سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن از حالت نشسته یا خوابیده یکی از حالتهای رایج سرگیجه است. بسیاری از افراد این عارضه را با سیاهی رفتن چشمها، احساس سبکی سر و از دست دادن تعادل تجربه میکنند. در اغلب موارد، افت فشار خون وضعیتی علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن است. البته عوامل دیگری مانند کمآبی بدن، کمخونی ناشی از فقر آهن، مصرف برخی داروها و بیماریهای قلبی نیز میتوانند در بروز این مشکل نقش داشته باشند. اگر شما هم موقع ایستادن به طور ناگهانی دچار سرگیجه میشوید، در این مقاله از مجله سلامت درمانکده همراه ما باشید تا به بررسی شایعترین دلایل سرگیجه هنگام بلند شدن بپردازیم.
- علائم سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن
- علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن چیست؟
- تشخیص و آزمایش برای سرگیجه هنگام بلند شدن
- علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن در زنان
- علت سرگیجه هنگام خوابیدن
- روشهای پیشگیری و درمان خانگی سرگیجه هنگام بلند شدن
- چه زمانی برای علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن به پزشک مراجه کنیم؟
- کلام پایانی
- سوالات متداول
علائم سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن
قبل از اینکه علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن را بررسی کنیم، خوب است علائمی که معمولا همراه با سرگیجه هنگام بلند شدن، بروز میکنند را بشناسیم. بررسی این علائم به دکتر سرگیجه کمک میکند تا علت سرگیجه را تشخیص دهد. علائمی که در ادامه ذکر میکنیم، معمولا در لحظه تغییر وضعیت یا بلافاصله بعد از بلند شدن ظاهر میشوند:
- احساس سبکی سر یا گیجی
- تاری دید یا سیاهی رفتن چشمها
- ضعف و بیحالی ناگهانی
- تپش قلب
- عدم تعادل هنگام ایستادن یا راه رفتن
- احساس وزوز در گوش
- حالت تهوع خفیف
این علائم معمولا پس از چند ثانیه از بین میروند؛ اما در صورت تکرار و طولانی شدن باید حتما توسط متخصص داخلی بررسی شوند.
علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن چیست؟
سرگیجه یک نشانه بالینی است و میتواند دلایل متعددی داشته باشد. از اختلالات گوش داخلی مانند بیماری منیر گرفته تا برخی مشکلات متابولیک و هورمونی. برای مثال، برخی متخصصان سرگیجه و کم کاری تیروئید را با یکدیگر مرتبط میدانند. اما علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن میتواند متفاوت باشد. این عارضه گاهی علاوه بر احساس عدم تعادل با تهوع همراه میشود. اگر علت حالت تهوع خود را نمیدانید، حتما به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید.
به طور معمول، سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن از حالت خوابیده یا نشسته معمولا به این دلیل رخ میدهد که بدن فرصت کافی برای تطبیق جریان خون با تغییر وضعیت را پیدا نمیکند. در حالت عادی، هنگام ایستادن، مغز باید همچنان خون و اکسیژن کافی دریافت کند. اگر این فرآیند حتی برای چند ثانیه دچار اختلال شود، عامل اصلی ایجاد سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن است.
سرگیجههای ناگهانی هنگام بلند شدن اذیتت میکنه؟
یرای درمان اصولی با متخصص مشورت کنبه عبارتی دیگر، وقتی از حالت نشسته یا خوابیده بلند میشوید، نیروی جاذبه باعث میشود تا خون در پاها و شکم تجمع پیدا کند. در چنین شرایطی، فشار خون پایین را تجربه میکنید؛ زیرا خون کمتری به قلب برمیگردد. در ادامه به مهمترین علل سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن اشاره شده است:
۱- افت فشار خون وضعیتی
افت فشار خون وضعیتی (ارتواستاتیک) را میتوان شایعترین علت سرگیجه و حالت تهوع هنگام بلند شدن معرفی کرد. به طور طبیعی، زمانی که از حالت نشسته یا دراز کشیده، بلند میشویم، نیروی جاذبه باعث تجمع بخشی از خون در اندامهای تحتانی میشود. در افراد سالم، سیستم عصبی خودکار به سرعت واکنش نشان داده و با افزایش ضربان قلب و تنگ کرده عروق، فشار خون را ثابت نگه میدارد.
