فشار خون چیست؟ + روش تشخیص فشار خون چگونه است؟

در انتظار بازبینی توسط تیم پزشکی درمانکده

فشار خون (Blood Pressure) همان نیرویی است که خون به دیواره شریان‌ها وارد می‌کند. اصلی‌ترین مشکل مرتبط با فشار خون این است که مقدار آن از حد نرمال (۱۲۰/۸۰ میلی‌متر جیوه) بالاتر یا پایین‌تر باشد. سالانه افراد زیادی برای درمان صددرصدی فشار خون بالا (پرفشاری خون) به پزشک مراجعه می‌کنند. چرا که افزایش آن سلامتی را در معرض خطر قرار می‌دهد.

برای اینکه با مفهوم آن آشنا شوید و درباره عوامل موثر بر آن اطلاعات بیشتری کسب کنید، مقاله امروز مجله درمانکده را از دست ندهید. هدف از این مقاله آگاهی‌بخشی و افزایش دانش عمومی درباره این موضوع مهم است.

فشار خون چیست؟

قلب برای اینکه بتواند خون سرشار از اکسیژن را به سمت شریان‌ها ارسال کند به نیرو نیاز دارد. فشار خون را باید مقدار نیرویی معرفی کرد که خون شما برای عبور از رگ‌ به دیواره‌های آن وارد می‌کند. رگ‌ها مسئول حمل اکسیژن و مواد مغذی به کل بدن هستند.

قلب با هر بار تپش خون را به شریان‌هایی پمپ می‌کند که در سراسر بدن پخش می‌شوند. این فرآیند به صورت ۲۴ ساعته و ۶۰ تا ۱۰۰ بار در دقیقه در حال انجام است.

تصویر قلب، شریان‌ها و وریدها در بدن
فشار خون نیرویی است که خون به دیواره شریان‌ها وارد می‌‌کند.

بیشتر بدانید: آزمایش فشار خون چگونه است؟

تفاوت فشار خون با ضربان قلب

این ۲ عبارت با قلب مرتبط هستند، اما اساس عملکرد آن‌ها با یکدیگر متفاوت است. میزان نیرویی است که خون به کمک آن در عروق خونی حرکت می‌کند. در مقابل، ضربان قلب تعداد دفعاتی است که قلب در یک دقیقه می‌زند. در نتیجه، افزایش ضربان قلب به معنی پرفشاری خون نیست.

انواع فشار خون

واحد اندازه‌گیری آن میلی‌متر جیوه (mmHg) است و وقتی آن را با دستگاه فشارسنج اندازه‌گیری می‌کنید، ۲ عدد به دست می‌آید که شامل موارد زیر می‌شوند:

  • سیستولیک (عدد بالاتر یا اولین عدد): مربوط به زمانی است که قلب می‌تپد و خون را به داخل شریان‌ها می‌فرستد.
  • دیاستولیک (عدد پایین‌تر یا دومین عدد): فشار داخل شریان‌ها را در زمان استراحت قلب (بین ۲ تپش) نشان می‌دهد.

عواملی که باعث تغییر فشار خون می‌شوند

یک پدیده کاملا ثابت نیست، بلکه شما بر اساس فعالیتی که انجام می‌دهید باعث تغییر آن می‌شوید. به‌ عنوان مثال، ورزش و فعالیت‌های هیجان‌انگیز آن را افزایش می‌دهند، در حالی که استراحت باعث افت فشار می‌شود. عوامل زیر هم می‌توانند روی میزان آن تاثیر داشته باشند:

  • سن
  • تغییر موقعیت (برای مثال، تغییر وضعیت از حالت نشسته به حالت ایستاده)
  • داروهای مصرفی

اگر شما نرمال باشد، پزشک در هر چکاپ سالانه آن را بررسی خواهد کرد. اما در صورتی که مقدار آن در اولین ویزیت بالا یا پایین باشد، پزشک از شما می‌خواهد که آن را چند بار در طول هفته کنترل کنید. 

