص نوبت بگیر و سوال بپرسعواملی مانند کم آبی بدن، کم خونی، افت فشار خون وضعیتی، استرس شدید، اختلالات قلبی و حتی مصرف برخی داروها میتوانند باعث تشدید این حالت شوند. در اغلب موارد، این وضعیت موقتی و بیخطر است و میتوان به کمک راهکارهای ساده، از بروز آن پیشگیری کرد. با این حال اگر سیاهی رفتن چشم دائما تکرار شود یا با علائمی مانند حالت تهوع، تپش قلب، ضعف، درد چشم یا کاهش پایدار دید بروز کند، نیاز به پیگیری توسط بهترین دکتر فوق تخصص چشم دارد.
علت اصلی سیاهی رفتن چشم هنگام بلند شدن
علل متعددی میتوانند باعث تاری دید و سیاهی رفتن چشم شوند. در ادامه به بررسی آنها میپردازیم:
۱- افت فشار خون وضعیتی
افت فشار خون وضعیتی میتواند دلیل سیاهی رفتن چشم و شایعترین علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن باشد. این حالت معمولا هنگام بلند شدن ناگهانی از حالت نشسته یا دراز کشیده رخ میدهد؛ زیرا بدن نمیتواند به سرعت فشار خون پایین را تنظیم کند. در چنین وضعیتی، خونرسانی کافی به مغز برای مدت کوتاهی کاهش مییابد؛ و به همین دلیل فرد احساس سیاهی رفتن چشمها، سبکی سر و سرگیجه پیدا میکند.
hypotension or sudden changes in blood pressure can lead to eye dimming. This condition is related to reduced blood flow to the eyes and brain.
به نقل از سایت: health
افت فشار خون یا تغییرات ناگهانی فشار خون میتوانند باعث سیاهی رفتن چشم شوند. این وضعیت با کاهش جریان خون به چشمها و مغز ارتباط دارد.
در حالت طبیعی، هنگام بلند شدن، رگهای خونی منقبض میشوند و ضربان قلب کمی افزایش مییابد تا فشار خون ثابت بماند. اگر این پاسخ با تاخیر انجام شود، فشار خون به طور موقت افت میکند و احتمال سیاهی رفتن چشم افزایش مییابد. این وضعیت معمولا طی چند ثانیه برطرف میشود و با نشستن یا دراز کشیدن، دید به حالت طبیعی برمیگردد.
موقع بلند شدن از خواب، چشمات سیاهی میرن؟
برای بررسی علتش از متخصص راهنمایی بگیر۲- کاهش قند خون
پایین آمدن سطح قند خون میتواند باعث بروز علائمی مانند سیاهی رفتن چشم، ضعف، لرزش، تعریق و احساس بیحالی شود و علت سرگیجه صبحگاهی یا سیاهی دید بعد از بیدار شدن از خواب باشد. افرادی که دیابت دارند و داروهای کاهشدهنده قند خون مصرف میکنند، در صورت استفاده نادرست از داروها یا نخوردن وعدههای غذایی به موقع، ممکن است دچار تاری و سیاهی رفتن دید ناشی از افت قند خون شوند.
۳- کمآبی بدن
اگر حجم آب بدن به دلایل مختلف مانند تعریق زیاد، مصرف ناکافی آب یا اسهال به شدت کاهش یابد، میتواند موجب پایین آمدن حجم خون بدن و کاهش جریان خون در مغز شود. این عارضه موجب کاهش اکسیژنرسانی به مغز و چشمها میشود و میتواند علایمی همچون سیاهی رفتن چشم و حتی سردرد ایجاد کند. نوشیدن آب به مقدار کافی و جبران مایعات از دست رفته، از راهکارهای مهم برای پیشگیری از این مشکل بهشمار میآیند.
۴- اضطراب و استرس
استرس و اضطراب شدید میتوانند در برخی افراد باعث سیاهی دید شوند. هنگام اضطراب، در الگوی تنفس و عملکرد سیستم عصبی تغییرات موقتی ایجاد میشود که ممکن است باعث افزایش ضربان قلب شوند و خونرسانی به مغز و چشم را برای مدت کوتاهی تحت تاثیر قرار دهند. این وضعیت، معمولا موقتی است و بعد از برطرف شدن علت سیاهی رفتن چشم، از بین میرود. با این حال، اگر علائم به طور مکرر تکرار شوند، بهتر است معاینه چشم پزشکی انلاین انجام دهید تا از سلامت بخشهای مختلف چشم خود مطمئن شوید.
