سرگیجه در هر ساعت از شبانهروز میتواند آزاردهنده و حتی نگرانکننده باشد. اما وقتی اول صبح اتفاق میافتد، فعالیتهای روزمره را از همان ابتدا تحت تاثیر قرار میدهد و انجام وظایف شخصی، شغلی یا تحصیلی را به شدت مختل میکند. علت سرگیجه صبحگاهی بسیار متنوع است و میتواند از کمآبی بدن تا اختلالات گوش داخلی متغیر باشد. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده، ضمن بررسی شایعترین دلایل بروز این مشکل و راههای مقابله با آن، به شما میگوییم که در چه شرایطی باید به دکتر گوش و حلق و بینی مراجعه کنید. با ما همراه باشید.
علت سرگیجه صبحگاهی چیست؟
سرگیجه صبحگاهی دلایل مختلفی دارد که از شایعترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. کمآبی بدن
وقتی در طول روز مایعات کافی نمینوشید یا شب را در محیطی گرم سپری میکنید، حجم خون و در نتیجه خونرسانی به مغز کاهش مییابد. همچنین مصرف الکل یا کافئین زیاد قبل از خواب میتواند دفع ادرار را افزایش داده و بدن را در وضعیت کمآبی قرار دهد.
۲. افت قند خون
افت قند خون یا هیپوگلیسمی نیز میتواند عامل اصلی سرگیجه، ضعف و لرزش صبحگاهی باشد. این وضعیت زمانی رخ میدهد که سطح قند خون به کمتر از ۷۰ میلیگرم در دسیلیتر برسد. اگرچه هیپوگلیسمی در بیماران مبتلا به دیابت که انسولین یا داروهای خاص مصرف میکنند، شایعتر است؛ اما افراد غیر دیابتی نیز ممکن است به دلیل حذف وعده شام یا فعالیت بدنی شدید در اواخر شب به آن دچار شوند.
سرگیجه صبحگاهی زندگی روزمرهات رو مختل کرده؟
همین حالا از متخصص راهنمایی بگیر۳. افت فشار خون
بعضی افراد هنگام بلند شدن سریع از رختخواب دچار افت فشار خون وضعیتی میشوند. در این حالت، خون به دلیل نیروی جاذبه در پاها تجمع مییابد و بدن زمان کافی برای تنظیم فشار خون پیدا نمیکند که نتیجه آن احساس سبکی سر یا حتی غش کردن است. این موضوع در کسانی که به طور طبیعی فشار خون پایین دارند یا داروهای کاهنده فشار خون مصرف میکنند، بیشتر دیده میشود.
۴. مصرف بعضی داروها
بعضی داروها میتوانند به عنوان یک عارضه جانبی باعث سرگیجه شوند. داروهای فشار خون، دیورتیکها (ادرارآورها)، ضد افسردگیها، ضد تشنجها و حتی آسپرین در این لیست قرار دارند. اگر فکر میکنید داروی خاصی علت سرگیجه صبحگاهی شما است، هرگز مصرف آن را خودسرانه قطع نکنید. در این شرایط باید ابتدا با پزشک معالج خود تماس بگیرید.
۵. آپنه خواب
وقتی این سوال مطرح میشود که علت سرگیجه بعد از بیدار شدن از خواب چیست، میتوان به آپنه هم اشاره کرد. آپنه انسدادی خواب یک اختلال تنفسی است که در آن تنفس فرد بارها در طول شب به طور موقت قطع میشود. این وقفههای تنفسی باعث کاهش سطح اکسیژن در خون میشوند که یکی از پیامدهای آن بیدار شدن با احساس سرگیجه، سردرد و خستگی مفرط است.
نمیدونی علت سرگیجهات چیه؟
همین حالا با متخصص مشورت کن۶. کمخونی
سرگیجه یا سیاهی رفتن چشم، یکی از شایعترین علائم کم خونی به شمار میرود. کمخونی فقر آهن باعث کاهش تولید هموگلوبین میشود که مسئول حمل اکسیژن به مغز و سایر اندامهای بدن است. وقتی مغز اکسیژن کافی دریافت نکند، فرد دچار سرگیجه میشود که ممکن است در اولین دقایق بیداری شدت بیشتری داشته باشد.
کمبود بعضی ویتامینهای گروه B از جمله کمبود ویتامین B12 نیز از سایر دلایل سرگیجه صبحگاهی به شمار میرود. این ویتامین برای سلامت سیستم عصبی و تولید گلبولهای قرمز خون ضروری است و دریافت ناکافی آن به علائمی نظیر سرگیجه و عدم تعادل هنگام راه رفتن منجر میشود.