بهتر است فشار خود را به کمک دستگاه فشارسنج در ساعات مشخصی از روز چک کنید تا بتوانید در قرار ملاقات بعدی با پزشک گزارش کاملی به او ارائه دهید. اگر فشار شما بسیار بالا باشد، پزشک دستگاه مانیتورینگ را پیشنهاد می‌دهد. این دستگاه را باید به مدت ۲۴ ساعت روی بازوی خود ببندید تا هر ۱۵ تا ۳۰ دقیقه یک‌بار فشار شما را در حین انجام فعالیت‌های روزمره اندازه‌گیری و ثبت کند.

نحوه اندازه‌گیری فشار خون

بعضی عوامل مثل عصبانیت، فعالیت بدنی شدید و پر بودن مثانه می‌توانند به طور کاذب مقدار فشار را بالا نشان دهند. در زیر شما را با روش درست اندازه‌گیری فشار آشنا می‌کنیم:

  • آرامش خود را حفظ کنید.
  • کاف دستگاه را به دور بازو (بالای آرنج) ببندید.
  • گوشی پزشکی را زیر کاف قرار دهید.
  • پوآر (پمپ) متصل به کاف را چند بار فشار دهید تا کاف باد شود.
  • وقتی گیج (دستگاه دارای عقربه و اعداد) به عدد ۲۰۰ میلی‌متر جیوه رسید، با باز کردن پیچ پوآر کاف را به آرامی خالی کنید.
  • با گوشی پزشکی به صداهایی که می‌شنوید گوش دهید. اولین صدا مربوط به فشار سیستولیک است. وقتی صداها متوقف می‌شوند، گیج دستگاه به شما فشار دیاستولیک را نشان می‌دهد.

در صورت لزوم می توانید با دکتر قلب و عروق آنلاین مشورت کنید و هم می توانید به صورت حضوری به متخصص قلب و عروق مراجعه کنید.

پزشک گوشی پزشکی را روی بازوی بیمار قرار داده است تا فشار خون او را اندازه بگیرد
تنها راه برای اطمینان از طبیعی بودن فشار خون، اندازه‌گیری آن با دستگاه فشارسنج است.

تعریف فشار خون غیر طبیعی

مطمئن‌ترین روش تشخیص بالا یا پایین، استفاده از دستگاه فشار‌سنج است. بعد از اندازه‌گیری، پزشک بر اساس جدول زیر وضعیت شما را مشخص می‌کند. این جدول بالا، پایین و طبیعی را نشان می‌دهد:

طبقه‌بندی فشار خونسیستولیک (mmHg)دیاستولیک (mmHg)
طبیعیکمتر از ۱۲۰کمتر از ۸۰
فشار خون افزایش یافته۱۲۰ تا ۱۲۹کمتر از ۸۰
مرحله اول پرفشاری خون۱۳۰ تا ۱۳۹۸۰ تا ۸۹
مرحله دوم پرفشاری خون۱۴۰ یا بالاتر۹۰ یا بالاتر
بحران پرفشاری خونبالاتر از ۱۸۰بالاتر از ۱۲۰
افت فشار خونکمتر از ۹۰کمتر از ۶۰

علائم پرفشاری خون

پرفشاری خون در ابتدا هیچ علامت مشخصی ندارد و به همین دلیل به آن «قاتل خاموش» می‌گویند. در حقیقت، قبل از اینکه متوجه غیر طبیعی بودن آن شوید، به قلب، کلیه و مغز شما آسیب وارد می‌کند. این بیماری عامل اصلی مشکلات قلبی-عروقی است و عوارض جبران‌ناپذیری به همراه دارد.