اما در افرادی که دچار افت فشار خون وضعیتی میشوند، این مکانیسم به درستی عمل نمیکند. به همین دلیل فشار خون به طور موقتی کاهش مییابد، خونرسانی به مغز کم میشود و فرد علائمی همچون سیاهی رفتن چشمها، سرگیجه و حتی در برخی موارد، احساس غش را تجربه میکند.
چندین بار در طول روز هنگام بلند شدن، سرگیجه رو تجربه میکنی؟
همین حالا برای تشخیص و درمان با متخصص مشورت کن۲- کمآبی بدن
کم آبی بدن یکی دیگر از دلایل شایع سرگیجه وضعیتی و حالت تهوع است. این عارضه موجب کاهش حجم خون در گردش میشود. زمانی که حجم خون کاهش یابد، بدن در تنظیم فشار خون هنگام تغییر وضعیت و بلافاصله ایستادن دچار مشکل خواهد شد. کمآبی بدن میتواند در اثر تعریق زیاد، اسهال، استفراغ یا مصرف ناکافی آب ایجاد شود. در چنین شرایطی، هنگام بلند شدن، مغز برای چند لحظه خون و اکسیژن کافی دریافت نمیکند و فرد دچار سرگیجه ناگهانی و گاهی حالت تهوع خفیف میشود.
Up to 20% of people over 65 experience some degree of orthostatic hypotension. If it’s occasional and the lightheaded feeling lasts less than 15 seconds, just be sure you stay well hydrated. But if it happens often or the episodes don’t resolve quickly, you could fall and even black out. Then, it’s time to call your doctor.
به نقل از سایت: health
تا ۲۰ درصد از افراد بالای ۶۵ سال درجاتی از افت فشار خون وضعیتی را تجربه میکنند. اگر این حالت فقط گاهی رخ دهد و احساس سبکی سر کمتر از ۱۵ ثانیه طول بکشد، کافی است مطمئن شوید که بدن شما به اندازه کافی آب دریافت میکند. اما اگر این اتفاق بهطور مکرر رخ دهد یا علائم به سرعت برطرف نشوند، ممکن است باعث زمین خوردن یا حتی بیهوشی شود. در این شرایط باید با پزشک خود تماس بگیرید.
۳- مصرف برخی داروها
برخی داروها با اثرگذاری روی عملکرد مغز و قلب، موجب افت فشار خون وضعیتی میشوند و میتوانند در برخی افراد سرگیجه و اختلال تعادل ایجاد کنند. این داروها عبارتاند از:
- داروی پارکینسون
- برخی داروهای ضد افسردگی
- داروهای ضد روانپریشی
- شلکنندههای عضلانی
- داروهای فشار خون
- داروهای ادرارآور (دیورتیکها)
- داروهای درمان اختلال نعوظ
۴- الکل و دخانیات
الکل و دخانیات میتوانند علت سرگیجه هنگام بلند شدن و دراز کشیدن باشند و تعادل فرد را برهم بزنند. در برخی افراد، مصرف بیش از حد الکل موجب افزایش احتمال افت فشار خون وضعیتی میشود؛ زیرا مصرف مداوم الکل میتواند رگهای خونی را گشاد کند و در تشدید کمآبی بدن نقش دارد. این ۲ عامل میتوانند باعث افزایش خطر افت فشار خون هنگام ایستادن یا دراز کشیدن شوند.
۵- فقر آهن و کمبود تغذیهای
دیگر علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن را میتوان با کم خونی، بهویژه کمخونی ناشی از فقر آهن مرتبط دانست. در این حالت، ظرفیت خون برای حمل اکسیژن کاهش مییابد و مغز در زمان تغییر وضعیت بدن، اکسیژن کافی دریافت نمیکند. فرد ممکن است در چنین شرایطی، علاوه بر سرگیجه، علائم دیگر همچون رنگپریدگی، خستگی مزمن، تپش قلب و ضعف عمومی را تجربه کند.
