آسیب تروماتیک مغز چیست و چگونه رخ می دهد؟ از علائم تا روش های درمان

آسیب تروماتیک مغز (TBI) زمانی رخ می‌دهد که یک نیروی خارجی باعث ضربه به سر و اختلال در عملکرد طبیعی مغز شود. این نوع آسیب می‌تواند در اثر عواملی از جمله سقوط از ارتفاع، تصادفات رانندگی، وارد آمدن ضربه به سر یا نفوذ اجسام خارجی مثل گلوله به داخل جمجمه ایجاد شود. آسیب‌های تروماتیک خفیف ممکن است بر سلول‌های مغز تاثیر موقت داشته باشند. اما آسیب‌های شدید می‌توانند به عوارض بلندمدت یا حتی مرگ منجر شوند.

از آنجایی که آسیب‌ تروماتیک مغز نسبتا شایع و خطرناک است، این مقاله از مجله سلامت درمانکده را به بررسی آن اختصاص داده‌ایم. اگر می‌خواهید با علائم، دلایل و نحوه درمان این نوع آسیب‌دیدگی آشنا شوید و بهترین زمان مراجعه به متخصص مغز و اعصاب را بدانید، تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.

آسیب تروماتیک چیست؟

آسیب تروماتیک به صدمات ناگهانی و شدید فیزیکی اطلاق می‌شود که می‌تواند با خونریزی، شکستگی استخوان یا آسیب‌ سر همراه باشد. اگرچه این نوع آسیب ممکن است در یک لحظه اتفاق بیفتد؛ اما روند بهبودی آن‌ معمولا ماه‌ها یا سال‌ها طول می‌کشد و نیازمند مراقبت‌ پزشکی مداوم است.

A traumatic brain injury (TBI) happens when a hit to the head or an object injures your brain. They range from mild to severe and may affect your thinking, movement or emotions.

آسیب تروماتیک مغزی (TBI) زمانیاتفاق می‌افتد که به سر ضربه وارد شود یا یک جسم به مغز شما آسیب برساند. این آسیب‌ها از خفیف تا شدید متغیر هستند و ممکن است بر تفکر، حرکت یا احساسات شما تاثیر بگذارند.

my.clevelandclinic

دسته‌بندی‌های آسیب‌های مغزی تروماتیک  TBI

آسیب‌های تروماتیک به ۲ دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

• آسیب‌های نافذ (باز): زمانی رخ می‌دهند که جسمی مثل گلوله جمجمه را سوراخ ‌کند، وارد بافت مغز ‌شود و به بخشی از مغز آسیب برساند.
• آسیب‌های غیر نافذ (بسته): به دلیل سقوط از ارتفاع، تصادفات رانندگی، آسیب‌های ورزشی یا برخورد جسم خارجی به سر اتفاق می‌افتند و باعث حرکت یا جابه‌جایی مغز در داخل  جمجمه می‌شوند.  

شدت آسیب‌های تروماتیک مغزی  TBI

پزشکان آسیب‌های تروماتیک را به سه دسته خفیف (ضربه مغزی)، متوسط ​​و شدید طبقه‌بندی می‌کنند؛ البته گاهی‌اوقات آسیب‌های متوسط و شدید در یک گروه قرار می‌گیرند:

• خفیف: فرد بیدار بوده و چشم‌های او باز است. TBI خفیف بیش از ۷۵ درصد کل آسیب‌های مغزی تروماتیک را شامل می‌شود.
• متوسط: فرد بی‌حال است، اما می‌تواند چشم‌های خود را با تحریک باز کند. TBI متوسط به کاهش هوشیاری به مدت ۲۰ دقیقه تا ۶ ساعت منجر می‌شود و به درمان فوری نیاز دارد.
• شدید: فرد بیهوش است و چشم‌های خود را حتی با تحریک باز نمی‌کند. در این وضعیت که نوعی اورژانس پزشکی به شمار می‌رود، از دست دادن هوشیاری بیش از ۶ ساعت طول می‌کشد.

به سرت ضربه وارد شده و نگران عوارضش هستی؟

همین حالا از پزشک وقت بگیر و راهنمایی بخواه.

بهترین دکتر های مغز و اعصاب تهران متخصص مغز و اعصاب آنلاین

علائم آسیب تروماتیک مغز

آسیب مغزی می‌تواند اثرات جسمی و روانی گسترده‌ای داشته باشد. بعضی از علائم یا نشانه‌ها بلافاصله پس از حادثه قابل مشاهده هستند؛ در حالی که سایر مشکلات ممکن است چند روز یا چند هفته بعد ظاهر شوند.

