علت گریه بیمار سکته مغزی همیشه ناراحتی یا افسردگی نیست و در بسیاری از موارد میتواند به تغییرات عصبی ناشی از سکته مربوط باشد. یکی از مهمترین دلایل بروز این مشکل، اختلال در کنترل احساسات (Pseudobulbar Affect) است که باعث گریههای ناگهانی، غیرارادی و گاهی نامتناسب با احساس واقعی فرد میشود؛ برای مثال، بیمار ممکن است بدون اینکه احساس غم شدیدی داشته باشد، ناگهان شروع به گریه کند.
البته افسردگی، اضطراب و واکنش روانی به پیامدهای سکته نیز میتوانند باعث افزایش گریه شوند؛ بنابراین تشخیص علت دقیق، به الگوی گریه، وضعیت خلقی بیمار و سایر علائم سکته مغزی بستگی دارد. در این مقاله از مجله سلامت درمانکده به این سوال پاسخ میدهیم که علت گریه غیرارادی بعد از سکته مغزی چیست و چه تفاوتی با افسردگی دارد.
علت گریه بیمار سکته مغزی چیست؟
دلیل گریه غیرارادی بعد از سکته مغزی چیست؟ گریه بعد از سکته مغزی میتواند دلایل متفاوتی داشته باشد و نوع گریه و علائم همراه آن سرنخ مهمی برای تشخیص علت است. اگر گریهها ناگهانی، کوتاه و غیرقابلکنترل باشند و با احساس واقعی بیمار تناسب نداشته باشند، احتمال اختلال در کنترل احساسات مطرح میشود؛ اما گریه همراه با غمگینی مداوم، بیعلاقگی و ناامیدی بیشتر میتواند با افسردگی پس از سکته مرتبط باشد.
اگر نمیدانید علت گریه بیدلیل بعد از سکته مغزی چیست، در ادامه با ما همراه باشید:
۱- اختلال در کنترل احساسات
اختلال در کنترل احساسات یا اختلال عاطفی شبهبولبار (Pseudobulbar Affect) مهمترین علت گریه بیمار سکته مغزی است. در این حالت، آسیب سکته، ارتباط طبیعی بین بخشهایی از قشر مغز، ساقه مغز و مخچه را مختل میکند و بیمار ممکن است ناگهان و بدون کنترل شروع به گریه کند؛ این واکنش گاهی با احساس واقعی او تناسب ندارد. توجه به وضعیت روحی و تغییرات رفتاری، در کنار مراقبتهای جسمی، بخش مهمی از مراقبت از بیمار سکته مغزی در منزل است.
Uncontrolled crying after stroke is a disturbance of the motor concomitants of emotional affect. It manifests as stereotyped outbursts of crying that are excessive to an appropriate emotional response. The episodes can be triggered by almost any kind of emotional stimulus (happiness, excitement, sadness, just being looked at or talked to, the sight of a doctor, etc.) and can even occur without any obvious external or internal stimulus.
به نقل از وبسایت pubmed
گریه غیرقابلکنترل پس از سکته مغزی نوعی اختلال در پاسخهای حرکتی مرتبط با هیجانات است. این حالت به صورت حملات کلیشهای و تکرارشونده گریه بروز میکند که شدت آن بیش از میزان مورد انتظار برای یک واکنش هیجانی متناسب با شرایط است. این حملات ممکن است با هر نوع محرک هیجانی، مانند شادی، هیجان یا ناراحتی، تحریک شوند؛ حتی نگاه کردن یا صحبت کردن با بیمار، دیدن پزشک و موارد مشابه نیز میتوانند محرک حمله باشند. گاهی نیز گریه بدون هیچ محرک آشکار بیرونی یا درونی رخ میدهد.
۲- افسردگی پس از سکته
افسردگی شایعترین علت گریه بیمار سکته مغزی است و میتواند باعث افزایش گریه شود. در این حالت، گریه معمولا همراه با غمگینی مداوم، کاهش علاقه و لذت، خستگی، اختلال خواب یا اشتها و احساس ناامیدی است و با گریههای حملهای و غیرارادی تفاوت دارد. تشخیص علت گریه بیمار در انتخاب رویکرد مناسب برای درمان سکته مغزی و عوارض پس از آن نقش مهمی دارد.
