ایلئوس چیست؟ نقص در حرکت روده را باید به موقع درمان کنید

در انتظار بازبینی توسط تیم پزشکی درمانکده

با استفاده از انقباضات عضلانی موج مانند و رو به جلو که به عنوان «پریستالسیس» (peristalsis) شناخته می‌شوند، غذای هضم شده در داخل روده حرکت می‌کند. وقتی روده برای مدتی از انجام این حرکات دست می‌کشد، مشکلی ایجاد می‌شود که در اصطلاح پزشکی به آن «ایلئوس» (ileus) می‌گویند.

ایلئوس می‌تواند باعث انسداد روده شود که در این شرایط هیچ ماده غذایی، گاز یا مایعی نمی‌تواند از روده عبور کند. درمان نکردن ایلئوس ممکن است روده را سوراخ یا پاره کند و به مرگ بیمار منجر شود. مقاله امروز مجله درمانکده به علائم، دلایل و درمان این عارضه مهم اختصاص دارد. تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.

علائم ایلئوس

علائم مرتبط با ایلئوس عبارتند از:

  • کرامپ و درد معده
  • از دست دادن اشتها
  • احساس پری
  • یبوست
  • ناتوانایی در عبور گاز
  • تورم شکم
  • حالت تهوع
  • استفراغ

در صورت لزوم می توانید با متخصص گوارش آنلاین مشورت کنید و هم می توانید به صورت حضوری به فوق تخصص گوارش مراجعه کنید.

بیشتر بدانید: قرص لوپرامید چیست؟

اینفوگرافی درباره علائم ایلئوس
مشکلات گوارشی از علائم رایج ایلئوس هستند.

بیشتر بدانید: انتروپاتی چیست؟

عوارض ایلئوس

ایلئوس تشخیص داده نشده و درمان نشده می‌تواند به عوارض شدید و بالقوه تهدیدکننده حیات منجر شود، مانند:

  • نکروز: نکروز به معنی مرگ نابهنگام سلول و بافت است. این عارضه زمانی رخ می‌دهد که خون و اکسیژن نتواند به روده برسد. درنتیجه، بافت روده ضعیف می‌شود و می‌میرد. دیواره ضعیف روده مستعد پارگی است که این موضوع باعث نشت محتویات روده می‌شود.
  • عفونت: محتویات روده مملو از باکتری E.coli است. بنابراین، وقتی این محتویات به حفره شکمی نشت می‌کند، باعث پریتونیت (التهاب صفاق) می‌شود که یک عفونت جدی است. پریتونیت باکتریایی می‌تواند به سپسیس منجر شود که تهدید‌کننده حیات است و باعث شوک و نارسایی اندام می‌شود.

علت ایلئوس

به طور طبیعی، عضلات روده منقبض و شل می‌شوند تا حرکتی موج مانند به نام پریستالسیس را ایجاد کنند. این حرکت به انتقال غذا در روده کمک می‌کند. وقتی ایلئوس رخ می‌دهد، پریستالسیس را متوقف کرده و از عبور ذرات غذا، گاز و مایع از دستگاه گوارش جلوگیری می‌کند. اگر به خوردن غذای جامد ادامه دهید، ذرات غذا در روده جمع می‌شوند که این ممکن است باعث انسداد کامل یا جزئی روده شود.

بیشتر بدانید: بیماری های روده

ایلئوس بعد از جراحی شایع است، چون داروهایی برای افراد تجویز می‌شود که می‌توانند حرکت روده را کاهش دهند. به این وضعیت «ایلئوس پارالیتیک» یا «ایلئوس فلجی» می‌گویند که طی آن روده مسدود نمی‌شود، بلکه به درستی حرکت نمی‌کند و فرآیند عبور غذا مختل می‌شود. داروهایی که می‌توانند به ایلئوس بعد از عمل منجر شوند عبارتند از:

  • هیدرومورفون
  • مورفین
  • اکسی‌کدون
  • داروهای ضد‌افسردگی سه حلقه‌ای، مانند آمی‌تریپتیلین و ایمی‌پرامین

بیشتر بدانید: آسیت چیست؟

فردی که در یک دست لیوان آب و در کف دست دیگر تعدادی قرص و کپسول دارد
داروهایی که بعد از جراحی تجویز می‌شوند، نقش مهمی در مختل شدن حرکات روده دارند.