همچنین نمیتوان تاثیر ویتامین b12 را در جلوگیری از سرگیجه ناگهانی نادیده گرفت. کمبود این ویتامین ممکن است عملکرد اعصاب را مختلف کند و توانایی بدن برای حفظ تعادل و تنظیم فشار خون را تحت تاثیر قرار دهد. برای اطلاع از اینکه غیر از ویتامین B۱۲، چه ویتامینی برای سرگیجه مفید است، مقاله مرتبط با آن را در درمانکده مطالعه کنید.
۶- مشکلات قلبی
برخی تحقیقات نشان دادهاند که بین بیماریهای قلبی عروقی و افت فشار خون وضعیتی ارتباط نزدیکی وجود دارد. بیماریهای قلبی میتوانند خطر افت فشار خون وضعیتی را افزایش دهند و این نوع افت فشار خون ممکن است خطر بروز بیماریهای قلبی را بیشتر کند. آن دسته از بیماریهای قلبی که ممکن است مانع پمپاژ سریع قلب شوند و میتوان آنها را علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن دانست، عبارتاند از:
- آریتمی قلبی
- تصلب شرایین ( آترواسکلروز)
- نارسایی قلبی
- بیماریهای دریچه قلب
- فشار خون بالا
۷- اختلالات غدد درونریز
سرگیجه و احساس سبکی سر از علائم شایع در افراد مبتلا به اختلالات غدد درونریز هستند؛ زیرا این اختلالات باعث برهم خوردن تعادل هورمونی میشوند و در تنظیم فشار خون یا عملکرد قلب نقش دارند؛ از همینرو احتمال افت فشار خون وضعیتی را افزایش میدهند. بیماریهای شایع غدد درونریز که میتوانند علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن باشند، عبارتاند از:
- نارسایی غدد فوق کلیوی
- دیابت
- افت قند خون (هیپوگلیسمی)
- اختلالات تیروئیدی
تشخیص و آزمایش برای سرگیجه هنگام بلند شدن
تشخیص علت سرگیجه هنگام بلند شدن با گرفتن شرح حال، معاینه بالینی و اندازهگیری فشار خون آغاز میشود. در صورتی که علت سرگیجه با معاینه مشخص نشود یا پزشک به بیماریهای قلبی، عصبی، کمخونی یا اختلالات متابولیک مشکوک باشد، آزمایشها و بررسیهای تکمیلی درخواست میشوند. نوع آزمایش به علائم، سابقه بیمار و نظر پزشک بعد از معاینه بستگی دارد.
در بسیاری از موارد، عفونت گوش میانی در بزرگسالان و سرگیجه با هم ارتباط دارند و ممکن است افت قند خون موجب بروز این مشکل شود که با بررسیهای دقیق متخصص تشخیص داده میشود. در جدول زیر به رایجترین روشهای تشخیص این عارضه اشاره کردهایم:
| روش تشخیص | هدف |
|---|---|
| اندازهگیری فشار خون و نبض در حالت خوابیده و ایستاده | تشخیص افت فشار خون وضعیتی |
| الکتروکاردیوگرافی (ECG) | بررسی ریتم قلب و تشخیص آریتمی یا بیماریهای قلبی |
| شمارش کامل خون (CBC) | بررسی کمخونی، عفونت و اختلالات خونی |
| آزمایشهای خون | ارزیابی الکترولیتها، قند خون، عملکرد کلیه، تیروئید و سایر عوامل مؤثر |
| بررسی داروهای مصرفی | تشخیص موثر بودن داروها در ایجاد سرگیجه |
| تست تیلت (Tilt Table Test) | بررسی افت فشار خون وضعیتی و اختلال عملکرد سیستم عصبی خودمختار با پایش مداوم |
| اکوکاردیوگرافی یا هولتر قلب (در صورت نیاز) | بررسی دقیقتر عملکرد و ریتم قلب |
| MRI یا CT مغز (در صورت وجود علائم عصبی) | ارزیابی بیماریهای مغز و سیستم عصبی |
| ارجاع به متخصص قلب یا مغز و اعصاب | در صورت مشکوک بودن به بیماریهای تخصصی برای انجام بررسیهای تکمیلی |
علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن در زنان
علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن در زنان علاوه بر عواملی مانند کمآبی بدن، افت قند خون، مصرف برخی داروها، کمخونی و دیگر بیماریهای زمینهای که باعث افت فشار خون وضعیتی میشوند، میتواند ناشی از بارداری و تغییرات هورمونی مرتبط با این دوره باشد. در دوران بارداری به دلیل گشاد شدن عروق خونی تحت تاثیر هورمونها، فشار خون به طور نسبی کاهش پیدا میکند و افزایش نیاز به خونرسانی در بخشهای مختلف بدن، موجب بروز سرگیجه هنگام تغییر وضعیت بدن و بلند شدن میشود. اگر در مورد علت سرگیجه و حالت تهوع در زنان کنجکاو هستید، میتوانید مقاله مرتبط با آن را در درمانکده مطالعه کنید.