بعد از سکته علائم افسردگی داری؟
همین حالا از متخصص راهنمایی بگیر۳- اضطراب و ترس پس از سکته
ترس از تکرار سکته، نگرانی درباره آینده و دشواری سازگاری با تغییرات جسمی و ارتباطی میتواند اضطراب بیمار را افزایش دهد و به گریه منجر شود. این نوع گریه بیشتر در زمینه نگرانی و فشار روانی اتفاق میافتد و لزوما ناشی از اختلال مستقیم در کنترل هیجانات نیست.
اگر فرد در کنار گریه و اختلال در کنترل احساسات، علائمی مانند استفراغ را بعد از سکته تجربه میکند، لازم است در اولین فرصت از یک متخصص کمک بگیرید. برای کسب اطلاعات بیشتر در این مورد میتوانید روی لینک مقاله استفراغ بعد از سکته مغزی نشانه چیست، کلیک کنید.
۴- آسیب به مناطق و شبکههای عاطفی مغز
اگر هنوز نمیدانید گریه کردن زیاد بعد از سکته مغزی نشانه چیست، باید بگوییم که این عارضه ممکن است به بخشهایی از مغز که در پردازش، تنظیم و مهار هیجانات نقش دارند آسیب بزند. نواحی پیشانی، بخشهایی از لوب تمپورال، آمیگدال، عقدههای قاعدهای و مسیرهای ارتباطی میان قشر مغز، ساقه مغز و مخچه در تنظیم پاسخهای عاطفی نقش دارند.
آسیب به این شبکهها میتواند کنترل طبیعی گریه و سایر واکنشهای هیجانی را مختل کند. با این حال، محل ضایعه بهتنهایی نمیتواند علت گریه را مشخص کند و الگوی علائم بیمار نیز اهمیت دارد. ماساژ در برخی برنامههای توانبخشی ممکن است برای کاهش اضطراب و رفع ناراحتی عضلات موثر باشد، اما طریقه ماساژ بیماران سکته مغزی باید با توجه به وضعیت حرکتی و نظر متخصص توانبخشی تعیین شود.
۵- واکنش روانی به عوارض سکته
ضعف حرکتی، اختلال گفتار، وابستگی به دیگران و کاهش توانایی انجام فعالیتهای روزمره میتواند برای بیمار فشار روانی ایجاد کند. در چنین شرایطی، گریه ممکن است یک واکنشی طبیعی به تغییرات و محدودیتهای ایجادشده پس از سکته باشد و الزاما نشاندهنده یک اختلال روانپزشکی نباشد.
تغذیه متعادل و کاهش مصرف نمک و چربیهای اشباعشده به کاهش خطر سکته کمک میکند. برای کسب اطلاعات بیشتر در این مورد میتوانید روی لینک مقاله برای جلوگیری از سکته مغزی چه بخوریم، کلیک کنید.
۶- تغییرات عصبی و آسیب مسیرهای کنترل هیجان
سکته میتواند مسیرهای عصبی مسئول تنظیم و مهار پاسخهای هیجانی را مختل کند. آسیب در شبکههای پیشانی، زیرقشری، ساقه مغز و مسیرهای مرتبط با مخچه میتواند کنترل ارادی گریه و خنده را کاهش دهد و باعث بروز طغیانهای هیجانی شود.
برخی سکتههای مغزی ممکن است بدون علائم واضح رخ دهند و تنها در بررسیهای تصویربرداری یا با مشاهده تغییرات عصبی مشخص شوند؛ به همین دلیل شناخت علائم سکته مغزی خاموش در کنار علائم بعد از آن اهمیت زیادی دارد.
۷- ناتوانی در برقراری ارتباط
اختلال گفتار یا آفازی پس از سکته میتواند توانایی بیمار برای بیان خواستهها، احساسات و مشکلات خود را محدود کند. این ناتوانی ممکن است باعث ناکامی، درماندگی، تنهایی و فشار روانی شود و در نتیجه گریه بیمار را افزایش دهد. برای درمان سکته مغزی در سالمندان، توجه همزمان به توانبخشی جسمی، وضعیت شناختی و سلامت روان میتواند به روند مراقبت کمک کند.