۵- میگرن
در برخی افراد، سیاهی رفتن چشم میتواند بخشی از علائم میگرن یا اورای میگرنی باشد. در چنین شرایطی، افراد قبل از شروع سردرد یا حتی بدون سردرد دچار اختلالات بینایی همچون تیره شدن دید، مشاهده نقاط سیاه یا کاهش بخشی از میدان بینایی میشوند. مصرف داروهای تجویزی توسط پزشک برای کنترل و کاهش دفعات میگرن، اصلاح سبک زندگی و دور ماندن از محرکهای تشدیدکننده میگرن مانند کمخوابی، استرس شدید و نور زیاد، میتوانند به پیشگیری از بروز تاری دید و سیاهی رفتن چشم کمک کنند.
۶- کمخونی
کمخونی ناشی از فقر آهن میتواند دیگر علت سرگیجه و سیاهی رفتن چشم باشد. وقتی تعداد گلبولهای قرمز و میزان هموگلوبین پایین میآید، اکسیژنرسانی به اندامهای حیاتی و بافتهای بدن از جمله مغز کاهش مییابد؛ در نتیجه فرد ممکن است هنگام بلند شدن ناگهانی یا فعالیت با سیاهی رفتن چشم، ضعف و احساس بیحالی مواجه شود. مصرف مواد غذایی خونساز و انجام آزمایشات دورهای به پیشگیری از بروز علائم کم خونی و سیاهی دید کمک میکنند.
۷- تغییر ناگهانی وضعیت بدن
گاهی تغییر وضعیت بدن مانند چرخش ناگهانی و غلتیدن در رختخواب میتواند علت سرگیجه هنگام دراز کشیدن باشد و موجب برهم خوردن تعادل در حالت خوابیده شود. برخی افراد در چنین شرایطی تاری دید و سیاهی رفتن چشم را تجربه میکنند که اغلب موقتی است. این علامت معمولا به دلیل اینکه بدن فرصت کافی برای تنظیم جریان خون ندارد، به وجود میآید و طی چند ثانیه برطرف میشود.
۸- اختلالات گوش داخلی
اختلالات گوش داخلی معمولا با احساس عدم تعادل همراه میشوند؛ با این حال برخی افراد ممکن است در کنار آن، احساس سیاهی رفتن چشم را تجربه کنند. این حالت معمولا به دلیل اختلال در حفظ تعادل بدن و تغییرات موقتی فشار خون یا جریان خون ایجاد میشود. البته اگر سیاهی رفتن چشم با کاهش شنوایی، وزوز گوش یا اختلال تعادل شدید همراه باشد، مراجعه به پزشک متخصص ضروری است.
۹- مشکلات قلبی
برخی مشکلات قلبی مانند آریتمیها، نارسایی قلبی یا اختلالات دریچهای ممکن است باعث کاهش موقت خونرسانی به مغز شوند. در چنین شرایطی، فرد معمولا دچار تار شدن دید و سیاهی رفتن چشم میشود. اگر این علائم با درد قفسه سینه، تپش قلب، تنگی نفس و حالت غش همراه شود، باید هرچه سریعتر بیمار را به اورژانس بیمارستان برسانید.
۱۰- تاثیر برخی داروها
مصرف برخی داروها میتوانند به دلیل تغییر در گردش خون، بهویژه هنگام بلند شدن از حالت نشسته یا خوابیده باعث کاهش موقت خونرسانی به مغز شوند و علائمی همچون تاری دید یا سیاهی رفتن چشم ایجاد کنند. داروهایی که ممکن است به طور مستقیم یا غیر مستقیم بر عملکرد چشمها تاثیر بگذارند، عبارتاند از:
- داروهای فشار خون
- داروهای آرامبخش و ضد افسردگی
- آنتیهیستامینها
- استروئیدها
علل جدیتر سیاهی رفتن چشم عبارتاند از:
- انسداد موقتی در عروق مغزی
- صرع
- کمبود موقت اکسیژن هنگام از دست دادن هوشیاری در اثر حمله قلبی
- جداشدگی شبکیه یا خونریزیهای داخل چشم
دلیل سیاهی رفتن چشم هنگام خندیدن
سیاهی رفتن چشم هنگام خندیدن معمولا به دلیل کاهش موقت جریان خون به مغز رخ میدهد و در اغلب موارد، خطرناک نیست. وقتی با شدت و به صورت قهقهه میخندید، فشار داخل قفسه سینه و شکم افزایش مییابد و ممکن است برای چند ثانیه، بازگشت خون به قلب را کاهش دهد. در نتیجه فشار خون به طور موقت افت میکند و خونرسانی به مغز و چشمها کاهش مییابد. این وضعیت میتواند باعث سیاهی رفتن چشمها یا تیره شدن دید به طور موقت شود. سیاهی رفتن چشم بعد از خندیدن، اگر به صورت کوتاهمدت رخ دهد، معمولا جای نگرانی ندارد؛ اما اگر این علامت به دفعات تکرار میشود و حتی بدون خندیدن هم اتفاق میافتد و با علائمی مانند درد قفسه سینه، تپش قلب یا تنگی نفس همراه است، برای بررسی علت زمینهای به پزشک مراجعه کنید.