علت سرگیجه هنگام خوابیدن
احساس علت سرگیجه هنگام دراز کشیدن یا تغییر وضعیت سر، علامتی است که بسیاری از افراد آن را تجربه میکنند. علت سرگیجه هنگام دراز کشیدن معمولا خطرناک نیست، اما گاهی میتواند نشانه بیماریهایی باشد که به تشخیص و درمان بهموقع نیاز دارند. عواملی مانند التهاب گوش داخلی، میگرن، افت فشار خون، عوارض برخی داروها، کمبود ویتامینها، بیماریهای قلبی و عصبی و حتی اضطراب نیز میتوانند در بروز آن نقش داشته باشند.
روشهای پیشگیری و درمان خانگی سرگیجه هنگام بلند شدن
در اغلب موارد، میتوان پس از فهمیدن علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن، آن را با اقدامات پیشگیرانه ساده در خانه کنترل کرد. این اقدامات شامل موارد زیر هستند:
۱- آهسته بلند شوید
قبل از بلند شدن از خواب یا ایستادن از حالت نشسته، حدود یک دقیقه روی لبه تخت بنشینید و چند نفس عمیق بکشید. این کار به رگهای خونی و قلب فرصت میدهد تا خود را با وضعیت جدید تطبیق دهند.
۲- داروهای خود را بررسی کنید
همانطور که در بالاتر گفتیم، برخی داروها میتوانند بر عملکرد قلب و مغز تاثیر بگذارند و موحب افت فشار خون وضعیتی شوند؛ بنابراین داروهای خود را مورد بررسی قرار دهید و حتما در این مورد با دکتر آنلاین داخلی مشورت کنید تا در صورت نیاز پزشک دوز آنها را تغییر دهد یا داروی دیگری را جایگزین کند. اگر میخواهید با داروهای مؤثر برای انواع سرگیجه و موارد مصرف هر یک آشنا شوید، مقاله بهترین قرص برای درمان سرگیجه را مطالعه کنید.
۳- مایعات به اندازه کافی بنوشید
در طول روز مایعات به اندازه کافی بنوشید تا بدن هیدراته بماند و از کمآبی بدن جلوگیری شود. مصرف کافی آب و الکترولیتها به حفظ حجم خون کمک میکنند و مانع از افت فشار خون میشوند. اگر نمیدانید در کنار مصرف آب و مایعات، چه ویتامینی برای سرگیجه مفید است؟ روی لینک این مقاله کلیک کنید.
۴- عادات غذایی خود را تغییر دهید
اگر بعد از غذا خوردن، هنگام بلند شدن دچار سرگیجه میشوید، بهتر است وعدههای غذایی کوچکتر اما در دفعات بیشتر مصرف کنید. همچنین از خوردن حجم زیاد کربوهیدرات زودهضم مانند نان سفید، سیبزمینی، نوشدنیهای خیلی شیرین و برنج سفید که میتوانند جریان خون را با شدت به سمت دستگاه گوارش هدایت کنند و موجب سرگیجه شود، بپرهیزید. اگر برایتان سوال شده که برای درمان سرگیجه چه بخوریم، میتوانید روی لینک این مقاله کلیک کنید.