نمیدونی گریه بیمار از افسردگیه یا آسیب مغزی؟
همین حالا با متخصص مشورت کنکدام قسمت مغز باعث گریه بعد از سکته مغزی میشود؟
به طور کلی یک ناحیه مشخص در مغز را نمیتوان بهعنوان مرکز گریه پس از سکته معرفی کرد؛ بلکه گریه غیرارادی معمولا به اختلال در شبکهای از مسیرهای تنظیمکننده بیان هیجانی مربوط است. شواهد پژوهشی نشان دادهاند که مهمترین دلیل بروز این مشکل مربوط به مسیرهای قشر مغز ـ پل مغزی ـ مخچه و ارتباط آنها با ساقه مغز است.
آسیب به پل مغزی، بهویژه بخش پایه آن، ضایعات مسیرهای قشری ـ ساقهای، هستههای مرتبط با انتقال سروتونین در ساقه مغز و در برخی بیماران آسیبهای نواحی پیشانی و زیرقشری میتواند مهار طبیعی پاسخهای هیجانی را مختل کند و باعث بروز گریههای ناگهانی و کنترلناپذیر شود. در واقع، مخچه در این شبکه مانند تعدیلکننده پاسخ هیجانی عمل میکند و آسیب مسیرهای ارتباطی آن با قشر و ساقه مغز میتواند باعث شود واکنش گریه با احساس واقعی فرد یا موقعیت موجود تناسب نداشته باشد.
شناخت دقیق اینکه سکته مغزی چیست و چه عوارضی دارد، میتواند به درک بهتر عوارض عصبی و روانی آن، کمک زیادی کند.
آیا آسیب مغزی باعث گریه کردن بیمار بعد از سکته میشود؟
آسیب مغزی یکی از عوارض بعد از سکته مغزی است که میتواند باعث گریه کردن بیمار شود، اما این گریه لزوما به معنای ناراحتی یا افسردگی نیست. سکته ممکن است به بخشهایی از شبکه عصبی که مسئول تنظیم و مهار بیان هیجانات هستند، آسیب بزند و در نتیجه حالتی به نام اختلال در کنترل احساسات ایجاد شود. در این حالت، بیمار ممکن است ناگهان و بدون احساس غم شدید گریه کند.
از طرف دیگر، آسیب یا اختلال در ارتباط میان قشر مغز، ساقه مغز، پل مغزی و مخچه نیز میتواند در بروز این حالت نقش داشته باشد؛ همچنین ضایعات نواحی پیشانی و برخی مسیرهای زیرقشری نیز با آن ارتباط دارند. البته گریه بعد از سکته همیشه ناشی از آسیب مستقیم این شبکهها نیست و افسردگی، اضطراب و واکنش روانی به عوارض سکته نیز ممکن است موجب بروز این مشکل شوند.
آیا گریه زیاد بعد از سکته مغزی نشانه افسردگی است؟
افسردگی پس از سکته معمولا با مجموعهای از علائم مانند غم یا پوچی پایدار، کاهش علاقه و لذت، اختلال خواب یا اشتها، خستگی، کاهش تمرکز و احساس ناامیدی همراه است. در مقابل، اگر گریهها ناگهانی، کوتاه، نامتناسب با احساس واقعی بیمار باشند، احتمال اختلال عاطفی شبهبولبار مطرح میشود.
برای مشخص شدن اینکه گریه بیمار ناشی از افسردگی، اختلال عاطفی شبهبولبار یا هر دو است، باید الگوی گریه و سایر علائم خلقی، توسط دکتر مغز و اعصاب ارزیابی شوند.