علت سیاهی رفتن چشم هنگام بلند شدن در نوجوانان
در نوجوانان معمولا سیاهی رفتن چشم ناشی از افت فشار خون وضعیتی (هیپوتانسیون ارتواستاتیک) است. در این حالت، وقتی نوجوان به سرعت از حالت نشسته یا دراز کشیده، بلند شود، بدن فرصت کافی برای تنظیم فشار خون و حفظ جریان خون به مغز را پیدا نمیکند؛ در نتیجه برای چند ثانیه خونرسانی به مغز و چشمها کاهش مییابد و فرد احساس تیره شدن دید یا سیاهی رفتن چشم پیدا میکند. دیگر عواملی که ممکن است موجب سیاهی رفتن چشم در نوجوانان شوند، شامل موارد زیر هستند:
- کمآبی بدن
- کمخوابی
- کمخونی
- کاهش قند خون (هیپوگلیسمی)
- اضطراب شدید
چه زمانی برای سیاهی رفتن چشم هنگام بلند شدن به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر سیاهی رفتن چشم هنگام بلند شدن فقط گاهی رخ میدهد، معمولا جای نگرانی ندارد و میتوان آن را با راهکارهای پیشگیرانه مانند نوشیدن آب به مقدار کافی، تغذیه مناسب و پرهیز از بلند شدن به طور ناگهانی کنترل کرد؛ اما اگر این حالت به طور مکرر تکرار میشود یا با علائمی همچون تپش قلب، درد قفسه سینه، تهوع و از دست دادن تعادل همراه است، باید به پزشک مراجعه کنید تا در صورت لزوم، معاینه فیزیکی و آزمایشات تخصصی برای بررسی علت زمینهای انجام شوند.
برای سیاهی رفتن چشم به چه دکتری مراجعه کنیم؟
برای بررسی مشکل سیاهی رفتن چشم، ابتدا باید علت ایجاد آن مشخص شود. از آنجایی که این حالت میتواند به مشکلاتی مانند افت فشار خون وضعیتی، کاهش قند خون، کمخونی، بیماریهای قلبی یا در برخی موارد، اختلالات چشمی مربوط شود، بهتر است ابتدا به پزشک عمومی یا متخصص داخلی مراجعه کنید. این پزشکان با بررسی علائم، معاینه فیزیکی و در صورت نیاز، انجام آزمایشات لازم، علت اصلی را تشخیص داده و شما را به پزشک متخصص مربوطه همچون دکتر چشمپزشک، متخصص قلب و عروق، فوق تخصص غدد یا متخصص مغز و اعصاب ارجاع میدهند.
چه زمانی سیاهی رفتن چشم نیاز به پیگیری پزشکی فوری دارد؟
معمولا سیاهی رفتن چشم ناشی از افت فشار خون وضعیتی، کمآبی بدن یا تغییر ناگهانی وضعیت، بعد از چند ثانیه برطرف میشود؛ اما گاهی این عارضه نشاندهنده یک مشکل جدی است. در صورت تجربه هر یک از علائم زیر، بهتر است هرچه سریعتر برای بررسی علت زمینهای به پزشک مراجعه کنید:
- احساس از دست دادن هوشیاری یا غش
- کاهش بینایی
- درد قفسه سینه
- دوبینی
- اختلال در گفتار
- ضعف ناگهانی
- سردرد شدید
- تنگی نفس
علائم فوق اگر همراه با سیاهی رفتن چشم بروز کنند، ممکن است نشاندهنده مشکلات قلبی یا سکته مغزی باشد؛ بنابراین آنها را جدی بگیرید و بیمار را فوری به اورژانس بیمارستان برسانید.