علائم آسیب‌های مغزی خفیف

اگرچه آسیب‌های خفیف ممکن است چندان جدی به نظر نرسند، اما همچنان به توجه سریع و تشخیص دقیق نیاز دارند. از این‌رو توصیه می‌شود حتما در مورد آن‌ها با بهترین دکتر مغز و اعصاب تهران مشورت کنید. جدول زیر شایع‌ترین علائم آسیب‌های تروماتیک خفیف را نشان می‌دهد.

علائم جسمی	علائم حسی	علائم شناختی، رفتاری یا روانی
سردرد حالت تهوع یا استفراغ خستگی یا خواب‌آلودگی مشکلات گفتاری سرگیجه یا از دست دادن تعادل	مشکلات حسی مانند تاری دید، شنیدن صدای زنگ در گوش، احساس طعم بد در دهان یا تغییر بویایی حساسیت به نور یا صدا	از دست دادن هوشیاری برای چند ثانیه تا چند دقیقه حالت گیجی یا سردرگمی مشکلات حافظه یا تمرکز تغییرات خلقی احساس افسردگی یا اضطراب اختلال خواب خوابیدن بیشتر از حد معمول

علائم آسیب‌های تروماتیک متوسط ​​تا شدید

آسیب‌های تروماتیک متوسط تا شدید می‌توانند علت خونریزی مغزی باشند. این نوع آسیب‌ها علاوه بر علائم آسیب‌های خفیف، مشکلات دیگری نیز ایجاد می‌کنند که در جدول زیر به آن‌ها اشاره شده است.

علائم جسمی	علائم شناختی یا روانی
سردرد مداوم یا سردردی که به تدریج بدتر می‌شود استفراغ یا حالت تهوع مکرر تشنج گشاد شدن یک یا هر دو مردمک چشم خروج مایعات شفاف از بینی یا گوش‌ها ناتوانی در بیدار شدن از خواب ضعف یا بی‌حسی در انگشتان دست و پا ناتوانی در حفظ هماهنگی اندام‌ها	گیجی آشفتگی، پرخاشگری یا سایر رفتارهای غیر عادی لکنت زبان کما و سایر اختلالات هوشیاری

علائم آسیب تروماتیک مغزی در کودکان

نوزادان و کودکان خردسال ممکن است قادر به بیان سردرد، مشکلات حسی، گیجی و سایر علائم خود نباشند. با این حال، والدین و سایر مراقبان کودک ممکن است موارد زیر را مشاهده کنند:

• تغییر در عادات خوردن شیر یا غذا
• تحریک‌پذیری غیر عادی
• گریه مداوم
• تغییر در عادات خواب
• تشنج
• خلق‌و‌خوی غمگین یا افسرده
• خواب‌آلودگی
• از دست دادن علاقه به اسباب‌بازی‌ها یا فعالیت‌های لذت‌بخش

عوارض ناشی از آسیب تروماتیک مغزی

از آنجایی که آسیب‌های مغزی می‌توانند عوارض متعددی ایجاد کنند، مشورت با پزشک در مورد آن‌ها ضروری است. پزشک تنها فردی است که می‌داند ضربه به کدام قسمت سر خطرناکه و برای هر نوع آسیب چه راه‌کاری توصیه می‌شه.

به طور کلی، هر چقدر آسیب شدیدتر باشد، احتمال بروز عوارض جدی بیشتر خواهد بود. در ادامه با مهم‌ترین عوارض آسیب‌های تروماتیک مغز آشنا می‌شوید.

۱. تغییر هوشیاری

آسیب تروماتیک متوسط ​​تا شدید می‌تواند به تغییرات طولانی‌مدت یا دائمی در وضعیت هوشیاری، آگاهی یا واکنش فرد منجر شود. حالت‌های مختلف هوشیاری عبارت‌اند از:

کما

این وضعیت که ناشی از آسیب گسترده مغز است، باعث بیهوش شدن بیمار و عدم واکنش او به محرک‌ها می‌شود. بیمار ممکن است پس از چند روز یا چند هفته از کما خارج شده یا وارد حالت نباتی شود.