تفاوت افسردگی و گریه غیرارادی بعد از سکته مغزی چیست؟
افسردگی و گریه غیرارادی بعد از سکته ظاهرا شبیه هم به نظر میرسند، اما منشا و الگوی بروز آنها متفاوت است. به خاطر داشته باشید که انتخاب بهترین دارو برای بیماران سکته مغزی به نوع سکته، علت آن، زمان شروع علائم و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد و نمیتوان یک داروی واحد را برای همه بیماران مناسب دانست. در جدول زیر به مهمترین تفاوتهای این دو نوع گریه اشاره کردهایم:
| ویژگی | افسردگی پس از سکته | گریه غیرارادی |
|---|---|---|
| علت اصلی | اختلال خلقی و روانی | اختلال در کنترل عصبی هیجانات |
| الگوی گریه | معمولا در ارتباط با غم و با خلق پایین | ناگهانی، شدید و خارج از کنترل |
| احساس بیمار | گریه معمولا همراه با احساس غم | عدم همراه شدن با حس غم در اکثر مواقع |
| خلق بین حملات | پایدار شدن غمگینی و بیعلاقگی | طبیعی بودن خلق بیمار |
| علائم همراه | بیعلاقگی، کاهش لذت، ناامیدی، اختلال خواب یا اشتها | طغیانهای ناگهانی گریه یا خنده، بدون علائم پایدار افسردگی |
| تناسب با موقعیت | معمولا متناسب با شرایط و احساس بیمار | گاهی نامتناسب با موقعیت یا شدت محرک |
شناخت علت سکته مغزی برای پیشگیری از تکرار آن اهمیت دارد، زیرا عوامل خطر و مکانیسم ایجاد سکته در بیماران یکسان نیستند.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
گریه بعد از سکته مغزی همیشه نشانه یک مشکل روانی نیست، اما تغییر ناگهانی و مداوم در الگوی هیجانی بیمار معمولا نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. اگر گریه خارج از کنترل باشد، زندگی روزمره یا روند توانبخشی را مختل کند و در کنار تغییرات واضح در خلق و رفتار ایجاد شوند، مراجعه به پزشک برای مشخص شدن علت اهمیت زیادی دارد. در صورت مشاهده موارد زیر، بهتر است از یک پزشک کمک بگیرید:
- گریههای ناگهانی و غیرقابلکنترل بدون تناسب با موقعیت
- تداوم یا تشدید گریهها در روزها و هفتههای پس از سکته
- همراهی گریه با غمگینی، بیعلاقگی یا ناامیدی مداوم
- اختلال در خواب، اشتها یا تمرکز همراه با تغییرات خلقی
- اختلال در روند توانبخشی یا فعالیتهای روزمره به دلیل گریههای مکرر
- تغییرات قابلتوجه در رفتار یا شخصیت پس از سکته
- بروز همزمان گریه و خندههای ناگهانی و غیرقابلکنترل در شرایط نامناسب
توجه به علائم قبل از سکته مغزی و مراجعه سریع برای ارزیابی پزشکی میتواند به تشخیص دقیقتر و پیشگیری از آسیب بیشتر مغزی کمک کند.
سخن نهایی
گریه بعد از سکته مغزی همیشه به معنای افسردگی یا ناراحتی بیمار نیست و گاهی از اختلال در کنترل هیجانات ناشی از آسیب مغزی سرچشمه میگیرد. توجه به زمان شروع گریه، ناگهانی یا مداوم بودن آن، میزان کنترل بیمار و علائم همراه میتواند به تشخیص علت کمک کند. از آنجا که افسردگی و عاطفه کاذب نیز ممکن است همزمان رخ دهند، تداوم یا تشدید گریههای غیرعادی بهتر است توسط پزشک بررسی شود تا علت دقیق مشخص و درمان مناسب برای بیمار انتخاب شود.
اگر در خانواده شما شخصی به تازگی دوران پس از سکته مغزی را تجربه میکند، میتوانید از طریق درمانکده با یک دکتر انلاین مغز اعصاب مشورت کنید. در درمانکده امکان رزر غیرحضوری نوبت برای مراجعه در مطب نیز برای بیماران فراهم شده است.
سوالات متداول
بیمار بعد از سکته مغزی ممکن است بهدلیل آسیب به مسیرهای کنترل هیجانات، افسردگی، اضطراب یا واکنش روانی به عوارض سکته، بیشتر و گاهی بهصورت غیرارادی گریه کند.
اگر گریه ناگهانی و غیرقابلکنترل باشد، ممکن است به اختلال عاطفی شبهبولبار مربوط باشد. در این حالت، واکنش هیجانی همیشه با احساس واقعی بیمار هماهنگ نیست.
گریه بهتنهایی برای تشخیص افسردگی کافی نیست. وجود غمگینی پایدار، بیعلاقگی و ناامیدی احتمال افسردگی را بیشتر میکند.
بله، پزشک بر اساس شدت علائم و شرایط بیمار میتواند درمان مناسب را انتخاب کند. توانبخشی و درمان دارویی در برخی بیماران کمککننده هستند.
مدت آن در افراد مختلف متفاوت است و به محل و شدت آسیب مغزی و شرایط بیمار بستگی دارد. ارزیابی پزشکی برای تعیین علت و روند آن ضروری است.
منابع: psychiatrist | kaiserpermanente | strokefoundation