چند علت احتمالی دیگر هم برای ایلئوس وجود دارد که شامل موارد زیر هستند:

  • سرطان روده
  • دیورتیکولیت
  • بیماری پارکینسون که بر عضلات و اعصاب روده تاثیر می‌گذارد
  • بیماری کرون که به ندرت باعث انسداد می‌شود، اما ممکن است به دلیل التهاب خود‌ایمنی باعث ضخیم شدن دیواره‌های روده شود

ایلئوس در کودکان هم ممکن است رخ دهد، به خصوص به دلیل انواژیناسیون. انواژیناسیون زمانی اتفاق می‌افتد که بخشی از روده به درون بخش دیگری از آن می‌لغزد یا فرو می‌رود.

عوامل خطر

موارد زیر خطر ابتلا به ایلئوس را افزایش می‌دهند:

  • جراحی دستگاه گوارش تحتانی یا لگن
  • جراحی باز
  • بیماری شریان محیطی
  • سپسیس
  • عوارض جراحی، مانند ذات‌الریه یا آبسه
  • خونریزی در حین جراحی
  • مشکلات گوارشی، مانند بیماری‌های التهابی روده (IBD) و دیورتیکولیت
  • عدم تعادل الکترولیت‌ها (مثل کلسیم و پتاسیم)
  • آسیب روده
  • کاهش وزن سریع

بیشتر بدانید: فتق هیاتال چیست؟

احتمال بروز ایلئوس بعد از سزارین وجود دارد. افزایش سن هم به طور طبیعی سرعت حرکت روده‌ها را کاهش می‌دهد. بنابراین، سالمندان بیشتر از دیگران در معرض خطر ایلئوس هستند، به ویژه وقتی داروهای زیادی مصرف می‌کنند که این می‌تواند به طور بالقوه روی حرکت روده‌ها تاثیر بگذارد.

راه‌های تشخیص بیماری

پزشک معمولا ابتدا به توضیح شما درباره علائمی که دارید گوش می‌دهد. سپس سابقه پزشکی و داروهای مصرفی‌تان را بررسی می‌کند و معاینه بدنی انجام می‌دهد. همچنین ممکن است با گوشی پزشکی به صداهای روده گوش دهد.  فقدان صداهای روده یا زیاد بودن آن‌ها می‌تواند نشانه ایلئوس باشد. با این حال، پزشک برای تایید تشخیص به روش‌های تصویربرداری زیر نیاز دارد:

  • اشعه ایکس: این روش ممکن است بعضی از انسدادها را نشان دهد، اما همیشه ایلئوس یا سایر مشکلات روده را مشخص نمی‌کند.
  • توموگرافی کامپیوتری (CT): سی‌تی اسکن، در مقایسه با اشعه ایکس استاندارد، جزئیات بیشتری ارائه می‌دهد و روده را از زوایای مختلف بررسی می‌کند. گاهی اوقات، لازم است یک ماده حاجب خوراکی را ببلعید تا تصویر واضح‌تری ایجاد شود.
  • سونوگرافی: سونوگرافی بیشتر برای شناسایی ایلئوس در کودکان استفاده می‌شود.
  • تنقیه هوا یا باریوم: این روش شامل وارد کردن هوا یا باریوم مایع به داخل روده بزرگ (از طریق رکتوم یا راست روده) و سپس عکس گرفتن از شکم با استفاده از اشعه ایکس است. تنقیه می‌تواند ایلئوس ناشی از انواژیناسیون را در بعضی از کودکان برطرف کند.

بیشتر بدانید: گاستریت مزمن چیست؟

اینفوگرافی درباره راه‌های تشخیص ایلئوس
پزشک با روش‌های تصویربرداری ابتلا به ایلئوس را تایید می‌کند.

درمان ایلئوس روده

درمان ایلئوس به شدت آن بستگی دارد و شامل موارد زیر می‌شود:

1. تغییر رژیم غذایی

بیماری‌هایی مثل بیماری کرون و دیورتیکولیت ممکن است باعث انسداد جزئی روده شوند، یعنی فقط بعضی از مواد بتوانند از روده عبور کنند. در این شرایط، غذاهای کم فیبر بهترین غذا برای انسداد روده هستند، چون باعث می‌شوند مدفوع راحت‌تر دفع شود. برای پیروی از رژیم غذایی کم فیبر باید مصرف غلات کامل، سبزیجات خام و مغزیجات را کاهش دهید.

2. تغییر داروها

ممکن است پزشک از شما بخواهد که استفاده از داروهایی که باعث ایلئوس می‌شوند را متوقف کنید. این کار باید فقط زیر نظر پزشک انجام شود. چون ممکن است قطع ناگهای بعضی از داروها، از جمله داروهای ضدافسردگی، عوارض زیادی داشته باشد.