اگر میخواهید در مورد نقش مواد مغذی در پیشگیری از سرگیجه اطلاعات بیشتری داشته باشید، مقاله چه ویتامینی برای سرگیجه مفید است را بخوانید.
۷. مشکلات گوش داخلی
گوش داخلی در حفظ تعادل بدن نقش حیاتی ایفا میکند و هرگونه اختلال در آن میتواند باعث سرگیجه شود. یکی از مشکلات شایع، سرگیجه وضعیتی حملهای خوشخیم (BPPV) است که به دلیل جابهجایی کریستالهای کوچک کلسیم در مجاری گوش داخلی رخ میدهد. تغییر وضعیت سر روی بالش در طول شب میتواند این کریستالها را حرکت داده و باعث سرگیجه صبحگاهی شود.
همچنین عفونت گوش داخلی ممکن است علاوه بر درد و صدا دادن گوش به سرگیجه منجر شود. این مشکل معمولا پس از سرماخوردگی یا آنفولانزا رخ میدهد و راه رفتن یا ایستادن را در ابتدای صبح دشوار میکند.
علت سرگیجه صبحگاهی در مردان چیست؟
در مردان، سرگیجه صبحگاهی اغلب با عوامل سبک زندگی و بعضی بیماریهای زمینهای مرتبط است. یکی از دلایل شایع، آپنه انسدادی خواب است که در آن تنفس فرد در طول شب به طور موقت قطع میشود. علاوه بر این، مصرف الکل یا نوشیدنیهای کافئیندار در ساعات پایانی شب میتواند باعث کمآبی شدید بدن شده و با کاهش حجم خون، فشار خون را هنگام برخاستن از رختخواب پایین بیاورد.
علت سرگیجه صبحگاهی در زنان چیست؟
یکی از شایعترین دلایل سرگیجه، کمخونی فقر آهن است. چرا که زنان به دلیل خونریزی دوران قاعدگی بیشتر در معرض خطر ابتلا به آن هستند. در دوران یائسگی نیز نوسانات هورمونی میتوانند علت سرگیجه و حالت تهوع در زنان باشند. علاوه بر این، اختلالات اضطرابی و حملات پانیک که در زنان شایعتر هستند، ممکن است هنگام بیدار شدن به شکل سرگیجه ظاهر شوند.
برای آشنایی با سایر دلایل سرگیجه در زنان و مردان، پیشنهاد میکنیم ۲ مقاله علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن و علت سرگیجه هنگام دراز کشیدن را بخوانید.
علت سرگیجه صبحگاهی در بارداری چیست؟
نوسان هورمونها، مهمترین علت سرگیجه و حالت تهوع در اوایل بارداری است. چون باعث انبساط رگهای خونی و در نتیجه افت فشار خون میشود. همچنین با پیشرفت بارداری، نیاز بدن به مایعات افزایش مییابد و عدم مصرف کافی آب میتواند به سرعت باعث کمآبی شود. علاوه بر این، افزایش نیاز به انرژی ممکن است به افت قند خون منجر شود؛ بهخصوص اگر مادر بلافاصله بعد از بیدار شدن چیزی میل نکند.
علت سرگیجه صبحگاهی در سالمندان چیست؟
سالمندان به دلیل فرآیند طبیعی پیری، بیشتر از سایر گروههای سنی مستعد سیاهی رفتن چشم یا سرگیجه هستند. با بالا رفتن سن، ممکن است قلب در پمپاژ سریع خون هنگام تغییر وضعیت بدن (برای مثال، تغییر از حالت خوابیده به ایستاده) بازدهی کمتری داشته باشد که این ناتوانی به افت فشار خون منجر میشود. بهعلاوه، سالمندان معمولا به طور همزمان چند نوع دارو مصرف میکنند که همین امر خطر بروز سرگیجه و اختلال تعادل را افزایش میدهد.
علت سرگیجه صبحگاهی در نوجوانان چیست؟
شایعترین علت در سنین نوجوانی، کمآبی بدن است که اغلب به دلیل فعالیت بدنی زیاد یا عدم توجه به نوشیدن آب رخ میدهد. حذف وعده صبحانه و در نتیجه افت قند خون نیز میتواند در بروز سرگیجه صبحگاهی نقش داشته باشد. همچنین دخترانی که خونریزی شدید قاعدگی دارند، ممکن است به دلیل کمخونی با این مشکل مواجه شوند.