زندگی نباتی

حالت نباتی به دلیل آسیب‌دیدگی شدید مغز رخ می‌دهد. در این وضعیت اگرچه فرد از محیط اطراف خود بی‌اطلاع است، اما احتمال دارد چشم‌هایش را باز کند یا به رفلکس‌ها پاسخ دهد. زندگی نباتی ممکن است دائمی باشد، اما بیشتر بیماران بعد از آن به وضعیت حداقل هوشیاری می‌رسند.

وضعیت حداقل هوشیاری

در این وضعیت، سطح هوشیاری به شدت تغییر یافته است، اما می‌توان نشانه‌هایی از آگاهی نسبت به خود و محیط اطراف را در بیمار مشاهده کرد. در بعضی موارد، وضعیت بیمار بعد از ورود به این مرحله بهتر می‌شود.

مرگ مغزی

هنگامی که در مغز و ساقه مغز فعالیت قابل اندازه‌گیری وجود نداشته باشد، مرگ مغزی رخ می‌دهد. در این وضعیت، جدا کردن دستگاه‌های تنفسی از بیمار به قطع تنفس و در نهایت نارسایی قلبی منجر می‌شود. مرگ مغزی برگشت‌ناپذیر است.

۲. مشکلات جسمی

مهم‌ترین مشکلات جسمی که به دنبال آسیب تروماتیک مغز رخ می‌دهند، شامل موارد زیر هستند:

• تشنج: بعضی افراد بعد از آسیب مغزی دچار تشنج می‌شوند. این تشنج‌ها ممکن است فقط در مراحل اولیه یا سال‌ها پس از آسیب رخ دهند.
• تجمع مایع در مغز (هیدروسفالی): مایع مغزی نخاعی ممکن است در بعضی بیماران در بطن‌های مغز تجمع یابد و باعث افزایش فشار و تورم در مغز شود.
• عفونت‌: زخم‌ نافذ یا شکستگی جمجمه می‌تواند بافت‌های محافظ اطراف مغز (مننژ) را پاره کند و باعث ورود باکتری‌ها به مغز و ایجاد عفونت شود. عفونت مننژ (مننژیت) در صورت درمان نشدن به سایر قسمت‌های سیستم عصبی گسترش می‌یابد.
• آسیب رگ‌های خونی: رگ‌های خونی کوچک یا بزرگ مغز ممکن است در اثر TBI آسیب ببینند و به سکته مغزی، لخته شدن خون یا سایر مشکلات منجر شوند.
• سردرد: سردرد مکرر پس از آسیب مغزی بسیار رایج است. این عارضه ممکن است در عرض یک هفته پس از آسیب شروع شود و تا چند ماه ادامه یابد.
• سرگیجه: شواهد نشان می‌دهد که در بسیاری از موارد آسیب تروماتیک مغز می‌تواند علت سرگیجه باشد.

آسیب تروماتیکی که در قسمت پایه جمجمه رخ می‌دهد، بر اعصابی که مستقیما از مغز خارج می‌شوند (اعصاب جمجمه‌ای) تاثیر می‌گذارد و مشکلات زیر را ایجاد می‌کند:

• فلج عضلات صورت یا از دست دادن حس صورت
• تغییر بویایی یا چشایی
• از دست دادن بینایی یا دوبینی
• مشکل در بلع
• سرگیجه
• شنیدن صدای زنگ در گوش
• کاهش شنوایی

۳. مشکلات ذهنی

افرادی که آسیب مغزی قابل‌توجهی داشته‌اند، ممکن است در تفکر و مهارت‌های شناختی خود شاهد تغییرات چشمگیری باشند. این تغییرات عبارت‌اند از:

• اختلال در حافظه، یادگیری، استدلال، قضاوت، توجه یا تمرکز
• مشکلات مربوط به کارکردهای اجرایی از جمله حل مسئله، سازماندهی، برنامه‌ریزی، تصمیم‌گیری و شروع یا تکمیل وظایف

۴. مشکلات ارتباطی

مشکلات گفتاری و ارتباطی پس از آسیب‌های تروماتیک مغز رایج هستند. این مشکلات می‌توانند باعث ناامیدی، درگیری و سوء تفاهم هم برای بیماران و هم اعضای خانواده و دوستان آن‌ها شوند. مشکلات ارتباطی ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• مشکل در درک گفتار یا نوشتار
• مشکل در صحبت کردن یا نوشتن
• ناتوانی در سازماندهی افکار و ایده‌ها
• مشکل در دنبال کردن مکالمات و مشارکت در آن‌ها
• مشکل در درک سیگنال‌های غیر کلامی
• مشکل در شروع یا توقف مکالمه
• ناتوانی در استفاده از عضلات مورد نیاز برای تکلم (دیز‌آرتری)