3. جراحی

اگر تغییر رژیم غذایی یا تغییر داروها موثر نباشد یا ا انسداد شدید باشد، ممکن است به جراحی نیاز داشته باشید. روش‌های مختلفی برای جراحی وجود دارد، از رفع انسداد روده گرفته یا برداشتن بخش آسیب دیده آن.

پیش‌گیری از مختل شدن حرکات روده

بسیاری از عوامل خطر مرتبط با ایلئوس، مانند آسیب‌دیدگی یا بیماری مزمن، قابل پیش‌گیری نیستند. اگر قرار است جراحی کنید باید احتمال ابتلا به این عارضه را در نظر بگیرید، اما این موضوع نباید شما را از جراحی ضروری منصرف کند. آگاهی از علائم ایلئوس و درمان به موقع آن برای جلوگیری از بروز عوارض مهم است.

بیشتر بدانید: علائم پر شدن کیسه صفرا چیست؟

تصویری از سه روده که به روش‌های مختلف آسیب دیده و دچار ایلئوس شده‌اند
هیچ راهی برای پیش‌گیری از ایلئوس وجود ندارد.

سوالات متداول

انسداد روده چیست و چه تفاوتی با ایلئوس دارد؟

این 2 عارضه از بعضی جهات شبیه هم هستند. اما ایلئوس از مشکلات عضلانی یا عصبی ناشی می‌شود که حرکات روده را متوقف می‌کنند، در حالی که انسداد به صورت فیزیکی و به دلایل مختلف مثل چسبندگی اتفاق می‌افتد و باعث بسته شدن بخشی از دستگاه گوارش می‌شود. البته نوع خاصی از ایلئوس، به نام ایلئوس فلجی، می‌تواند به دلیل تجمع غذا در روده به انسداد فیزیکی منجر شود.

تفاوت انسداد روده با یبوست چیست؟

یبوست به معنی سخت یا نامنظم بودن اجابت مزاج است که معمولا با درمان‌های خانگی برطرف می‌شود. اما انسداد روده مشکل مهمی است که مانع اجابت مزاج می‌شود و به درمان پزشکی نیاز دارد.

کدام دارو انسداد روده را برطرف می‌کند؟

انتخاب بهترین درمان انسداد روده و بهترین دارو انسداد روده به شدت علائم شما بستگی دارد. به طور کلی، این بیماری باید در بیمارستان درمان شود. بنابراین، اگر این سوال برایتان مطرح شده است که بهترین داروی گیاهی انسداد روده چیست، باید بگوییم که این عارضه به درمان‌های خانگی پاسخ نمی‌دهد.

آیا داروی وین کریستین روی حرکات روده تاثیر دارد؟

وین کریستین (vincristine) در ترکیب با انواع داروهای شیمی درمانی برای درمان انواع خاصی از لوسمی (سرطان گلبول‌های سفید خون) استفاده می‌شود. شواهد نشان می‌دهد که احتمال ایلئوس ناشی از وین کریستین وجود دارد.

کلام پایانی درباره ایلئوس

ایلئوس به این معنی است که روده‌ها به درستی حرکت نمی‌کنند و نمی‌توانند غذا را از دستگاه گوارش عبور دهند. جراحی یکی از علل شایع این مشکل است، اما داروها و سایر بیماری‌ها هم می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند. در صورت مشاهده علائم ایلئوس، فورا به دنبال مراقبت‌های پزشکی باشید. چون درمان نکردن آن می‌تواند عوارض شدید و خطرناکی ایجاد کند. اگر درباره این بیماری به راهنمایی بیشتری نیاز دارید، با پزشکان متخصص درمانکده تماس بگیرید و سوالات خود را مطرح کنید.

منابع: healthline, medicalnewstoday

آیا این مقاله برای شما مفید بود؟

میانگین امتیاز 3.1 / 5. تعداد رای‌ها 12

هنوز امتیازی ثبت نشده

elh.zamani@yahoo.com
الهام زمانی

الهام زمانی هستم. در رشته تغذیه در مقطع فوق لیسانس تحصیل کردم و به دلیل علاقه‌ای که به نوشتن دارم وارد حوزه تولید محتوا شدم. خوشحالم که با نوشتن مطالب به‌روز و قابل فهم، ضمن آموختن چیزهای جدید به افزایش آگاهی جامعه درباره بیماری‌ها و سبک زندگی سالم کمک می‌کنم.

مشاهده سایر مطالب
اشتراک در
اطلاع از
guest
(اختیاری)

در صورتی که سوال شما تخصصی هست و به دنبال نظر پزشک متخصص هستید، به بخش مشاوره آنلاین پزشکی مراجعه کنید.

2 پرسش و پاسخ
بیشترین رأی
تازه‌ترین قدیمی‌ترین
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه سؤال ها