چه موقع به پزشک مراجعه کنیم؟
اگرچه سرگیجه صبحگاهی معمولا جدی نیست؛ اما زمانی که به یک الگوی تکرارشونده تبدیل میشود، باید با دکتر گوش حلق بینی آنلاین تماس بگیرید. همچنین در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر لازم است فورا به دنبال درمان بروید:
- احساس فشار یا درد شدید در قفسه سینه
- سردرد ناگهانی یا شدید
- تاری دید یا دوبینی
- تپش قلب
- تنگی نفس
- استفراغ مداوم
- گیجی
- مشکل در تکلم
- بیحسی و ضعف ناگهانی در صورت، دستها یا پاها
- از دست دادن هوشیاری
- تشنج
Dizziness upon waking usually isn’t serious, especially if it’s mild and resolves quickly.
verywellhealth
سرگیجه هنگام بیدار شدن معمولا جدی نیست، بهخصوص اگر خفیف باشد و به سرعت برطرف شود.
درمان سرگیجه صبحگاهی
درمان به علت سرگیجه بستگی دارد. برای مثال:
- در صورت ابتلا به سرگیجه وضعیتی حملهای خوشخیم، پزشک انجام مانورهای حرکتی خاص (مانند مانور اپلی) را توصیه میکند.
- در مواردی که بیمار به عفونت باکتریایی گوش مبتلا است، آنتیبیوتیک بهترین قرص برای درمان سرگیجه به شمار میرود.
- به افرادی که از آپنه خواب رنج میبرند، استفاده از دستگاه CPAP برای حفظ اکسیژنرسانی در طول شب توصیه میشود.
- برای بیمارانی که دچار کمخونی شدید هستند، مکمل تجویز میشود.
- چنانچه داروها عامل بروز این وضعیت باشند، پزشک با تنظیم دوز یا جایگزین کردن آنها میتواند مشکل را برطرف کند.
درمان خانگی سرگیجه صبحگاهی
در بیشتر موارد، سرگیجه صبحگاهی با ایجاد تغییرات کوچک اما هدفمند در سبک زندگی بهبود مییابد. جدول زیر بهترین راهکارهای خانگی برای درمان سرگیجه اول صبح را نشان میدهد.
| راهکار توصیهشده | توضیحات |
|---|---|
| نوشیدن آب بلافاصله پس از بیداری | یک لیوان آب کنار تختخواب خود بگذارید و قبل از بلند شدن آن را بنوشید. |
| برخاستن آرام و تدریجی | ابتدا چند دقیقه روی لبه تخت بنشینید و پاهای خود را تکان دهید. سپس به آرامی بایستید. |
| مصرف میانوعده سبک قبل از خواب | اگر دچار افت قند خون میشوید، قبل از خواب یک میانوعده حاوی کربوهیدرات پیچیده بخورید. |
| هیدراته ماندن در طول روز | در طول ساعات بیداری مایعات کافی بنوشید و از مصرف بیشازحد کافئین بپرهیزید. |
| کنترل استرس و بهبود کیفیت خواب | داشتن برنامه خواب منظم و انجام تمرینات آرامسازی (مانند یوگا یا مدیتیشن) به کاهش سرگیجه عصبی در ساعات ابتدایی روز کمک میکند. |
کلام پایانی
سرگیجه صبحگاهی میتواند ناشی از عوامل سادهای مثل کمآبی یا مسائل پیچیدهتری نظیر آپنه خواب باشد. نکته کلیدی این است که علت بروز آن را به موقع تشخیص داده و برطرف کنید تا کیفیت زندگیتان را تحت تاثیر قرار ندهد.
اگر سرگیجه شما به طور مکرر تکرار میشود یا برای مدت طولانی ادامه مییابد، میتوانید از طریق سایت درمانکده با بهترین پزشکان مشورت کنید. سایت درمانکده این امکان را برای شما فراهم کرده است که در اسرع وقت، برای ویزیت حضوری یا مشاوره آنلاین وقت بگیرید و مسیر بهبودی را تحت نظر بهترین متخصصان آغاز کنید.
سوالات متداول
علت سرگیجه صبحگاهی میتواند کمآبی بدن، افت قند خون یا فشار خون، مصرف دارو، آپنه، کمخونی یا مشکلات گوش داخلی باشد.
اگر دوز داروی دیابت بیشازحد بالا باشد یا بیمار وعده شام را حذف کند، افت قند خون باعث سرگیجه میشود.
بله، استرس میتواند سیستم تعادلی بدن را تحت تاثیر قرار دهد و باعث سرگیجه شود.
منابع: medicalnewstoday | healthline | webmd