۵. تغییرات رفتاری

بعضی بیماران پس از آسیب مغزی ممکن است دچار تغییرات رفتاری شوند، از جمله:

• مشکل در خود کنترلی
• عدم آگاهی از توانایی‌ها
• انجام رفتارهای پرخطر
• طغیان‌های کلامی یا فیزیکی

۶. تغییرات عاطفی

تغییرات عاطفی زیر نیز گاهی‌اوقات بعد از آسیب تروماتیک مغز مشاهده می‌شوند:

• افسردگی
• اضطراب
• نوسانات خلقی
• تحریک‌پذیری
• عدم همدلی با دیگران
• خشم
• بی‌خوابی

۷. مشکلات حسی

از شایع‌ترین مشکلات مربوط به حواس می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• شنیدن صدای زنگ در گوش
• مشکل در تشخیص اشیاء
• اختلال در هماهنگی دست و چشم
• مشکلات بینایی
• احساس طعم تلخ یا بوی بد و همچنین تغییر بویایی
• سوزش یا خارش پوست
• مشکل در حفظ تعادل یا سرگیجه

۸. بیماری‌های دژنراتیو مغز

ارتباط بین آسیب‌های تروماتیک و بیماری‌های دژنراتیو مغز هنوز به طور دقیق مشخص نیست. اما بعضی تحقیقات نشان داده‌اند که آسیب‌ مکرر یا شدید ممکن است خطر بیماری‌های دژنراتیو مغز را افزایش دهد. بیماری‌های دژنراتیو مانند دمانس (زوال عقل)، آلزایمر و پارکینسون می‌توانند باعث از دست رفتن تدریجی عملکردهای مغز شوند.

زمان مراجعه به پزشک

اگر به دلیل وارد آمدن ضربه به سر یا بدن خود نگران هستید، با پزشک تماس بگیرید. همچنین در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر ضروری است فورا به دنبال درمان بروید:

• سردردی که از بین نمی‌رود یا در حال بدتر شدن است
• استفراغ مداوم
• اختلال در تکلم
• تغییرات رفتاری

علت ایجاد آسیب تروماتیک مغزی

آسیب مغزی معمولا در اثر ضربه به سر یا بدن ایجاد می‌شود. میزان جراحت می‌تواند به عوامل مختلفی از جمله ماهیت آسیب و شدت ضربه بستگی داشته باشد. حوادث رایجی که در بروز آسیب‌‌های تروماتیک نقش دارند عبارت‌اند از:

• سقوط از ارتفاع: افتادن از تخت یا نردبان، سقوط از پله و زمین خوردن در حمام از شایع‌ترین علل آسیب‌دیدگی به‌ویژه در میان سالمندان و کودکان خردسال هستند.
• تصادف وسایل نقلیه: تصادف با اتومبیل، موتورسیکلت یا دوچرخه در بسیاری از موارد می‌تواند باعث آسیب تروماتیک شود.
• خشونت: جراحت ناشی از گلوله، خشونت خانگی و کودک‌آزاری از علل شایع آسیب تروماتیک است. سندرم کودک تکان‌خورده نیز یک نوع آسیب تروماتیک مغزی است که در اثر تکان دادن شدید نوزاد ایجاد می‌شود.
• آسیب‌های ورزشی: آسیب‌های تروماتیک ممکن است در حین انجام بعضی ورزش‌ها از جمله فوتبال، بوکس، بیسبال، اسکیت، هاکی و… ایجاد شوند. این نوع حوادث به‌خصوص در بین جوانان رایج هستند.
• انفجار مواد منفجره و سایر آسیب‌های جنگی: انفجار مواد منفجره یکی از علل شایع آسیب‌ مغزی در بین پرسنل نظامی است. اگرچه نحوه وقوع این نوع آسیب هنوز به خوبی مشخص نشده است، اما محققان معتقدند عبور موج انفجار از مغز باعث مختل شدن عملکرد آن می‌شود.

عوامل خطر بروز آسیب‌های مغزی

افراد زیر بیشتر از دیگران در معرض خطر آسیب تروماتیک هستند:

• کودکان، به‌ویژه کودکان کمتر از چهار سال
• جوانان، به‌ویژه افراد بین ۱۵ تا ۲۴ سال
• سالمندان بالای ۶۰ سال
• مردان در تمام گروه‌های سنی

تشخیص آسیب تروماتیک مغزی

اگر دچار آسیب تروماتیک خفیف شده‌اید، می‌توانید به منظور اطمینان از وضعیت سلامتی خود برای ویزیت آنلاین متخصص مغز و اعصاب وقت بگیرید. با این حال، در صورت شدید بودن آسیب، باید فورا به یک مرکز درمانی مراجعه کنید.