عوارض پرفشاری خون

این بیماری می‌تواند باعث آسیب‌های شدید شود، از جمله:

  • سکته مغزی
  • حمله قلبی
  • نارسایی قلبی
  • بیماری کلیوی
  • حمله ایسکمیک گذرا (TIA)

بیشتر بدانید: فشار خون نرمال چند است؟

عوامل خطر پرفشاری خون

اگر شما عوامل خطر زیر را داشته باشید، بیشتر از دیگران در معرض خطر ابتلا به پرفشاری خون هستند:

  • دیابت
  • اضافه وزن
  • کلسترول بالا
  • سیگار کشیدن
  • سن بالای ۶۰ سال
  • سبک زندگی کم‌تحرک
  • مصرف مواد غذایی شور
  • مصرف قرص‌های ضدبارداری
  • سابقه خانوادگی پرفشاری خون یا بیماری قلبی

بیشتر بدانید: علائم فشار خون بالا چیست؟

اینفوگرافی درباره دلایل فشار خون بالا
چاقی، سبک زندگی ناسالم، ابتلا به بعضی از بیماری‌ها و مصرف قرص‌های ضدبارداری احتمال ابتلا به پرفشاری خون را افزایش می‌دهند.

درمان فشار خون غیر طبیعی

فشار خون بیش از حد بالا یا پایین‌ برای سلامتی خطرناک است. در زیر با راه‌کارهایی آشنا می‌شوید که به درمان این مشکل کمک می‌کنند.

۱. تغییر سبک زندگی و اصلاح عادت‌های نادرست

رعایت نکات زیر به شما کمک می‌کند که خود را در محدوده طبیعی حفظ کنید:

  • ورزش منظم
  • دوری از استرس و اضطراب
  • حفظ تناسب اندام و وزن اید‌ه‌آل
  • پرهیز از مصرف نوشیدنی‌های الکلی
  • اجتناب از سیگار
  • پیروی از رژیم غذایی سالم (خوردن میوه و سبزی تازه و کاهش مصرف غذاهای پرچرب یا شور)

بیشتر بدانید: علائم فشار خون پایین به چه صورت است؟

اینفوگرافی درباره تاثیر سبک زندگی در درمان فشار خون بالا
اولین مرحله درمان پرفشاری خون اصلاح سبک زندگی است.

۲. استفاده از دارو

اگر تغییر سبک زندگی نتواند فشار شما را به حالت نرمال برگرداند، باید به پزشک مراجعه کنید تا در صورت لزوم برایتان دارو تجویز کند. هنگام مصرف دارو رعایت نکات زیر به درمان سریع‌تر فشار خون غیر طبیعی کمک می‌کند:

  • از داروها دقیقا طبق دستور پزشک استفاده کنید.
  • داروهای تجویز شده را بدون نظر پزشک قطع نکنید.
  • از مصرف خودسرانه دارو برای درمان پرفشاری خون اجتناب کنید.
  • در صورت نیاز، طبق دستورالعمل پزشک فشار خود را در خانه اندازه‌گیری کنید. 
  • به‌ طور منظم به پزشک مراجعه کنید تا او بتواند برای تنظیم آن شما بهترین تصمیم را بگیرد.

۳. درمان خانگی

درمان پرفشاری خون به روش خانگی شامل موارد زیر می‌شود:

  • عسل و سیاهدانه
  • چای سبز و چای ترش
  • گیاهان دارویی مثل سیر، پونه و نعناع
  • مدیتیشن، یوگا و تمرین تنفس
  • سبک زندگی فعال و ورزش منظم
  • رژیم غذای حاوی غلات کامل، ماهی، میوه، سبزی و مواد غذایی کم‌چرب

اگر فشار خون شما بیش از حد پایین است، توصیه می‌شود مصرف نمک را کمی افزایش دهید، آب فراوان بنوشید و هنگام نشستن پاها را روی یکدیگر بیندازید.

بیشتر بخوانید : فشار خون طبیعی چیست؟

کلام پایانی

فشار خون می‌تواند بدون هیچ علامتی در بدن بالا یا پایین برود و به قلب، مغز و کبد آسیب بزند. به همین دلیل، بسیار مهم است که سالانه به پزشک مراجعه کنید تا آن را اندازه بگیرد. در صورت غیر طبیعی بودن فشار، احتمالا پزشک به شما توصیه می‌کند که یک دستگاه فشارسنج خانگی تهیه کنید. 