درمان سیاهی رفتن چشم
درمان این عارضه به علت اصلی ایجاد آن بستگی دارد. در بسیاری از موارد با رعایت یک سری نکات ساده همچون موارد زیر میتوان علت سیاهی رفتن چشم را کنترل و مدیریت کرد:
۱- تغییر داروهای مصرفی با نظر پزشک
اگر داروهای تجویزی مانند داروی فشار خون یا آرامبخشها باعث سیاهی رفتن چشم شوند، پزشک ممکن است دوز یا نوع دارو را تغییر دهد. از تغییر یا قطع خودسرانه داروهای تجویزی خودداری کنید؛ زیرا این کار احتمال بروز عوارض جانبی را افزایش میدهد.
۲- اصلاح سبک زندگی
خواب کافی، مصرف آب به مقدار لازم (هشت لیوان در روز)، تغذیه مناسب، پرهیز از ایستادن طولانیمدت، مدیریت استرس، آموزش صحیح درباره تغییر وضعیت بدن مانند آهسته بلند شدن از حالت نشسته یا دراز کشیده، همگی میتوانند به کاهش دفعات تیره و تار شدن دید و سیاهی رفتن چشم کمک کنند.
۳- درمان افت فشار خون و کاهش قند خون
زمانی که علت سیاهی رفتن چشم، افت فشار خون یا کاهش قند خون تشخیص داده شود، درمان میتواند شامل اصلاح رژیم غذایی، مصرف مایعات کافی، تنظیم وعدههای غذایی و مصرف دوز مناسب داروها زیر نظر پزشک باشد.
۴- درمان کمخونی و کمبودهای تغذیهای
اگر پزشک تشخیص دهد که سیاهی رفتن چشم به دلیل کمخونی یا کمبود ویتامین B12 و سایر مواد مغذی ایجاد شده، ممکن است مکمل تجویز کند یا پیشنهاد دهد زیر نظر متخصص تغذیه، رژیم غذایی خود را اصلاح کنید.
۵- درمان بیماریهای زمینهای
کنترل بیماریهای زمینهای مانند مشکلات قلبی، بیماریهای عصبی یا چشمی میتوانند به کاهش این عارضه کمک کنند. به همین دلیل زمانی که با اصلاح سبک زندگی، مصرف مایعات کافی، کنترل فشار خون و قند خون، همچنان دچار سیاهی رفتن چشم میشوید، بهتر است به پزشک متخصص مراجعه کنید تا از عدم وجود مشکلات قلبی، عصبی یا چشمی مطمئن شوید.
درمان خانگی سیاهی رفتن چشم
در بسیاری از موارد، بهویژه زمانی که خستگی، کمآبی بدن، گرسنگی یا افت موقت فشار خون و قند خون علت سیاهی رفتن چشم باشند، میتوان با انجام چند راهکار خانگی که در جدول زیر عنوان میکنیم به کاهش این حالت کمک کرد:
| درمان خانگی سیاهی رفتن چشم | توضیحات |
|---|---|
| به آرامی وضعیت بدن خود را تغییر دهید | هنگام بلند شدن از حالت نشسته یا دراز کشیده، ابتدا چند لحظه بنشینید، سپس به آرامی بایستید تا بدن فرصت کافی برای تنظیم فشار خون را داشته باشد. |
| آب به مقدار کافی بنوشید | کمآبی از دلایل شایع تیره و تار شدن چشم است. نوشیدن آب کافی در طول روز به حفظ حجم خون و پیشگیری از افت فشار خون کمک میکند. |
| وعدههای غذایی منظم داشته باشید | مصرف وعدههای غذایی منظم و میانوعدههای سالم به حفظ سطح قند خون کمک میکند و مانع از سیاهی رفتن چشم به دلیل افت قند خون میشود. |
| از ایستادن طولانیمدت خودداری کنید | اگر مجبور به ایستادن برای مدت طولانی هستید، هر چند دقیقه یکبار پاها را حرکت دهید یا وزن بدن را بین ۲ پا جابهجا کنید تا جریان خون در اندامها حفظ شود. |
| از مصرف خودسرانه دارو یا مکمل بپرهیزید | اگر بعد از شروع مصرف دارو یا مکمل دچار سیاهی رفتن چشم شدهاید، حتما در مورد دوز مناسب آن با پزشک معالج یا دکتر داروساز مشورت کنید. |
| استراحت و خواب کافی داشته باشید | خستگی و کمبود خواب میتوانند احتمال بروز سیاهی رفتن چشم را افزایش دهند. خواب کافی به عملکرد بهتر سیستم عصبی و گردش خون کمک میکند. |
| مصرف کافئین را محدود کرده و الکل را کنار بگذارید | مصرف بیش از حد کافئین و الکل میتوانند روی سیستم گردش خون و فشار خون تاثیر منفی بگذارند و موجب سرگیجه و سیاهی رفتن چشم شوند. |
راهکارهای پیشگیری از سیاهی رفتن چشم
پیشگیری از سیاهی و تار شدن چشم تا حد زیادی به رعایت سبک زندگی سالم و کنترل عوامل زمینهای بستگی دارد. با این حال، رعایت برخی نکات همچون موارد زیر، میتوانند به کاهش بروز این حالت کمک کنند:
- در طول روز، بهویژه در هوای گرم یا هنگام فعالیت بدنی آب به مقدار کافی بنوشید.