۵- مصرف الکل و کافئین را محدود کنید
مصرف بیش از حد الکل و کافئین میتواند باعث کمآبی بدن، اختلال در تنظیم فشار خون و در نتیجه تشدید سرگیجه شود.
۶- از جورابهای فشاری استفاده کنید
پوشیدن جورابهای فشار، مخصوصا آنهایی که تا ران و کمر بالا میآیند، از تجمع خون در پاها و افت ناگهانی فشار خون هنگام ایستادن جلوگیری میکنند.
چه زمانی برای علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن به پزشک مراجه کنیم؟
زمانی که سرگیجه شما به طور مکرر رخ میدهد، بیش از ۱۵ ثانیه طول میکشد یا به مرور بدتر میشود، حتما به پزشک مراجعه کنید. در بسیاری از موارد، ارزیابی اولیه از طریق ویزیت آنلاین دکتر مغز و اعصاب نیز امکانپذیر است و پزشک میتواند درباره نیاز به انجام آزمایشها یا مراجعه حضوری تصمیمگیری کند. پزشک برای تشخیص راه درمان سرگیجه هنگام بلند شدن ممکن است آزمایشهای مختلفی مانند آزمایش خون، نوار قلب، تست شنوایی و تعادل را درخواست کند و در صورت نیاز داروی مناسب را تجویز کند.
زمانی که سرگیجه با علائم زیر همراه شدند، مراجعه فوری به پزشک ضروری است:
- اختلال ایجاد کردن علائم در فعالیت روزمره
- درد قفسه سینه، تنگی نفس، تغییرات بینایی یا بروز علائم عصبی
- سرگیجه در حالت استراحت یا دراز کشیدن
- سرگیجه همراه با تب، تپش قلب یا افزایش شدید ضربان قلب
کلام پایانی
افت فشار خون وضعیتی، شایعترین علت سرگیجه ناگهانی هنگام بلند شدن است؛ حالتی که در آن بدن نمیتواند به سرعت فشار خون را پس از تغییر وضعیت از حالت خوابیده یا نشسته به ایستاده تنظیم کند. عوامل دیگری مانند کمآبی بدن، افت قند خون، کمخونی، بیماری قلبی و مصرف برخی داروها میتوانند موجب افت فشار خون وضعیتی و تشدید سرگیجه شوند.
اگر در مورد علل و علائم این نوع سرگیجه سوالات بیشتری دارید، میتوانید به وبسایت درمانکده سر بزنید و از پزشک متخصص داخلی مشورت بگیرید. همچنین درمانکده امکان مشاهده پروفایل پزشک، بررسی تخصص، آخرین نوبتهای خالی و خواندن نظرات بیماران قبلی را برای شما فراهم کرده تا با آگاهی بیشتری برای رزرو نوبت جهت مراجعه حضوری یا ماشوره آنلاین تلفنی، متنی و تصویری اقدام کنید.
سوالات متداول
سرگیجه هنگام بلند شدن از خواب میتواند به دلایل مختلفی مانند کمآبی بدن، افت فشار خون وضعیتی، مشکلات گوش داخلی و تغییرات قند خون ایجاد شود. اگر این عارضه به طور مکرر تکرار میشود یا با علائم عصبی و غش همراه است، حتما به پزشک مراجعه کنید.
بله. کمخونی ناشی از فقر آهن و کمبود ویتامین B۱۲ در افت فشار خون وضعیتی و تشدید سرگیجه نقش دارند.
منابع: mayoclinic | health | uclahealth
![عفونت گوش میانی در بزرگسالان و سرگیجه [علائم، علل و روشهای درمان]](https://www.darmankade.com/blog/wp-content/uploads/2026/06/Middle-Ear-Infection-in-Adults-and-Vertigo-Main-Darmankade-300x180.webp)