اگر فکر می‌کنید شما از محدوده طبیعی خارج شده است یا می‌خواهید از طبیعی بودن آن مطمئن شوید، به متخصص داخلی یا دکتر قلب مراجعه کنید. درمانکده این امکان را برای شما فراهم کرده است که به راحتی از پزشک مورد نظر خود برای ویزیت حضوری وقت بگیرید. برای مشاوره آنلاین با متخصص داخلی یا مشاوره آنلاین با دکتر قلب هم می‌توانید از طریق سایت درمانده اقدام کنید.

سوالات متداول

پرفشاری خون با چه علائمی همراه است؟

اکثر افراد مبتلا این بیماری هیچ علامتی ندارند. با این حال، بعضی از بیماران دچار سردرد، تنگی نفس و خونریزی بینی می‌شوند.

تعریف پرفشاری خون چیست؟

اگر فشار به بالاتر از ۱۲۰/۸۰ میلی‌متر جیوه برسد، به پرفشاری خون مبتلا هستید.

علت فشار خون چیست؟

نیرویی که خون هنگام عبور از عروق به دیواره آن‌ها وارد می‌کند، باعث ایجاد فشار خون می‌شود.

منبع: my.clevelandclinic, medineplus

آیا این مقاله برای شما مفید بود؟

میانگین امتیاز 3.8 / 5. تعداد رای‌ها 71

هنوز امتیازی ثبت نشده

elh.zamani@yahoo.com
الهام زمانی

الهام زمانی هستم. در رشته تغذیه در مقطع فوق لیسانس تحصیل کردم و به دلیل علاقه‌ای که به نوشتن دارم وارد حوزه تولید محتوا شدم. خوشحالم که با نوشتن مطالب به‌روز و قابل فهم، ضمن آموختن چیزهای جدید به افزایش آگاهی جامعه درباره بیماری‌ها و سبک زندگی سالم کمک می‌کنم.

مشاهده سایر مطالب
اشتراک در
اطلاع از
guest
(اختیاری)

در صورتی که سوال شما تخصصی هست و به دنبال نظر پزشک متخصص هستید، به بخش مشاوره آنلاین پزشکی مراجعه کنید.

7 پرسش و پاسخ
بیشترین رأی
تازه‌ترین قدیمی‌ترین
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه سؤال ها
علی قدیری
علی قدیری
4 ماه قبل

سلام.
فشار خون در قوای جنسی چه تاثیری دارد؟
آیا باعث سرد شدن قوا می شود و یا بر عکس تشدید می کند ؟

گیوی
گیوی
4 ماه قبل

سلام ممنون از مطالب آموزنده ای که به اشتراک گذاشتید

شهر
تهران
یحیی حسن‌پور
یحیی حسن‌پور
6 ماه قبل

سلام وقتتون بخیر خسته نباشین
چرا وقتی فشارم از ۹ الی ۱۴ میاد پائین هم خوابم می‌گیره و هم سردرد می‌شم؟
کلا نمی‌تونم کاری انجام بدم، طوری که در حد فشار نرمال بیشترین سردرد رو دارم و خواب آلودگی شدید!
طوری که بگم خدمتتون وقتی فشارم ۷ونیم الی ۱۱ باشه سرگیجه می‌گیرم و کلا چشام باز نمی‌شه و یک‌بار زمین خوردم.
متأسفانه بدنم عادت به پرفشاری کرده

شهر
تبریز
حسین فرد
حسین فرد
6 ماه قبل

فشارخون 13 رویه 6 میباشد گاهی اوقات کمی سرگیجه دارم آیا مربوط به فشار خون میباشد؟

شهر
تهران
خردمند
خردمند
7 ماه قبل

باسلام وعرض ادب ،درموردفشارخون وتپش قلب،آیا تپش قلب بالا بین ۹۵تا۱۰۰هم آسیب
جدی داردبطوری که دردشقیقه ایجاد می کند

شهر
تهران
رسول
رسول
7 ماه قبل

سلام دو ساعت است که سرگیجه، استرس ودست چپم سر شده و منگم، آیا فشارم بالاست

شهر
تهران
دکتر دیتون
دکتر دیتون
14 روز قبل
پاسخ به  رسول

خیر پایین است