پزشک معاینه بدنی انجام می‌دهد و در مورد نحوه بروز آسیب و علائم شما سوال می‌پرسد. همچنین ممکن است تست‌های تشخیصی زیر را توصیه کند:

• معاینه عصبی
• تست‌های تصویربرداری شامل ام‌آرآی (MRI) و سی تی اسکن مغز
• آزمایش خون

در صورتی که آسیب تروماتیک متوسط ​​یا شدید شده‌اید، پزشک بلافاصله دستور انجام آزمایش خون و تست‌های تصویربرداری را می‌دهد. این تست‌ها به پزشک کمک می‌کنند مراقبت‌های اورژانسی مورد نیاز را به سرعت مشخص کند.

درمان آسیب تروماتیک مغزی

درمان TBI به شدت آسیب و وضعیت سلامت عمومی شما بستگی دارد.  

۱. درمان آسیب تروماتیک خفیف

آسیب‌های مغزی خفیف معمولا به جز استراحت و مصرف مسکن بدون نسخه، به هیچ درمان دیگری نیاز ندارند. با این حال، لازم است در خانه مراقب علائم خود باشید و در صورت بدتر شدن آن‌ها، فورا با پزشک تماس بگیرید.

۲. درمان آسیب تروماتیک متوسط ​​یا شدید

آسیب تروماتیک متوسط ​​یا شدید یک اورژانس پزشکی به شمار می‌رود که باید فورا درمان شود. در صورت بروز این نوع آسیب‌دیدگی، برای کمک به موارد زیر به جراحی تحت بیهوشی نیاز است:

• حذف بقایای اجسامی که وارد جمجمه شده‌اند
• حذف لخته‌های خون
• ترمیم شکستگی‌های جمجمه
• کاهش فشار داخل جمجمه

علاوه بر این، پزشک برای کنترل علائم ممکن است داروهای زیر را تجویز کند:

• داروهای مسکن قوی
• داروهای ضد تشنج
• دارو برای جلوگیری از لخته شدن خون (ترومبوآمبولی وریدی)
• داروهای محرک برای افزایش هوشیاری
• داروهای ضد افسردگی
• داروهای ضد اضطراب

۳. توانبخشی

بیشتر افرادی که آسیب‌های تروماتیک شدید را پشت سر می‌گذارند، برای یادگیری مجدد مهارت‌های اولیه مانند راه رفتن یا صحبت کردن به توانبخشی نیاز دارند. درمان معمولا در بیمارستان شروع می‌شود و سپس در کلینیک به شکل خدمات سرپایی ادامه می‌یابد. نوع و مدت توانبخشی برای افراد مختلف متفاوت است و به محل و شدت آسیب مغزی بستگی دارد. این شیوه درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• فیزیوتراپی برای تقویت قدرت بدنی، هماهنگی و انعطاف‌پذیری
• کاردرمانی برای کمک به یادگیری مجدد نحوه انجام کارهای روزانه مانند لباس پوشیدن، آشپزی و حمام کردن
• گفتاردرمانی برای کمک به بهبود مهارت‌های گفتاری و ارتباطی و همچنین درمان اختلال بلع
• مشاوره روانشناسی به منظور یادگیری مهارت‌های مقابله‌ای و بهبود سلامت عاطفی

۴. خود مراقبتی

اگر به دنبال راهی برای درمان خانگی ضربه به سر هستید، تکنیک‌های زیر می‌توانند به شما در مقابله با بسیاری از مشکلات ناشی از آن کمک کنند. البته بسته به شدت آسیب، ممکن است لازم باشد برای اجرای آن‌ها از اطرافیان خود کمک بگیرید:

• به یک گروه حمایتی بپیوندید. با پزشک در مورد گروه‌های حمایتی صحبت کنید. آشنایی با افرادی که تجربیات مشابه دارند، برای یادگیری مهارت‌های مقابله‌ای و دریافت حمایت عاطفی مفید است.
• اطلاعات مهم را بنویسید. رویدادهای مهم، نام افراد، وظایف یا سایر مواردی که به خاطر سپردن آن‌ها دشوار است را ثبت کنید.
• یک برنامه روتین داشته باشید. وسایل خود را در مکان‌های مشخص قرار دهید تا دچار سردرگمی نشوید. همچنین هنگام رفتن به مقاصد پرتردد، همیشه یک مسیر ثابت را طی کنید.
• از استراحت کافی غافل نشوید. در صورت امکان، در طول روز، به‌ویژه در محیط کار یا مدرسه، زمانی را برای استراحت در نظر بگیرید.
• انتظارات و وظایف کاری را تعدیل کنید. در صورت نیاز، از دیگران بخواهید دستورالعمل‌ها را برایتان بخوانند، زمان بیشتری برای انجام کارها اختصاص دهید یا وظایف بزرگ را به بخش‌های کوچکتر تقسیم کنید.
• عوامل حواس‌پرتی را کاهش دهید. سعی کنید عوامل مزاحم مانند صدای بلند تلویزیون یا رادیو را به حداقل برسانید.
• متمرکز بمانید. در هر زمان، تنها روی انجام یک وظیفه مشخص تمرکز کنید.

پیشگیری از آسیب تروماتیک مغز

برای کاهش خطر بروز آسیب‌های مغزی، نکات زیر را رعایت کنید:

• استفاده از کمربند ایمنی و صندلی کودک: هنگام استفاده از خودرو همیشه کمربند ایمنی خود را ببندید و کودکان خردسال را در صندلی عقب (روی صندلی مخصوص کودک) قرار دهید.
• توجه به اثرات الکل و مواد مخدر: اگر تحت تاثیر الکل یا مواد مخدر هستید، رانندگی نکنید.
• استفاده از کلاه ایمنی: هنگام استفاده از دوچرخه، موتورسیکلت و وسایل ورزشی مثل اسکیت حتما کلاه ایمنی بپوشید. همچنین در ورزش‌های تماسی یا هنگام اسب‌سواری از محافظ سر استفاده کنید.
• توجه به محیط اطراف: هنگام رانندگی، پیاده‌روی یا عبور از خیابان هرگز از موبایل یا سایر وسایل دیجیتال استفاده نکنید. چون این کار ممکن است به تصادف یا زمین خوردن منجر شود.

۱. جلوگیری از زمین خوردن سالمندان

سالمندان با رعایت توصیه‌های زیر می‌توانند احتمال زمین خوردن را به حداقل برسانند:

• نصب نرده در حمام و اطراف راه‌پله‌ها
• استفاده از کفپوش ضد لغزش در حمام
• برداشتن فرش‌های اضافی و دست‌وپاگیر
• بهبود روشنایی منزل، به‌خصوص در اطراف پله‌ها
• خالی کردن مسیرهای رفت‌وآمد از اشیاء اضافی
• مراجعه منظم به چشم‌پزشک برای اطمینان از قدرت بینایی
• ورزش منظم برای تقویت عضلات و بهبود تعادل

۲. پیشگیری از آسیب‌ سر در کودکان

رعایت نکات زیر برای حفظ ایمنی کودکان و جلوگیری از آسیب‌دیدگی آن‌ها ضروری است:

• نصب حفاظ ایمنی در بالای راه‌پله
• حذف اشیاء غیر ضروری از اطراف پله‌ها
• نصب محافظ پنجره برای جلوگیری از سقوط احتمالی
• استفاده از کفپوش ضد لغزش در حمام
• استفاده از زمین‌های بازی مخصوص کودکان که دارای ضربه‌گیر هستند
• ممانعت از بازی کودکان در راه‌پله‌ یا بالکن‌

کلام پایانی

آسیب تروماتیک مغز می‌تواند پیامدهای زیادی به همراه داشته باشد. بعضی از مشکلات ناشی از این نوع آسیب‌دیدگی بلافاصله ظاهر می‌شوند؛ در حالی که سایر عوارض ممکن است طی چند روز یا چند هفته رخ دهند.

شواهد نشان می‌دهد که حتی آسیب‌های خفیف نیز نیازمند توجه و مراقبت هستند. اگر مطمئن نیستید علائم شما به آسیب مغزی مربوط است یا خیر، تردید نکنید و در اسرع وقت نزد پزشک بروید. برای صحبت با متخصص مغز و اعصاب می‌توانید وارد سایت درمانکده شوید و در کوتاه‌ترین زمان ممکن، از پزشک مورد نظر خود برای مشاوره وقت بگیرید.

سوالات متداول

منابع: mayoclinic | my.clevelandclinic | mayfieldclinic