- موقع برخاستن از حالت نشسته یا خوابیده، به آرامی از جای خود بلند شوید تا بدن فرصت لازم برای تنظیم فشار خون را پیدا کند.
- از ایستادن طولانیمدت خودداری کنید؛ زیرا این کار موجب تجمع خون در پاها و کاهش خونرسانی به مغز میشود.
- تنظیم رژیم غذایی و کنترل میزان مصرف نمک به جلوگیری از افت فشار خون و و کاهش سیاهی رفتن چشم کمک میکنند.
- وعدههای غذایی را در فواصل منظم و در حجم کم مصرف کنید تا دچار نوسانات فشار خون و قند خون نشوید.
- به طور ناگهانی از پلههای زیاد و ارتفاعات بالا نروید؛ زیرا ممکن است این کار باعث بیثباتی فشار خون شود.
- از قرار گرفتن طولانیمدت در هوای بسیار گرم، حمام داغ یا سونای بخار خودداری کنید تا به طور ناگهانی دچار افت فشار خون نشوید.
- کنترل مناسب بیماریهای زمینهای مانند دیابت، فشار خون، کمخونی و بیماریهای قلبی نقش مهمی در پیشگیری از سیاهی رفتن چشم دارند.
- داروهای تجویزی توسط پزشک را طبق دستورالعمل توصیهشده مصرف کنید و از قطع یا تغییر خودسرانه آنها بپرهیزید.
کلام پایانی
سیاهی رفتن چشم معمولا یک نشانه موقتی است که میتواند به دلایل مختلفی مانند افت فشار خون وضعیتی، کاهش قند خون، کمخونی، تغییر ناگهانی وضعیت بدن، مصرف برخی داروها، کمآبی بدن یا بیماریهای زمینهای ایجاد شود. اگر این حالت فقط گاهی رخ دهد و ظرف چند ثانیه برطرف شود، معمولا نگرانکننده نیست و با رعایت نکاتی مانند مصرف مایعات کافی، تغذیه مناسب و آهسته بلند شدن از جای خود قابل کنترل است. با این حال، در صورت تکرار مداوم یا همراه شدن با علائم دیگر مانند درد قفسه سینه، تپش قلب و کاهش بینایی حتما به پزشک مراجعه کنید.
اگر در مورد علت سیاهی رفتن چشم سوالات بیشتری دارید، میتوانید به وبسایت درمانکده سر بزنید و از پزشک فوق تخصص چشم مشورت بگیرید. همچنین درمانکده امکان مشاهده پروفایل پزشکان، بررسی تخصصها، آخرین نوبتهای خالی و خواندن نظرات بیماران قبلی را برای شما فراهم کرده است تا با آگاهی بیشتری برای رزرو نوبت جهت مراجعه حضوری یا مشاوره آنلاین تلفنی، متنی و تصویری اقدام کنید.
سوالات متداول
در بسیاری از موارد، این حالت بیخطر و موقتی است؛ اما اگر به صورت مداوم تکرار شود یا با علائم دیگر مانند درد قفسه سینه یا کاهش بینایی همراه باشد، نیاز به بررسی دقیق توسط پزشک دارد.
افت فشار وضعیتی شایعترین دلیل سیاهی رفتن چشم بهشمار میآید. وقتی به طور ناگهانی از حالت نشسته یا خوابیده بلند میشوید، بدن فرصت کافی برای تنظیم فشار خون ندارد و ممکن است به دلیل کاهش خونرسانی به مغز و چشمها دچار تیره و تار شدن دید شوید.
منابع: ncbi | mayoclinic
